Nederlands examencommisie 20

Wat is de hoofdgedachte van een tekst

Wat de schrijver van de tekst duidelijk probeert te maken. De hoofdgedachte geeft meestal in een of twee zinnen kort weer waar de tekst over gaat

Wat is Lectuur

Iets dat je leest als ontspanning en dat geen literaire waarde heeft

Wat is literatuur

Geschreven tekst bedoeld als kunst

Wat is primaire literatuur

Alle werken die als literatuur gezien worden

Wat is secundaire literatuur

De werken geschreven zijn over de primaire literatuur

Wat is triviaale literatuur + kenmerken

Niet literaire teksten die bedoeld zijn als ontspanning voor een groot publiek.
Kenmerken: Vol clices of stereotypen, zwart wit wereldbeeld, meestal happy ending

Wat zijn fictieve teksten

Teksten die et product zijn van de verbeelding van de auteur

Wat is non fictie

Niet fantasie, geeft de feiten weer

Wat is factie

Waargebeurde verhalen met fictieve elementen

Wat is proza

Schriftelijke teksten met regels die over de volledige breedte van de pagina zijn geschreven.

Wat is poezie

Teksten met versregels en gebruik van klank en metrum

Wat zijn epiek

Epiek zijn verhalen. Het is een verzamelnaam voor alle verhalende literaire werken

Wat zijn lyriek

Lyriek zijn gedichten waarbij de nadruk ligt op de uitdrukking van de eigen gevoelens of stemming.

Wat is dramatiek

Dramatiek is toneel. Vormen van literatuur die door een of meer acteurs gespeeld worden voor een publiek.

Wat is een parabel

Een parabel is een kort verhaal dat altijd deel uitmaakt van een ander groter verhaal. Het bevat een verborgen zedenles en wil een stuk levensbewijs bijbrengen.

Wat is een fabel

Een fabel is een kort lesgevend verhaal met een morele les, vaak met pratende dieren die zich als mensen gedragen

Wat is een Sage

Een traditioneel volksverhaal met een historische kern die vaak een verklaring geeft over iets.Wa

Wat is het verschil tussen een parabel en een fabel

Een parabel gaat over gewone mensen en een fabel gaat over dieren of voorwerpen die zich gedragen als mensen.Wa

Welke soort sage zijn er (5)

Geestenwereldsagen, toverwereldsagen, duivelssagen, historische sagen en heldensagen

Wat is een stadssage

Een gruwelijk mondeling doorverteld verhaal dat als waar wordt voorgesteld door allerlei details toe te voegen.

Wat is een mythe

Een verhaal over (half)goden of helden uit het verleden, het ontstaan of het einde van de wereld, behorend tot een bepaalde cultuur.

Wat is een legende

Een kort didactisch verhaal met een godsdienstig karakter, het bevat een les over de kracht van het geloof.

Wat is een marialegende

Een legende waarin Maria een grootte rol speelt.

Wat is een heiligenleven

Een heiligenleven is een geheel aan verhalen of teksten over een heiligen

Wat is een sprookje + kenmerken

Een sprookje is een kort volledig verzonnen verhaal.

Kenmerken: Er was eens..., eenvoudige opbouw, veel herhaling, goed einde, goed overwint kwaad

Welke 2 soort sprookjes zijn er

Volkssprookjes en cultuursprookjes

Wat is een volkssprookje

Een sprookje dat mondeling overgebracht wordt met een ongekende auteur meestal zijn deze sprookjes erg wreed.

Wat is een cultuursprookje

cultuursprookjes hebben een bekende auteur en geven vaak een levensvisie mee

Wat is een (dieren)epos

Een epos is een verhaal waar gevechten en heldendaden worden bezongen.
Een dierenepos is een verhaal met dieren als de hoofdrol

Wat is een roman

Een vrij uitgewerkt verhaal met meerdere personages die zich ontwikkelen

Welke soorten romans zijn er (13)

Ridderromans, Adolescenteromans, Bildungsroman, Gothic novel, Streekliteratuur, Psychologische roman, Chicklit, Ladlit, Science-fiction, Fantasy, Utopische roman, Dystopische roman, Detectieveroman

Wat is een Ridderroman

Een Roman dat zich afspeelt tijdens de Middeleeuwen

Wat is een adolescenteroman

Psychologische romans bedoelt voor jongeren van 15 tot 20 jaar.
Kenmerken hiervan zijn dat de hoofdpersonages adolescenten of jongvolwassenen zijn die op zoek zijn naar hun eigen identiteit en plek in de wereld

Wat is een Bildungsroman

Een roman waarbij de karakterontwikkeling van het hoofdpersonage centraal staat.

