stres z wykładów

Stres- pojęcie ogólne

to reakcja organizmu na wydarzenia, które zakłócają jego równowagę, obciążają, przekraczają nasze zdolności do skutecznego poradzenia sobie

3 główne konceptualizacje stresu w psychologii

1) stres jako reakcja i/lub stan organizmu 2) stres jako szczególnego rodzaju sytuacja, wydarzenia (stresujące, krytyczne) lub inne szkodliwe czynniki oddziaływujące na człowieka 3) stres jako poznawczo oceniana transakcja (relacja) człowieka z jego otoczeniem

Stres jako reakcja organizmu (13)

\-zwężają się naczynia krwionośne skóry, m.szkieletowych, mózgu i narządów wewn. -nasila się pocenie -skóra i owłosienie ciała wytwarzają gęsią skórkę -gruczoły nadnerczy pobudzają wydzielanie adrenaliny, zwiększając ilość glukozy we krwi i tempo akcji serca oraz podnosząc ciśnienie krwi -zwieracz odbytu i cewki moczowej zamykają się -źrenice rozszerzają się, a mięśnie rzęskowe akomodują oko do widzenia na odległość -oskrzela rozszerzają się -wzrasta częstość uderzeń i siła skurczów serca -zmniejsza się perystaltyka przewodu pokarmowego -wątroba uwalnia glukozę do krwioobiegu -zmniejsza się wydzielanie soku trzustkowego i soków trawiennych -rozszerzają się naczynia krwionośne w zewnętrznych narządach płciowych -pęcherz moczowy rozkurcza się

def. stresu przy użyciu pojęć GAS i LAS (Selye)

Stres- niespecyficzna, fizjologiczna reakcja organizmu na działające na niego szkodliwe czynniki, która przebiega wg osi pobudzenia neurohormonalnego: GAS (General Adaptation Syndrome) - Ogólny Zespół Adaptacyjny -> podwzgórze- przysadka-kora nadnerczy (HPA) LAS- Lokalny Zespół Adaptacyjny-> działa w miejscu stresora, reakcja ma charakter specyficzny

GAS

oś HPA: podwzgórze- przysadka- kora nadnerczy; ta, pobudzona hormonem adrenokortykotropowym, produkuje kortyzol (estrogen i testosteron). Skutki długotrwałe (chroniczne)

LAS

oś SAM: autonomiczny ukł. nerwowy- sympatyczna część u.n.- rdzeń nadnerczy; ten produkuje adrenalinę i noradrenalinę (ukł. przywspółczulny działa antagonistycznie acetylocholiną). Skutki natychmiastowe i średniotermionwe

Badania dr. Hansa Hugo Selye'ego na szczurach

Hans wykorzystywał szczury- faszerował je, wykorzystywał iniekcję (zastrzyki); gryzonie przeżywały ciągły stres, niezależnie od narzuconego stresora, po ok. tygodniu zdychały Selye robił sekcję zwłok, stwierdził chorobę wrzodową (wrzody dwunastnicy) Odkrył, że przy różnych sytuacjach za każdym razem pojawiał się kortyzol, następował ten sam ukł. pobudzeń ukł nerwowego -GAS

homeostaza- kto wprowdził to pojęcie

Walter Bradford Cannon

Fizjologiczny przebieg reakcji stresowej

GAS zw. z korą nadnerczy i produkcją kortyzolu; LAS zw. z ukł. autonomicznym-> ukł. współczulnym i rdzeniem nadnerczy, który produkuje adrenalinę i noradrenalinę

podział stresu wg Selye'go

distres- stres negatywny eustres- stres pozytywny

badania psychologiczne nad stresem

to badania nad negatywnymi emocjami i sytuacjami, lękiem, frustracją, konfliktem w syt. zagrożenia i straty:

* Frustration & Aggression
* Men under Stress
* Psychological Stress

Przebieg reakcji stresowej (GAS)- wykres

1. Stadium reakcji alarmowej- przy pojawieniu się stresora normalny indywidualny poziom odporności na stresory spada- szok;
2. Stadium odporności- poziom odporności na stresory wzrasta- mobilizacja;
3. Stadium wyczerpania- poziom odporności spada poniżej przeciętną; 2 dalsze opcje: wzmocnienie odporności (powrót do homeostazy) / załamanie odporności (choroba, śmierć)

