3. Respiratorische fysiologie

Cellulaire ademhaling

Chemisch proces waarbij mitochondria O2 verbruiken bij oxidatieve fosforylatie, met CO2 en H2O als bijproducten.

Externe ademhaling

Transport van O2 naar mitochondria en CO2 naar het uitwendig milieu.

Wet van Fick

Regelt de snelheid van diffusie van O2 en CO2.

Convectie

Bevordert een groter concentratieverschil van gassen.

Uitwendige convectie

Maximale gasuitwisseling door constante aanvoer van lucht of water met hoge PO2 en lage PCO2.

Inwendige convectie

Aanvoer van bloed met lage PO2 en hoge PCO2 over de interne oppervlakten.

Erythrocyt

Rode bloedcel: biconcaaf en kernloos bij zoogdieren, ovaal en met kern bij andere vertebraten.

Erythropoïese

Vorming van RBC, plaats van generatie varieert tussen verschillende soorten dieren.

Erythropoïetine (EPO)

Hormoon gesynthetiseerd in nieren, stimuleert de productie van erythrocyten en heemsynthese.

Polycythemie

Overtollige RBC-ketens, vaak door beenmergkanker.

Anemie

Tekort aan RBC, met verschillende oorzaken zoals ijzergebrek of hemorragie.

Hemoglobine

Eiwit dat O2 bindt in bloed, tetrameer met 4 globines en een heemgroep.

Oxygenatie

Binding van O2 aan Fe­2+-ion in hemoglobine, resulteert in oxyhemoglobine.

Zuurstofdissociatiecurve

Grafiek die de O2-verzadigingsgraad van hemoglobine toont, afhankelijk van PO2.

Bohreffect

Verandering in O2-affiniteit van hemoglobine door CO2 en pH-variaties.

Rooteffect

Effect van pH en PCO2 op O2-capaciteit bij bepaalde vissoorten.

Rete mirabile

Bundels van arteriële en veneuze vaten die een tegenstroommechanisme vormen.

Gasklier

Cellen die CO2 produceren vanuit glucose, betrokken bij O2-afgifte.

Koolzuuranhydrase

Enzym in erythrocyten dat CO2 omzet naar HCO3-.

Chlorideshift

Opname van Cl- in ruil voor HCO3- in RBC-membraan.

Haldane-effect

Relatie tussen CO2-inhoud en PO2, waarbij lage O2-verzadiging meer CO2-transport mogelijk maakt.

Bicarbonaatbuffersysteem

Buffermechanisme dat helpt bij het reguleren van pH in het bloed.

Fosfaatbuffersysteem

Effectieve buffer in urine en intracellulair vocht.

Proteïnebuffersysteem

Buffering in plasma en intracellulair vocht door eiwitten.

Respiratorische acidose

Verhoogde CO2-concentratie door gebrekkige longventilatie, resulteert in lagere pH.

Respiratorische alkalose

Stijgende pH door verhoogde longventilatie.

Viscerale pleura

Buitenste laag van longen, bevat lymfevaten voor drainage.

Pariëtale pleura

Scheiding van viscerale pleura met pleuravocht, een ultrafiltraat van plasma.

Geleidingsluchtwegen

Luchtwegen van neus/lippen tot terminale bronchiolen zonder gasuitwisseling.

Anatomische dode ruimte

Volume van geleidingsluchtwegen waar geen gasuitwisseling plaatsvindt.

Alveoli

Bolvormige structuren voor gasuitwisseling, met een oppervlak van 50-100 m2.

Type I en type II pneumocyten

Soorten alveolaire cellen; type I is voornamelijk bedekkend.

Poriën van Kohn

Structuren die aangrenzende alveolen met elkaar verbinden.

Pulmonale arteries

Transporteren O2-arm bloed naar de longcapillairen.

Bronchiale arteries

Vervoeren O2-rijk bloed naar longweefsels vanuit de aorta.

Longsurfactant

Vermindert oppervlaktespanning in alveolen, geproduceerd door type II pneumocyten.

Dipalmitoylfosfatidylcholine

Voornaamste fosfolipide in longsurfactant.

Lamellaire lichaampjes

Structuren waarin longsurfactant geassembleerd wordt in pneumocyten.

Bronchoconstrictie

Verhoogde weerstand die resulteert in verminderde luchttoevoer naar de longen.

Faveoli

Structuren die oppervlaktevergroting mogelijk maken bij bepaalde reptielen.

Parabronchi

Luchtwegen die vertakken en unidirectionele buizen vormen in vogels.

Luchtcapillairen

Structuren voor gasuitwisseling die ontspringen vanuit parabronchus.

Luchtzakken

Verbonden met longen, helpen bij het lichter maken van vogels en gasuitwisseling.

Mesobronchi

Tweede generatie luchtwegen na de trachea, richting achterste luchtzakken.

Pulspomp

Mechanisme bij amfibieën voor luchtinvoer in de longen via mondholte.

Inwendige kieuwen

Kieuwstructuren vaak beschermd door huidplooien, aanwezig bij vissoorten.

Passief tegenstroommechanisme

Richting van bloedstroom is tegengesteld aan de waterstroom voor efficiënte gasuitwisseling.

Voorwaarden huidademhaling

Dunne epidermis, vergrote oppervlakte, sterke vascularisatie om huidvochtigheid te behouden.

Labyrint

Organisch systeem in goerami’s dat dient voor ademhaling en bevat veel capillairen.

Pré-Bötzingercomplex

Klein gebied in de medulla dat de ademhaling reguleert.

Dorsale respiratorische groep

Groep neuronen in medulla die voornamelijk betrokken zijn bij de inademing.

Ventrale respiratorische groep

Groep neuronen in medulla die zowel inademing als uitademing reguleert.

Perifere chemoreceptoren

Vermogen tot detecteren van dalingen in arteriële PO2, gelegen in carotis- en aortalichaampjes.

Glomuscellen

Chemosensitieve cellen in carotislichaampje, ontwikkeld uit neurectoderm.

Centrale chemoreceptoren

Neuronen in de hersenen die gevoelig zijn voor arteriële hypercapnie.

Hering-Breurerreflex

Reflex die de ademfrequentie verhoogt door mechanische stimulatie van de longen.

Irritatiereceptoren

Receptoren die pathofysiologische veranderingen in de luchtwegen detecteren.

Juxtacapillaire (J-) receptoren

Receptoren die reageren op stimuli in alveolen en luchtwegen, initiëren beschermingsreacties.

Aerobe duiklimiet

Drempel waarna het lichaam overstapt op anaerobe metabolisme.

Koudereceptoren

Receptoren die water detecteren en cardiorespiratoire responsen uitlokken.