MGZ - Q1 Verwondering

Wat diabetes mellitus type 1 (DM1)?

DM1 is een auto-immuunziekte. De beta-cellen werken niet goed of worden zelfs vernietigd door een ontstekingsreactie van de cellen. Hierbij spelen autoantistoffen een rol.

Hoe kan DM1 behandeld worden?

DM1 kan behandeld worden met het toedienen van insuline in het vetweefsel van de patient.

Wat is een insuline sensor en hoe werkt het?

Een insuline sensor meet continu de glucosewaarde van het bloed en geeft informatie ove rhet verloop van het glucosegehalte.

Als reactie op de glucosewaarde kan een insulinepomp dan automatisch insuline afgeven om de glucosewaarde van het bloed te verlagen.

Hoe komt het dat mensen met diabetes type 1 vooral last hebben van hypoglykemie?

Bij hypoglykemie is de glucosewaarde van het bloed verlaagd. Dit komt door teveel toediening van insuline.

Welke symptomen passen bij hypoglykemie?

• Wisselend humeur;

• Hoofdpijn;

• Moeheid;

• Bleekheid;

• Zweten;

• Duizeligheid;

• Honger;

• Beven;

• Slecht zien.

Welke symptomen passen bij hyperglykemie?

• Moeheid;

• Slaperigheid;

• Droge tong;

• Vaak plassen;

• Dorst.

Waar wordt diabetes mellitus type 2 door veroorzaakt?

Bij DM2 speelt erfelijke aanleg een rol. DM2 wordt veroorzaakt door insulineresistentie en daarnaast een verslecterde pancreasfunctie.

Het toedienen van insuline heeft bij DM2 vaak geen nut, omdat het lichaam insulineresistent is.

Overgewicht speelt vaak een rol bij DM2. Om overgewicht te verminderen is het aanpassen van de leefstijl noodzakelijk bij DM2.

Wat is zwangerschapsdiabetes?

Zwangerschapsdiabetes is een diabetes vorm die tijdens de zwangerschap ontstaat. Een zwangerschap is een ‘stresstest’ voor de alvleesklier. Als hier iets fout gaat ontstaat er diabetes.

Kinderen van vrouwen met zwangerschapsdiabetes lopen een verhoogd risico om diabetes te krijgen.

Na de zwangerschap is de diabetes vrijwel meteen verdwenen.

Wat is MODY?

MODY staat voor Maturity-onset diabetes of the young. Deze vorm van diabetes is monogenetisch en erft autosomaal dominant over.

De klachten komen overeen met de klachten van DM1. Dit komt omdat er bij MODY insulinedeficiëntie is.

Wat is een normale glucosewaarde in het bloed?

Tussen de 4,0 en de 7,0 mmol/L.

Wat is ketoacidose en hoe ontstaat het?

Ketoacidose is verzuring van het bloed. Als er bij DM1 geen insuline is, voor de opname van glucose in de cellen, zijn de cellen genoodzaakt op een andere manier energie te krijgen. Dit gebeurt door de verbranding van vrije vetzuren. Bij deze verbranding komen er ketonen vrij. Deze ketonen zorgen ervoor dat de pH van het bloed daalt.

Welke stof maken de alfa-cellen aan?

De alfa-cellen in de alvleesklier produceren het hormoon glucagon.

Welke stof maken de beta-cellen aan?

De beta-cellen produceren het hormoon insuline.

Waardoor ontstaan de klachten dorst en veel plassen bij mensen met hyperglykemie bij DM?

Glucose passeert het nierfilter, maar transporters resorberen de glucose terug uit de voorurine totdat de capaciteit van deze transporters wordt overschreden. De capaciteit wordt overschreden bij hoge glucosewaarden. Er gaat dan effectief glucose verloren, waardoor er osmotische diurese ontstaat. Hierdoor verlies je dus naast glucose ook vocht.

Wat is de betekenis van het HbA1c?

HbA1c is de gemiddelde glucose concentratie van het bloed over een periode van 2-3 maanden, gemeten in mmol/mol.

Glucose bindt aan de hemoglobine in het bloed, omdat de rode bloedcel 6 tot 8 weken blijft leven kan je door middel van het HbA1c kijken wat de glucose concentratie over deze periode is.

Welke complicaties kunnen er bij diabetes optreden?

Microvasculaire complicaties:

• Retinopathie: de patient krijgt permanent verminderd zicht door aangetaste bloedvaten in het oog.

• Nefropathie: nierschade.

• Neuropathie: zenuwen worden aangetast en gaan minder functioneren.

