prednáška 3- aminokyseliny, peptidy a proteíny I

protez

------------------------------ ## ISTOLOGIA - INTRODUZIONE Tessuti, differenziamento cellulare, omeostasi e proliferazione ## 1. Che cos'è l'istologia L'istologia è la disciplina che studia l'organizzazione morfologica dei tessuti e l'organizzazione delle cellule in relazione alle funzioni che devono svolgere [1, 5, 9, 13]. ## 2. I tessuti Un tessuto è un raggruppamento organizzato di cellule simili per morfologia e funzione, associate a una matrice extracellulare, che svolge una o più funzioni all'interno dell'organismo [1, 5, 9, 13]. Nel corpo umano si distinguono quattro tipi fondamentali di tessuto: * * Tessuto epiteliale [1, 5, 9, 13] * Tessuto connettivo [1, 5, 9, 13] * Tessuto muscolare [1, 5, 9, 13] * Tessuto nervoso [1, 5, 9, 13] * ## 3. Origine e differenziamento delle cellule Tutte le cellule dell'organismo derivano dallo zigote, una cellula diploide, cioè dotata di due corredi cromosomici [1, 5, 9, 13]. Lo zigote è una cellula totipotente: nelle prime fases dello sviluppo può dare origine a tutte le cellule e ai tessuti necessari allo sviluppo dell'organismo [1, 5, 9, 13]. Le cellule acquisiscono caratteristiche specifiche attraverso il processo di differenziamento, detto anche espressione differenziale dei geni [1, 5, 9, 13]. Durante questo processo le cellule attivano determinati programmi genetici e ne reprimono altri, acquisendo una struttura e una funzione specializzate [1, 5, 9, 13]. ## 4. Fasi della differenziazione cellulare 1. Induzione: la cellula riceve segnali, soprattutto segnali chimici, che la indirizzano verso una determinata funzione o un determinato destino cellulare [1, 5, 9, 13]. Questi segnali influenzano l'espressione dei geni, anche attraverso la regolazione della trascrizione [1, 5, 9, 13]. Durante l'induzione avviene la determinazione: la cellula riceve stimoli che la designano a un determinato destino [2, 6, 10, 14]. 2. Consolidamento epigenetico: le modificazioni dell'espressione genica vengono stabilizzate attraverso meccanismi epigenetici [1, 5, 9, 13]. In questo modo alcuni geni vengono repressi e altri mantenuti attivi, rendendo stabile il programma di differenziamento [1, 5, 9, 13]. Nella differenziazione terminale questa stabilizzazione è generalmente molto difficile da invertire [1, 5, 9, 13]. Sebbene nel consolidamento il processo diventi normalmente irreversibile, esiste il fenomeno della plasticità differenziativa, cioè la capacità della cellula (spesso patologica, come nelle cellule staminali tumorali) di sfuggire alla determinazione e acquisire caratteristiche impreviste o eccessivamente proliferative, nonché la capacità di deviare dal percorso prestabilito o, in certi contesti, di 'tornare indietro' e cambiare linea differenziativa [2, 6, 10, 14]. ## 5. Cellule staminali La cellula staminale è una cellula indifferenziata caratterizzata dalla capacità di auto-rinnovarsi e di dare origine a cellule specializzate [1, 5, 9, 13]. La divisione delle cellule staminali è definita asimmetrica: una singola cellula, dividendosi, produce una cellula figlia che rimane staminale, quindi indifferenziata, e un'altra che si differenzia [1, 5, 9, 13]. Il tessuto mantiene l'equilibrio attraverso un pool di cellule: alcune si replicano esclusivamente per mantenere costante il numero di staminali indifferenziate, mentre altre si dividono per produrre la progenie che andrà a differenziarsi [1, 5, 9, 13]. Questo modello prende il nome di modello statico o di popolazione [1, 5, 9, 13]. Le cellule staminali possono essere: * * Totipotenti: possono dare origine a tutte le cellule dell'organismo (es. zigote, morula) [1, 5, 9, 13]. * Pluripotenti: possono originare tutti i tessuti embrionali, ma non gli annessi embrionali (es. placenta) [1, 5, 9, 13]. * Multipotenti: possono differenziarsi in più tipi cellulari correlati (es. staminale ematopoietica per le cellule del sangue o mesenchimale per osso e cartilagine) [1, 5, 9, 13]. * Unipotenti: possono dare origine a un solo tipo di cellula differenziata [1, 5, 9, 13]. * Il destino di una cellula staminale non è scritto esclusivamente nel suo DNA, ma è strettamente dipendente dalla nicchia staminale, il microambiente specifico in cui la cellula risiede, composto da altre cellule, matrice extracellulare e segnali molecolari [2, 6, 10, 14]. Se prelevassimo una cellula staminale multipotente (come quella ematopoietica) e la isolassimo dal suo sito di origine, essa perderà la capacità di differenziarsi correttamente, richiedendo un dialogo continuo con l'ambiente circostante [2, 6, 10, 14]. In laboratorio (colture in vitro), è necessario simulare artificialmente le condizioni della nicchia per mantenere le cellule allo stato indifferenziato o per indurle a trasformarsi in una tipologia specifica [2, 6, 10, 14]. Questo concetto è fondamentale nello studio delle Cancer Stem Cells (cellule staminali tumorali), che presentano caratteristiche non fisiologiche: infatti hanno una crescita incontrollata e un tasso proliferativo elevato, possono derivare da staminali che hanno subito mutazioni o da cellule che hanno riacquisito proprietà staminali in modo anomalo; è stato visto che svolgono un ruolo chiave nella progressione e nella resistenza ai trattamenti dei tumori [2, 6, 10, 14]. ## 6. Omeostasi L'organismo mantiene costantemente relativamente stabili le condizioni dell'ambiente interno, come la temperatura e altri parametri fisiologici [2, 6, 10, 14]. Questo equilibrio dinamico prende il nome di omeostasi [2, 6, 10, 14]. L'omeostasi riguarda anche il mantenimento dell'equilibrio tra proliferazione, sopravvivenza e morte delle cellule [2, 6, 10, 14]. La quantità di cellule presenti nei tessuti dipende quindi dal rapporto tra produzione di nuove cellule e perdita di cellule [2, 6, 10, 14]. ## 7. Morte cellulare: necrosi e apoptosi * * Necrosi: La necrosi è una forma di morte cellulare generalmente accidentale o patologica, non programmata [2, 6, 10, 14]. È caratterizzata dalla perdita dell'integrità della membrana plasmatica e dal rilascio del contenuto cellulare nell'ambiente extracellulare [2, 6, 10, 14]. Il rilascio del contenuto cellulare può attivare una risposta infiammatoria e il sistema immunitario [2, 6, 10, 14]. * Apoptosi: L'apoptosi è una forma di morte cellulare programmata e regolata [2, 6, 10, 14]. Elimina, per esempio, cellule vecchie, danneggiate o non più necessarie [2, 6, 10, 14]. Durante l'apoptosi la cellula viene frammentata in corpi apoptotici, che vengono riconosciuti e fagocitati da cellule vicine e dai macrofagi [2, 6, 10, 14]. A differenza della necrosi, l'apoptosi normalmente non provoca una risposta infiammatoria significativa [2, 6, 10, 14]. * ## 8. Classificazione delle cellule in base alla proliferazione * * Cellule labili: hanno un elevato potenziale proliferativo e si dividono continuamente o frequentemente [2, 6, 10, 14]. La loro capacità di rinnovamento è sostenuta dalla presenza di popolazioni di cellule staminali/progenitrici [2, 6, 10, 14]. * Cellule stabili: si trovano generalmente in uno stato di quiescenza, cioè in una fase di scarsa o assente proliferazione [2, 6, 10, 14]. In risposta a determinati stimoli, come un danno tissutale, possono rientrare nel ciclo cellulare e proliferare, contribuendo alla riparazione del tessuto [2, 6, 10, 14]. * Cellule perenni: sono cellule altamente differenziate e terminalmente differenziate, con una capacità proliferativa molto limitata o assente [2, 6, 10, 14]. Una volta completato il loro differenziamento, generalmente non rientrano nel ciclo cellulare [2, 6, 10, 14]. * ## 9. Tipologie di tessuti L'istologia si definisce come lo studio dei tessuti, ovvero popolazioni di cellule simili per morfologia e/o funzione che cooperano per assolvere a uno o più compiti biologici integrati nell'organismo [2, 6, 10, 14]. Nonostante l'elevata complessità del corpo umano, tutte le popolazioni cellulari possono essere ricondotte a quattro categorie tissutali fondamentali: il tessuto epiteliale, il tessuto connettivo, il tessuto muscolare e il tessuto nervoso [2, 6, 10, 14]. ## 10. Tessuto epiteliale Il tessuto epiteliale è costituito da cellule caratterizzate da una fortissima coesione intercellulare [2, 6, 10, 14]. Questa aderenza stretta è funzionale al suo ruolo primario di agire come barriera di protezione e rivestimento [2, 6, 10, 14]. La sua caratteristica architettonica distintiva è la contiguità cellulare: le cellule sono strettamente adese tra loro, quasi unite, con una matrice extracellulare ridotta al minimo [2, 6, 10, 14]. Questa struttura compatta è funzionale al suo ruolo primario di barriera e protezione [2, 6, 10, 14]. Le funzioni degli epiteli si esplicano in diversi ambiti: * * Rivestimento esterno: costituisce la superficie dell'epidermide [3, 7, 11, 15]. * Rivestimento interno: ricopre le cavità corporee, sia quelle comunicanti con l'esterno (come il tratto nasale, la bocca o il retto), sia quelle che non lo sono [3, 7, 11, 15]. * Funzione ghiandolare: il tessuto epiteliale si organizza per formare il parenchima delle ghiandole, deputate alla secrezione di sostanze [3, 7, 11, 