huid

Wat is de alternatieve naam voor onbehaarde huid en wat zijn twee typische locaties?

De dikke huid; handpalmen en voetzolen.

Welke twee kenmerken typeren de onbehaarde huid macroscopisch?

Een dikke epidermis en veel stevigheid.

Hoe wordt de epidermis histologisch geclassificeerd?

Als een verhoornend meerlagig plaveiselepitheel met vijf lagen.

Noem de vijf lagen van de epidermis in de dikke huid van diep naar oppervlakkig.

1. Stratum basale, 2. Stratum spinosum, 3. Stratum granulosum, 4. Stratum lucidum, 5. Stratum corneum.

Welke laag is specifiek voor de dikke huid en ontbreekt in de dunne huid?

Het stratum lucidum (de extra heldere laag).

Wat is de activiteit van keratinocyten in het stratum basale?

Ze delen zich actief.

Wat bouwen keratinocyten op terwijl ze naar boven migreren?

Keratinefilamenten.

Wat wordt er specifiek gevormd in het stratum granulosum?

Hoornkorrels.

Hoe zien de cellen in het stratum corneum eruit en wat is hun lot?

Het zijn platte, afgeplatte, keratine-gevulde cellen die uiteindelijk desquameren (afschilferen).

Wat is de positie van de dermis ten opzichte van de epidermis?

Het is de bindweefsellaag direct onder de epidermis.

Wat is de samenstelling van de dermis qua vezels?

Dicht, onregelmatig gerangschikt collageen (voornamelijk type I) en elastische vezels.

Welke cellen bevinden zich in de dermis?

Fibroblasten, mestcellen en andere bindweefselcellen.

Naast cellen en vezels, wat bevat de dermis nog meer?

Een uitgebreid netwerk van bloedvaten en zenuwen.

In welke twee lagen is de dermis onderverdeeld?

De oppervlakkige papillaire laag en de dieper gelegen reticulaire laag.

Wat zijn de kenmerken van de papillaire laag?

Fijne collageenvezels en bloedvatjes dicht onder de epidermis.

Wat typeert de reticulaire laag?

Dikke collageenbundels.

Wat zijn bindweefselpapillen en epidermale richels?

Bindweefselpapillen zijn instulpingen van de dermis in de epidermis; epidermale richels (kammen) zijn instulpingen van de epidermis in de dermis.

Wat is de functie van het golvende grensvlak tussen dermis en epidermis?

Het zorgt voor een stevige hechting tussen beide lagen.

Wat zijn de twee hoofdfuncties van de dermis voor de epidermis?

Het geven van mechanische sterkte en voeding via bloedvaten.

Wat is de alternatieve naam voor de hypodermis en waaruit bestaat deze?

Subcutis; bestaande uit losmazig bindweefsel met veel vet.

Hoe wordt het vetkussen in de hypodermis genoemd?

Panniculus adiposus.

Wat zijn de twee functies van de hypodermis?

Isolatie tegen kou en het beweeglijk maken van de huid ten opzichte van onderliggend weefsel.

Welke adnexen ontbreken in de onbehaarde huid?

Haarfollikels, arrector-pili-spiertjes, talgklieren en apocriene zweetklieren.

Waarom zijn eccriene zweetklieren belangrijk in de onbehaarde huid?

Voor thermoregulatie door zweet af te scheiden via het dikke huidoppervlak.

Wat zijn de vier celtypen in de epidermis?

Keratinocyten, melanocyten, Langerhans-cellen en Merkel-cellen.

Welk percentage van de epidermiscellen zijn keratinocyten?

Ongeveer 90–95%.

Hoe zijn keratinocyten onderling verbonden?

Via desmosomen.

Wat zijn tonofilamenten?

Keratinevezels die keratinocyten opbouwen.

Hoe zien de keratinocyten eruit in het stratum spinosum?

Het zijn polygonale cellen met intercellulaire bruggetjes.