Wat is een gothic novel

Een horrorroman dat zich afspeelt in de middeleeuwen

Wat is streekliteratuur

Een beschrijving van een bepaalde landelijke streek en zijn bewoners

Wat is een psychologische roman

Een roman die de nadruk legt op innerlijke ontwikkeling ( het emotionele leven van de karakters)

Wat is een Chicklit

Een romantische fictieliteratuur voor en door vrouwen

Wat is een Ladlit

Een roman voor en door mannen

Wat is Science- fiction

Een roman waarin avonturen over de verre of nabije toekomst wordt beschreven.

Wat is een fantasy roman

Een roman die zich afspeelt in een volledig verzonnen wereld vol magie

Wat is een Utopische roman

Een roman die de ideale samenleving beschrijft

Wat is een dystopische roman

Een roman die een verloren wereld beschrijft (het omgekeerde van een Utopische roman)

Wat is een dectiveroman

Een roman waar de zoektocht naar de dader centraal staatWE

Wat is een politieroman

Een roman waarbij het hoofdpersonage een agent is

Wat is een novelle + kenmerken

Een verhaal dat langer is dan een kortverhaal maar korter dan een roman
Kenmerken: Fast paced, een enkele gebeurtenis, beperkt aantal personages

Wat is een kortverhaal + kenmerken

Een kort fictief verhaal.
Kenmerken: eenvoudige opbouw, bondige schrijfstijl, beperkt aantal karakters, meestal een verassend open einde

Wat een aforisme

een kernachtige, kort, pittig motto. Ze bevatten vaak een boodschap van wijsheid.

Wat is een anekdote

een zeer kort verhaal waarin er op humoristische manier beschreven wordt hoe een persoon iets meemaakt

Wat is een cursiefje + kenmerken

is een kort, humoristisch prozastukje in een dag- of weekblad.
Kenmerken: langer dan een anekdote. Meestal cursief gedrukt. Eindigt meestal met een pointe .

Wat is een pointe

Een onverwachte wending aan het einde van een verhaal

Wat is een column kenmerken

een korte prozatekst (meestal één kolom) die op een vaste plaats in een krant of tijdschrift verschijnt waarin de schrijver zijn mening geeft over allerlei actuele onderwerpen
kenmerken: kort, kritisch en meestal met de nodige humor.

Wat is een essay

een opstel waarin de auteur zijn persoonlijke visie geeft over een bepaald
onderwerp in een persoonlijke stijl

Wat is een strip

is een beeldverhaal

Wat is kinder en jeugdliteratuur

is literatuur die kinderen (tot twaalf jaar) en jongeren (tot achttien) aanspreekt
en meestal speciaal voor hen is geschreven

Wat is een held(in)

Iemand die zelf de loop van de gebeurtenissen bepaalt, degene die het uiteindelijk haalt. Hij/zij is
iemand die ook in moeilijke situaties voldoende karakter, dapperheid en doorzettingsvermogen toont om onze
sympathie, bewondering of respect te verdienen. Het is een personage dat een voorbeeld kan zijn

Wat is een antiheld

Iemand die heeft zijn lot niet in eigen handen. Hij is zwak, gedraagt zich laf, bedriegt anderen,…

Wat is een protagonist

de hoofdrolspeler in een verhaal, toneelstuk of film

Wat is een antagonist

de tegenstander of tegenspeler van de hoofdfiguur of protagonist

Wat is een Karaktertekening

de manier waarop een personage beschreven wordt

Wat is een vlak karakter

een personage dat maar enkele eigenschappen heeft, evolueert niet, gedraagt
zich voorspelbaar. Je komt er weinig over te weten

Eigenschappen van een rond karakter

het personage heeft veel verschillende karaktertrekken, is complexer en
niet zo voorspelbaar. Het personage evolueert in de loop van het verhaal. Je leert het personage goed kennen

Wat is een type (personage)

een personage met enkele vaste onveranderlijke karaktereigenschappen

Wat is de vertelde tijd

hoelang de gebeurtenissen hebben geduurd, tijdsduur waarin het verhaal zich afspeelt

Wat is de verteltijd

tijd die de schrijver nodig heeft om het verhaal te vertellen

Wat is tijdversnelling

de gebeurtenissen worden beknopter verteld dan in de omringende passages,
een deel van het verhaal wordt samengevat in een aantal woorden

