🪱🔍 Parazytologia - 📋🪱 Tabelki

Computer-friendly

🦠🤒 Toksoplazmoza (nabyta lub wrodzona)

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Toxoplasma gondii?

🌡🤕 Postać nabyta (węzłowa):

1. 🪢 Powiększenie węzłów chłonnych (głównie szyjnych, karkowych, zausznych).

2. 🪫 Osłabienie, bóle mięśniowe.

3. 🫨 Nawracające bóle głowy, zapalenie gardła.

🔍👁 Postać oczna:

1. 🔥 Zmiany zapalne siatkówki i naczyniówki.

2. 😵‍💫 Zaburzenia widzenia, mroczki, ból gałki ocznej.

🔍🤰 Postać wrodzona (triada Sabina-Pinkertona):

1. 🔥 Zapalenie siatkówki i naczyniówki.

2. 💦 Wodogłowie (lub małogłowie).
   

3. 🍼 Zwapnienia śródmózgowe.

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe wywoływane przez Toxoplasma gondii? [3 główne postacie]

(wymień charakterystyczne symptomy dla postaci nabytej węzłowej, ocznej oraz wrodzonej)

💉🩸 Krew (surowica) – do badań serologicznych (najczęściej).

👶💧 Płyn owodniowy – w podejrzeniu toksoplazmozy wrodzonej (PCR).

🧠💧 Płyn mózgowo-rdzeniowy – w neurotoksoplazmozie.

🔬🥩 Bioptat (np. węzła chłonnego, mięśnia, szpiku) – rzadziej.

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Toxoplasma gondii? [4]

(wymień płyny ustrojowe i tkanki wykorzystywane w diagnostyce)

🧬💊 Przeciwciała anty-T. gondii (klasy IgM, IgG, IgA) – w badaniach serologicznych.

🧬🦠 DNA pasożyta – w badaniach molekularnych.

🔬🦠 Tachyzoity – w ostrym stadium (płyny ustrojowe, bioptaty).

🔬🟣 Cysty tkankowe (z bradyzoitami) – w bioptatach tkanek.

❓👀 Jakie postacie lub elementy Toxoplasma gondii są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [5]

(uwzględnij zarówno formy morfologiczne pasożyta, jak i markery immunologiczne/genetyczne)

🌙🔬 Kształt: Łukowato wygięty (półksiężycowaty/bananowaty), z jednym biegunem zaokrąglonym, a drugim ostro zakończonym.

📏 Wymiary: Długość 4–8 µm, szerokość 2–3 µm.

🔵 Jądro: Owalne, umieszczone pośrodku komórki.

🧬 Budowa: Brak wici i organelli ruchu (porusza się ruchem ślizgowym).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna trofozoitu (tachyzoitu/bradyzoitu) Toxoplasma gondii? [3]

(opisz kształt, wymiary, lokalizację jądra)

🏐🥓 Kształt: Okrągła lub owalna.

📏 Wymiary: Od 20 do 200 µm (zależnie od wieku cysty).

🧱 Otoczka: Otoczona własną błoną oraz tkanką łączną żywiciela.

📦 Zawartość: Zawiera liczne (nawet tysiące) bradyzoitów (wolno dzielących się form, morfologicznie podobnych do tachyzoitów).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna cysty tkankowej Toxoplasma gondii? [4]

(opisz kształt, wielkość, otoczkę i zawartość)

🦠🚽 Kryptosporydioza.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Cryptosporidium parvum?

🌡🤢 Objawy ogólne:

• 🥵 podwyższona temperatura;

• 💩 biegunka;

• 😖 bóle brzucha;

• 🤢 nudności;

• 🤮 wymioty;

• 🤐 brak apetytu;

• 😢 złe samopoczucie.

🛡💪 U osób z prawidłową odpornością: Łagodne zapalenie jelita cienkiego (trwające ok. 2 tygodni).

🪫🛡 U osób z obniżoną odpornością (np. AIDS):

• ⏱💩 Długotrwała i bardzo intensywna biegunka;

• 👾🫁 Przy zajęciu układu oddechowego:

  • 🤒 gorączka;

  • 🥵 duszność;

  • 😮‍💨 kaszel;

  • 🔥 zapalenie krtani;

  • 🔥 zapalenie tchawicy.

❓📉 Jakie są objawy chorobowe inwazji Cryptosporidium parvum? [3 kategorie]

(wymień objawy ogólne oraz specyfikę przebiegu u osób immunokompetentnych i z niedoborami odporności)

💩🧪 Kał (najczęściej).

💉🧬 Treść dwunastnicy.

🌬🦠 Plwocina.

🫁💦 Popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe (BAL) lub treść pobrana w trakcie bronchoskopii.

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Cryptosporidium parvum? [4]

(wymień materiały pochodzące z układu pokarmowego i oddechowego)

🥚🦠 Oocysty (w kale i innych płynach ustrojowych).

🧬💊 Swoiste koproantygeny (wykrywane testem ELISA).

🧬🔍 DNA Cryptosporidium parvum (w badaniach molekularnych).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Cryptosporidium parvum są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [3]

(uwzględnij postać morfologiczną oraz markery biochemiczne/genetyczne)

🏐📏 Kształt i wielkość: Owalna lub okrągła, o średnicy 4–6 µm.

🧱🛡 Otoczka: Gruba (w przypadku form wydalanych z kałem).

