Aristotle Practice Flashcards

Aristotle the Father of Political Science

(Plato's Republic, Aristotle's Politics) Ancient Responses to the Issues Surrounding Liberty

Aristotle & The Virtuous Life

Chapitre 1 2. Platon Greek philosopher who believed the best society is ruled by wise and educated leaders (“philosopher-kings”). 3. Polis An independent Greek city-state with its own government and laws. 4. Aristote Greek philosopher who believed government should work for the common good and serve its citizens. 6. Aristocratie A government ruled by a small group of noble or privileged people. 7. Oligarchie A government controlled by a small group of powerful or wealthy people. 11. Bureaucratie A system where government decisions are carried out by officials and administrators. 12. Pouvoir exécutif The branch of government that enforces laws and runs the country day-to-day. 13. Parlement An elected group of representatives that makes laws. 14. Gouvernement autoritaire A government where one leader or small group holds most of the power and limits freedoms. 15. Pouvoir législatif The branch of government responsible for creating laws. 17. Pouvoir judiciaire The branch of government that interprets laws and operates the courts. 20. Nationalisme Strong pride in and loyalty to one’s nation, culture, and people. 21. Hobbes Believed people are naturally selfish and need a strong government to maintain order and security. 22. Locke Believed all people have natural rights (life, liberty, and property) that governments must protect. 23. Rousseau Believed political power comes from the people and governments should follow the “general will” of society. 25. Constitutionnalisme The principle that government power is limited by a constitution and laws. 26. Adam Smith Father of capitalism; believed free markets and competition create wealth and prosperity. 30. Marx Believed capitalism creates inequality because the rich control production; supported a classless society. 31. La bourgeoisie In Marxism, the wealthy class that owns businesses and the means of production. 37. Monarchie héréditaire A monarchy where power passes from one family member to another through inheritance. 38. Magna Carta A document signed in 1215 that limited the king’s power and established that everyone must follow the law. 40. Rapatrié The return of people, cultural objects, or remains to their country or homeland. 41. Représentation proportionnelle An electoral system where parties receive seats in proportion to the percentage of votes they earn. ⸻ Chapitre 1 (suite) 43. Coup d’État The sudden and often illegal removal of a government from power. 45. Totalitarisme A system where the government controls nearly every aspect of society, politics, and daily life. 48. Référendum A direct vote by citizens to accept or reject a law or political proposal. 49. Organisation non gouvernementale (ONG) An independent organization that works on social, humanitarian, or international issues without being controlled by a government. ⸻ Chapitre 2 1. Idéologie politique A set of beliefs and values about how government and society should function. 2. Libéralisme An ideology that values individual rights, freedom, democracy, and equality before the law. 3. Conservatisme An ideology that values tradition, stability, and gradual change rather than rapid reform. 4. Échiquier politique A spectrum used to compare political beliefs, usually from left to right. 5. Centriste A person whose political views are moderate and fall between the left and right. 7. Libertarianisme The belief that people should have maximum personal freedom and government should have very limited power. 11. Égalitariste A person who believes everyone should have equal rights, opportunities, and treatment. 12. Utilitarisme The idea that decisions should create the greatest happiness or benefit for the greatest number of people. 16. Syndicats Organizations that represent workers and protect their rights, wages, and working conditions. 17. Totalitarisme A political system where the state has complete control over society and citizens. 18. Anarchisme The belief that society can function without a government or centralized authority. 19. Communisme A system where property and resources are collectively owned and social classes no longer exist. 21. Socialisme An economic and political system where important industries are owned or controlled by society or the government to reduce inequality. 23. Syndicalisation The process of joining or creating a labour union. 24. Socialisme démocratique An ideology that supports democracy while using government policies to reduce economic inequality. 28. Adam Smith Believed economic freedom, competition, and free trade benefit society. 29. Capitalisme An economic system based on private ownership, profit, competition, and free markets. ⸻ Chapitre 2 (suite) 30. Mercantilisme The belief that a country becomes richer by controlling trade and exporting more than it imports. 31. Laisser-faire An economic idea that government should interfere as little as possible in the economy. 32. Fascisme An extreme authoritarian ideology that promotes nationalism, obedience to the state, and strong centralized power. 36. Libre-échange Trade between countries with few or no tariffs, taxes, or restrictions. 37. Privatisation The transfer of a government-owned business or service to private ownership. 41. Nationaliser To transfer a private company or industry into government ownership. 46. Féminisme A movement and ideology that seeks equal rights and opportunities for all genders. 47. Mouvement social A group of people working together to create social or political change. 51. Écologisme A movement and ideology focused on protecting the environment and promoting sustainability. 54. Justice sociale Chapitre 3 1. Désobéissance civile The peaceful and deliberate breaking of a law to protest something considered unjust. 2. Religion civile Shared beliefs, symbols, and values that unite a nation and create a sense of national identity. 3. Religion d’État A religion that is officially recognized and supported by a government. 4. Diaspora A group of people living outside their ancestral homeland while maintaining ties to their culture. 5. L’Holocauste The genocide of approximately six million Jews by Nazi Germany during World War II. 6. Djihad In Islam, a struggle or effort in the service of God; it can refer to a personal spiritual struggle or, in some cases, armed defense of the faith. 7. Théocratie A form of government where religious leaders rule and religious law guides the state. 8. Suffrage The right to vote in elections. 9. Siècle des Lumières An intellectual movement of the 17th and 18th centuries that emphasized reason, science, and individual rights. 10. La séparation de l’Église et de l’État The principle that government and religious institutions should remain independent from one another. 11. Dogme A principle or belief accepted as unquestionably true by a religion or ideology. 12. Fondamentalisme A movement that seeks a strict return to the original principles of a religion. 13. Démographie The study of populations, including their size, growth, and characteristics. 14. Sionisme A political movement supporting the creation and preservation of a Jewish homeland in Israel. The idea that society should be fair and provide equal rights, opportunities, and access to resources.

