samling 7

Kva er vitskapleg data?

Systematiske observasjonar brukt som grunnlag for teoriar

Kva betyr det at data er teoriavhengig?

Observasjonar tolkast alltid gjennom ein teoretisk ramme

Kva er eit aksiom?

Eit grunnleggande prinsipp som ikkje blir bevist

Kva er deduksjon?

Logisk utleiing frå generelle prinsipper til spesifikke konklusjonar

Kva er induksjon?

Slutning frå enkelttilfeller til generelle lovar

Begrensning ved induksjon?

Ingen garanti for framtidige observasjonar følger same mønster (induksjonsproblemet)

Kva er hovudhypoteser i flaggermus-eksemplet?

1. At dei brukar augo til å orientere seg

2. At dei bruker øyrene (ekkolodd) til å orientere seg

Kva er empirisk konsekvens?

At flaggermus krasjer med tilstoppa øyrer, ikkje med tildekka augo

Kvifor kan hypoteser falsifiseres men ikkje verifiseres?

Fordi ein motstridande observasjon kan motbevise, men ingen observasjon kan endeleg bekrefte

Kva er ein ad-hoc-hypotese?

Tillegshypotese laget for å redde ein teori frå falsifikasjon

Eksempel på falsifiserbar hypotese?

«Alle svaner er kvite». Den blir motbevist med berre 1 svart svane

Eksempel på ikkje-falsifiserbar hypotese?

«Universet har skjult mening» (ingen empirisk test mogleg)

Kva skiller vitskap frå pseudovitskap ifølge Popper?

Vitskap kan falsifiseres;pseudovitskap unngår falsifikasjon

Kva er Duhems problem?

Hypoteser blir testa alltid med hjelpeantakelser; og då veit ein ikkje om feilen ligger med hovud- eller hjelpehypotesa