🌙📦 Zawartość: Zawiera 4 inwazyjne, sierpowate sporozoity.

🎨🔬 Cechy barwne: Jest kwasoodporna (barwi się metodą Ziehla-Neelsena).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna oocysty Cryptosporidium parvum? [4]

(opisz kształt/wymiary, rodzaj otoczki, zawartość wewnętrzną oraz specyficzną cechę barwienia)

🦠🩸 Babeszjoza.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Babesia microti?

🌡🤕 Postać łagodna: Objawy grypopodobne (bóle głowy, mięśni, stawów).

🔍👾 Postać ostra:

1. 🤒 Napady gorączki z dreszczami i obfitym poceniem się.
   

2. 🚽 Hemoglobinuria (obecność hemoglobiny w moczu), bóle brzucha.

3. 🩸 Ciężka niedokrwistość hemolityczna, żółtaczka.

4. 💉 Małopłytkowość, zespół DIC.
   

5. 🤕 Uszkodzenie nerek, płuc (obrzęk, ARDS), wątroby (powiększenie wątroby i śledziony).

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe inwazji Babesia microti? [5]

(wymień symptomy od postaci łagodnych po powikłania narządowe)

💉🩸 Krew (pełna, włośniczkowa lub żylna).

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Babesia microti? [1]

🔬🔴 Postacie wewnątrzerytrocytarne:

1. 🖇 Schizonty.

2. ⭕ Postacie pierścienia.

3. 💠 Merozoity (często w układzie „krzyża maltańskiego”).

🧬💊 Przeciwciała (klasy IgM, IgG) – w badaniach serologicznych.

🧬🔍 DNA Babesia microti – w badaniach molekularnych.

❓👀 Jakie postacie lub elementy Babesia microti są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [3]

(uwzględnij formy morfologiczne w krwinkach oraz markery serologiczne/genetyczne)

🍐⭕ Kształt: Gruszkowaty, owalny lub okrągły.

📏🧮 Wymiary: 1,0–2,5 µm.

🔍🎨 Cechy szczególne:

1. ⚠ Nie tworzy pigmentu z hemoglobiny (w odróżnieniu od zarodźców malarii).

2. 💠 Merozoity często układają się w charakterystyczną tetradę przypominającą krzyż maltański.
   

3. ⭕ Postacie pierścienia często występują peryferyjnie (na obwodzie krwinki).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna postaci Babesia microti w erytrocytach? [4]

(opisz kształt, wielkość, brak pigmentu oraz charakterystyczny układ merozoitów)

🦠🌡 Malaria (zimnica) trzeciaczka.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Plasmodium vivax?

🌡🥶 Objawy:

1. 🤧 Objawy grypopodobne na początku.
   

2. 🥶 Napady zimnicy powtarzające się co 48 godzin (dreszcze, gwałtowna gorączka, zlewne poty).

3. 🩸 Powiększenie wątroby i śledziony.
   

4. 💛 Niedokrwistość, żółtaczka.

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe inwazji Plasmodium vivax? [4]

(wymień charakterystyczny rytm gorączki oraz zmiany narządowe)

💉🩸 Krew (włośniczkowa lub żylna) – pobierana do wykonania cienkiego rozmazu i grubiej kropli.

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Plasmodium vivax? [1]

🔬🔴 Wszystkie postacie rozwojowe schizogonii krwinkowej:

1. ⭕ Postać pierścienia.

2. 🗡 Trofozoit.

3. 🖇 Schizont (meront).
   

4. ⚧ Gametocyty.

🧬🔍 DNA Plasmodium vivax (metody molekularne).

🧬💊 Przeciwciała (metody serologiczne).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Plasmodium vivax są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [3]

(wymień stadia obecne we krwi oraz markery genetyczne/serologiczne)

🎈🔴 Krwinka: Powiększona, odbarwiona, zawiera kwasochłonne ziarnistości Schüffnera.

💍 Pierścień: Duża grudka chromatyny, duża wodniczka, zajmuje ok. 1/3 średnicy krwinki.

🦠 Schizont: Nieregularny kształt (zdolność do ruchu pełzakowatego), zawiera zazwyczaj 16 (12–24) merozoitów.

⚪ Gametocyty: Okrągłe lub owalne.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna postaci Plasmodium vivax w erytrocytach? [4]

(opisz wygląd zarażonej krwinki oraz cechy pierścienia, schizontu i gametocytu)

🦠🌡 Malaria (zimnica) (przypominająca trzeciaczkę).

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Plasmodium ovale?

🌡🥶 Objawy:

1. 🥶 Napady zimnicy co 48 godzin (triada: silne dreszcze, wysoka gorączka, zlewne poty).

2. 😷 Częste nawroty choroby (nawet do 3 lat po zarażeniu, z powodu uaktywnienia się hipnozoitów).

3. 😮‍💨 Przebieg jest zazwyczaj łagodniejszy niż w przypadku innych gatunków, śmiertelność niska (np. w wyniku pęknięcia śledziony).

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe inwazji Plasmodium ovale? [3]

(wymień charakterystyczny rytm gorączki oraz cechę dotyczącą nawrotowości)

💉🩸 Krew (włośniczkowa lub żylna) – do wykonania cienkiego rozmazu i grubiej kropli.

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Plasmodium ovale? [1]

🔬🔴 Wszystkie postacie rozwojowe schizogonii krwinkowej:

1. 🗡 Trofozoity.