Ethics: The study of morality and the difference between right and wrong. Epistemology: The study and theory of knowledge. Metaphysics: The purpose of why things exist. What must be fulfilled? Why do we exist? Pre-Socrates: The very first thinkers in Western philosophy, active in ancient Greece during the 6th and 5th centuries BCE. They are called "Pre-Socratic" because they lived and wrote before Socrates. Thales: Water was the fundamental substance for all life. Anaximander: First to make a map Pythagoras: The father of mathematics Heraclitus: Fundamental substance was fire. He believed everything changes. Permenides: Believed everything did not change. Socrates Plato (Forms) Aristotle (The Observer) Came up with the cave theory. The Physical Realm: The world we see and touch. Everything here is temporary, constantly changing, and flawed. The Realm of Forms: An invisible, unchanging world where the perfect, ideal versions of everything exist. Women possess the same mental capacities as men and should be allowed to rule, he also consistently referred to women as the "weaker" sex. (The soul has no gender) Head/Reasoning: This is the seat of reason, logic, and intellect. It seeks the ultimate truth, makes calculated decisions, and distinguishes between what is real and what is an illusion. The Chest/Spirit: this is the seat of emotion, courage, pride, and willpower. It is the part of you that gets angry at injustice, drives you to overcome challenges, and seeks honor or social recognition. The Abdomen/Appetite: This is the seat of basic physical desires and instincts. It drives cravings for food, drink, sex, wealth, and material comforts. It is purely driven by pleasure and lacks any logical restraint. Hylomorphism (the theory that everything is a mix of matter and form). 1. Material cause, or the elements out of which an object is created; 2. Efficient cause, or the means by which it is created; 3. Formal cause, or the expression of what it is; 4. Final cause, or the end for which it is. He argued that knowledge must come from sensory experience and careful observation, not just pure meditation. Rationalism vs Empiricism (How do we know things) Rationalism (Plato) Empiricism The intellect, logic, and deductive reasoning. Rationalists believe humans are born with "innate ideas"—built-in concepts, truths, or structures inside the mind that we don't need to learn from the outside world (e.g., mathematical truths, the concept of God, or basic laws of logic). Empiricists argue that the ultimate source of all knowledge is sensory experience—what we can see, hear, touch, taste, and smell. They believe that if you cannot observe or measure something, you cannot truly know it. Logic for reasoning Deductive Reasoning Inductive reasoning Deductive reasoning starts with a general statement, theory, or universal rule and narrows it down to a specific conclusion. If your initial rules are true, your conclusion must be true.🔺 Inductive reasoning starts with specific observations or data points and broadens them out to form a general rule or theory. 🔻 Fallicies Ad Hominem: Attacking the opponent’s character, looks, or personality instead of their argument. Straw Man: Misrepresenting, exaggerating, or oversimplifying an opponent’s argument to make it easier to attack. Bandwagon Appeal (Ad Populum): Arguing that something must be true, right, or good simply because a large number of people believe it. Non Sequitur: (A statement that does not logically follow from what preceded it; a conclusion that does not follow from the premises.): “Person ‘A’ is incredibly athletic. Her siblings must be very athletic as well.” Appeal to tradition: If it's a tradition, then it must be true. Appeal to popularity: When someone argues that a claim must be true, right, or good simply because a large number of people believe it or do it. Groupthink is when a group of people makes really bad decisions because everyone cares more about fitting in and keeping the peace than finding the actual truth. Instead of thinking for themselves, people just go along with what the group leader or the majority says. Consequentialism says that an action is good if it brings about a good result. The action itself isn't good or bad; you have to wait and see how it turns out. "The ends justify the means." Non-Consequentialism (also called Deontology) says that some actions are just inherently right or wrong, no matter what the outcome is. You have a duty to follow moral rules. Carl Rogers defined a fully functioning person as someone who is completely in touch with their true desires and feelings, and is actively working to reach their full potential