Stres wg Janis

to zmiana w otoczeniu, która typowo powoduje wysoki poziom emocjonalnego napięcia i przeszkadza w normalnym toku reagowania

Frustracja- 3 definicje

1. przeszkoda na drodze do realizacji celu (syt. frustrująca);
2. bezpośredni efekt wystąpienia przeszkody, czyli przerwanie ciągu czynności ukierunkowanych na zrealizowanie określonego celu (dążenia, potrzeby);
3. zespół przykrych emocji, które pojawiają się w wyniku zablokowania dążeń podmiotu (stan frustracji)

Dlaczego i czy zawsze frustracja prowadzi do agresji? \n kogo teoria?

Teoria Dollarda i Millera oraz Berkowitza


1. potrzeba- frustracja- agresja
2. potrzeba- frustracja- gniew- agresja

frustracja -> gniew-> agresja, kiedy występuje?

zdarza się, gdy nie mamy kontaktu z przeszkodą, wyładowujemy frustrację poprzez agresję/gniew na innych (chodzimy gniewni)

Frustracja jest silniejsza gdy...

\- cel, do którego dążymy jest blisko i nie udaje się nam go osiągnąć \n -cel, który nam umyka, ma dla nas dużą wartość, a oczekiwania co do niego są wysokie \n -przeszkoda realizacji potrzeby jest nieoczekiwana, nagła, niewyjaśniona i niezrozumiała

tym większy gniew i ryzyko agresji im przyczyna frustracji (przeszkoda):

bardziej winna, złośliwa, nie budząca respektu i obawy odwetu oraz powtarzająca się

Na frustrację reagujemy też:

uległością, rezygnacją z celu, szukaniem innych dróg jego zdobycia, racjonalizacją, regresją (płaczem), fiksacją (powtarzamy próby rozwiązania problemu jakbyśmy nie zauważali bezowocności wysiłków)

5 reakcji na frustrację

1. submisywna (uległa) rezygnacja- racjonalizacja "kwaśne winogrona"
2. pokonanie przeszkody- agresja
3. ominięcie przeszkody
4. szukanie zastępczego celu- racjonalizacja "słodkie cytryny"
5. ucieczka- zaprzeczanie, odurzanie się

Konflikt motywacyjny (wewnętrzny) wg kogo

wg Lewin'a K.

konflikt wewnętrzny

sytuacja, w której na jednostkę oddziałują jednocześnie 2 przeciwstawnie ukierunkowane siły psychologiczne, mające zbliżone natężenie

konflikt dążenie-unikanie (wg kogo)

wg Miller'a i Hunt'a \n dalej do celu - dążenie większe od unikania \n bliżej celu - unikanie większe od dążenia

Stresujące wydarzenia życiowe- kogo koncepcja

Thomas H. Holmes i Richard H. Rahe

Stresujące wydarzenia życiowe- definicja

sytuacje, w których następują zmiany relacji jednostki z ważnymi dla niej "obiektami", wymagające szczególnego wysiłku ponownego przystosowania się i zwykle nie należą one do repertuaru codziennych zdarzeń

pomiar krytyczności wydarzeń życiowych- skala przystosowania społecznego

krytyczność wydarzeń życiowych mierzona jest ilością i czasem trwania zmian w życiu jednostki: \n pkt. powyżej 300- duże ryzyko choroby \n pkt. 150-299- ryzyko choroby może być regulowane \n poniżej 150- małe ryzyko choroby

skala przystosowania społecznego Holmes'a i Rahne'go

1. śmierć partnera 100
2. rozwód 73
3. rozłąka z partnerem 65
4. wyrok na więzienie 63
5. śmierć bliskiego członka rodziny 63

Rodzaje stresujących wydarzeń życiowych wg..

wg Lazarusa i Cohena

Rodzaje stresujących wyd. życiowych

stresory drugoplanowe; \n stresory osobiste; \n kataklizmy/katastrofy

Stresory drugoplanowe to

codzienne osobiste kłopoty, trudności, irytacje, choć nie są szczególnie znaczące dla całego życia człowieka, to mogą być b. uporczywe; drobne kłótnie, słabe oświetlenie itp.

Stresory osobiste to

stresujące/krytyczne wydarzenia życiowe; \n zdarzenia które mogą zmienić bieg całego życia, np. egzamin, choroba, rozwód, zmiana miejsca zamieszkania itp.