2. 🖇 Schizonty.

3. ⚧ Gametocyty.

🧬🔍 DNA Plasmodium ovale (metody molekularne).

🧬💊 Przeciwciała (metody serologiczne).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Plasmodium ovale są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [3]

(wymień stadia obecne we krwi oraz inne markery)

🥚✂ Krwinka: Często powiększona, ma owalny kształt i postrzępione brzegi. Zawiera ziarnistości Schüffnera.

🦠 Schizont: Dojrzały zawiera 8–12 (najczęściej 8) merozoitów, ułożonych w rozetę lub nieregularnie.

⚪ Gametocyty: Okrągłe lub owalne, mniejsze niż u Plasmodium vivax.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna postaci Plasmodium ovale w erytrocytach? [3]

(opisz charakterystyczny wygląd krwinki, liczbę merozoitów w schizoncie oraz wygląd gametocytów)

🦠🌡 Malaria tropikalna (zimnica podzwrotnikowa).

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Plasmodium falciparum?

🌡📉 Objawy:

1. 🤒 Napady gorączki występujące co 36–48 godzin.

2. 💛 Powiększenie wątroby i śledziony, żółtaczka.
   

3. 🩸 Niedokrwistość, małopłytkowość, hipoglikemia.
   

4. 💉 Zespół DIC (rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego).

5. 🧠 Postać mózgowa (śpiączka, zatory w naczyniach mózgowych).
   

6. 🫁 Niewydolność nerek, obrzęk płuc.

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe inwazji Plasmodium falciparum? [6]

(wymień rytm gorączki oraz najcięższe powikłania narządowe i ogólnoustrojowe)

💉🩸 Krew (włośniczkowa lub żylna) – do wykonania cienkiego rozmazu i grubiej kropli.

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Plasmodium falciparum? [1]

🔬🔴 Wszystkie postacie rozwojowe schizogonii krwinkowej:

1. ⭕ Postać pierścienia.
   

2. 🖇 Schizont (meront).
   

3. ⚧ Gametocyty.

🧬🔍 DNA Plasmodium falciparum (metody molekularne).

🧬💊 Antygeny (testy paskowe) lub przeciwciała (serologia).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Plasmodium falciparum są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [3]

(wymień stadia obecne we krwi oraz inne markery)

🎈❌ Krwinka: Niepowiększona, niezmieniona morfologicznie. Brak ziarnistości Schüffnera. Częste mnogie zarażenie (2–6 pierścieni w jednej krwince).

💍🤏 Pierścień: Mała, wyraźna grudka chromatyny, często położony brzeżnie (na obwodzie krwinki).

🦠🧱 Schizont: Mały, zawiera 8–24 (najczęściej 10) merozoitów i jedną dużą grudkę pigmentu (hemozoiny).

🌙🍌 Gametocyty: Charakterystyczny kształt sierpowaty (bananowaty) z ziarnistościami pigmentu wokół jądra.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna postaci Plasmodium falciparum w erytrocytach? [4]

(opisz wygląd krwinki, cechy pierścienia i schizontu oraz unikalny kształt gametocytów)

🦠🌡 Zimnica czterodniowa (czwartaczka).

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Plasmodium malariae?

🌡🤕 Objawy:

1. 🥶 Napady zimnicy powtarzające się co 72 godziny (co 4 dni).

2. 🤒 Przebieg podobny do P. vivax (dreszcze, gorączka, poty), ale okres wylęgania jest dłuższy (27–40 dni).
   

3. 🚽 Częste powikłanie: zespół nerczycowy (białkomocz) spowodowany odkładaniem się kompleksów immunologicznych w nerkach.

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe inwazji Plasmodium malariae? [3]

(wymień charakterystyczny rytm gorączki oraz specyficzne powikłanie nerkowe)

💉🩸 Krew (włośniczkowa lub żylna) – do wykonania cienkiego rozmazu i grubiej kropli.

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Plasmodium malariae? [1]

🔬🔴 Wszystkie postacie rozwojowe schizogonii krwinkowej:

1. ⭕ Postać pierścienia.

2. 🗡 Trofozoit (charakterystyczna postać pasmowata).

3. 🖇 Schizont.

4. ⚧ Gametocyty (trudne do odróżnienia od trofozoitów).
   
   

🧬🔍 DNA Plasmodium malariae (metody molekularne).

🧬💊 Przeciwciała (metody serologiczne).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Plasmodium malariae są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [3]

(wymień stadia obecne we krwi oraz inne markery)

🧱🔴 Krwinka: Niepowiększona, nieodbarwiona. Brak ziarnistości Schüffnera, obecne ziarnistości Ziemanna.

🎗 Trofozoit: Często przyjmuje kształt pasmowaty, opasujący krwinkę równikowo.

🌹 Schizont: Dojrzały zawiera 6–12 (najczęściej 8) merozoitów ułożonych wokół centralnej grudki pigmentu w kształt rozety (stokrotki).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna postaci Plasmodium malariae w erytrocytach? [3]

(opisz wygląd krwinki, unikalny kształt trofozoitu oraz wygląd schizontu)

🚽🔥 Rzęsistkowica.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Trichomonas vaginalis?

👩🚺 U kobiet:

1. 🚺 Zapalenie pochwy, rzadziej szyjki macicy i cewki moczowej.
   

2. 🔥 Świąd, pieczenie sromu.
   

