Listeria 75

Waarom is Listeria fundamenteel anders dan Campylobacter en Salmonella?

Omdat Listeria geen enterische bacterie is en geen primaire link heeft met het gastro-intestinaal stelsel van dieren.

Waarom valt Listeria toch onder diergeneeskundig toezicht?

Omdat dierenartsen aan het begin van de voedselketen staan en betrokken zijn bij staalname, analyse en bronopsporing.

Waarom wordt Listeria een omgevingspathogeen genoemd?

Omdat ze ubiquitair voorkomt in milieu zoals grond, water en voeder.

Wat betekent ubiquitair bij Listeria?

Dat de bacterie overal in het milieu voorkomt en niet aan één gastheer gebonden is.

Waarom is Listeria ondanks haar ubiquiteit toch belangrijk voor voedselveiligheid?

Door specifieke transmissieroutes en ernstige ziekte bij de mens.

Wie ontdekte Listeria als eerste?

Dierenartsen, eerst bij dieren en pas later bij de mens.

Wanneer werd Listeria als pathogeen herkend?

In het begin van de 20e eeuw.

Waar komt de naam Listeria vandaan?

Van Joseph Lister, die geen dierenarts was.

Is kennis van volledige taxonomie vereist?

Nee, enkel conceptueel inzicht.

Tot welke bacteriële groep behoort Listeria?

Tot Gram-positieve staafvormige bacteriën.

Is Listeria sporenvormend?

Nee.

Is Listeria aeroob of anaeroob?

Facultatief anaeroob.

Waarom is facultatief anaeroob zijn belangrijk?

Omdat dit Listeria toelaat te overleven in zowel milieu als gastheer.

Tot welke bacteriële groep behoort Listeria op klassenniveau?

Tot dezelfde klasse als lactobacillen.

Waarom is dit taxonomisch interessant?

Omdat ze verwant is aan niet-pathogene bacteriën maar zelf wel pathogeen kan zijn.

Hoe beweegt Listeria zich voort?

Met peritriche flagellen over de volledige celwand.

Wat is tumbling motility?

Een roterende, vallende beweging zichtbaar onder de microscoop.

Bij welke temperatuur vertoont Listeria tumbling motility?

Bij kamertemperatuur.

Is Listeria beweeglijk bij lichaamstemperatuur?

Nee.

Waarom is dit een belangrijke TWIO?

Omdat Listeria net wél beweeglijk is bij lage temperatuur en niet bij 37°C.

Hoeveel Listeria-species bestaan er?

Meerdere, maar slechts twee zijn belangrijk om te kennen.

Welke Listeria-species is het belangrijkste voedselpathogeen voor de mens?

Listeria monocytogenes.

Welke Listeria-species is vooral een dierpathogeen?

Listeria ivanovii.

Waarom moet men ALTIJD species-identificatie uitvoeren bij Listeria?

Omdat niet alle Listeria-species voedselpathogeen zijn.

Waarom is dit wettelijk belangrijk?

Omdat enkel Listeria monocytogenes aanleiding geeft tot afkeuring van voedingsmiddelen.

Waarom werd de wetgeving rond Listeria aangepast?

Omdat men ontdekte dat andere Listeria-species wel voorkomen maar niet pathogeen zijn.

Welke identificatiemethoden worden gebruikt voor Listeria?

PCR, chromogene media en MALDI-TOF.

Moet je de technische details van deze testen kennen?

Nee, enkel de voor- en nadelen en het concept.

Wat is het nadeel van fenotypische identificatieschema’s met + en –?

Dat ze geen betrouwbaar beeld geven van variabiliteit binnen species.

Waarom geeft men tegenwoordig numerieke resultaten bij identificatie?

Om variabiliteit en betrouwbaarheid correct weer te geven.

Waarom moet men altijd aangeven hoeveel isolaten en stammen zijn onderzocht?

Omdat meerdere isolaten tot dezelfde stam kunnen behoren.

Wordt serotypering bij Listeria gebruikt?

Ja.

Is serotypering identificatie of karakterisatie?

Identificatie.

Waarop is serotypering gebaseerd bij Listeria?

Op O- en H-antigenen.

Waarom is serotypering epidemiologisch nuttig?

Omdat bepaalde serovars gevaarlijker zijn dan andere.

Moet je specifieke serovars van buiten kennen?

Nee, enkel het concept.

