Jafnvægisskyn kafli 12 - HUSKY

Hvað er jafnvægisskyn (vestibular sensation)?

Skynkerfi sem hjálpar okkur að halda jafnvægi, stjórna augnhreyfingum og vita hvar líkaminn er í rýminu

Hvað gerir vestibulo-ocular reflex (VOR)?

Heldur augunum stöðugum þegar höfuðið hreyfist

Hvað er rýmisáttun (spatial orientation)?

Getan til að vita hvar við erum og hvernig við hreyfumst í rýminu

Hvaða 3 tegundir hreyfiáreita skynjar jafnvægiskerfið?

Snúningur (rotation), hliðrun (translation), halli (tilt)

Hvað er snúningur (angular motion)?

Þegar við snúum höfðinu (t.d. snúum okkur í hring)

Hvað er hliðrun (linear motion)?

Þegar við færumst í beinni líni (t.d. í bíl)

Hvað er halli (tilt)?

Staða líkamans miðað við þyngdarafl

Hvað skynjar jafnvægiskerfið: hraða eða hröðun?

Hröðun (breyting á hraða eða stefnu)

Hversu mörg jafnvægislíffæri eru í innra eyra?

5 líffæri

Hvað eru bogagöng (semicircular canals)?

3 göng sem skynja snúning

Hvað er kristallahólf (otolith organs)?

2 líffæri sem skynja hliðrun og halla

Hvað gera hárfrumur (hair cells)?

Breyta hreyfiorku í taugaboð (transduction)

Hvað gerist við afskautun (depolarization)?

Bifhár beygjast í átt að kinocilium → örvun eykst

Hvað gerist við ofskautun (hyperpolarization)?

Bifhár beygjast frá kinocilium → örvun minnkar

Hvað er ,,push-pull” samband bogaganga?

Þegar eitt eyra örvast → hitt hamlast

Hvaða snúningsstefnur eru til?

Yaw (hliðarsnúningur)

Pitch (kinka)

Roll (velta)

Hvernig er styrkur hreyfingar skráður?

Eftir hversu mikið bifhárin beygjast

Hvað eru otoconia?

Kalsíumkristallar í kristallahólfum

Hvað er striola?

Miðlína þar sem uppröðun hárfruma breytist

Hvernig mælum við rýmisáttun?

Skynmörk (threshold)

Stærðarmat (magnitude estimation)

Pörunarverkefni (matching task)

Hvað er velocity storage?

Heilinn heldur áfram að skynja snúning þó hann hægist

Hvað er vection?

Tilfinning um hreyfingu án raunverulegrar hreyfingar (t.d. í VR)

Hvað er rotational vection?

Tilfinning um snúning þegar maður horfir á eitthvað sem snýst

Af hverju hættum við að skynja stöðugan snúning?

Vegna viðvana (habituation)

Hversu næm erum við fyrir snúningi?

Um ~1°/sek eða minna

Hversu næm erum við fyrir halla?

Um ~1° frá lóðréttu

Hvað er motion sickness (hreyfiveiki)?

Ósamræmi milli sjónar og jafnvægisskyns

Hvað er Mal de debarquement syndrome?

Langvarandi svimi eftir ferðalag (t.d. bát)

Hvað er Ménière´s syndrome?

Sjúkdómur með svima, eyrnasuð og heyrnarskerðingu

Hvert fara boð frá jafnvægiskerfi í heilanum?

Heilastofn → stúka → heilabörkur

Hefur jafnvægisskyn eitt ákveðið svæði í heilanum?

Nei, það er dreift um heilann