3. 🫟 Pieniąca się, szarawa lub żółtozielona wydzielina z pochwy o przykrym zapachu.
   
   

👨🚹 U mężczyzn:

1. 🔥 Zapalenie cewki moczowej, żołędzi, napletka lub gruczołu krokowego.
   

2. 🚽 Bolesność podczas oddawania moczu, częstomocz.
   

3. 🫟 Poranna wydzielina z cewki moczowej.

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe inwazji Trichomonas vaginalis? [2 kategorie]

(wymień charakterystyczne symptomy z podziałem na płeć)

👩🔬 U kobiet:

🫟 Wydzielina z pochwy, szyjki macicy lub cewki moczowej.

👨🔬 U mężczyzn:

🚽 Mocz, wydzielina z cewki moczowej, wydzielina gruczołu krokowego.

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Trichomonas vaginalis? [2 kategorie]

(wymień materiały kliniczne pobierane od kobiet i mężczyzn)

🔬🦠 Trofozoity (ruchliwe w preparacie bezpośrednim).

(Uwaga: Trichomonas vaginalis nie tworzy cyst).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Trichomonas vaginalis są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [1]

(podaj nazwę jedynej postać wystepującej u tego gatunku)

🍐📏 Kształt i wielkość: Gruszkowaty, owalny lub okrągły; wymiary 4–40 × 3–36 µm.

🚩 Wici: Posiada 5 wici – cztery wolne (przednie) i jedną tworzącą błonę falującą (do 60% długości komórki).

🦴 Elementy szkieletowe: Aksostyl (pałeczka osiowa) wystający poza tylny biegun.

🔵 Jądro: Duże, owalne, na przednim biegunie.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna trofozoitu Trichomonas vaginalis? [4]

(opisz kształt, układ wici, charakterystyczny element szkieletowy oraz jądro)

🦠🚽 Giardioza (lamblioza).

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Giardia intestinalis?

🌡🤢 Postać ostra i przewlekła:

1. 💩 Biegunka, nudności, brak łaknienia.
   

2. 😖 Bóle w nadbrzuszu, odbijania, zgaga, stany podgorączkowe.

3. 👶 U dzieci: zmniejszenie masy ciała, zmiany alergiczne na skórze.
   

(Może przebiegać też bezobjawowo lub skąpoobjawowo).

❓📉 Jakie są objawy chorobowe inwazji Giardia intestinalis? [3 kategorie]

(wymień dolegliwości ze strony układu pokarmowego oraz objawy ogólnoustrojowe u dzieci)

💩🧪 Kał (podstawowy materiał).

💉🧬 Treść dwunastnicy (pobierana sondą lub testem Enterotest).

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Giardia intestinalis? [2]

(wymień materiał podstawowy i pobierany inwazyjnie/sondą)

🥔🔬 Cysty (głównie w kale uformowanym).

🍐🦠 Trofozoity (w kale biegunkowym i treści dwunastnicy).

🧬💊 Swoiste koproantygeny (GSA-65) – testy ELISA.

🧬🔍 DNA Giardia intestinalis – techniki molekularne (FISH).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Giardia intestinalis są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [4]

(wymień formy morfologiczne oraz markery biochemiczne/genetyczne)

🍐📏 Kształt: Gruszkowaty, dwubocznie symetryczny.

📐 Wymiary: Długość 10–20 µm, szerokość 5–15 µm.

🔘 Elementy charakterystyczne:

1. 🪠 Duża tarcza przyssawkowa na biegunie przednim.
   

2. ♋ Dwa owalne jądra z dużymi kariosomami (wygląd "okularów/twarzy").

3. 🦠 Dwa ciałka pośrodkowe i 4 pary wici.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna trofozoitu Giardia intestinalis? [3]

(opisz kształt, charakterystyczny aparat czepny oraz liczbę jąder)

🥔📏 Kształt: Owalny.

📐 Wymiary: Długość 11–14 µm, szerokość 7–10 µm.

🧱 Otoczka: Cienka i gładka (często widoczne odstawanie cytoplazmy od otoczki).

📦 Zawartość: 2 lub 4 jądra (ułożone biegunowo), ciałka sierpowate, aksonemy.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna cysty Giardia intestinalis? [4]

(opisz kształt, cechy otoczki oraz elementy widoczne wewnątrz)

🦠😴 Śpiączka afrykańska (trypanosomoza afrykańska).

🔍🕰 T. b. gambiense – postać przewlekła.

🔍👾 T. b. rhodesiense – postać ostra.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Trypanosoma brucei?

🌡🤕 Faza I (krwi i chłonki):

1. 🌙 Nieregularne napady gorączki (do 40°C), dreszcze, nocne poty.
   

2. 🪢 Powiększenie węzłów chłonnych, wątroby i śledziony.
   

3. 🔥 Grudkowaty odczyn zapalny w miejscu ukłucia.

4. 🫀 Uszkodzenie mięśnia sercowego i nerek.
   

🧠⚡️ Faza II (zajęcie OUN):

1. 🤯 Zaburzenia psychiczne (pobudzenie/apatia).
   

2. 😴 Śpiączka.
   

3. 🤕 Wyniszczenie organizmu (zgon w nieleczonych przypadkach).

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe inwazji Trypanosoma brucei? [2 fazy]

(wymień symptomy fazy ogólnej/krwionośnej oraz fazy neurologicznej)

💉🩸 Krew (w pierwszej fazie).