Wat is de functie van keratinocyten?

Ze vormen de belangrijkste mechanische barrière en produceren keratine.

Wat zijn melanocyten en waar liggen ze?

Pigmentvormende cellen in het stratum basale.

Hoe hechten melanocyten aan het basale membraan?

Via hemidesmosomen.

Welk enzym gebruiken melanocyten voor pigmentvorming?

Tyrosinase.

Hoe bereikt pigment de omringende huidcellen?

Melanosomen worden via de dendritische uitlopers van de melanocyt in de aanpalende keratinocyten gebracht.

Wat zijn Langerhans-cellen en waar bevinden ze zich?

Dendritische immuuncellen in het stratum spinosum.

Welke specifieke structuren bevatten Langerhans-cellen?

Birbeck-granules (bleekrode structuurtjes).

Wat is de herkomst van Langerhans-cellen?

Mesenchymale (histiocytaire) oorsprong.

Wat is de functie van Langerhans-cellen?

Antigeen-presenterende cellen die na opname van ziekteverwekkers T-lymfocyten in lymfeklieren activeren.

Wat is de functie van Merkel-cellen en waar liggen ze?

Sensorische receptoren voor lichte aanraking/druk in het stratum basale.

Hoe zien Merkel-cellen er microscopisch uit?

Ze lijken op keratinocyten maar bevatten kleine elektrondichte granula en maken contact met een zenuwuiteinde.

Wat is de dichtheid van melanocyten in de huid?

Ongeveer 600–1200 per mm^2.

Noem twee locaties waar melanocyten relatief minder voorkomen.

Handpalmen en voetzolen.

Waar in de haarstructuur vind je melanocyten?

In de haarwortels.

Wat zijn melanosomen?

Gespecialiseerde lysosoomachtige organellen die gevuld worden met melanine.

Hoe onderscheid je een melanocyt histologisch van een keratinocyt?

Onregelmatig gevormde kern en afwezigheid van keratinefilamenten.

Wat is het startaminozuur voor melanogenese?

Tyrosine.

Beschrijf de tussenstappen van melaninevorming.

Tyrosine → dopa → dopaquinon → melanine.

Wat is het verschil tussen eumelanine en feomelanine?

Eumelanine is donkerbruin/zwart; feomelanine is roodgeel.

Wat zijn de vier stadia van melanosomen?

Stadia I–IV.

Waarom plaatsen keratinocyten pigmentkorrels boven de kern?

Om het DNA te beschermen tegen UV-straling (natuurlijke zonnebrandcrème).

Wat is de embryonale herkomst en migratieperiode van melanocyten?

Neurale lijst; ze migreren in de 12–14e week de epidermis binnen.

Wat is een epidermale melanine-eenheid?

Een groep keratinocyten waaraan één melanocyt pigment levert.

Wat zijn de drie hoofdtypen exocriene klieren in de huid?

Talgklieren, eccriene zweetklieren en apocriene zweetklieren.

Wat is de secretiewijze van talgklieren?

Holocrien.

Waar monden talgklieren meestal in uit?

Een haarfollikel.

Noem vier plekken waar vrije talgklieren voorkomen.

Tepelhof, glans penis/clitoris, lippenrode en rond de anus.

Wat zijn acini in een talgklier?

Bolvormige eindstukken waar cellen delen en differentiëren.

Wat zijn onverhoornde pré-sébocyten?

Basale delende cellen in de acini.

Wat gebeurt er tijdens de differentiatie van een sebocyt?

De cel vult zich met triglyceriden/lipiden, de kern krimpt en de cel valt uiteen.

Wat is de samenstelling van talg (sebum)?

Triglyceriden, vrije vetzuren en cholesterolesters.

Wat zijn de drie functies van talg?

Smeren van huid/haar (hydrofobe barrière), voorkomen van uitdroging en remmen van bacteriële groei.