Kataklizmy/katastrofy to

wypadki zdarzające się kilku osobom lub całym społeczeństwom jednocześnie. np. klęski żywiołowe, wojny, ataki terrorystyczne. Zwykle nieprzewidywalne, mają b. silny wpływ na ludzkie losy i wymagają ogromnego wysiłku adaptacyjnego.

Zdarzenia traumatyczne wg Dudek

są nagle pojawiającą się sytuacją wywołującą przerażenie i poczucie paniki wśród osób uczestniczących w tej syt. Czasami już po jednorazowym doświadczeniu takiego zdarzenia występują u uczestników głębokie zaburzenia psychiczne i zakłócenia w codziennym zachowaniu

Zdarzenia traumatyczne - procent osób z takimi przeżyciami

\- doświadczyło ich w ciągu życia 61% mężczyzn i 51% kobiet z reprezentatywnej próby Amerykanów \n -szczególnie predysponowane gr. zawodowe to: strażacy, policjanci, ratownicy medyczni/górniczy

Stresory traumatyczne (urazowe)

\-poważne zagrożenie życia jednostki \n -poważne zagrożenie fizycznej integralności \n -poważne zagrożenie/szkoda doznana przez najbliższe osoby \n -nagłe zniszczenie domu/ całej społeczności \n -bycie świadkiem okrutnego zdarzenia \n -fizyczna przemoc \n -dowiedzenie się o poważnym zagrożeniu/zranieniu doznanym przez bliskiego

Konsekwencje stresu traumatycznego (3)

1. jeśli symptomy utrzymują się krótko po zdarzeniu i po kilku dniach słabną/ znikają- jest to naturalna reakcja na nienaturalną, ekstremalną syt.
2. jeśli symptomy utrzymują się do 1 mies. i wys. często i z dużym nasileniem, wówczas rozpoznaje się OSTRĄ REAKCJĘ STRESOWĄ (/ostre zaburzenie traumatyczne)
3. jeśli taki stan utrzymuje się powyżej 1 mies. i u takiej osoby wys. zaburzenia w funkcjonowaniu rodzinnym/zawodowym- ZABURZENIA PO STRESIE TRAUMATYCZNYM (PTSD)

Główne symptomy PTSD

\~ traumatyczne zdarzenie \n \~intruzja, natrętne odpamiętywanie, ponowne przeżywanie \n \~uporczywe unikanie bodźców zw. z traumą \n \~odrętwienie psychiczne i niekorzystne zmiany w zdolnościach poznawczych \n \~wzmożone i utrzymujące się pobudzenie

Rozpowszechnienie PTSD- wskaźnik ryzyka przy poszczególnych wydarzeniach traumatycznych

jest zróżnicowany w zależności od rodzaju doświadczanego zdarzenia.

* gwałt- 65% u mężczyzn i 46% u kobiet
\-walki na froncie- 39%
\-napaść seksualna inna niż gwałt- 12% u m. i 27% u k.
\-przemoc fizyczna- 13%
* u ofiar wypadków drogowych- 10-25%
* w wyniku kataklizmu- 5-28%
* w wyniku śmierci bliskiej osoby- 8%
u strażaków- 7-18%
\-u policjantów- 7%

Dysocjacja- definicja

rozłączenie funkcji, które normalnie są zintegrowane- świadomości, pamięci, tożsamości czy percepcji

Dysocjacja- przykład

Człowiek z gór (Włodzimierz N. po wojnie)

3 możliwe konsekwencje przeżytej traumy:

1. przetrwanie- charak. się niższym niż przed traumą poziomem funkcjonowania
2. powrót do stanu równowagi
3. wzrost i rozwój- cechuje go wyższy poziom funkcjonowania w porównaniu z okresem sprzed traumy

Wzrost potraumatyczny (PTG)

pozytywne zmiany psychologiczne doświadczane w rezultacie zmagania się z okolicznościami życiowymi stawiającymi duże wyzwanie

Pozytywne zmiany składające się na PTG

1. W percepcji siebie:
poczucie bycia lepszą osobą, poczucie osobistej siły, wartości i skuteczności.
2. W relacjach interpersonalnych:
większe poczucie współczucia i wrażliwości, większa skłonność do nawiązywania bliższych relacji i otwierania się przed innymi.
3. W filozofii życiowej:
większe docenianie życia i przeżywanie go b. świadomie, większe przywiązywanie wagi do drobnych wydarzeń codziennego życia, większy dystans do życia i tego co ono przynosi, mogą zmienić się przekonania religijne

Ujęcie relacyjne stresu wg...