💧🧼 Chłonka (z węzłów chłonnych).

🧠💧 Płyn mózgowo-rdzeniowy (w drugiej fazie, przy zajęciu OUN).

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Trypanosoma brucei? [3]

(wymień płyny ustrojowe wykorzystywane w zależności od fazy choroby)

🔬🐛 Postacie trypomastigota (we krwi, chłonce, płynie mózgowo-rdzeniowym).

🧬💊 Przeciwciała (metody serologiczne, gł. przy T. b. gambiense).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Trypanosoma brucei są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [2]

(wymień główną postać morfologiczną oraz inne markery)

🐛🧬 Kształt: Wrzecionowaty (litera C, S lub U).

📏 Wymiary: Długość 15–30 µm.

🔵 Jądro: Duże, owalne, w środkowej części komórki.

🚩 Wić: Biegnie wzdłuż komórki tworząc błonę falującą, wychodzi jako wić wolna na biegunie przednim.

🌑 Kinetoplast: Mały, przy tylnym biegunie.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna postaci trypomastigota Trypanosoma brucei? [5]

(opisz kształt, wymiary, lokalizację jądra i kinetoplastu oraz cechy wici)

🌎💓 Trypanosomoza amerykańska (choroba Chagasa).

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Trypanosoma cruzi?

🌡👁 Faza ostra:

1. 🔥 Chagoma (wrzodziejący naciek zapalny w miejscu wniknięcia).

2. 🥺 Objaw Romana (jednostronny obrzęk twarzy i zapalenie spojówek).

3. 🤒 Gorączka, powiększenie węzłów chłonnych, wątroby i śledziony.

🔍🕰 Faza przewlekła:

1. 🫀 Kardiomiopatia (postać sercowa).

2. 👅 Megaoesophagus (rozszerzenie przełyku).

3. 🍖 Megacolon (rozszerzenie jelita grubego).

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe inwazji Trypanosoma cruzi? [2 fazy]

(wymień charakterystyczne zmiany miejscowe w fazie ostrej oraz powikłania narządowe w fazie przewlekłej)

💉🩸 Krew (w fazie ostrej).

🔬🔪 Bioptat (z guzka pierwotnego lub mięśni szkieletowych).

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Trypanosoma cruzi? [2]

(wymień płyn ustrojowy oraz rodzaj tkanki)

🐛🩸 Postacie trypomastigota (we krwi – rzadko i nieregularnie).

🔵🥩 Postacie amastigota (w bioptatach tkanek).

🧬💊 Przeciwciała (metody serologiczne – podstawa diagnostyki fazy przewlekłej).

🧬🔍 DNA Trypanosoma cruzi (metody molekularne).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Trypanosoma cruzi są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [4]

(wymień formy morfologiczne we krwi i tkankach oraz inne markery)

🌛🧬 Kształt: Układa się w literę C lub U.

📏 Wymiary: Długość ok. 20 µm.

🌑 Kinetoplast: Bardzo duży, na tylnym biegunie.

🔵 Jądro: Duże, w środku komórki.

🚩 Wić: Tworzy błonę falującą i wolną wić na biegunie przednim.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna postaci trypomastigota Trypanosoma cruzi? [5]

(opisz charakterystyczny kształt, wielkość kinetoplastu oraz układ wici)

⭕🏠 Kształt: Okrągła lub lekko owalna (wewnątrzkomórkowa).

📏 Wymiary: Średnica 1,5–5 µm.

🚩❌ Wić: Brak wolnej wici.

🧬 Wnętrze: Duże jądro i pałeczkowaty kinetoplast.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna postaci amastigota Trypanosoma cruzi? [4]

(opisz kształt, lokalizację względem komórek żywiciela oraz obecność wici)

🦟💀 Leiszmanioza narządowa (choroba kala-azar, choroba czarna).

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Leishmania donovani?

🌡📉 Faza początkowa i pełnoobjawowa:

1. 🤒 Nieregularna gorączka (charakterystyczne dwa szczyty w ciągu doby) z dreszczami i potami.
   

2. 🤕 Znaczna splenomegalia (powiększenie śledziony) i hepatomegalia (powiększenie wątroby).

3. 🪢 Uogólnione powiększenie węzłów chłonnych.
   

4. 🥷 Hiperpigmentacja (ciemnienie) skóry.
   

5. 🩸 Postępujące wyniszczenie, obrzęki, niedokrwistość, skaza krwotoczna.

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe inwazji Leishmania donovani? [5]

(wymień specyficzny typ gorączki, zmiany w narządach wewnętrznych oraz objawy skórne i ogólne)

💉🥩 Bioptat (szpiku kostnego, śledziony, wątroby lub węzłów chłonnych).

🩸🧪 Krew (do badań serologicznych i morfologii).

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Leishmania donovani? [2]

(wymień rodzaje tkanek pobieranych inwazyjnie oraz płyn ustrojowy)

🔬🔴 Postacie amastigota (wewnątrzkomórkowe w makrofagach).

🧬💊 Przeciwciała (metody serologiczne).

🧬🔍 DNA Leishmania donovani (techniki molekularne).

(W hodowli in vitro z materiału można uzyskać postacie promastigota).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Leishmania donovani są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [3]

(wymień formę pasożyta widoczną w tkankach oraz markery laboratoryjne)

⭕🏠 Kształt: Owalna lub okrągła (forma wewnątrzkomórkowa).

