Les 5

Wat is cultureel nationalisme?

Het idee dat mensen zich het best organiseren in een politiek en cultureel verbonden natiestaat, met een gevoel van gedeelde identiteit.

Wat waren de wereldtentoonstellingen?

Grote evenementen in 19e-eeuws Europa georganiseerd door naties om technologische, wetenschappelijke en culturele prestaties te tonen en nationale kracht te etaleren.

Welke dubbele functie hadden de wereldtentoonstellingen?

Ze dienden als nationalistische bluf én als uiting van geloof in vooruitgang door industrialisering.

Wat symboliseerden de wereldtentoonstellingen volgens het Verlichtingsideaal?

De koppeling van materiële vooruitgang aan waarden zoals democratie, vrijheid en vooruitgang, en het idee van een verbonden wereldbeschaving.

Wat was bijzonder aan de fysieke opbouw van de tentoonstellingen?

Ze werden opgezet als artificiële nederzettingen in speciaal gebouwde paviljoenen die meestal later werden afgebroken.

Wanneer en waar was de allereerste wereldtentoonstelling?

1851 in Londen, in het Crystal Palace.

Wat was bijzonder aan het Crystal Palace?

Helemaal opgebouwd uit glas en staal, symboliseerde moderniteit, technologie, wetenschap en industrialisering.

Wat was de functie van de paviljoentjes bij de tentoonstellingen?

Ze toonden de deelnemende naties en fungeerden als een soort kijkdoos naar de wereld.

Wat is de keerzijde van de wereldtentoonstellingen?

Ze dienden ook om westerse superioriteit te tonen en bevatten koloniale en racistische boodschappen.

Waarom wilden Frankrijk en Amerika in 1889 elk een wereldtentoonstelling organiseren?

Frankrijk vanwege 100 jaar Franse Revolutie, Amerika vanwege 100 jaar eerste president.

Welke economische noodzaak speelde mee bij de wereldtentoonstellingen?

Internationale depressie, overproductie, dalende prijzen en werkgelegenheid; oplossing via kolonialisme en nieuwe markten.

Wat probeerden Frankrijk en Amerika te verbergen tijdens de tentoonstellingen?

Frankrijk: le terreur; Amerika: burgeroorlog en slavernij.

Wat was bijzonder aan het licht van de tentoonstelling van Parijs 1889?

Eerste wereldtentoonstelling die dag en nacht verlicht was met kunstlicht.

Hoe critiseerde Baudelaire de technologische vooruitgang?

Hij vond dat het de mens “américanisé” had, spirituele identiteit verarmde en cultuurbarbaars werd.

Wat symboliseerde de Eiffeltoren in 1889?

Het werd aanvankelijk gezien als een Amerikaans gedrocht en de fallus van het kapitalisme.

Hoeveel prijzen en bezoekers waren er op de wereldtentoonstelling van Parijs 1889?

33.000 prijzen, 150.000 Amerikaanse bezoekers, 70 congressen.

Wat stond haaks op het idee van vrije handel bij wereldtentoonstellingen?

Handelsprotectionisme van nationale staten, zoals hoge importtarieven.

Welke importtaks voerde de VS in 1883 in?

Importtaks op kunst > 30% om de binnenlandse kunstmarkt te beschermen.

Wat deed Frankrijk met Amerikaans varkensvlees?

Het hief zware importtarieven als politiek wapen.

Wat was Phylloxera en wat was de oplossing?

Druivenziekte die Franse wijnindustrie trof; Franse boeren moesten Amerikaanse resistente druivenstokken enten.

Hoe verschilde de VS in deze periode economisch en sociaal?

Geïndustrialiseerd, actief in kolonialisme, maar ook interne conflicten (vakverenigingen, links verzet).

Wanneer vond de World’s Columbian Exposition in Chicago plaats?

1893, 401 jaar na Columbus’ ontdekking van Amerika.

Wat was de “White City”?

Het witte paleiscomplex met Europese toparchitectuur, bijna copy-paste van Europa.

Waarom was de wereldtentoonstelling racistisch?

Geen stand bemand door zwarte mensen; zwarte bezoekers werden vernederd, zoals met watermeloenen.

Wie protesteerde tegen de afwezigheid van zwarte mensen?

Frederick Douglass, o.a. met pamflet Why the coloured man is absent from the world exhibitions.

Welke innovaties en culturele invloeden kwamen uit deze tentoonstelling?

Hamburger, inspiratie voor The Wizard of Oz, eerste Ferris Wheel.

Wanneer vond de wereldtentoonstelling in Tervuren plaats?

1897

Wat gebeurde met de Afrikaanse deelnemers tijdens de tentoonstelling?

Ze werden uitgenodigd zichzelf tentoon te stellen op de vijvers; velen overleefden het klimaat niet.

Wat werd nagebouwd op de tentoonstelling?

Afrikaanse dorpen.

Wat gebeurde met de 7 Congolese mensen die overleden?

Ze werden begraven naast de kerk op de markt; niet in de kerk toegestaan.

Waarom werden hun graven later hersteld en voorzien van naamplaatjes?

Niet uit respect, maar uit angst voor kritiek en journalistieke aandacht.

Wat bestonden er volgens Renan vóór de moderne naties?

Stadsstaten

Waarop is een natie volgens Renan niet alleen gebaseerd?

Op wat mensen delen, maar ook op wat ze gezamenlijk vergeten

Is Renans verhaal volledig neutraal?

Nee, het gaat ook over machtsverhoudingen tussen culturen