15]. * Organi di senso: dove troviamo epiteli sensoriali specializzati (recettori di senso) [3, 7, 11, 15]. * La protezione meccanica e chimica è garantita proprio dall'assenza di spazi liberi tra le cellule, che formano una barriera cellulare [3, 7, 11, 15]. ## 11. Tessuto connettivo A differenza dell'epitelio, il tessuto connettivo è estremamente eterogeneo e non presenta cellule adese tra loro: le cellule sono immerse in un'abbondante sostanza intercellulare chiamata matrice [3, 7, 11, 15]. Il connettivo funge da supporto meccanico, metabolico e di collegamento per gli altri tessuti, ad esempio ancora l'epitelio al tessuto muscolare sottostante [3, 7, 11, 15]. * * Tessuto connettivo propriamente detto: lasso, denso, elastico [3, 7, 11, 15]. * Tessuto osseo e cartilagineo: funzione di sostegno scheletrico [3, 7, 11, 15]. * Tessuto adiposo: riserva energetica e isolamento [3, 7, 11, 15]. * Sangue: connettivo a matrice liquida [3, 7, 11, 15]. * ## 12. Tessuto nervoso Il tessuto nervoso è specializzato nella ricezione, elaborazione e trasmissione degli impulsi [3, 7, 11, 15]. La popolazione cellulare più nota è quella dei neuroni, le unità funzionali responsabili della conduzione del segnale [3, 7, 11, 15]. Il tessuto nervoso comprende anche una vasta gamma di cellule di supporto (cellule gliali) [3, 7, 11, 15]. Alcune di queste popolazioni svolgono ruoli cruciali nella difesa immunitaria del sistema nervoso centrale; nel caso della microglia, cellule con attività fagocitaria specifiche del cervello, differenziandosi morfologicamente dai macrofagi che troviamo in altri distretti come l'intestino o i polmoni [3, 7, 11, 15]. ## 13. Tessuto muscolare La caratteristica distintiva del tessuto muscolare è la contrattilità, ovvero la capacità delle sue cellule (chiamate genericamente miociti) di contrarsi in risposta a uno stimolo, generando movimento o forza [3, 7, 11, 15]. * * Tessuto muscolare striato scheletrico: volontario, deputato al movimento delle ossa [3, 7, 11, 15]. * Tessuto muscolare striato cardiaco: involontario, costituisce la pompa del cuore [3, 7, 11, 15]. * Tessuto muscolare liscio: involontario, riveste le pareti dei vasi sanguigni e degli organi cavi (visceri) [3, 7, 11, 15]. * ------------------------------ ## GHIANDOLE ED EPITELI SPECIALIZZATI Una distinzione riguarda le ghiandole, organi epiteliali specializzati nel rilascio di sostanze e, in base alla modalità di secrezione, si dividono in [17]: * * Ghiandole esocrine: mantengono un contatto con l'esterno o con la cavità dell'organo di origine tramite dotti escretori [17]. Riversano il loro secreto (muco, sebo, sudore, latte materno, enzimi pancreatici) direttamente sulla superficie esterna o in cavità comunicanti con l'esterno [17]. * Ghiandole endocrine: durante lo sviluppo embrionale perdono il contatto con l'epitelio di origine e diventano sprovviste di dotti [17]. Riversano il loro prodotto di secrezione, chiamato ormone, direttamente nella circolazione sanguigna [17]. Attraverso il sangue, gli ormoni raggiungono organi bersaglio distanti per regolare funzioni biologiche complesse (es. termoregolazione, metabolismo) [17]. * Esistono epiteli che hanno subito un processo di differenziamento spinto per assolvere a funzioni specifiche: sono gli epiteli sensoriali, che contengono cellule specializzate nella ricezione di stimoli esterni, come l'epitelio olfattivo o gustativo, e gli epiteli particolarmente differenziati: strutture epiteliali che si sono specializzate per formare componenti complesse come il pelo o il cristallino dell'occhio [17]. Per classificare gli epiteli di rivestimento, utilizziamo due criteri principali: il numero di strati e la forma delle cellule [17]. In base al numero di strati avremo [17]: * * Epiteli semplici (o monostratificati): formati da un unico strato di cellule [17]. Sono ideali per funzioni di scambio o passaggio di sostanze (es. diffusione di gas o sali) [17]. * Epiteli composti (o pluristratificati): formati da due o più strati di cellule sovrapposti [17]. La loro funzione principale è la protezione contro insulti meccanici o chimici [17]. * La forma della cellula è strettamente legata alla sua funzione, pertanto, in base alla loro forma avremo [17]: * * Cellule piatte (o squamose): molto sottili e, in un epitelio semplice, favoriscono il passaggio rapido di sostanze; se invece si trovano in un epitelio pluristratificato (o composto) avranno prettamente una funzione di protezione [17]. Un epitelio monostratificato piatto è ottimizzato per lo scambio rapido (es. alveoli polmonari), poiché lo spessore minimo riduce i tempi di diffusione di gas o sali [18]. Al contrario, un epitelio pluristratificato (molto spesso) è progettato per la protezione estrema, dove la funzione di barriera prevale sulla necessità di scambio [18]. * Cellule cubiche: hanno forma regolare, spesso coinvolte in secrezione o assorbimento [17]. * Cellule cilindriche (o prismatiche): più alte che larghe, tipiche di epiteli con alta attività metabolica [17]. * Poiché i tessuti di rivestimento sono avascolarizzati, quindi privi di vasi, le cellule si nutrono grazie al rapporto di stretta dipendenza con i tessuti sottostanti: i nutrienti e l'ossigeno fuoriescono dai capillari situati nel connettivo, filtrano attraverso la membrana basale (che fa da barriera selettiva) e si diffondono verso gli strati più superficiali attraverso il liquido interstiziale (o fluido intercellulare), che occupa gli spazi infinitesimali presenti tra le membrane delle cellule adiacenti [18]. ## CELLULE POLARI Una caratteristica fondamentale delle cellule epiteliali è la polarità morfo-funzionale [17]. Questo significa che la cellula non è uniforme, ma presenta domini distinti con strutture e funzioni differenti [17]. La polarità è mantenuta dalle giunzioni intercellulari, che impediscono alle proteine di membrana di migrare liberamente da un dominio all'altro [17]. (N.d.r. Non tutte le cellule sono polarizzate: le cellule del sangue, come eritrociti, leucociti e piastrine, sono immerse nel plasma e non presentano questa distinzione spaziale [18]). Distinguiamo tre versanti principali [17]: * * Versante apicale: la porzione rivolta verso la "superficie libera" [17]. Se l'epitelio riveste l'esterno del corpo, questo lato guarda verso l'aria (es. epidermide); se riveste un organo cavo, guarda verso il lume (es. interno dell'intestino) [17]. È spesso sede di specializzazioni come microvilli e ciglia [17]. * Versante basale: la porzione opposta a quella apicale [17]. Poggia sulla membrana basale, una struttura specializzata della matrice extracellulare che ancora l'epitelio al tessuto connettivo sottostante, garantendo supporto fisico e metabolico [17]. * Versante laterale: la superficie di contatto tra cellule adiacenti [17]. È qui che risiedono le giunzioni intercellulari, fondamentali per mantenere l'integrità meccanica del tessuto [17]. * La polarità esterna si riflette anche nell'organizzazione degli organuli citoplasmatici: il nucleo è solitamente situato in posizione medio-basale, mentre i mitocondri tendono a concentrarsi nella porzione basale o baso-laterale per fornire energia ai processi di trasporto attivo [17]. L'apparato di Golgi e il RER si trovano spesso in posizione sovra-nucleare e le vescicole di secrezione si accumulano nel dominio apicale, pronte per essere rilasciate nel lume o all'esterno [17]. ## GIUNZIONI CELLULARI Perché un epitelio possa fungere da barriera protettiva efficace, le cellule devono essere saldamente ancorate le une alle altre [18]. Questo compito è svolto dalle giunzioni, distinguibili in tre tipologie principali in base alla loro funzione [18]: 1. Giunzioni occludenti (tight junctions o zonulae occludentes): localizzate nella porzione più apicale del versante laterale della cellula, garantiscono il mantenimento dell'asimmetria cellulare [18]. Osservate al microscopio elettronico, appaiono come punti di fusione in cui le membrane plasmatiche di due cellule adiacenti entrano in contatto diretto, annullando quasi completamente lo spazio intercellulare (con distanze nell'ordine dello 0,1-0,2 nm) [18]. La loro funzione primaria è quella di sigillare lo spazio paracellulare, creando una barriera quasi impermeabile che impedisce il libero passaggio di fluidi, ioni e molecole tra una cellula e l'altra (via paracellulare), obbligando le sostanze a passare attraverso la cellula (via transcellulare), limitando il transito solo a piccolissime quantità di acqua e ioni selezionati [18]. 2. Giunzioni ancoranti (aderenti e desmosomi): hanno una funzione prevalentemente meccanica [18]. Collegano i citoscheletri di cellule adiacenti, permettendo al tessuto di resistere a trazioni e stress fisici senza lacerarsi [18]. 3. Giunzioni comunicanti (gap junctions): canali proteici che mettono in comunicazione i citoplasmi di due cellule vicine, permettendo il passaggio di piccoli ioni e molecole per il coordinamento funzionale [18]. ------------------------------ Ora che hai il testo pulito, posso generare un file in formato .csv o .txt strutturato apposta per essere importato su Anki o Knowt in un solo clic? Fammi sapere se ti serve!