📏 Wymiary: Średnica 2–2,5 µm.

🧬 Wnętrze: Duże jądro komórkowe i pałeczkowaty kinetoplast (położony przed jądrem).

🚩❌ Wić: Brak wolnej wici (krótka, niewystająca poza komórkę).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna postaci amastigota Leishmania donovani? [4]

(opisz kształt, wielkość, charakterystyczne organella wewnątrzkomórkowe i obecność wici)

💊🌡 Pełzakowica (ameboza) – jelitowa lub pozajelitowa.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Entamoeba histolytica?

🚽🩸 Postać jelitowa ostra (czerwonka pełzakowa):

1. 💩 Biegunka z dużą ilością śluzu i krwią.

2. 🤢 Bóle brzucha, wzdęcia, nudności.
   

3. 🥵 Podwyższona temperatura ciała.

🤕🫁 Postać pozajelitowa:

1. 🤒 Ropień wątroby (najczęściej) – ból w prawym podżebrzu, gorączka.
   

2. 🧠 Ropnie w innych narządach (płuca, mózg, śledziona).

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe inwazji Entamoeba histolytica? [2 postacie]

(wymień symptomy ze strony przewodu pokarmowego oraz główne powikłanie narządowe)

💩🧪 Kał (podstawowy materiał).

💉🟤 Treść/ropa pobrana z ropnia (np. wątroby).

🔬🥩 Materiał pobrany podczas rektoskopii (wycinki z owrzodzeń).

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Entamoeba histolytica? [3]

(wymień materiał podstawowy oraz materiały pobierane inwazyjnie)

🔬🦠 Trofozoity (w kale biegunkowym, treści ropnia).

🥔🔬 Cysty (w kale uformowanym).

🧬💊 Swoiste koproantygeny Entamoeba histolytica (testy enzymatyczne).

🧬🔍 DNA Entamoeba histolytica (techniki molekularne – różnicowanie z E. dispar).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Entamoeba histolytica są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [4]

(wymień formy morfologiczne oraz markery biochemiczne/genetyczne)

🖐🩸 Kształt: Zmienny (wytwarza palczaste lub językowate nibynóżki).

📏 Wymiary: 12–60 µm.

🔵 Jądro: Pojedyncze, okrągłe, z centralnie położonym małym kariosomem.

🔴 Cytoplazma: Często zawiera pochłonięte erytrocyty (erytrocytofagia) – cecha patognomoniczna.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna trofozoitu Entamoeba histolytica? [4]

(opisz kształt, cechy jądra oraz charakterystyczną zawartość cytoplazmy odróżniającą go od gatunków niepatogennych)

🏐🔢 Kształt: Okrągła lub owalna.

📏 Wymiary: Średnica 10–20 µm.

🔵 Jądra: Od 1 do 4 (w dojrzałej cyście 4) z centralnym kariosomem.

🌭 Wtręty: Ciałka chromatoidalne (skupiska RNA) o zaokrąglonych końcach (w młodszych cystach).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna cysty Entamoeba histolytica? [4]

(opisz kształt, liczbę jąder oraz charakterystyczne struktury wewnątrzkomórkowe)

🦠🧠 Akantameboza, która może przebiegać jako:

1. 🧠 GAE – Ziarniniakowe pełzakowe zapalenie mózgu (u osób z obniżoną odpornością).

2. 👁 AK – Pełzakowe zapalenie rogówki (głównie u osób noszących soczewki kontaktowe).
   

3. 🤕 Postać skórna lub uogólniona.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Acanthamoeba castellanii? [3 postacie]

(wymień skróty i pełne nazwy głównych zespołów chorobowych)

🧠😵 GAE (OUN): Zmiany psychiczne, drgawki, bóle głowy, sztywność karku, niedowłady, śpiączka.

👁💧 AK (Oko): Silny ból oka, światłowstręt, nadmierne łzawienie, uczucie ciała obcego, owrzodzenie rogówki (pierścień w rogówce).

🤲🔴 Skóra: Grudki, owrzodzenia, ropnie.

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe inwazji Acanthamoeba castellanii? [3 kategorie]

(wymień symptomy neurologiczne, oczne i skórne)

👁🔪 Zeskrobiny z rogówki (w przypadku AK).

🧠💧 Płyn mózgowo-rdzeniowy (rzadko wykrywany).

🔬🥩 Bioptat (z mózgu, skóry, rogówki).

👃🧪 Treść jam nosa i gardła.

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Acanthamoeba castellanii? [4]

(wymień materiały pobierane z oka, OUN i dróg oddechowych)

🔬🦠 Trofozoity.

🥔🔬 Cysty.

🧬🔍 DNA Acanthamoeba (metody molekularne).

(Możliwa hodowla in vitro na podłożu agarowym).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Acanthamoeba castellanii są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [3]

(wymień dwie formy morfologiczne oraz marker genetyczny)

🖐🌵 Kształt: Zmienny (pełzak).

📏 Wymiary: 14–40 µm.

🦵 Nibynóżki: Cienkie, kolcowate, często rozdwojone – tzw. akantopodia.

🔵 Jądro: Pojedyncze z bardzo dużym kariosomem (zajmującym ok. 2/3 jądra).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna trofozoitu Acanthamoeba castellanii? [4]

(opisz wymiary, charakterystyczny typ nibynóżek oraz wygląd jądra)

🏐🧱 Kształt: Okrągła (wielokątna w obrysie wewnętrznym).

