Nederlandse letterkunde: Vorm en vernieuwing in modern en hedendaags proza

serialisering

een verhaal verspreiden in verschillende delen

aandachtseconomie

als een serie je aandacht trekt dan levert ze geld op

totaliserend genre

de grote politieke, maatschappelijke, … verbanden samenbrengen in één verhaal

epos

een literair genre dat maatschappelijke en historische verbanden verbindt rond een held

hypergeconnecteerd

wij zijn voortdurend aan elkaar verbonden (vb: globalisering, sociale media, …)

terugkeer

telkens dezelfde lees- en kijkervaring, maar die mag eigenlijk niet telkens hetzelfde zijn aangezien elk deel een nieuwe ervaring moet zijn

feuilletonliteratuur

elke dag/week wordt er een fragment van het verhaal in de krant/ het tijdschrift geplaatst

poeta vates

auteur als visionair

poeta faber

auteur als ambachtsman

bricoleur

de auteur gaat aan de slag met veel verhaaltjes en deeltjes die hij aan elkaar knutselt

magnum opus

het hoogtepunt in het schrijversoeuvre

maximalisatie

een literair genre met een overdaad aan informatie, ideeën en encyclopedische eigenschappen

multidimensioneel

de verschillende delen van de cyclus focussen elk op een andere dimensie van het leven en dragen zo bij aan het grotere geheel

romancyclus

een geheel dat bestaat uit meerdere, zelfstandig te lezen romans

gesloten systeem

de cirkel is rond (vb: romancyclus)

open systeem

je kan altijd nieuwe delen toevoegen (vb: serie)

closure

je hebt als lezer het gevoel dat het verhaal afgerond is

macroteksten

tekstuele structuren die uit afzonderlijke delen bestaan maar ook een globale narratieve en semantische samenhang vertonen

monoteksten

een autonome tekst

familiegelijkenissen

Wittgenstein; elke manifestatie heeft een aantal van de eigenschappen maar niet per se allemaal

emploi moderne

Besson; wanneer we over de romancyclus spreken, hebben we het over de moderne roman (vb: visie op auteur)

integration de la partie au tout

Besson; de terugkerende personages, thematische continuïteit en gedeelde verhaalwereld zorgen voor verbindingen tussen de delen

romans-mondes

Besson; gericht op de wereld

oeuvres-mondes

Besson; het moderne epos was gericht op de creatie van een heel eigen wereld

discours

alles wat je zegt, hoe je je voordoet, je lichaamstaal

fenomenologische zin

de idee dat er geen object is in de werkelijkheid dat wij kunnen kennen zonder onze subjectiviteit in te schakelen

fenomenon

fenomeen dat je waarneemt als groep of individu

mislukking

er wordt niet volgehouden aan de suspense/ oorspronkelijke ambitie & onvoltooide cycli

suspense

nieuwsgierigheid, je bent benieuwd en je wacht in spanning op het volgende deel

verveling

de romancyclus is te omvangrijk waardoor je vermoeid raakt

cycliciteit

het einde is een spiegeling van het begin

omnibus

een geheel van publicaties die afzonderlijk van elkaar werden gepubliceerd rond een gelijkaardig onderwerp

roman fleuve

één doorlopend verhaal/ roman in meerdere delen

thematische continuïteit

de romancyclus raakt een bepaalde thematiek aan en die thematiek loopt door

thematische discontinuïteit

elk deel van de cyclus snijdt een andere thematiek aan, maar samen vormen ze toch een geheel

narratieve (dis)continuïteit

afhankelijk of volgende narratieve aspecten doorlopen, zoals terugkeer van personages, gedeelde verhaalwereld, closure en temporaliteit

gedeelde verhaalwereld

cycli delen doorgaans dezelfde verhaalwereld of tenminste hetzelfde tekstuele universum, ze keren terug in twee verschillende gehelen

terugkeer van personages

zorgt voor herkenning en erkenning bij de lezer die alle personages in zijn hoofd moet houden, maar ook voor kennismaking met nieuwe personages

economische functie

bezuiniging van narratieve informatie, de auteur moet het leven en de geschiedenis van de terugkerende personages niet meer uiteenzetten want de lezer heeft al kennis met hen gemaakt

productieve functie

personages hebben narratief potentieel: ze kunnen handelen, zich ontwikkelen en bewegen

unificerende functie

zorgen voor eenheid in de veelheid

centrerend

personages komen op een bepaald moment op de voorgrond te staan

decentrerend

personages verdwijnen op een bepaald moment naar de achtergrond

feeling of completeness

de cyclus heeft alle vragen opgelost die hij impliciet gesteld heeft

gespreide en gelaagde closure

verschillende verhalen krijgen een afronding op verschillende momenten in de cyclus

zwakke closure

op het einde van de delen verwacht je deze closure

sterke closure

op het einde van de cyclus verwacht je deze closure

informatiespreiding

het opvullen van narratieve gaten

suspense

een initiërend gebeurtenis zorgt ervoor dat je benieuwd bent wat er in het vervolg/ de toekomst gaat gebeuren