T. Tomaszewskiego

Ujęcie relacyjne- stres jako syt. trudna- czyli jaka?

Syt. trudna to taka, w której zachodzi rozbieżność między potrzebami/ zadaniami człowieka a możliwościami zaspokojenia tych potrzeb/ wykonania zadań

Rodzaje sytuacji trudnych- klasyfikacja Tomaszewskiego

\-Deprywacja \n -Przeciążenie \n -Zagrożenie \n -Zakłócenie

Deprywacja- co to

sytuacja braku zewnętrznych w stosunku do jednostki elementów, które są potrzebne do jej prawidłowego, sprawnego funkcjonowania

Podział Deprywacji na deprywację....

a) stymulacyjną (sensoryczną)- zakłócenie proporcji między zapotrzebowaniem na stymulację a rzeczywistym dopływem bodźców \n b) emocjonalną- brak/ograniczenie pozytywnych związków emocjonalnych z osobami znaczącymi z otoczenia społecznego \n c) poznawczą- brak/ograniczenie inf. potrzebnych dla sprawnego realizowania jakiejś czynności czy przejawiania aktywności \n d) czynnościową (behawioralną)- brak/ograniczenie możliwości przejawiania aktywności fiz. i umysłowej (ograniczenie wolności)

Przeciążenie- co to

sytuacja niedostosowania zadań jakie człowiek realizuje do jego możliwości ich wykonania

Zagrożenie- co to

sytuacja, w których zachodzi zwiększone prawdopod. naruszenia systemu wartości człowieka/ wartości wchodzącej w skład tego systemu

Zakłócenie- co to

(utrudnienie)- zmiana w zwykłych, normalnych warunkach wykonywania czynności

Stres psychologiczny wg J. Reykowskiego

to czynniki zakłócające/ zagrażające, które ingerują w istniejący tok aktywności, zmuszając osobnika do nowej koordynacji, która- jeśli nie nastąpi- to dążenie nie zostanie zrealizowane/ inne potencjalne dążenia poniosą szkodę

Stres jako immanentna cecha bodźca

immanentna- nieusuwalna, przynależna \n Stres to cecha bodźca wynikająca z jego specyficznego stosunku do cech osobnika ludzkiego

Środowiskowe źródła stresu

* zbyt wysoka temperatura otoczenia (27-29 stopni C)
* długotrwały chłód, przerażające zimno
* zagęszczenie i zatłoczenie (ograniczenie dostępu do dóbr i naruszenie osobistej przestrzeni)
* nieprzyjazne zapachy, fetor
\-brud i błoto
* hałas (ostry, gwałtowny, długotrwały)
\-oślepiające światło
\-ciemność
\-głód i pragnienie (nawet w niewielkim stopniu)
\-stres klimatyczny

Cechy stresorów decydujące o intensywności reakcji stresowej \n WG P. MARTINA

> okres oddziaływania stresora - stresy chroniczne \n > umiejscowienie w czasie (zw. z innymi czynnikami i wydarzeniami) - stresory pojawiające się w okresie osłabienia i nawarstwiające się \n > przewidywalność i nowość- stresory pojawiające się nagle \n > kontrolowalność- stresory niekontrolowalne

Badanie prof. Martina E. Steligmana

pies zamknięty w boxie skaczący przy rażeniu prądem z jednego miejsca w 2 oddzielone barierką; w końcu gdy widzi że nie ma efektów, zaprzestaje działań -> wyuczona bezradność

Wyuczona bezradność- def.

powstaje w wyniku ciągu powtarzających się stresujących wydarzeń, porażek, nieszczęść, które mocno angażują usilne starania człowieka (zwierzęcia), aby je kontrolować, niestety bez oczekiwanych pozytywnych rezultatów

Mechanizm wyuczonej bezradności

Sytuacja trudna- organizm wypróbowuje różne sposoby radzenia sobie z syt. trudną --> wysiłki nie przynoszą pożądanych rezultatów, osobnik uczy się, że nie ma związku między jego reakcjami a ich następstwami (pozytywnymi czy negatywnymi) --> Wyuczona bezradność: utrwalanie i generalizowanie oczekiwania braku wpływu na bieg wydarzeń