  • Wordt getest door in de voetzool te prikken.

Macrovasculaire complicaties:

• Vasculaire schade: leidt tot bloedvatvernauwing en hoger risico op hart/herseninfarcten.

  • Wordt veroorzaakt door atherosclerose.

Wat is het VINDICATE&GG model?

Het VINDICATE&GG model is een tabel die voor aandoeningen en ziektes in te vullen is, waardoor er een overzicht kan worden gamaakt van alle symptoemen en factoren van de ziekte.

Welke medicatie kan bij DM2 ingenomen worden?

• Metformine: onderdrukt gluconeogenese, waardoor er minder glucose wordt aangemaakt.

• SU-derivaten: stimuleren de insulineafgifte in de pancreas.

Waar zorgt ongezonde voeding voor?

• Verminderde nierfunctie;

• Lage botdichtheid;

• Hypertensie;

• Hypercholesterolemie.

Wat zijn de richtlijnen van de Gezondheidsraad over voedingsmiddelen?

• Eet meer plantaardig en minder dierlijk.

• Eet minimaal 200 g groente en 200 g fruit op een dag.

• Eet minimaal 90 g bruin brood, of andere volkoren producten.

• Eet wekelijks peulvruchten.

• Eet minimaal 15 g ongezouten noten.

• Neem enkele porties zuivel.

• Eet een keer per week vette vis.

• Drink dagelijks drie koppen thee.

• Vervang geraffineerde graanproducten door volkorenproducten.

• Vervang boter en harde margarine en bak- en braadvetten door zachte margarine, vloeibaar bak- en braadvettenen plantaardige oliën.

• Vervang ongefilterde door gefilterde koffie.

• Bepek de consumptie van rood vlees en met name bewerkt vlees.

• Drink zo min mogelijk suikerhoudende dranken.

• Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan een glas per dag.

• Beperk de inname van keukenzout tot maximaal 6 gram zout per dag.

• Het gebruik van voedingsstof supplementen is niet nodig, behalve voor mensen die tot een specifieke groep behoren waarvoor een suppletieadvies geldt.

Welk voedingsadvies geldt voor patiënten met colonkanker?

• Veel vezels consumeren, omdat ze water vast houden, waardoor de ontlasting soepel is.

• Veel vocht binnen krijgen, omdat een defecte dikke darm kan zorgen voor vochtverlies.

• Eet niet te veel rood of bewerkt vlees, dit zou namelijk de kans op een nieuwe tumor kunnen verhogen.

Welk voedingsadvies geldt voor patiënten met diabetes?

• Eet zo min mogelijk geraffineerde suiker, dit zorgt namelijk voor een snelle stijging van de bloedsuikerspiegel.

• Eet complexe koolhydraten, zoals volkoren producten.

• Caloriearm dieet om op een gezond gewicht te komen.

Welk voedingsadvies geldt voor hypertensie?

• Verminder de inname van zout.

• Eet niet te veel zoethout.

• Gebruik van alcohol wordt sterk afgeraden.

• Overgewicht? —> caloriearm dieet.

Welk voedingsadvies geldt voor hypercholesterolemie?

• Vermijd verzadigde vetten,

• Eet veel velzels.

• Drink geen ongefilterde of slecht gefilterde koffie.

Wat is de functie van een leukocyt?

Het beschermen van het lichaam tegen virussen, bacteriën et cetera.

Wat is de functie van een neuron?

Cellen van het zenuwstelsel die gespecialiseerd zijn in het overbrengen van informatie naar andere cellen.

Wat is de functie van een embryonale stamcel?

Cellen die zich nog kunnen specialiseren tot elk celtype uit het lichaam.

Wat is de functie van een osteoclast?

Breken bot af. Deze cellen ontstaat door fusie van meerdere cellen, waardoor een osteoclast zelf meerdere celkernen bevat.

Wat is de functie van een osteoblast?

Maken bot aan.

Wat is de functie van een alfa-cel?

Cellen die de bèta-cellen helpen met de aanmaak van insuline en ze produceren glucagon.

Wat is de functie van een bèta-cel?

Cellen die insuline aanmaken.

Welke microscopische technieken bestaan er?

Lichtmicroscopie:

• Fasecontrast microscopie;

• Polarisatiemicroscopie.

Fluorescentiemicroscopie:

• Confocale ‘laser-scanning’ microscoop (CLSM);

• Superresolutiemicroscopie;

• Correlatieve microscopie;

Elektronmicroscopen:

• Transmissie-elektronenmicroscopie (TEM);

• ‘Scanning’-elektronenmicroscopie (SEM);

• ‘Scanning-probe’ microscopie;

• ‘Atomic-force’ microscopie.