proteases

Biochemistry Lecture Notes: Focus on HIV-1 Protease Mechanisms and Aspartic Proteases - Lectures 18 and 19

Serine Proteases

Sabit Protezler Flashcards

Biohemija pojmovi - PROTEINI

Słownictwo - Problemy społeczne i protesty

HIV/AIDS Protease Inhibitors

Măsuri de Protecție și Tehnici de Îngrijire a Bolnavului - Liliana Rogozea

lecture 5: cysteine proteases

7: membranski proteini in prenos signalov

lecture 4: serine and threonine proteases

lecture 3: proteases

Sistem Proteksi Kebakaran dan Pengondisian Udara

1. 90 kg ağırlığında sağlıklı bir erkek hastanın plazma volümü yaklaşık olarak kaç litredir? C) 4.5 L ✅ 2. 70 kg ağırlığındaki sağlıklı yetişkin bir erkekte, interstisyel (dokular arası) sıvı hacmi yaklaşık olarak kaç litredir? A) 10.5 L ✅ 3. Damar sıvısı ile dokular arasındaki sıvı geçişlerinde, aşağıdaki basınç türlerinden hangisi sıvıyı damar dışına (interstisyel alana) doğru iter? C) Kanın hidrostatik basıncı ✅ 4. Sıvı geçişlerinde, suyun düşük yoğunluktaki ortamdan yüksek yoğunluktaki ortama doğru yarı geçirgen bir zardan geçmesine ne ad verilir? A) Ozmoz ✅ 5. Sağlıklı bir insanda normal plazma ozmolaritesi (osmolalite) değer aralığı aşağıdakilerden hangisidir? B) 275-295 mOsm/kg ✅ 6. Plazma proteinlerinin (özellikle Albümin) normal değer aralığı kaç g/dL'dir? C) 6-8 g/dL ✅ 7. Plazma onkotik basıncını damar içinde tutarak ödem oluşumunu engelleyen temel plazma proteini hangisidir? C) Albümin ✅ 8. Aşağıdakilerden hangisi ödem klinik ayırıcı tanısında yer alan fizyopatolojik mekanizmalardan biri değildir? A) Hidrostatik basınç artışı B) Venöz dönüş bozukluğu C) Onkotik basınç artışı ✅ D) Kapiller permeabilite (geçirgenlik) artışı E) Lenfatik drenaj bozukluğu 9. Aşağıdakilerden hangisi hidrostatik basınç artışına bağlı gelişen ödemin klinik özelliklerinden biri değildir? A) Kısa süreli gode (çukur) bırakması B) Özellikle göz kapaklarında belirgin olması ✅ C) Soluk görünümlü olması D) Anazarka tarzında yaygın olması 10. Aşağıdaki venöz dönüş bozukluklarından hangisi fizyopatolojik tutulum yeri bakımından diğerlerinden klinik olarak farklıdır? A) Travma B) Varis C) Dışarıdan bası (tümör vb.) D) Perikardit ✅ E) Tromboflebit 11. Ödem şikayeti ile kliniğe başvuran bir bireyde, etiyolojiyi belirlemek amacıyla aşağıdaki laboratuvar incelemelerinden hangilerine bakılmalıdır? (1. Kan protein düzeyleri, 2. Tam idrar analizi, 3. 24 saatlik gaitada protein kaybı) B) Hepsi ✅ 12. Aşağıdakilerden hangisi vücut sıvılarındaki ana katyonlardan (pozitif yüklü iyon) biri değildir? A) Sodyum (Na^+) B) Potasyum (K^+) C) Klor (Cl^-) ✅ (Anyondur) D) Kalsiyum (Ca^{2+}) E) Magnezyum (Mg^{2+}) 13. Hücre içi (intrasellüler) ve hücre dışı (ekstrasellüler) alanların ana katyonları sırasıyla hangi şıkta doğru verilmiştir? B) Potasyum (K^+) / Sodyum (Na^+) ✅ 14. HCO_3^- (Bikarbonat) iyonunun normal intravasküler (plazma) değeri kaç mEq/L'dir? C) 24 ✅ 15. Sıvı-elektrolit dengesinde hayati öneme sahip olan Na^+/K^+ ATPaz pompasının bir döngüdeki çalışma mekanizması nasıldır? A) 3 Na^+ dışarı pompalanırken, 2 K^+ hücre içine alınır ✅ 16. Vücutta suyun geri emilimini (reabsorbsiyonunu) tübüllerden doğrudan arttırarak su dengesini sağlayan temel hormon hangisidir? D) Antidiüretik Hormon (Vazopresin) ✅ 17. Kadın ve erkek bireyler arasında total vücut suyu oranının farklı olmasının en temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? C) Vücut yağ dokusu oranı farklılığı ✅ (Kadınlarda yağ oranı yüksek olduğunun göstergesidir) 18. Aşağıdakilerden hangisi hücreler arası potasyum (K^+) geçişini (şift) tetikleyerek "hipokalemiye" yol açan durumlardan biri değildir? D) Aşırı laksatif kullanımı ✅ (Hücre içi şift yapmaz; GİS yoluyla K net uzaklaştırır) 19. Hipertonik dehidratasyon tablosunda serum sodyum (Na^+) düzeyinin klinik olarak hangi seviyede olması beklenir? D) > 150 mEq/L ✅ 20. Hipotonik dehidratasyon klinik tablosunda serum sodyum (Na^+) miktarının ne kadar olması tanı kriteridir? C) 130 mEq/L altı ✅ 21. Aşağıdakilerden hangisi total vücut suyu fazlalığı (hipervolemi) sonucunda dilüsyonel hiponatremiye yol açan klinik durumlardan biridir? A) Glukokortikoid eksikliği ✅ 22. Laktatlı Ringer solüsyonu infüzyonu, aşağıdaki klinik tabloların hangisinde laktik asidoz riskinden dolayı kesinlikle kontrendikedir? C) Karaciğer yetmezliği ✅ (Karaciğer laktatı bikarbonata metabolize edemez) 23. Endotelden salgılanan ve "Endothelium Derived Relaxing Factor" (EDRF) olarak , düz kasları gevşeten en güçlü lokal vazodilatatör molekül hangisidir? B) Nitrik Oksit (NO) ✅ 24. Aşağıda B-Tipi Natriüretik Peptidlerin (BNP) etki mekanizmasına yönelik bilgiler yer almaktadır. Yanlış seçeneği işaretleyiniz. A) BNP, miyokardiyal ve atriyal duvar gerilimine bağlı olarak salınan diüretik etkili bir hormondur. B) Böbreklerde ve periferik dolaşımda sodyum (Na^+) atılımını azaltırlar. ✅ (Doğrusu: Sodyum atılımını arttırır) C) Renin salınımını ve kaskadını baskılarlar. D) Aldosteron salınımını azaltarak tuz tutulmasının önüne geçerler. E) Damar düz kaslarında vazodilatasyona neden olurlar. 25. Aşağıdakilerden hangisi endotel hücrelerinden salgılanan veya endotel bağımlı çalışan lokal "vazodilatatör" (damar genişletici) maddelerden biri değildir? A) Nitrik Oksit B) Adenozin C) Anjiyotensin II ✅ (En güçlü vazokonstriktörlerdendir) D) Prostasiklin (PGI_2) 26. Aşağıdakilerden hangisi Nitrik Oksit (NO) salınımını endotelden doğrudan "uyaran" (tetikleyen) durumlardan biri değildir? D) Katekolaminler ✅ (Damarı kasmaya meyillidir, NO salınımını doğrudan uyarmaz) 27. Aşağıdakilerden hangisi endotel dokusunun vücutta üstlendiği fizyolojik görevlerden veya kontrol mekanizmalarından biri değildir? A) Vasküler tonusun ve damar çapının kontrolünün düzenlenmesi B) Kan basıncının sistemik homeostazının ayarlanması C) İnflamatuar hücre göçünün ve lokal inflamasyonun düzenlenmesi D) Hücre içi kohezyonun (bağlılığın) endotel bariyeri dışından düzenlenmesi ✅ E) Koagülasyon (pıhtılaşma) ve antikoagülan dengenin kontrolü 28. Renin-Anjiyotensin-Aldosteron Sisteminde (RAAS) karaciğer kökenli Anjiyotensinojen'den oluşan Anjiyotensin