Co uniemożliwia nam efektywne radzenie sobie? - deficyty

Wyuczona bezradność prowadzi do deficytów:


1. motywacyjnego
2. asocjacyjnego (poznawczego)
3. emocjonalnego
4. społecznego

Deficyt motywacyjny to

utrudnienia w inicjowaniu zachowań dowolnych

Deficyt asocjacyjny (poznawczy) to

trudności w dostrzeganiu związków między zachowaniem a następstwami

Deficyt emocjonalny to

występowanie negatywnych stanów afektywnych z dominantą depresyjną (apatia)

Deficyt społeczny to

wycofanie się z kontaktów społecznych

Negatywny wpływ stresu na organizm- badania na małpach (kogo)

Brady i współpracownicy

Badanie Brady'ego i współ. na małpach- przebieg i wnioski:

4 pary małp; podzielone na odpowiedzialne i nieodpowiedzialne; \n W parze 1 miała kontrolę- małpa odpowiedzialna, a 2. nie- nieodp. Odpowiedzialna cały czas musiała czuwać, by w odpowiednim momencie kliknąć przycisk, aby uniknąć porażenia. 2. małpa była zdana na nią i jej poczynania. \n Małpa odpowiedzialna zestresowana, chronicznie stymulowana. \n Mały odpowiedzialne zdychały- dostawały wrzodów, bo były w nieustannym napięciu

Ograniczenia badania na małpach Brady'ego

> brak losowego przydziału do roli ( odpowiedzialne małpy były wrażliwsze, tzn. szybciej reagowały, uczyły się unikać prądu) \n > nie udało się zreplikować badań \n > przeciwnie dowiedziono, że bezradne zwierzęta częściej dostają wrzodów niż te odpowiedzialne

Negatywny wpływ stresu na organizm:

ból głowy, migrena, zaczerwienienie gałek ocznych, lęki, depresje, agresja, zmiany apetytu, zmiana wagi, padaczka, zawał, fobie, przemęczenie, katar, częste przeziębienia, drżący głos, ścieranie się zębów, hiperwentylacja, wzdychanie, wstrzymywany oddech, palenie tytoniu, picie alkoholu, cukrzyca, astma, kołatanie, ataki serca, dusznica bolesna, nadciśnienie tętnicze, nadkwasota, zgaga, wrzody, wzdęcia, mdłości, biegunka, zaparcie, zaburzenia cyklu miesiączkowego, suchość pochwy, bezpłodność, brak orgazmu, bolesne skurcze pochwy, obgryzanie paznokci, łuszczyca, wyprysk, wysypka, skurcze mięśni

Wpływ stresu na zdrowie somatyczne- eksperyment z zamknięciem ludzi w hotelu (kogo)

dr Sheldon'a Cohen'a

Eksperyment dr Sheldon'a Cohen'a

Zamknął w luksusowym hotelu grupę ochotników w bardzo sterylnych i bezpiecznych warunkach, gdzie nie mieli kontaktu z innymi, a także z wirusami/bakteriami. \n Wcześniej byli poddani szczegółowym badaniom psychologicznym, oszacowywano ich zdolność radzenia sobie ze stresem, badano ich cechy osobowości. Następnie aplikowano im wirusa grypy i obserwowano, u których szybciej rozwinie się infekcja. \n Wyniki: ci którzy byli bardziej podatni na stres i nie potrafili sobie z nim dobrze radzić częściej i szybciej chorowali. \n Wnioski: Im większy stres, którego doświadczali, tym większe prawdopodobieństwo zachorowania.