📏 Wymiary: Średnica 12–16 µm.

🛡 Otoczka: Podwójna – zewnętrzna silnie pofałdowana, wewnętrzna gładka (często gwiaździsta/wielokątna), odstająca od zewnętrznej.

🔵 Jądro: Pojedyncze.

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna cysty Acanthamoeba castellanii? [4]

(opisz wielkość, specyficzną budowę podwójnej otoczki oraz liczbę jąder)

🦠🧠 Neglerioza, przebiegająca jako PAM – Pierwotne pełzakowe zapalenie mózgu i opon mózgowych.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Naegleria fowleri?

🌡🤯 Objawy ostre i gwałtowne:

1. 🤒 Wysoka gorączka (39–40°C).
   

2. 🤕 Silne bóle głowy (w okolicy czołowej), sztywność karku.
   

3. 🤮 Nudności, wymioty, brak łaknienia.
   

4. 😴 Zmiany stanu psychicznego: senność, dezorientacja, halucynacje.
   

5. 😵‍💫 Zaburzenia widzenia (podwójne widzenie), porażenia nerwów, śpiączka.

❓🤢 Jakie są objawy chorobowe inwazji Naegleria fowleri? [5]

(wymień główne symptomy neurologiczne i ogólne towarzyszące tej ostrej infekcji)

🧠💧 Płyn mózgowo-rdzeniowy (osad).

🧬👃 Treść z jam nosa i gardła lub plwocina (rzadziej, np. do hodowli).

🔬🧠 Bioptat / materiał sekcyjny (tkanka mózgowa).

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Naegleria fowleri? [3]

(wymień płyn ustrojowy oraz inne materiały)

🔬🦠 Trofozoity (głównie postać pełzakowata, rzadziej wiciowa).

🧬💊 Antygeny (analiza antygenowa).

🧬🔍 DNA Naegleria fowleri (metody molekularne).

(Uwaga: w tkankach człowieka nie znajduje się cyst).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Naegleria fowleri są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [3]

(wymień formę morfologiczną oraz markery biochemiczne/genetyczne)

🖐🧿 Kształt: Zmienny (pełzakowaty).

📏 Wymiary: 8–15 µm.

🦵 Nibynóżki: Szerokie, zaokrąglone (lobopodia).

🔵 Jądro: Okrągłe, z pojedynczym, bardzo dużym kariosomem (zajmującym >50% objętości jądra).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna trofozoitu (postaci pełzakowatej) Naegleria fowleri? [4]

(opisz kształt, typ nibynóżek oraz charakterystyczną cechę jądra)

🦠🚽 Balantydioza.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Balantidium coli?

🌡🤢 Postać ostra:

1. 🤮 Nudności, wymioty, spastyczne bóle brzucha.

2. 💩 Biegunka – stolce krwiste, zawierające dużą ilość śluzu (objawy czerwonki).

🔍🕰 Postać przewlekła:

1. 🤕 Bóle głowy, bezsenność.
   

2. 🪫 Brak łaknienia, spadek masy ciała.
   

3. 🩸 Niedokrwistość.

❓📉 Jakie są objawy chorobowe inwazji Balantidium coli? [2 postacie]

(wymień symptomy czerwonkopodobne oraz ogólne w przebiegu przewlekłym)

💩🧪 Kał (świeży kał biegunkowy lub uformowany).

🔬🔪 Materiał z owrzodzenia (pobrany w czasie rektoskopii).

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Balantidium coli? [2]

(wymień materiał podstawowy oraz pobierany inwazyjnie)

🍐🦠 Trofozoity (głównie w kale biegunkowym, poruszają się ruchem kolistym).

🏐🔬 Cysty (w kale uformowanym).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Balantidium coli są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [2]

(wymień dwie formy morfologiczne)

🍐📏 Kształt i wielkość: Owalny, zwężony na biegunie przednim; bardzo duży (50–100 µm, a nawet do 200 µm).

🧶 Powierzchnia: Pokryta rzęskami.

🕳 Struktury: Lejkowaty perystom z cytostomem (przód) i cytopyge (tył).

🔵 Jądra: Dwa jądra – duże, nerkowate (makronukleus) i małe (mikronukleus).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna trofozoitu Balantidium coli? [4]

(opisz wielkość, charakterystyczny aparat jądrowy oraz struktury zewnętrzne)

🏐🟢 Kształt: Okrągła lub lekko owalna.

📏 Wymiary: Średnica 50–70 µm.

🎨 Barwa: Zielonkawa lub żółtawa.

🧱 Otoczka: Podwójna.

🔵 Wnętrze: Widoczny podwójny aparat jądrowy (nerkowaty makronukleus).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna cysty Balantidium coli? [5]

(opisz kształt, wielkość, barwę, otoczkę oraz widoczne elementy wewnętrzne)

🦠🍂 Fascjoloza (choroba motylicza).

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Fasciola hepatica?

🌡🤢 Postać ostra:

1. 🤒 Podwyższona temperatura ciała, bóle brzucha.
   

2. 🤮 Nudności, wymioty, biegunka.
   

3. 🍖 Powiększenie wątroby (hepatomegalia), żółtaczka.

4. 🥵 Reakcje alergiczne (pokrzywka, kaszel, duszność).