Welke hormonen verhogen de talgproductie?

Androgenen.

Beschrijf de structuur van een eccriene zweetklier.

Onvertakt, sterk gekronkeld buisvormig (merocrien) met een diepe secretie-eenheid en afvoergang.

Wat zijn de twee cellagen in het secretie-endstuk van een eccriene klier?

Donkere cellen (ruw ER, secretiegranules) en lichte cellen (mitochondriën, ionentransport).

Wat is de functie van myo-epitheelcellen in zweetklieren?

Ze zijn contractiel en liggen om het secretie-eindstuk.

Welk type epitheel vormt de afvoergang van de eccriene klier?

Tweelagig kubisch epitheel.

Waarom is eindzweet hypotoon?

Omdat Na+ en Cl− in de afvoergang worden geherabsorbeerd.

Noem twee afvalstoffen in zweet.

Ureum en melkzuur.

Hoe worden eccriene klieren geactiveerd?

Warmte en cholinerge (acetylcholine) stimuli.

Waar bevinden apocriene zweetklieren zich?

Oksels, rond de anus, tepels en genitale regio.

Waarin verschilt het lumen van apocriene klieren van eccriene?

Het lumen is wijder.

Waar monden apocriene klieren uit?

In haarfollikels.

Wat is het afscheidingsproduct van apocriene klieren?

Stroperig, melkachtig vocht met eiwitten en lipiden.

Hoe ontstaat de lichaamsgeur bij apocriene klieren?

Bacteriën breken het reukloze vocht af tot vluchtige vetzuren.

Wat is de functie en innervatie van apocriene klieren?

Sociaal/seksueel gedrag en stressrespons; adrenerge (sympathische) vezels.

Waarom is de naam 'apocrien' eigenlijk foutief?

Omdat ze ook merocrien zijn (geen celblaasje afgesnoerd).

Waaruit ontwikkelen haren zich?

Uit instulpingen van de epidermis in de dermis.

Wat is de bulbus?

Het verdikte uiteinde van de haarfollikel.

Wat bevindt zich in de bulbus en wat is de functie?

De bindweefselpapil met capillairen die de haarmatrix voedt.

Wat is de haarmatrix?

De delende en differentiërende cellagen boven de papil.

Noem de drie lagen van de haarschacht (caput pili) van binnen naar buiten.

Haarmerg (medulla), haarcortex en haarcuticula.

Wat is de haarcortex?

Concentrische laag vezelachtige cellen; bevat de meeste keratine en pigment.

Wat is de haarcuticula?

De buitenste laag van platte, schubvormige hoornplaten.

Wat zijn de twee wortelscheden?

Inwendige wortelschede (verhoornt/degenereert bij de talgklier) en uitwendige wortelschede (continu met de epidermis).

Wat is de glasmembraan?

Een verdikte basaalmembraan tussen follikel en dermis.

Wat is de musculus arrector pili?

Een bundeltje glad spierweefsel dat haar rechtzet (kippenvel) en helpt bij talgafvoer.

Hoe ontstaat rood haar?

Door een toename van feomelanine.

Wat is de nagelmatrix?

De wortel onder de huidplooi (eponychium) waar nagelplaatcellen ontstaan.

Wat is de lunula?

De zichtbare witte halve maan aan de basis van de nagel.

Waaruit bestaat de nagelplaat?

Vele lagen compacte, harde keratine-cellen zonder kern.

Wat is de groeisnelheid van de nagel?

Ongeveer 0,1–0,2 mm per dag.

Welke lagen van de epidermis bevat het nagelbed?

Alleen stratum basale en stratum spinosum.

Waarom is de nagel roze?

Door bindweefselpapillen met capillairen in het nagelbed.

Wat is het eponychium?

De nagelriem (proximale huidplooi) die kiemen buiten houdt.

Wat is het hyponychium?

Het verhoornd epitheel onder de vrije distale rand van de nagel.