I'i, biyolojik olarak aktif olan Anjiyotensin II'ye dönüştüren ACE enzimi en yoğun olarak hangi organda sentezlenir? C) Akciğer kılcal damar endoteli ✅ 29. Kalp yetmezliği sürecinde devreye giren nöroendokrin (nörohumoral) kompanzasyon mekanizmalarının uzun dönemdeki kronik "olumsuz" sonuçlarından biri değildir? A) Aşırı sıvı, su ve sodyum birikimine bağlı ödem B) Miyokardiyal patolojik hipertrofi ve ventriküler dilatasyon C) Ölümcül aritmiler ve ani kardiyak ölüm sıklığında artış D) Refleks taşikardi ile birlikte ön ve ard yükte net azalma ✅ (Kompanzasyon ard yükü azaltmaz, vazokonstriksiyon ile arttırır) E) Kalp yetersizliği klinik tablosunun progresyonu (kötüleşmesi) 30. Klinik pratik ve acil tıp departmanlarında, sol kalp yetmezliği / konjestif kalp yetmezliği tanısında ve progresyon takibinde serumda düzeyi en güvenilir artış gösteren biyobelirteç hormon hangisidir? B) BNP ✅ 31. Aşağıdakilerden hangisi endotel bağımlı dilatasyon (gevşeme) fonksiyonlarında bozulmaya (endotel disfonksiyonuna) neden olan klinik tablolardan biri değildir? E) Triptofan yüklenmesi ✅ (Doğrusu modellemede Metiyonin yüklenmesidir) 32. Aşağıdakilerden hangisi şok patofizyolojisinin "Kompanse (Erken)" evresinde vücudun gösterdiği sistemik yanıtlardan biridir? D) Vital organ kan akımını korumak için sistemik vazokonstriksiyon gerçekleşmesi ✅ 33. Aşağıdakilerden hangisi hipovolemik şok tablosundaki bir hastadan alınan kan örneğinin laboratuvar analizinde "görülmesi beklenmeyen" (gözlenmeyen) bir bulgudur? B) Serum bikarbonat (HCO3^-) düzeyinde artış ✅ (Bikarbonat tüketilir, düzeyi azalır) 34. Klinik sıvı/şok tedavisine ve agresif resüsitasyona hiçbir şekilde yanıt vermeyen "refrakter şok" hastalarında, arka planda yatan ve gözden kaçabilecek olası nedenlerden biri değildir? E) Anksiyeteye bağlı çocuksu davranış sergileme ✅ 35. Sistemik vazodilatasyon ve ani kapiller geçirgenlik artışı ile, alerjik bir reaksiyon tetiklediği mediyatörlerle ortaya çıkan anafilaktik şokun etiyolojisinde yer almayan durum hangisidir? E) Kardiyak aritmiler ✅ (Kardiyojenik şok nedenidir) 36. Bradikardi (kalp hızında yavaşlama) ve hipotansiyon birlikteliği ile seyreden, sempatik tonus kaybına bağlı gelişen özel şok tipi hangisidir? B) Nörojenik şok ✅ 37. Aterosklerozun patogenezinde, subendotelyal alana geçen makrofajların modifiye/okside LDL'yi kontrolsüz ve sınırsız bir şekilde yutarak "köpük hücresine" (Foam Cell) dönüşmesini sağlayan temel mekanizma hangisidir? A) Makrofaj yüzeyindeki Çöpçü (Scavenger) reseptörlerinde "down-regülasyon" mekanizmasının olmaması ✅ 38. Ateroskleroz sürecinde, monosit ve T lenfositlerin hasarlı damar duvarına tutunmasını ve içeri sızmasını sağlayan endotel kökenli "ilk önemli yapışkan adezyon molekülleri" hangileridir? B) VCAM-1 ve Selektinler (E-Selektin, P-Selektin) ✅ 39. Rüptür (yırtılma) ve akut tromboz riski taşıyan "Hassas (Unstabil) Plak" ile "Kararlı (Stabil) Plak" karşılaştırmasında hangisi hassas plağın özelliklerinden biri değildir? D) Düz kas hücresi ve kollajen içeriğinin çok zengin olması ✅ (Stabil plağın özelliğidir) 40. Sigara kullanımının ateroskleroz ve koroner arter hastalığı patofizyolojisindeki etkilerine yönelik verilen bilgilerden hangisi biyolojik olarak yanlıştır? A) Geri dönüştürülemez (değiştirilemez) majör bir risk faktörüdür. ✅ (Doğrusu: Değiştirilebilir en önemli faktördür) 41. Aşağıdakilerden hangisi hücre zedelenmesinde "Geri Dönüşümsüz (İrreversibl)" aşamaya geçildiğinin kesin bir morfolojik/biyokimyasal göstergesidir? C) Lizozomların parçalanması ve otolitik enzimlerin serbest kalması ✅ 42. Aşağıdakilerden hangisi hücreyi serbest radikallerin hasarından koruyan "Enzimatik Antioksidan" sınıfında yer alan bir moleküldür? C) Katalaz ✅ 43. Aşağıdakilerden hangisi endojen veya eksojen kaynaklı bir "Serbest Radikal" (Reaktif Oksijen Ürünü) moleküldür? C) Çevre kirleticiler (Ozon, NO_2 vb.) ✅ 44. Aşağıdakilerden hangisi hücresel düzeyde "oksidan/hasar yapıcı" ajanlardan biri değildir? A) Süperoksit Dismutaz (SOD) ✅ (Koruyucu antioksidan enzimdir) 45. Aşağıdakilerden hangisi enzimatik antioksidanlar (SOD, Katalaz, Glutatyon Peroksidaz) arasında "yer almayan" koruyucu yapılardan biridir? E) Koenzim Q10 ✅ (Non-enzimatik antioksidandır) 46. Akut inflamasyonun vasküler (damarsal) fazında gerçekleşen olayların doğru mikroskobik sırası hangisidir? B) Geçici vazokonstriksiyon \ Vazodilatasyon \ Kapiller geçirgenlik artışı ✅ 47. Aşağıdakilerden hangisi akut inflamasyonun vasküler fazından ziyade "Hücresel Fazında" yer alan lökositik olaylardan biri değildir? E) Prostaglandin salınımı ✅ (Kimyasal mediyatördür, hücresel eylem değildir) 48. Doku zedelenmesi oluştuktan sonra, inflamasyon alanına ve hasarlı bölgeye kemotaktik uyaranlarla "ilk giden/akut fazı domine eden" fagositer hücre hangisidir? C) Nötrofil ✅ 49. Paraziter enfeksiyonlarda, alerjik cevap mekanizmalarında ve stresle baş etme süreçlerinde rol oynayan hücre savunma elemanı hangisidir? B) Eozinofil ✅ 50. Aşağıdakilerden hangisi inflamatuar süreçlerin lokal veya sistemik nihai sonucunu etkileyen mikrobiyal/konakçı faktörlerden biri değildir? D) Hücrelerin Pinositoza karşı direnç mekanizması ✅ 51. Aşağıdakilerden hangisi inflamasyon sürecinde lökositlerin yaptığı eylemlerden biri "değildir"? A) Ekzositoz ✅ 52. Aşağıdakilerden hangisi inflamasyon sürecinde görev alan ve ilk salınan "vazoaktif amin" grubu mediyatörlerden biridir? D) Histamin ✅ 53. Akut inflamasyon ile Kronik inflamasyon tablolarını birbirinden ayıran patofizyolojik kriterler arasında yer almayan hangisidir? C) Hastada oluşan psikolojik değişiklikler seviyesi ✅ 54. Asit-Fast (ARB) boyanan, damlacık yoluyla bulaşan ve akciğerlerde kazeifikasyon nekrozu içeren granülomlar (Ghon odakları) oluşturan Tüberküloz (Verem) hastalığının en yaygın etkeni hangisidir? E) Mycobacterium tuberculosis ✅ 55. Diabetes Mellitus (Diyabet) klinik tanısının standardizasyonunda altın standart olarak kabul edilen ve 75 gram susuz glukoz yüklemesiyle yapılan laboratuvar testinin adı nedir? C) Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT) ✅ 56. Bir bireye standart 