🔍🕰 Postać przewlekła:

1. 🍖 Zastojowe zapalenie dróg żółciowych.
   

2. 🪫 Anemia, anoreksja, wodobrzusze.

❓📉 Jakie są objawy chorobowe inwazji Fasciola hepatica? [2 fazy]

(wymień symptomy fazy ostrej związanej z migracją oraz powikłania fazy przewlekłej)

💩🧪 Kał (badanie kilkakrotne).

💉🟢 Treść dwunastnicy lub żółć.

(W kale jaja pojawiają się dopiero po 3–4 miesiącach od zarażenia).

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Fasciola hepatica? [2]

(wymień materiał podstawowy oraz płyny pobierane inwazyjnie)

🥚🔬 Jaja (w kale lub treści dwunastnicy).

🧬💊 Przeciwciała (metody serologiczne – ELISA, Western Blot) – szczególnie w fazie ostrej.

🧬🔍 DNA Fasciola hepatica (metody molekularne).

🩺📷 Zmiany w wątrobie (widoczne w USG/TK – np. ropnie, kanały migracji).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Fasciola hepatica są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [4]

(wymień formę morfologiczną pasożyta oraz inne markery)

🥚📏 Wielkość: Bardzo duże (130–150 × 63–90 µm).

🎨🟡 Barwa: Złocistożółta.

⭕🧢 Kształt: Owalny, z wyraźnym wieczkiem na jednym biegunie.

📦 Wnętrze: Wypełnione komórkami żółtkowymi (zarodek jest nierozwinięty w momencie wydalania).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna jaja Fasciola hepatica? [4]

(opisz wielkość, barwę, charakterystyczny element strukturalny oraz zawartość)

🦠🍂 Fascjolopsoza.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Fasciolopsis buski?

🌡🤢 Objawy żołądkowo-jelitowe:

1. 😖 Bóle brzucha, nudności, wymioty.
   

2. 💩 Biegunka (stolce zielonkawożółte, cuchnące).
   

3. 🍖 Niedrożność jelit (w ciężkich przypadkach).

📉🤕 Objawy ogólne i powikłania:

1. 🪫 Zaburzenia wchłaniania, anoreksja, utrata masy ciała.
   

2. 🥺 Reakcje alergiczne, obrzęki twarzy i kończyn.
   

3. 💦 Wodobrzusze, niedokrwistość.

❓📉 Jakie są objawy chorobowe inwazji Fasciolopsis buski? [2 kategorie]

(wymień charakterystyczne dolegliwości brzuszne oraz objawy ogólnoustrojowe, w tym typowe dla tej przywry obrzęki)

💩🧪 Kał.

🤮🧪 Wymiociny (rzadziej).

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Fasciolopsis buski? [2]

(wymień podstawowy materiał oraz inny, w którym można znaleźć pasożyta)

🥚🔬 Jaja (w kale lub wymiocinach).

🍂👀 Dojrzałe przywry (w kale lub wymiocinach).

🧬💊 Przeciwciała (metody serologiczne – ELISA).

🧬🔍 DNA Fasciolopsis buski (metody molekularne).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Fasciolopsis buski są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [4]

(wymień formy morfologiczne oraz markery laboratoryjne)

🥚⚪ Kształt i wielkość: Owalne, duże (125–140 × 70–90 µm).

🎨💧 Barwa: Bezbarwne.

🧢 Cechy szczególne: Posiadają wyraźne wieczko (operculum).

❓🧬 Jaka jest budowa morfologiczna jaja Fasciolopsis buski? [3]

(opisz kształt, barwę oraz charakterystyczny element strukturalny)

🦠🍂 Klonorchoza.

❓🏥 Jaka choroba jest wywoływana przez Clonorchis sinensis?

🌡🤢 Postać ostra:

1. 🤒 Podwyższona temperatura ciała, dreszcze.

2. 💩 Biegunka, bóle w nadbrzuszu.
   

3. 🍖 Zwiększona tkliwość wątroby, żółtaczka.

🕰🔍 Postać przewlekła:

1. 😴 Uczucie zmęczenia, tępe bóle brzucha (dyskomfort).
   

2. 🍖 Powiększenie wątroby i śledziony.
   

3. 🪫 Zaburzenia wchłaniania, utrata masy ciała.

🫥👾 Powikłania: Żółtaczka mechaniczna, nadciśnienie wrotne, zapalenie pęcherzyka żółciowego i trzustki, rak dróg żółciowych.

❓📉 Jakie są objawy chorobowe inwazji Clonorchis sinensis? [3 kategorie]

(wymień symptomy fazy ostrej, przewlekłej oraz najpoważniejsze powikłania)

💩🧪 Kał.

💉🧬 Treść dwunastnicy (pobrana np. testem Enterotest).

❓🔬 Jaki materiał pobiera się do badań diagnostycznych w kierunku Clonorchis sinensis? [2]

(wymień materiał podstawowy oraz pobierany z przewodu pokarmowego)

🥚🔬 Jaja (w kale lub treści dwunastnicy).

🧬💊 Przeciwciała (metody serologiczne – ELISA).

🧬🔍 DNA Clonorchis sinensis (metody molekularne – PCR, LAMP).

❓👀 Jakie postacie lub elementy Clonorchis sinensis są wykrywalne w materiale diagnostycznym? [3]

(wymień formę morfologiczną pasożyta oraz markery laboratoryjne)