Wat is tijdvertraging

een belangrijk onderdeel wordt uitvoeriger beschreven dan de gebeurtenissen
ervoor en erna. Dit komt vaak voor als de gedachten van een persoon moeten worden beschreven

Wat is Simultaneïteit

meer handelingen gelijktijdig laten plaatsvinden

Wat is synchronie

gelijktijdigheid van handelingen die niet als zinvol voor elkaar kunnen worden aangemerkt

Wat is de setting

de situering in ruimte en in tijd

Wat is de Symbolische ruimte

elementen van de ruimte staan symbool voor iets anders. Bv. huis symbool voor veiligheid

Wat is Natureingang

beschrijving van een natuurtafereel in een bepaald seizoen. Stereotype beschrijving van de
ontluikende (lente) natuur

Wat is 'In medias res'

Het verhaal begint in het midden van het verhaal. Zaken die voorafgaan in het verhaal worden pas later verteld.

Wat is ab ovo

Het verhaal begint bij het begin

Wat is plot

de volgorde van de gebeurtenissen in een verhaal zoals de auteur die heeft gekozen.

Wat is een cliffhanger

het afbreken van een hoofdstuk, episode of deel van een verhaal op een cruciaal moment, zodat de lezer of kijker zich vol spanning afvraagt wat er zal gebeuren.

Wat is een open einde

Je weet niet hoe het verhaal eindigt je kunt dit zelf verzinnen

Wat is een gesloten einde

Een einde waarbij alles netjes is afgerond

Wat is een Pointe of clou

Een verrassende gebeurtenis waarmee een verhaal eindigt

Wat is een climax

moment in het verhaal waarop de spanning op haar toppunt is

Wat is een motief

iets in het verhaal dat herhaald wordt een dat bijdraagt aan de thematiek. Kleiner onderwerp of
kenmerk dat past bij het thema. Iets dat je moet interpreteren. Het staat symbool voor iets.

Wat is een leidmotief

een motief dat letterlijk wordt herhaald. Bv. een typische uitspraak die vaak
terugkomt of een bepaalde melodie die je in een film hoort telkens wanneer iemand verschijnt

Wat is suspense

Aanhoudende spanning in een verhaal

Wanner spreken we van een ik- verteller en welke 2 soorten zijn er

Als een 'ik persoon' het verhaal vertelt

waarnemende ik: personage staat aan de rand van de gebeurtenissen en beschrijft wat die ziet

belevende ik: personage neemt echt deel aan de gebeurtenissen

Wat is een Personele verteller

Personele verteller: alles wordt verteld in de hij-vorm, maar we kijken door de ogen van een van de personages mee naar de gebeurtenissen.

Wat is een Auctoriële verteller

Een alwetende verteller De verteller weet alles over alle personages en gebeurtenissen.
Hij is geen personage in het verhaal.
Hij weet meer dan dat het personage kan weten.

Wat is een monoloog

alleenspraak, 1 acteur

Wat is een dialoog

gesprek tussen 2 personages, 2 acteurs

Wat is een polyloog

gesprek tussen meerdere personages, meer dan 2 acteurs

Wat is een Monologue intérieur

een innerlijke monoloog. Verwoording van de bewustzijns- of gedachtestroom van een
personage.

Wat is Epische concentratie

Epische concentratie: is het verschijnsel van het toewijzen van daden en gebeurtenissen aan een meer algemeen bekende, al dan niet historische, figuur

Wat is intertekstualiteit

de manier waarop met name literaire teksten naar andere literaire teksten verwijzen en deze beïnvloeden.

De auteur kan dit bewust of onbewust doen. De grens met plagiaat is niet altijd even duidelijk.

Wat is Mal du siècle

het melancholische lijden van het "ik" in een kille wereld

Wat is spleen

een moeilijk te concretiseren gevoel van onbehagen

Wat is Weltschmerz

verwoordt het gevoel van diepe droefheid en als pijnlijk ervaren melancholie ten gevolge van
verdriet, ontstaan door de onvolmaaktheid van de wereld

Wat is Tijdgeest

de kenmerkende manier van denken en handelen van het merendeel van de bevolking in een bepaalde tijd.

Bijvoorbeeld: geloven in God in de middeleeuwen

Wat is een vers(regel)

1 regel van een gedicht

Wat is een strofe

een groep versregels gescheiden door een witregel

Wat is een gedicht met 2 verzen

een distichon

Wat is een gedicht met 3 verzen

Terzine

\