Welk type microscopie is hier te zien?

Fluorescentiemicroscopie

Welk type microscopie is hier te zien?

‘Scanning’-elektronenmicroscopie (SEM)

Welk type microscopie is hier te zien?

Transmissie-elektronenmicroscopie (TEM)

Vul aan:

Bij TEM/SEM krijg je meer diepte informatie en bij TEM/SEM meer oppervlakte informatie. Bij TEM/SEM hoeft het monster ook niet ultradun te zijn.

Bij TEM krijg je meer diepte informatie en bij SEM meer oppervlakte informatie. Bij SEM hoeft het monster ook niet ultradun te zijn.

Hoe werkt SEM?

De SEM laat elektronen over het oppervlak van een monster ‘scannen’. Deze elektronen worden als een dunne bundel op het monster gericht en wanneer ze het monster raken, gebeuren er verschillende dingen. Sommige elektronen worden vertrooid door het monster, terwijl andere elektronen van het monster afkaatsen. De SEM registreert deze verstrooide en afgekaatste elektronen en gebruikt die informatie om een gedetaillerd beeld van het oppervlak van het monster te maken. Dit resulterende beeld toont kleine details en structuren op het oppervlak van het monster.

Hoe werkt TEM?

Bij TEM wordt er in plaats van een lichtbundel een elektronenbundel door een heel dun monster geschoten. Deze elektronen gaan door het monster en worden aan de andere kant opgevangen. Het resulterende beeld laat zien hoe de elektronen werden verstrooid terwijl ze door het monster gingen.

Hoe is het celmembraan opgebouwd?

Het celmembraan is opgebouwd uit een bilaag van fosfolipiden die met hun hydrofobe staarten naar elkaar toegericht zijn en hun hydrofiele kop naar de buitenkant.

Wat is de glycocalyx?

De glycocalyx is een laag van suikermoleculen die zich bevindt op het oppervlak van cellen. Het fungeert als een beschermende coating en speelt een rol bij celherkenning, celcommunicatie en het reguleren van de celomgeving.

Welke soorten transport via het celmembraan bestaan er?

• Passief transport:

  • Channel mediated transport

  • Transporter mediated transport

• Actief transport: (kost energie in de vorm van ATP).

Wat is de functie van de celkern?

• DNA-opslag;

• Transcriptie (DNA —> RNA)

• Transport door de kernporiën naar het cytoplasma.

Wat is de functie van de mitochondriën?

• Energiehuishouding;

• Cel signalering;

• Regulering van de apoptose (geprogrammeerde celdood).

Wat is de functie van het endoplasmatisch reticulum?

Ruw ER: eiwitsynthese;
Smooth ER: calcium opslag.

Wat is de functie van de ribosomen?

Eiwitsynthese.

Wat is de functie van het golgi apparaat?

Transport, vouwing, sortering en secretie van eiwitten.

Wat is de functie van het perixoom?

Oxidatie reacties en afbraakreacties.

Wat is de functie van het lysosoom?

Opruimen van afval binnen de cel.

Wat zijn de kenmerken van een verouderde cel?

Kortere telomeren, ophoping van DNA-schade en de oudere cel is minder goed in staat om DNA-schade zelf op te lossen.

Wat is een pathogeen?

Een pathogeen is een ziekteverwerkker die een infectieziekte kan veroorzaken, zoals bijvoorbeeld virussen en bacteriën.

Hoe komt het dat virussen afhankelijk zijn van een gastheer om te overleven en bacteriën niet?

Virussen zijn afhankelijk van een gastheer om te overleven, omdat ze geen ribosomen hebben en dus niet kunnen delen.

Bacteriën hebben wel ribosomen en zijn daarom ook niet afhankelijk van een gastheer.

Wat is dysplasie?

Dysplasie is een afwijking van de weefselstructuur, een abnormale groei of ontwikkeling van lichaamscellen.

Bij laaggradige dysplasie is er weinig onrust en bij hooggradige dysplasie is er veel onrust in de cellen.

Wat zijn oncogenen?

Oncogenen zijn gemuteerde proto-oncogenen. Het zijn genen die kanker veroorzaken door de celdeling te stimuleren en de apoptose te onderdrukken.

Proto-oncogenen vervullen normaal een regulerende rol bij de celgroei, celdifferentiatie en apoptose.

Oncogenen kunnen ook angiogenese bevorderen.

Wat is angiogenese?