Waarom kan een lager aantal gevaarlijker zijn dan een hoger aantal?

Omdat sommige serovars virulenter zijn.

Waarom wordt serotypering gedaan bij Listeria en Salmonella, maar niet bij Campylobacter?

Omdat Listeria en Salmonella stabiele en epidemiologisch relevante serovars hebben.

Is Listeria psychrofiel?

Ja.

Wat betekent dit concreet voor voedselveiligheid?

Dat Listeria niet wordt geremd door koelkasttemperaturen maar traag verder groeit.

Waarom is dit een belangrijke TWIO?

Omdat koeling geen veiligheidsmaatregel is tegen Listeria.

In welke voedingsmiddelen is dit vooral problematisch?

Groenten, fruit en ongepasteuriseerde kazen.

Kan Listeria overleven bij lage wateractiviteit?

Ja, uitzonderlijk goed.

Waarom is dit problematisch?

Omdat Listeria ook in uitgedroogde producten kan overleven.

Kan Listeria zowel kwalitatief als kwantitatief worden geanalyseerd?

Ja.

Waarom gebruikt men kwalitatieve analyse bij lage aantallen?

Om aanwezigheid te detecteren wanneer kwantificatie niet mogelijk is.

Waarom kan men na een negatieve detectie de analyse stopzetten?

Omdat Listeria dan als afwezig wordt beschouwd.

Waarom is isolatie na positieve detectie nodig?

Om species-identificatie en verdere typering uit te voeren.

Wanneer is bevestiging niet nodig?

Bij chromogene media kan direct gerapporteerd worden.

Waarom is serotypering alleen niet voldoende bij uitbraken?

Omdat stamovereenkomst nodig is.

Wat is de klassieke gouden standaard voor Listeria-typering?

Pulsed Field Gel Electroforese.

Welke moderne methode wordt steeds vaker gebruikt?

Multilocus sequence typing en volledige genoomsequencing.

Waarom is volledige genoomanalyse beter dan PFGE?

Omdat ze meer discriminerend is en stabiele kern-genen vergelijkt.

Waarom is dit relevant voor dierenartsen?

Omdat bronopsporing deel kan uitmaken van hun taak.

Komen Listeria-uitbraken vaak voor?

Nee.

Zijn ze ernstig?

Ja, zeer ernstig.

Welke ziekte veroorzaakt Listeria monocytogenes?

Listeriose.

Welke vormen kan listeriose aannemen?

Septicemie, meningitis en encefalitis.

Waarom is listeriose zo gevaarlijk?

Door hoge mortaliteit en ernstige complicaties.

Waarom kan listeriose maanden na besmetting optreden?

Door zeer lange incubatieperiode.

Waarom is bronopsporing bij Listeria zo moeilijk?

Omdat de infectiebron vaak lang voor ziekte is geconsumeerd.

Is listeriose een klassieke gastro-enteritis?

Nee.

Wat gebeurt er na opname van Listeria monocytogenes?

De bacterie dringt door de darmbarrière en overleeft intracellulair in macrofagen.

Waarom is intracellulaire overleving belangrijk?

Omdat Listeria zo ontsnapt aan het immuunsysteem.

Welke groepen lopen het meeste risico?

YOPI-groepen.

Wat is een belangrijke complicatie bij zwangerschap?

Abortus en doodgeboorte.

Wat is cutane listeriose?

Een huidinfectie door Listeria.

Bij wie komt cutane listeriose vaker voor?

Dierenartsen, slachters, veehouders en tuiniers. Door intens contact met dieren en grond.

Is Listeria ivanovii belangrijk voor voedselveiligheid?

Nee.

Voor wie is Listeria ivanovii vooral pathogeen?

Voor herkauwers.

Welke klinische symptomen kan het veroorzaken bij dieren?

Neurologische symptomen zoals scheefhouden van de kop en afhangend oor.

Waarom is Listeria een uniek voedselveiligheidsprobleem?

Door ubiquiteit, groei bij koelkasttemperatuur en ernstige ziekte.

Welke voedingsmiddelen kunnen besmet zijn?

In principe alle voedingsmiddelen.

Waarom vormen niet-gepasteuriseerde producten een extra risico?

Door gebrek aan afdoding van Listeria.

Waarom is nul-tolerantie juridisch maar wetenschappelijk complex?

Omdat Listeria ubiquitair is en detectie toeneemt met betere methoden.