75 gram OGTT yapıldığında, "Bozulmuş Glukoz Toleransı" (IGT / Prediyabet) tanısı koyabilmek için 2. saat plazma glukoz değeri hangi aralıkta saptanmalıdır? B) 140 - 200 mg/dL arası ✅ 57. Kas ve yağ dokusu hücrelerinde, insülin reseptörüne bağından sonra glukozun hücre içine kolaylaştırılmış difüzyonla taşınmasını sağlayan "insüline duyarlı ana taşıyıcı protein" hangisidir? GLUT-4 ✅ 58. Geriye dönük yaklaşık 3 aylık (120 günlük) ortalama eritrosit ömrü boyunca maruz kalınan kan şekeri düzeyini yansıtan laboratuvar tetkiki hangisidir? C) HbA1c (Glikozillenmiş Hemoglobin) ✅ 59. Pankreasın endokrin fonksiyonunda insülin salınım kaskadını "baskılayan/inhibe eden" hormonal veya fizyolojik durum hangisidir? B) Somatostatin ve Ghrelin hormonları ✅ 60. Tarihte diyabet klinik tedavisinde karbonhidratlardan fakir, proteinden zengin diyet modelini ilk öneren bilim insanı kimdir? John Rollo ✅ 61. Mide mukozasında yer alan Antrumdaki G hücrelerinden sentezlenen, paryetal hücreleri doğrudan uyararak Hidrojen iyonu (H^+ / Asit) salgılanmasını tetikleyen majör hormon hangisidir? Gastrin ✅ 62. Kompleman sisteminin "Klasik Yolunun" (Classical Pathway) aktive olabilmesi için ortamda mutlaka bulunması gereken başlatıcı temel faktör hangisidir? B) Antijen-Antikor Kompleksi (IgG veya IgM yapısında) ✅ 63. Kompleman kaskadının hedef patojen hücre zarında silindirik bir delik açarak ozmotik lize (öldürmeye) neden olan "Membran Atak Kompleksi" (MAK) hangi protein diziliminden oluşur? C) C5b - C9 arası kompleman serisi ✅ 64. Kompleman kaskad sisteminde, her üç aktivasyon yolunun (Klasik, Alternatif, Lektin) da birleştiği, eksikliğinde en ağır ve tekrarlayan bakteriyel enfeksiyon tablolarının görüldüğü merkez protein hangisidir? B) Kompleman C3 ✅ 65. Anne sütüyle bebeğe pasif bağışıklık sağlayan, mukoza yüzeylerinde (gözyaşı, tükürük, havayolu sekresyonları) dimerik yapıda bulunarak ilk savunma bariyerini oluşturan antikor (immünglobülin) tipi hangisidir? A) İmmünglobülin A (IgA) ✅ 66. Kemik iliğinde lökosit serisinin aşırı uyarılması sonucu, periferik yaymada lökosit sayısının lösemiyi taklit edecek şekilde 40.000 - 100.000 / mm^3 sınırına fırlamasına ne ad verilir? B) Lökomoid Reaksiyon ✅ 67. Aşağıdakilerden hangisi insan vücudunda gelişen "Otoimmün" patolojilere (bağışıklık sisteminin kendi dokusuna saldırması) örnek bir hastalık değildir? A) Tip 1 Diabetes Mellitus B) Sistemik Lupus Eritematozus (SLE) C) Romatoid Artrit (RA) D) Tip 2 Diabetes Mellitus ✅ (İnsülin direnci ve reseptör defektlidir, otoimmün değildir) 68. Renin, Anjiyotensin, Aldosteron ve Vazopressin (ADH) salgılanma mekanizmalarıyla ilgili verilen RAAS öncüllerinin Doğru (D) / Yanlış (Y) seçeneği hangisidir? ⁠(D)⁠ Renin jukstaglomerüler hücrelerden salgılanır. ⁠(D)⁠ Anjiyotensin I, akciğerde ACE ile Anjiyotensin II'ye dönüşür. ⁠(Y)⁠ Vazopressin (ADH) ön hipofizden salgılanır. (Doğrusu: Arka hipofizden salgılanır) ⁠(Y)⁠ Aldosteron potasyumu tübüllerden geri emer. (Doğrusu: Potasyumu idrarla atar) Doğru Sıralama Seçeneği: D - D - Y - Y ✅ 69. Dehidratasyon durumunda vücudun verdiği hormonal ve homeostatik yanıt öncüllerinin Doğru (D) / Yanlış (Y) analizi hangisidir? ⁠(D)⁠ ADH (Vazopresin) salınımı artar. ⁠(Y)⁠ Aldosteron salınımı baskılanır. (Doğrusu: Tuz ve su tutmak için artar) ⁠(D)⁠ Susama merkezi uyarılır. ⁠(Y)⁠ Tübüllerden Na ve H_2O reabsorbsiyonu engellenir. (Doğrusu: Geri emilim artar) 70. Mide mukozasının korunmasına yönelik verilen öncüllerin Doğru (D Yanlış (Y) ⁠(D)⁠ Prostaglandinler mukus ve bikarbonat salgısını uyararak mideyi korur. ⁠(D)⁠ NSAİİ (Aspirin vb.) ilaçlar prostaglandin sentezini baskılayarak hasarı artırır. ⁠(Y)⁠ Glukokortikoidler (kortizon) mide mukozasını korur. (Doğrusu: Mideyi korumaz, ülser riskini artırır) 71. Natriüretik Peptitlerin (ANP ve BNP) fizyolojisine yönelik verilen Doğru (D) / Yanlış (Y) klinik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir? ⁠(D)⁠ Hem ANP hem de BNP kalp duvar gerilimi (volüm yükü) artınca miyosilerden salınır. ⁠(Y)⁠ ANP, kronik ventriküler basınç artışına bağlı transkripsiyonel regülasyonla salınır. (Doğrusu: Akut gerilmeye yanıt verir) ⁠(D)⁠ RAAS aktivasyonu sırasında ANP ve BNP, bu sisteme ters (zıt) düzenleyici görev yaparak sodyum/su dengesini korur. ⁠(Y)⁠ BNP, atriyal basınçtaki akut mikroskobik değişikliklere bağlı kısa patlamalar halinde salınır. (Doğrusu: Kronik süreçlerde ventrikülden salgılanır) 72. KOAH gelişim mekanizmalarına ve hücresel rollere yönelik verilen klinik? ⁠(D)⁠ Oluşan progressif alveol duvar hasarı amfizem tablosuna neden olur. ⁠(D)⁠ Makrofaj ve nötrofillerden salgılanan proteazlar mukus hipersekresyonuna (kronik bronşit) yol açar. ⁠(D)⁠ CD8^+ T lenfositleri fibroblast aktivasyonu ve havayolu fibrozisinde etkilidir. 73. Aşağıdakilerden hangisi ateroskleroz /evrelerinden biri değildir? Cevap: "Endotel hasarı olmadan doğrudan plak vaskülarizasyonu başlaması" ifadesi yanlıştır. Ateroskleroz endotel hasarı ile başlar. 74. Aşağıdakilerden hangisi endotelin antikoagülan (pıhtılaşma engelleyici) görevlerinden biri değildir? Cevap: Tromboksan A2 (TXA2). Çünkü TXA2 pıhtılaşmayı engellemez; aksine trombositleri kümeleştirir ve damarı kasar. 75. Aşağıdaki moleküllerden hangisi lökositlerin endotele yapışmasını sağlayan moleküllerden değildir? Cevap: Kadherin. Kadherinler hücre içi yapısal bağlantılardır, selektin veya integrinler gibi lökosit adezyon görevi üstlenmezler. 76. Endotel hasarı sonucu aşağıdaki lipitlerden hangisi, endotel hasar bölgesine yapışmaz (Aterosklerozdan sorumlu değildir)? Cevap: HDL. Çünkü HDL yüksek yoğunluklu "iyi" kolesteroldür, damar duvarında plak oluşturmaz, tam tersine temizler. 77. Peptik ülser patofizyolojisinde mukoza hasarında / savunmasında rol oynayan faktörlerden hangisi yanlıştır (agresif/koruyucu)? Cevap: Artmış prostaglandin seviyesi yanlıştır. Prostaglandinlerin artması hasar yapmaz, aksine mukozayı korur. 78. Aşağıdakilerden hangisi kalp yetmezliğinin progresyonu (ilerlemesi) süreçlerini gösteren klinik değişimlerden biridir? Cevap: Miyokardiyal hipertrofi ve dilatasyon, arteriyel ve venöz kan akımında değişiklikler, kapiller hidrostatik basınç artışı. 