Wpływ stresu na organizm Wg Cohen'a

Kiedy człowiek jest pod wpływem przedłużającego się stresu, komórki systemu odpornościowego przestają być zdolne do hormonalnej kontroli, co w konsekwencji prowadzi do choroby. Stan zapalny odgrywa istotną rolę w wielu chorobach, tj. zawał serca, astma. \n Stan zapalny w organizmie jest częściowo regulowany przez kortyzol.

od czego zależy doświadczenie stresu

od doświadczeń i odczuwanych emocji

Transakcyjno- fenomenologiczna teoria stresu i radzenia sobie- autor:

Richard S. Lazarus

Eksperyment Lazarusa, który zmienił rozumienie stresu

Eksperyment polegał na pokazywaniu filmów ludziom i obserwacji ich odbioru i reakcji na drastyczne, stresujące sceny

Eksperyment Lazarusa- przebieg

pokazywano ludziom filmy skonstruowane przez Lazarusa (obrzezanie, odcięcie ręki).
Widzowie silnie to przeżywali, odczuwali silny stres, negatywne emocje.
Następnie przy następnej gr. poszczono film, tyle że manipulowano zmienną niezależną- zmieniano ścieżkę dźwiękową.
4 wersje dla 4 grup:


1. Trauma- podkreślany ból przez lektora, jęki
2. Silent- niemy
3. Intellectualization- lektor podkreślał ważność tego obrzędu- racjonalizacja
4. Denial- zaprzeczanie, lektor mówił, że to film grany przez aktorów i nic się nie dzieje złego

Eksperyment Lazarusa- wyniki:

Reakcje skórno-galbaniczne zmieniały się wraz ze zmianą ścieżki dźwiękowej. \n Reakcja najsilniejsza przy ścieżce traumatycznej, następnie z ciszą, najmniejsza z racjonalizacją, a z zaprzeczaniem nisko aczkolwiek koniec jest umiejscowiony wyżej- ludzie świadomi rzeczywistego wyglądu sprawy i tak zdają sobie sprawę z okrucieństwa obrzędu

Teoria potrzeb podstawowych (wg kogo)

wg Abrahama Maslowa

Teoria potrzeb podstawowych jawi się w formie piramidy

od dołu: \n > potrzeby fizjologiczne \n > potrzeby bezpieczeństwa \n > potrzeby afiliacji/ przynależności \n > potrzeby szacunku i uzanania \n > potrzeby samorealizacji

Potrzeby fizjologiczne

gdy nie są zaspokojone, dominują nad wszystkimi innymi potrzebami, wypierają je na dalszy plan i decydują o przebiegu zachowania człowieka

Potrzeby bezpieczeństwa

pobudzają do działania, zapewniając nienaruszalność, ujawniają się gdy dotychczasowe nawyki okazują się mało przydatne

Potrzeby przynależności

wys. w usiłowania przezwyciężenia osamotnienia, alienacji, obcości, tendencji do nawiązywania bliskich intymnych stosunków, uczestnictwa w życiu grupy

Potrzeby szacunku i uznania

potrzeby szacunku i prestiżu we własnych oczach i innych; pragnienie potęgi, respektu i uznania, dobrego statusu społecznego, sławy, dominacji, zwracania na siebie uwagi

Potrzeby samorealizacji

wyrażają się w dążeniu człowieka do rozwoju swoich możliwości:

* estetyczne ( potrzeba harmonii i piękna)
* poznawcze (potrzeba wiedzy, rozumienia, nowości)

Podstawowe potrzeby psychologiczne- wg...

wg Deci'ego i Ryan'a

Podstawowe potrzeby psychologiczne- podział

Dzielimy na: \n - potrzeby kompetencji \n -potrzeby więzi \n -potrzeby autonomii

Potrzeba kompetencji:

potrzeba bycia efektywnym w radzeniu sobie ze środowiskiem. Poczucie zdolności do podejmowania różnych działań. \n Człowiek realizuje tę potrzebę poprzez podejmowanie wyzwań o optymalnym poziomie trudności i ciągłe doskonalenie własnych umiejętności

Potrzeba więzi

potrzeba posiadania bliskich, czułych relacji z innymi oraz poczucia przynależności, zaspokojenie poprzez nawiązywanie autentyczne relacje miłości, przyjaźni i wspólnoty

Potrzeba autonomii:

doświadczanie siebie jako podmiotu, autora własnych myśli, chęci i zachowań. Potrzeba kontroli nad przebiegiem życia. Zaspokojenie poprzez kierowanie się własnymi przekonaniami i wolą, gdy samodzielnie podejmuje decyzje, dokonuje wyborów

Uwarunkowania i konsekwencje zaspokajania i frustracji podst. potrzeb psych.:

a) Środowisko wspierające potrzeby -> doświadczanie zaspokojenia potrzeby -> rozwój, dobra kondycja fizyczna i psychiczna (dobrostan) \n b) środowisko udaremniające potrzeby -> doświadczenie frustracji i potrzeby - > nieprawidłowe funkcjonowanie i złe samopoczucie