verrassing

je had als lezer geen verwachtingen, maar plots gebeurt er toch iets dat je niet had verwacht

nieuwsgierigheid

je bent als lezer nieuwsgierig naar hetgeen dat in het verleden gebeurd is

temporaliteit

de thematisering en organisatie van de tijd

narratieve tijd

versnellingen, vertragingen, flashforwards, flashbacks

historische tijd

vat krijgen op een specifieke periode in de geschiedenis

kalender- en kloktijd

worstelen met de vergankelijkheid

breedte

de synchroniteit van het leven vatten

cyclische tijd

terugkeer van seizoenen, het overgaan van dag in de nacht, …

psychologische tijd

de tijd van de ervaring

representation

we krijgen als lezer de indruk dat we de tijd kunnen bemeesteren, maar dat is in realiteit niet zo

transtekstualiteit

Genette; een netwerk van teksten die onderling naar elkaar verwijzen (~ deel-geheelrelatie romancyclus)

Livre

de voltooide totaliteit

fragmentarische opvatting

de cyclus niet als geheel maar als kleine aparte deeltjes analyseren

deconstructie

Derrida; je ziet de wereld/personen/teksten niet in termen van eenheid maar in contradicties > hetgeen dat wij als opposities zien, zijn eigenlijk een economie die steunen op elkaar

tekstgenetische

avant-texte, alles wat voorafgaat aan het finale werk neem je mee in de interpretatie van het werk, in plaats van enkel te focussen op het eindresultaat

Conrads synthesemodel

zowel het vormelijke als het historische aspect analyseren; de unitaire en fragmentarische opvatting verenigen

segmentiviteit

waar de auteur het ene deel van het andere deel afscheidt

iteration

het terugkerende element dat de de lezer/kijker aantrekt en zorgt voor herkenning

multiplicity

verschillende verhaallijnen kunnen door elkaar lopen in de romancyclus, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen prominente en minder-prominente verhaallijnen

momentum

de plaats in het verhaal dat ervoor zorgt dat de lezer/ kijker nieuwsgierig is naar het vervolg

world-building

je bouwt een fictieve verhaalwereld op waarin je inzichten verwerft

personnel

de manier waarop de personages georganiseerd zijn in de cyclus/serie

design

de typische herkenbare stijl

effect de mas

de massieve omvang van de roman

effect de monde

de uitbouw van een wereld

victoriaanse energie

focus op samenhang en psychologische diepgang

modernistische energie

focus op experiment en fragmentatie

transmediaal

een fenomeen dat voorkomt in verschillende media

transhistorisch

een fenomeen dat voorkomt in verschillende tijdsperiodes

matière de Bretagne

Arthurromans

matière de France

Karel de Grote en zijn ridders

matière de Rome

Romeinse legenden

empirisme

Zola in “le rougon-macquart”, zo dicht mogelijk bij de sociale en maatschappelijke werkelijkheid aansluiten zoals die is

determinisme

de manier hoe het milieu de mens bepaald

historische roman

Ferron; in de 19e eeuw het genre bij uitstek om nationalistische ideeën te verspreiden

autofictie

om de totaliteit en complexiteit van het leven te vatten heb je verschillende delen nodig

familieroman

een familie is een complex fenomeen dat bestaat uit verschillende delen zoals de romancyclus

experimentele roman

literatuur wordt als instrument gebruikt voor experiment, aangezien het complexiteit toelaat (vb: Michiels, Pollet, Schierbeek, …)

realisme

het leven tonen zoals het is

mimesis

de verhouding tussen de wereld en het werk

pragmatische poëtica

de verhouding tussen de lezer en het werk

moederboek

een roman waarin een moeder die reeds overleden is het woord neemt

cyclusauteur

een auteur die zijn/haar oeuvre vooral wijdt aan de cyclus (vb: Michiels)

recyclage

de idee dat teksten in een nieuwe context een nieuwe betekenis krijgen

working class hero

De tandeloze tijd; een markant figuur uit de arbeidersklasse dat respect verdient voor zijn strijd tegen de onrechtvaardigheid

traag narratief ritme

een beperkte actie in de verhaalwereld wordt uitgesponnen vertelt (tijd van het verhaal > tijd van de gebeurtenissen)

retorische dimensie

de lezer wordt door de tekst gestuurd

cognitieve dimensie

vorm van aandacht/geheugen

sociologische dimensie

de cyclus ingebed in het literaire veld

vervreemding

je denkt voor een langere tijd met een ander hoofd mee over de denkbeeldige verhaalwereld, personages en stijl, waardoor je anders naar het fenomeen gaat kijken dat in de cyclus wordt aangehaald

vernetwerkte aandacht

je aandacht gaat naar de tekst zelf, maar je aandacht gaat onbewust ook naar de verbanden met de andere delen van de cyclus