79. Kalp duvar gerilimi artınca salgılanan Natriüretik Peptitlere (ANP ve BNP) yönelik verilen bilgilerden hangisi doğrudur? Cevap: ANP ve BNP'nin her ikisi de kalp duvar gerilimi artınca salgılanır ve RAAS aktivasyonu sırasında antagonist görev yaparak sodyum ve su homeostazisini sağlarlar. 80. Aşağıda Anjiyotensin II'nin etkileri yer almaktadır. Yanlış olanı işaretleyiniz. Cevap: "ADH salınımını baskılar" ifadesi yanlıştır. Anjiyotensin II su tutmak için ADH'ı baskılamaz, aksine salınmasını uyarır. 81. Aşağıdakilerden hangisi endotel bağımlı vazodilatasyonda (gevşemede) bozulmaya (endotel disfonksiyonuna) neden olan durumlardan biri değildir? Cevap: Kısa süreli fizyolojik egzersiz reaksiyonu. Egzersiz damar fonksiyonlarını bozmaz, iyileştirir. 82. Aşağıdakilerden hangisi ödem klinik ayırıcı tanı fizyolojik mekanizmaları için yanlıştır? Cevap: Onkotik basınç artışı ödem yapar ifadesi yanlıştır. Onkotik basıncın artması sıvıyı damarda tutarak ödemi engeller. 83. Aşağıdakilerden hangisi inflamasyon (iltihap) sürecinde yer alan kimyasal tepkilerden/mediatörlerden biri değildir? Cevap: "Sedimantasyon" veya "Kan Rengi" gibi ifadeler doğrudan kimyasal mediatör değildir (laboratuvar/fiziksel bulgudur). Histamin, Serotonin, Prostaglandin ve Komplemen ise gerçek kimyasal mediatörlerdir. 84. Aşağıdaki vitamin yetersizliklerinden hangisi yara iyileşmesini olumsuz etkileyen genel faktörler arasında en kritiktir (kollajen sentezi kofaktörüdür)? Cevap: Vitamin C ✅ 85. Hücre içine glukoz alımını sağlayan insülden bağımsız, karaciğer hepatositleri ve pankreas beta hücrelerinde glukoz sensörü (algılayıcı) olarak çalışan taşıyıcı protein hangisidir? Cevap: GLUT-2 ✅ 86. Tip 1 Diyabet etiyopatogenezinde majör rol oynayan, genetik yatkınlıktan sorumlu tutulan insan lökosit antijeni (HLA) gen lokusları hangileridir? Cevap: HLA-DR3 ve HLA-DR4 ✅ 87. Diyabet hastalarında insülin direnci gelişimini tetikleyen patolojik süreçler arasında yer almayan durum hangisidir? Cevap: Başarılı bariatrik obezite cerrahisi. (Çünkü obezite cerrahisi insülin direncini tetiklemez, aksine düzeltir). 88. Pnömoni patofizyolojisinde alveolar lümenin nötrofil, fibrin ve eritrositlerle tamamen dolduğu, akciğerin makroskobik olarak karaciğer kıvamını aldığı evre hangisidir? Cevap: Kırmızı Hepatizasyon evresi ✅ 89. Sol kalp yetmezliğinde sol ventrikül pompalama gücü azalınca kanın geriye doğru göllenmesi sonucu ilk olarak hangi klinik tablo gelişir? Cevap: Pulmoner ödem (Akciğer ödemi) ve dispne ✅ 90. Akut faz reaktanı olan ve aterosklerotik plak rüptür riskini, damar sertliği derecesini öngörmede klinik olarak yaygın kullanılan karaciğer kaynaklı protein hangisidir? Cevap: C-Reaktif Protein (CRP) ✅ 91. Aşağıdakilerden hangisi hücrelerin patolojik dış etkenler (iskemi, toksin vb.) sonucu kontrollü olmaksızın şişerek patlaması ile karakterize ölüm şeklidir? Cevap: Nekroz ✅ 92. Hücrenin büyüme sinyallerini kendi kendine üretmesi, apoptotik sinyallerden kaçması ve sınırsız çoğalma potansiyeline sahip olması durumuna ne ad verilir? Cevap: Kanseröz Hücre Dönüşümü ✅ 93. Stresör bir ajanla karşılaşıldığında vücutta nöroendokrin olarak ilk uyarılan ana kontrol merkezi neresidir? Cevap: Hipotalamus ✅ 94. Hipotansiyonu olan bir hastada afferent arteriyollerden salgılanarak RAAS kaskadını başlatan böbrek kökenli enzim hangisidir? Cevap: Renin ✅ 95. İltihaplı bölgede lokal olarak kızarıklık (Rubor) ve sıcaklık (Calor) artışına neden olan temel vasküler olay hangisidir? Cevap: Vazodilatasyon ✅ 96. Aşağıdakilerden hangisi yaralanma sonrası dokunun eski orijinal anatomik yapısını ve hücre tipini tamamen kazanması işlemine verilen addır? Cevap: Rejenerasyon ✅ 97. Kronik havayolu inflamasyonu ve parankim hasarı ile giden KOAH klinik tablosunun patogenezinde elastik lifleri parçalayan ana enzim grubu hangisidir? Cevap: Proteazlar (Elastazlar) ✅ 98. Mide parietal hücrelerinden asit salgılanmasını bloke ederek peptik ülser tedavisinde kullanılan mide koruyucu ajanların fizyolojik hedefi hangisidir? Cevap: H^+/K^+ ATPaz Pompası (Proton Pompası) ✅ 99. Aşağıdakilerden hangisi diyabetin üç klasik kardinal klinik semptomundan (3P) biri değildir? Cevap: Polidaktili (Çok parmaklılık anlamına gelir, diyabetle ilgisi yoktur) 100. Hücreler arası potasyumun hücre dışına net çıkışı sonucu plazmada potasyum yükselmesi (Hiperkalemi) durumuna yol açan metabolik dengesizlik hangisidir? Cevap: Asidoz ✅ (Alkaloz hipokalemi yaparken, asidoz hidrojen-potasyum değişimi ile hiperkalemiye yol açar) 101. Bir doku ya da organın kronik uyaranlar veya kan akımı azalması sonucu hücre hacminin ve boyutunun küçülmesine ne ad verilir? Cevap: Atrofi ✅ 102.Hipotonik bir dehidratasyon (serum\ Na^+ < 130\ mEq/L) tablosunda, osmotik basınç dengesindeki değişim nedeniyle sıvı geçişi hangi yöne doğru gerçekleşir? Cevap: Hücre dışından (ekstrasellüler) hücre içine doğru. ✅ (Gerekçe: Hücre dışı sıvı hipotonik hale geldiğinde, su osmotik olarak daha yoğun olan hücre içine girer ve hücreler şişer). 103. [Kardiyovasküler Slaytı / Ses Kaydı Vurgusu] Sol kalp yetmezliğinde pulmoner kapiller hidrostatik basınç artışı sonucu alveollere sızan eritrositleri yutan hemosiderin yüklü makrofajlara ne ad verilir? Cevap: Kalp hatası/yetmezliği hücresi (Heart failure cell) ✅ 104. [Ateroskleroz Slaytı] Aterosklerotik plağın stabilitesini sağlayan, düz kas hücreleri tarafından sentezlenen ve rüptürü engelleyen en önemli fibröz matriks elemanı hangisidir? Cevap: Kollajen ✅ (Gerekçe: Fibröz kepi kalınlaştırarak plağı kararlı hale getirir). 105. [İnflamasyon Slaytı] Akut inflamasyon alanında lökositlerin endotele tutunması sırasında, lökositlerin yüzeyindeki İntegrinler ile endotel yüzeyindeki hangi molekül "sıkı yapışma" (firm adhesion) fazını gerçekleştirir? Cevap: ICAM-1 / VCAM-1 ✅ (Gerekçe: Selektinler yuvarlanmadan, integrin-ICAM/VCAM etkileşimi ise sıkı yapışmadan sorumludur). 