Angiogenese is de vorming van nieuwe bloedvaten, zoals bijvoorbeeld bloedvaten in een tumor.

Wat zijn tumorsuppressorgenen?

Tumorsuppressorgenen voorkomen de onbeperkte deling van een cel en stimuleren de apoptose.

Wat is EGFR?

EGFR geeft een signaal aan cellen die zich moeten delen. De oncogenen KRAS (regelt celproliferatie) en NRAS (regelt differentiatie) geven dit signaal door. Een mutatie in een van deze genen zorgt ervoor dat ze altijd aan staan. Daardoor geven KRAS en NRAS altijd het signaal door. Hierdoor gaan cellen zich blijven delen.

Wat is proliferatie?

Proliferatie is het delen van cellen.

Wat is differentatie?

Na de proliferatie van cellen krijgt elke cel hun eigen functie, dit is differentiatie.

Hoe wordt kanker gedefinieerd?

Kanker is een proces dat als gevolg van genetische veranderingen gestoorde groeiregulatie heeft en dat via invasieve groei en uitzaaiingen kan leiden tot het overlijden van de patiënt.

Wat is het Knudsoon’s two hit model?

De hypothese dat de meeste tumorsuppressorgenen vereisen dat beide allelen worden geïnactiveerd, hetzij door mutaties, hetzij door epigenetische uitschakeling, om een fenotypische verandering te veroorzaken.

Wat is next generattion sequencing?

Bij next generation sequencing kan er een puntmutatie gevonden worden in het DNA.

Wat is een carcinoom?

Als een groep epitheliale cellen die vanuit de mucosa door de lamina basalis heen groeien en het submucose, sperwand en het vetweefsel infiltreren heeft dat een carcinoom.

Waarom is laaggradige dysplasie een reversibel proces?

Laaggradige dysplasie is reversibel, vaak ontwikkelen cellen zich afwijkend omdat er een externe prikkel is. Daardoor ontstaat dysplasie. Als je die prikkel weghaalt, kunnen die cellen weer normale cellen worden.

Wat is hematogene metastasering?

Hematogene metastasering is metastasering via het bloed.

Wat is lymfogene metastasering?

Lymfogene metastasering is metastasering via de lymfevaten.

Wat is necrose?

Necrose is ongecontroleerde celdood. Dit komt vaak voor in maligniteiten, omdat de bloedvoorziening niet voldoende is om alle cellen van voedingsstoffen te voorzien.

Wat zijn kenmerken van een minimaal invasief carcinoom?

Het basale membraan is al doorbroken.

Wat zijn kenmerken van laaggradige dysplasie?

Het basale membraan is nog intact. De cellen liggen niet meer netjes op een rijte.

Het heet ook wel een benigne tumor.

Wat zijn kenmerken van hooggradige dysplasie?

Het basale membraan is nog niet aangetast. De cellen zijn heel onrustig en liggen niet meer netjes op een rijtje.

Wat is een carcinoma-in-situ?

Dit is een pre-invasief carcinoom. Dit houdt in dat de kwaadaardige cellen nog niet de omliggende weefsels geïnfiltreerd hebben.

Waar wordt baarmoederhalskanker door veroorzaakt?

Het HPV (humaan papillomavirus) zorgt voor baarmoederhalskanker.

HPV type 16 codeert voor de eiwitten E6 en E7. E6 bindt aan de tumorsuppressorgen p53 en E7 bindt aan de tumorsuppressorgen pRb. Dit zorgt voor inactivatie van van de genen. Er is hierdoor dus geen regulatie van apoptose en celcyclus.

Wat zijn de ‘hallmarks of cancer’?

Wat is therapie gericht tegen EGFR?

EGFR (epidermal growth factor receptor) is een eiwit dat cellen helpt te groeien. Een mutatie in het gen voor EGFR (zoals mutaties in KRAS en NRAS) kan zorgen voor te veel celgroei, wat kanker veroorzaakt.

Bij deze thearapie wordt de EGFR-pathway aangevallen, zodat de cellen niet meer het groeisignaal krijgen wat EGFR stuurt.

Bij mutatie in het KRAS of NRAS gen werkt deze soort therapie niet.

Wat is een endotherme reactie?

Een endotherme reactie is een reactie die energie nodig heeft om te verlopen.

Wat is een exotherme reactie?

Een exotherme reactie is een reactie waarbij energie vrij komt, vaak in de vorm van warmte of licht.

Welke factoren beïnvloeden de reactiesnelheid?

• Concentratie;

• Activeringsenergie;

• Temperatuur;

• Verdelingsgraad;

• Aanwezigheid van een katalysator.