Konsekwencje frustracji podstawowych potrzeb psych.: \n Strategie radzenia sobie

kontekst udaremniający -> doświadczenie frustracji potrzeb -> \n a) złe samopoczucie \n b) substytucja potrzeb \n c) zachowania kompensacyjne: utrata samokontroli, sztywne wzorce zachowań, opozycyjny bunt

Badania- pandemia SARS-CoV2 - cele

Analiza różnic w doświadczaniu:


1. zaspokojenia i frustracji podst. potrzeb psych.
2. odczuwanego stresu
3. strategii radzenia sobie, w okresie epidemicznym w odniesieniu do okresu przedepidemicznego

Różnice w zaspokojeniu i frustracji podst. potrzeb psych. - wyniki

> kobiety z gr. epidemicznej odczuwały niższy poziom zaspokojenia autonomii i kompetencji, oraz większą frustrację tych potrzeb \n > mężczyźni z gr. epidemicznej doświadczali tylko większej frustracji potrzeby autonomii \n > ani u kobiet, ani u mężczyzn zmianie nie uległo zaspokojenie, ani frustracja potrzeby więzi

Różnice w odczuwanym stresie - wyniki:

> jedynie u kobiet w epidemii występował wyższy poziom odczuwalnego stresu

Różnice w strategiach radzenia sobie - wyniki:

> nasileniu uległy strategie radzenia sobie: akceptacji, odwracania uwagi, posługiwania się humorem, poszukiwania emocjonalnego wsparcia społecznego oraz pozytywnej reinterpretacji i wzrostu \n > osłabieniu uległo korzystanie ze strategii: tłumienia konkurencyjnych działań, zaprzeczania, aktywnego radzenia sobie, a u mężczyzn- używania alkoholu.

Podstawowe potrzeby psych. a stres i radzenie sobie; \n badania doświadczeń początków epidemicznego lockdownu z okresem luzowania restrykcji - cele badania

Analiza zmian w okresie 2 mies. trwania stanu epidemicznego w zakresie:


1. zaspokojenia i frustracji podst. potrzeb psych.
2. odczuwania stresu ogólnego i specyficznego
3. poczucia bezpieczeństwa
4. niespecyficznych i specyficznych strategii radzenia sobie

Zmiany w zaspokojeniu i frustracji podst. potrzeb psych. (początki epidemicznego lockdownu a okres luzowania restrykcji)

> osłabiło się zaspokojenie i wzrosła frustracja potrzeby kompensacji i więzi \n > nie uległo istotnej zmianie b. niskie zaspokojenie potrzeby autonomii oraz b. wysoka jej frustracja

Zmiany w odczuwanym uogólnionym stresie (początki epidemicznego lockdownu a okres luzowania restrykcji):

>odczuwanie uogólnionego stresu osłabiło się

Zmiany w poczuciu bezpieczeństwa (początki epidemicznego lockdownu a okres luzowania restrykcji):

> poczucie bezpieczeństwa wzrosło

Zmiany w strategiach radzenia sobie (początki epidemicznego lockdownu a okres luzowania restrykcji):

> nasiliło się stosowanie strategii: pozytywnej reinterpretacji i wzrostu, zaprzeczania, tłumienia konkurencyjnych działań i planowania \n > osłabiło się stosowanie strategii: odwracania uwagi i zwracania się do religii, posługiwania się humorem, poszukiwania emocjonalnego wsparcia społecznego \n > najczęściej stosowaną strategią była: akceptacja i poszukiwanie emocjonalnego wsparcia, których stosowanie nie zmieniło się między pomiarami

Zmiana w specyficznych strategiach radzenia sobie (początki epidemicznego lockdownu a okres luzowania restrykcji):

>wzrosło jedynie zaopatrywanie się w środki higieny \n > osłabiło się: poszukiwanie inf. o epidemii, nakłanianie innych do przestrzegania zasad chronienia się przed zakażeniem, pokładanie zaufania w rządzących, robienie zapasów, unikanie okoliczności i syt., w których można się zarazić, pomaganie innym

Wysoki poziom stresu a płeć w trakcie epidemii

najwyższy stres dotyczy kobiet