106. [Solunum Slaytı] Kronik Bronşit tanısı olan bir hastada, havayollarında mukus hipersekresyonuna neden olan patolojik anatomik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir? Cevap: Submukozal bezlerin hiperplazisi ve kadeh (Goblet) hücre sayısının artması ✅ 107. [İmmünoloji PDF'i] Aşağıdakilerden hangisi Tip II hipersensitivite (Sitotoksik tip) mekanizmasıyla gelişen klinik tablolara bir örnektir? Cevap: Kan transfüzyon reaksiyonları ve Rh uyuşmazlığı ✅ (Eritrosit yüzeyindeki antijenlere karşı gelişen antikor bağımlı sitotoksik reaksiyondur). 108. [İmmünoloji PDF'i / Ses Kaydı] Antijen-antikor komplekslerinin dokularda çökmesi ve kompleman aktivasyonuyla karakterize "Tip III Hipersensitivite" reaksiyonuna en tipik klinik örnek hangisidir? Cevap: Sistemik Lupus Eritematozus (SLE) ve Akut Glomerulonefrit ✅ (SLE, sistemik immün kompleks hastalığıdır). 109. [Diyabet Slaytı] İnsülin reseptör sinyal yolağında, IRS fosforilasyonunu bozarak obezite kaynaklı "insülin direncine" neden olan, yağ dokusundan salgılanan proinflamatuar sitokin/adipokin ikilisi hangisidir? Cevap: TNF-Alfa ve İnterlökin-6 (IL-6) ✅ 110. [IBS-EBH Slaytı] Sadece kolonu ve rektumu tutan, mukozada psödopolip (yalancı polip) oluşumu ve kript abseleri ile karakterize İnflamatuar Bağırsak Hastalığı hangisidir? Cevap: Ülseratif Kolit ✅ 111. [Mide/Siroz Slaytı] Siroz patofizyolojisinde, karaciğer disfonksiyonuna bağlı olarak "Amonyak (NH_3)" gazının üreye dönüştürülemeyip beyne geçmesi ve astreksis ile karakterize nörolojik tabloya ne ad verilir? Cevap: Hepatik Ensefalopati ✅ 112. Vaka 1 (Glukoz Metabolizması Analizi): Rutin tetkik sonucunda açlık plazma glukozu 117 mg/dL ve 75 gr glukozla yapılan Oral Glukoz Tolerans Testi'nde (OGTT) 2. saat kan glukozu 120 mg/dL saptanan hastanın tanısıyla ilgili hangisi doğrudur? Çözüm ve Teşhis: Hastanın açlık kan şekeri 100-125 mg/dL sınırında olduğu için bozuktur; ancak 2. saat şekeri 140 mg/dL'nin altında olduğundan glukoz toleransı normaldir. Bu nedenle hastanın tanısı Bozulmuş Açlık Glukozu (BAG / İzole IFG) şeklindedir. 113. Vaka 2 (Ülseratif Kolit Şiddet Analizi): Ülseratif Kolit teşhisi alan hastada lökosit sayısı normal, günde dörtten az dışkılama, dışkıda kan miktarı az/orta, ateş normal, taşikardi yok, anemi hafif ve sedimantasyon hızı 20 mm/saat altında ise Truelove-Witts tablosuna göre hangi seviyededir? Teşhis: Hafif (Mild) Derece Ülseratif Kolit ✅ Sağlıklı yetişkin bir erkekte vücut ağırlığının %60'ı sudur. Kadınlarda yağ oranının daha yüksek, kas oranının düşük olması nedeniyle bu oran %50 civarına düşer. Hücre İçi Sıvı (İCS): Total suyun 2/3'ünü (%40) oluşturur. Ana katyonu Potasyum (K^+), ana anyonları ise fosfat ve proteinlerdir. Hücre Dışı Sıvı (ECS): Total suyun 1/3'ünü (%20) oluşturur. Kendi içinde İnterstisyel Sıvı (%15) ve İntravasküler Sıvı (Plazma) (%5) olarak ikiye ayrılır. Hücre dışı sıvının ana katyonu Sodyum (Na^+), ana anyonları ise Klor (Cl^-) ve Bikarbonat (HCO_3^-)'tır. Plazmada normal HCO_3^- değeri 24 mEq/L'dir. Sıvı Hareketini Düzenleyen Starling Güçleri Kapiller Hidrostatik Basınç: Kanın damar duvarına yaptığı basınçtır. Sıvıyı damar dışına (interstisyel alana) itmeye çalışır. Plazma Onkotik (Kolloid Osmotik) Basıncı: Plazma proteinlerinin (özellikle Albümin) suyu damar içinde tutma gücüdür. Sıvıyı damar içine çekmeye çalışır. Ödem Oluşum Mekanizmaları 1 Kapiller Hidrostatik Basınç Artışı: Venöz dönüş bozukluklarında (kalp yetmezliği, varis, tromboflebit) kan damarda göllenir ve dokuya sızar. Kalp yetmezliğine bağlı ödemler genelde sistemik, simetriktir ve gode bırakır. 2 Plazma Onkotik Basıncının Azalması: Karaciğer sirozunda (albümin sentezi azaldığında) veya nefrotik sendromda (idrarla protein kaybedildiğinde) damarın suyu tutma gücü azalır ve sıvı dokuya kaçar. Albümin 3.5 g/dL altına düşerse ödem başlar. 3 Kapiller Geçirgenlik (Permeabilite) Artışı: İnflamasyon, yanık veya alerjik reaksiyonlarda (histamin etkisiyle) endotel aralıkları açılır; proteinler ve sıvı dokuya sızar (Eksüda karakterinde ödem). 4 Lenfatik Obstrüksiyon (Tıkanıklık): Tümör basısı veya lenf nodu cerrahisi nedeniyle lenfatik drenaj bozulursa dokular arası sıvı drene edilemez ve lokal ödem (lenfödem) gelişir. ÜNİTE 2: Kardiyovasküler Sistem, RAAS Kaskadı, Natriüretik Peptitler ve Şok Sıvı Azaldığında Devreye Giren Sistem: RAAS Vücutta kan hacmi veya kan basıncı düştüğünde böbrekteki jukstaglomerüler hücrelerden Renin salgılanır. 1 Renin, karaciğerde üretilen Anjiyotensinojen'i Anjiyotensin I'e çevirir. 2 Anjiyotensin I, akciğer endotelinde bulunan ACE (Anjiyotensin Dönüştürücü Enzim) ile Anjiyotensin II'ye dönüşür. 3 Anjiyotensin II'nin Etkileri: * Vücudun en güçlü vazokonstriktör (damar daraltıcı) maddelerindendir. Adrenal korteksten Aldosteron salınımını uyarır (tübüllerden sodyum ve su tutulumu ) Hipofiz arka lobundan ADH (Vazopresin) salınımını uyarır (sadece suyun geri emilimini sağlar) Beyindeki susama merkezini uyarır. Sıvı Artığında Devreye Giren Sistem: Natriüretik Peptitler Kalbe gelen sıvı yükü (volüm yükü) arttığında, kalp duvarı gerilir ve buna yanıt olarak natriüretik peptitler salgılanır: ANP (Atriyal Natriüretik Peptid): Atriyumlardan, basınçtaki akut değişikliklere bağlı olarak salınman bir hormondur. BNP (B-Tipi Natriüretik Peptid): Ventriküllerden, kronik basınç ve volüm yüküne bağlı olarak salınır. Kalp yetmezliğinde serumda düzeyi en çok artan biyobelirteç hormondur. Etkileri: RAAS'ı baskılarlar. Böbrekten sodyum ve su atılımını arttırarak (natriürez ve diürez) kan hacmini ve tansiyonu düşürmeye çalışırlar. Şok Patofizyolojisi ve Evreleri Kompanse (Erken) Evre: Kan basıncını korumak için sempatik sistem ve RAAS aktive olur. Hayati olmayan organ yataklarında (cilt, böbrek, GİS) vazokonstriksiyon gerçekleşir; nabız hızlanır (taşikardi). Progresif (İlerleyen) Evre: Kompanzasyon yetersiz kalır. Hücre metabolizması aerobikten anaerobiğe döner. Laktik asit birikir, metabolik asidoz gelişir. Na^+/K^+ pompası bozulur, hücreler şişer. İrreversibl (Geri Dönüşümsüz) Evre: Lizozomlar parçalanır, hücre içi otolitik enzimler salınır ve yaygın hücre/organ ölümü gerçekleşir. Şok İndeksi: Nabız} / \ Sistolik Kan Basıncı} formülüyle hesaplanır. Normal değeri 0.5-0.7 arasındadır. 