Wanneer is er een evenwicht bij een chemische reactie?

Bij een evenwicht is de snelheid van de heenreactie even groot als de snelheid van de terugreactie.

Wat is een evenwichtsconstante?

De evenwichtsconstante geeft aan in welke richting een reactie verloopt en hoe het chemisch evenwicht gesitueerd ligt. De evenwichtsconstante wordt weergegeven als pKa: pKa = -log(Ka).

Wat is de Hendersons-Hasselbach vergelijking?

pH = pKa + log[A-]/[HA]

Het geeft het verband aan tussen de pH en de pKa.

Wat zijn enzymen?

Enzymen zijn substraat specifiek en katalyseren reacties door het verlagen van activeringsenergie.

Wat houdt het inhiberen van enzymen in?

Inhiberen van enzymen houdt in dat de enzymen niet meer werken met als doel om een reactie niet door te laten gaan.

Hoe werkt een competitive inhibitor?

Deze inhibitor boost de vorm van het substraat na. De inhibitor en het substraat gaan dus vechten om te kunnen binden op de ‘active site’ van het enzym.

Door een verhoging van de substraatconcentratie, maakt de inhibitor geen kans. Vmax blijt dus hetzelfde ten opzichte van een situatie zonder inhibitor. De Km-waarde wordt wel groter, want er is meer substraat nodig om dezelfde Vmax te krijgen.

Hoe werkt een uncompetitive inhibitor?

Uncompetitive inhibitors binden aan het enzym-substraat complex op het moment dat het substraat op de ‘active site’ zit. Het doel is om de reactie van substraat tot product te stoppen en het enzym nutteloos te maken.

In deze situatie is Vmax kleiner dan zonder inhibitor, er zijn namelijk minder functionele enzymen aanwezig.

De Km-waarde wordt ook kleiner.

Hoe werkt een non-competitive inhibitor?

De non-competitive inhibitor is allosterisch. Dat houdt in dat de inhibior de werking van het enzum regelt door op een alternatieve bindingsplaats te binden.

Na binding van de inhibitor past het substraat niet meer in de ‘active site’ van het enzym.

De Km-waarde zal gelijk blijven. De inhibitor vertraagt de reactie wel dus Vmax zal lager worden.

Wat is de Vmax?

Vmax is de maximale snelheid van een reactie, als dit niet meer beïnvloed kan worden door de hoeveelheid substraat.

Wat is de Km-waarde?

De Km-waarde is het hoeveelheid substraat dat nodig is om de helft van de snelheid van Vmax te bereiken.

Een lagere Km-waarde betekent dat er minder substraat nodig is om de helft van Vmax te bereiken, dus die bindt beter.
Een hogere Km-waarde betekent dat er een hoge heoveelheid substraat nodig is.

Wat is de Kcat-waarde?

De Kcat-waarde is de snelheid waarmee de enzym-substraatcomplex in product wordt veranderd.

Dus hoe snel het substraat onder invloed van het enzym in een product om wordt gezet.

Wat is dsDNA?

Het erfelijk materiaal bestaande uit twee samengebonden strengen DNA.

Wat is een chromatine?

dsDNA dat is ingepakt door histonen.

Wat is euchromatine?

Losjes ingepakt chromatine met actieve genexpressie.

Wat is heterochromatine?

Dicht ingepakt chromatine met inactieve genen.

Wat is chromatinedraad?

Dit verwijst naar chromatine, wat vaak wordt gebruikt tijdens de interfase om genetisch materiaal aan te duiden.

Wat is een chromatide?

Eén van de twee helften van een chromosoom.

Wat is een chromosoom?

Genetisch materiaal zoals het aanwezig is tijdens de mitose, bestaande uit twee chromatiden.

Wat is n (1n of 2n)?

Aanduiding voor het aantal sets chromosomen in een cel:

• 1n = haploïd genoom;

• 2n = diploïd genoom.

Wat is een centrosoom?

Het uiteinde of nucleatiepunt van de spoelfiguur.

Wat is het centromeer?

De bindingsplaats van twee chromatiden in een chromosoom.

Wat is kinetochoor?

Een eiwitcomplex op het centromeer waar de microtubuli van de spoelfiguur aan binden, wat zorgt voor de verdeling van DNA.

Wat is het spoelfiguur?

Een cytoskeletstructuur die de verdeling van chromosomen regelt tijdens mitose, bestaande uit trekdraden en steundraden.

Wat is non disjunctie?

Een ongelijke verdeling van chromosomen tijdens het delen.