ANG PAGKUKUSA NG MAKATAONG KILOS

Kilos ng Tao (Acts of Man)

Ito ay mga likas na kilos na nagaganap sa tao ayon sa kaniyang kalikasan. Halimbawa: paghinga

Makataong Kilos (Human Act)

Ito ang kilos na isinagawa ng tao nang may kaalaman

Kusang-loob

Kilos na may kaalaman at pagsang-ayon; may pagkaunawa sa kalikasan at kahihinatnan. Halimbawa: guro sa sekondarya na gumagamit ng estratehiya

Di-kusang-loob

Kilos na may kaalaman ngunit kulang ang pagsang-ayon; hindi lubos na kusang-loob.

Walang kusang-loob

Kilos na walang kaalaman kaya't walang pagsang-ayon; hindi pananagutan ng tao.

Layunin ng Kilos

Batayan ng mabuti at masamang kilos; hindi agad nahuhusgahan ang kilos

Obligasyon ayon kay Santo Tomas

Ang isang gawa o kilos ay obligado lamang kung ang hindi pagtuloy sa paggawa nito ay may masamang mangyayari. Dapat piliin ang mas mataas na kabutihan.

Paglálayon

Kung sa kabuuan ng pakay ay nakikita ng tao ang isang masamang epekto ng kilos na sa kaniya ang kapanagutan. Halimbawa: hindi pagtulong sa kaklase kaya bumaba ang kanyang marka.

Pag-iisip ng paraan

Ang pamamaraan ay tugma sa pag-abot ng layunin at hindi lamang kasangkapan. Halimbawa: pagbibigay ng regalo o pagiging mabait sa kaklase upang makapangopya.

Pagpili ng pinakamalapit na paraan

Ang pamamaraan na pinili ay mas nakabubuti sa isang tao at nagtataguyod ng kabutihang panlahat

Pagsasakilos ng paraan

Paglapat ng pagkukusa sa kilos-loob na tunay na magbibigay ng kapanagutan. Halimbawa: planadong pagtulong sa komunidad

Kamangmangang madaraig

Kawalan ng kaalaman sa isang gawain ngunit may pagkakataong itama o magkaroon ng tamang kaalaman. Halimbawa: pagbibigay ng malaking pera ng katulong na si Ana sa kidnapper na nagsabing hawak nito ang kaniyang amo.

Kamangmangan di-madaraig

Kawalan ng kaalaman na hindi maaaring matutunan sa sariling kakayahan o sa iba. Halimbawa: gawa ng taong wala sa matinong pag-iisip; walang pananagutan.

Masidhing Damdamin

Dikta ng bodily appetites

Pagkabagabag ng isip

Pagkabagabag ng isip sa pagbabanta sa buhay o mahal sa buhay. Halimbawa: Diego

Karahasan

Panlabas na puwersa upang pilitin ang tao na gawin ang bagay labag sa kilos-loob at pagkukusa. Halimbawa: kaklase mong siga ang pinipilit kang kumuha ng cellphone sa bag ng kaklase; binantaan at sinuntok ka; hindi ka mapapanagot sa ginawa.

Gawi (Habits)

Paulit-ulit na gawain na naging bahagi ng araw-araw. Halimbawa: pangungupit na naging pang-araw-araw na gawa; mapapanagot pa rin dahil nagsimula bilang kusang pagkuha.

TANDAAN

Ang bawat kilos ay may pananagutan. Ang antas ay nakadepende sa kilos. May maliit at malaking pananagutan. Likas na batas moral ay batayan ng katarungan. Isaalang-alang ang intensyon at epekto ng kilos.