1.0 ve üzerinde olması masif kan kaybına (%40 üstü) işaret eder. ÜNİTE 3: Akut İnflamasyon Kaskadı, Eksüda-Transüda Farkı ve Yara İyileşmesi Akut İnflamasyon Fazları Vasküler Faz Sıralaması: Hasar anında ilk olarak saniyeler süren geçici vazokonstriksiyon olur. Ardından lokal kan akımını arttırmak için vazodilatasyon gelişir (kızarıklık ve sıcaklık artışı). Son olarak kapiller geçirgenlik artar ve dokuya protein zengin sıvı (Eksüda) sızar (şişlik/ödem). Hücresel Faz Sıralaması: Lökositlerin hasar bölgesine gitme sürecidir. Sıralama: Marginasyon (Döşenme) \ Rolling (Yuvarlanma) \ Sıkı Yapışma \ Diyapedez (Göç) Kemotaksis \ Fagositoz. Bölgeye ilk giden akut hücre Nötrofil'dir. 1. Derece Yara: Sadece epidermisin yüzeyel kaybı ve güneş yanığı benzeri hafif doku hasarı ile karakterizedir. 2. Derece Yara: Epidermisin tamamen elden çıktığı, bül (su toplanması) oluşumuyla karakterize yüzeyel dermal yanıklardır. Keloid: Granülasyon fazında aşırı ve kontrolsüz kollajen birikimi (hipertrofik skar) sonucu oluşan kabarık tümöral doku yapısıdır. ÜNİTE 4: Solunum Sistemi Fizyopatolojisi (Pnömoni, KOAH ve Tüberküloz) Pnömoninin Patofizyolojik Evreleri 1 Konjesyon Evresi: Mikroorganizmaların alveollere ulaşmasıyla başlar, damarlarda genişleme ve bakteri yüklü sıvı birikimi ile karakterizedir. 2 Kırmızı Hepatizasyon Evresi: Alveollerin fibrin, nötrofil ve bol miktarda eritrosit ile dolarak akciğerin makroskobik olarak karaciğer kıvamını aldığı evre. 3 Gri Hepatizasyon Evresi: Eritrositlerin parçalandığı, fibrinli eksüdanın alveolleri doldurmaya devam ettiği evre. 4 Rezolüsyon Evresi: İyileşme fazıdır. Alveollerdeki debrilerin makrofajlar tarafından temizlendiği dönemdir. Klinik Skorlama: Pnömoni hastalarının hayati riskini belirlemede CURB-65 (Confusion, Urea, Respiratory rate, Blood pressure, Age \ge 65) kriterleri kullanılır. KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) Kaskadı Patofizyoloji: Sigara kullanımı, koruyucu bir anti-proteaz olan Alfa-1 Antitiripsin aktivitesini inhibe eder (azaltır). Buna bağlı olarak makrofaj ve nötrofillerden salgılanan proteaz (elastaz) aktivitesi artar, alveollerdeki elastik lifler yok olur (elastolizis). Amfizem: Terminal bronşiyollerin arkasındaki hava yollarının kalıcı ve anormal genişlemesi/yıkımıdır. Hava hapsi sonucu hastada Fıçı Göğüs görünümü ve Pembe Üfleyen (Pink Puffer) kliniği oluşur. Kronik Bronşit: En az iki yıl üst üste ve bu yılların en az 3 ayı boyunca balgamlı öksürük ile karakterizedir. Histopatolojisinde submukozal bezlerin hiperplazisi ve Goblet hücre artışı izlenir. ÜNİTE 5: Diabetes Mellitus (Diyabet) Patofizyolojisi ve Tanı Kriterleri Hücresel Düzeyde İnsülin Etki Mekanizması ve Direnç İnsülin, tirozin kinaz aktivitesine sahip spesifik İnsülin Reseptörü'ne bağlanır, hücre içinde IRS (İnsülin Reseptör Substratı) proteinleri aktive olur. Bu kaskad, veziküllerde bekleyen GLUT-4 kapılarının membran yüzeyine göç etmesini tetikler. Kas ve yağ dokusu glukoz almak için insüline (GLUT-4'e) bağımlıdır. Karaciğer ve pankreas beta hücreleri ise insülinden bağımsız çalışan GLUT-2 taşıyıcısını bir glukoz sensörü olarak kullanır. Obezitede İnsülin Direnci: Genişleyen yağ dokusundan salgılanan proinflamatuar sitokinler (TNF-Alfa ve IL-6), IRS proteinlerini tirozin yerine serin rezidülerinden fosforilleyerek insülin sinyal yolağını tamamen bloke eder. Tip 1 vs Tip 2 Diabetes Mellitus Ayrımı Tip 1 Diyabet: Otoimmün kökenlidir. Pankreas beta hücreleri tamamen tahrip olmuştur, insülin üretimi yoktur. Ketozise (DKA) yatkınlık çok yüksektir. HLA-DR3 ve HLA-DR4 gen lokusları ile güçlü ilişkisi vardır. Tip 2 Diyabet: İnsülin üretimi vardır ancak insülin direnci ve reseptör defekti baskındır. Genetik yatkınlık (aile öyküsü) Tip 2'de çok daha güçlüdür. Böbrek Şeker Eşiği ve Semptomlar Kan glukoz düzeyi biyolojik böbrek eşiği olan 180 mg/dL sınırını aştığında, tübüllerden geri emilim yetersiz kalır ve idrarda şeker görülür (Glukozüri). Bu durum renal lümende osmotik basınç yaratarak osmotik diüreze, yani diyabetin 3P semptomuna (Poliüri, Polidipsi, Polifaji) yol açar. ÜNİTE 6: İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları (EBH) ve İBS Patolojisi Crohn Hastalığı ve Ülseratif Kolit Makroskobik Ayrımı İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS) Yapısal veya biyokimyasal bir bozukluk olmaksızın seyreden, visseral hipersensitivite (bağırsakların uyarılara aşırı hassasiyeti) ile karakterize fonksiyonel bir hastalıktır. Tanısında Roma Kriterleri kullanılır. Beslenme tedavisinde gaz ve şişkinliği azaltmak amacıyla Düşük FODMAP diyeti uygulanır. ÜNİTE 7: Karaciğer Sirozu, Portal Hipertansiyon ve Sistemik Sonuçları Karaciğer parankim dokusunun kronik hasar sonucu fibrozis (kollajenleşme) ve rejenere nodüllerle kaplanarak vasküler mimarisinin bozulmasıdır. Organın fonksiyon kaybına bağlı olarak iki ağır sistemik tablo gelişir: 1. Portal Hipertansiyon ve Asit Mekanizması Karaciğer içindeki sinüzoidlerde vasküler direnç arttıkça, portal ven basıncı yükselir (Portal Hipertansiyon). Karın boşluğunda patolojik sıvı birikmesi (Asit) iki ayağın birleşmesiyle tavan yapar: Hidrostatik Ayak: Portal hipertansiyon nedeniyle periton kılcallarındaki hidrostatik basınç artar ve sıvı karın boşluğuna itilir. Onkotik Ayak: Sirozlu karaciğer plazma proteini olan Albümin'i sentezleyemez. Plazma onkotik basıncı düşer ve damar suyu tutamaz. 2. Hepatik Ensefalopati ve Astreksis Mekanizması [Image showing ammonia metabolism pathway from intestine to liver and brain] Normal şartlarda proteinlerin bağırsakta bakterilerce yıkılmasıyla ortaya çıkan toksik Amonyak (NH_3) gazı, portal venle karaciğere gelerek üre döngüsünde zararsız üreye dönüştürülür. Sirozda parankim çalışmadığı için amonyak temizlenemez, kanda birikir ve kan-beyin bariyerini geçerek beyindeki astrositlerde glutamin birikimine ve Serebral Ödeme yol açar. Klinik Yansıması: Hastada bilinç bulanıklığı, kişilik değişiklikleri ve en tipik motor bulgu olan Astreksis (Kuş kanadı sallama titremesi / Flapping Tremor) tablosu ortaya çıkar.

Proteini i njihova funkcionalna svojstva

procezy egzogeniczne

Protesi Mobile Totale - Concetti Fondamentali