Aristotle

Crisis, Socrates, Aristotle, Plato Week 9

Chapter 5: Aristotle

Aristotle

Roman Ingarden – (1893–1970) polski filozof fenomenologiczny, uczeń Edmunda Husserla, związany z Uniwersytetem Lwowskim. Pochodził z rodziny mieszczańskiej. Jego głównym obszarem badań była estetyka, teoria poznania oraz ontologia. Analizował, czym jest dzieło literackie i jak „istnieje” jako byt intencjonalny (czyli zależny od świadomości odbiorcy). Interesowała go też struktura rzeczywistości i problem odpowiedzialności człowieka. Najważniejsze prace to: O dziele literackim (1931), Studia z estetyki, U podstaw teorii poznania, O odpowiedzialności i podstawach ontycznych. Jest jednym z najważniejszych przedstawicieli polskiej fenomenologii. Karol Wojtyła (Jan Paweł II) – (1920–2005) polski filozof, etyk chrześcijański, arcybiskup Krakowa, kardynał, a od 1978 papież. Związany z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim, gdzie rozwijał personalizm etyczny. W centrum jego filozofii znajduje się człowiek jako osoba – istota wolna, świadoma i odpowiedzialna za swoje czyny moralne. Etyka według niego nie jest tylko teorią norm, ale opisem realnego doświadczenia działania osoby. Opiera się na normach moralnych, rozumie oraz objawieniu, a najwyższym wzorem moralnym jest realna osoba Chrystusa. Krytykował Kanta za formalizm (brak treści dobra) oraz Schelera za nadmierne skupienie na emocjach zamiast działania. Tadeusz Ślipko – (1918–2015) jezuita, etyk normatywny i bioetyk, związany ze środowiskiem akademickim Krakowa. Uważał, że etyka jest nauką filozoficzną badającą moralność i formułującą zasady działania człowieka. Jej podstawą jest doświadczenie moralne oraz rozum praktyczny. Kluczową zasadą jest: „dobro czyń, zła unikaj”. Bardzo ważną rolę odgrywa sumienie, które ocenia czyny człowieka. Może być prawdziwe lub błędne, pewne, wątpliwe lub zawikłane, a także szerokie (zbyt pobłażliwe) lub skrupulanckie (nadmiernie surowe). Tadeusz Styczeń – (1931–2010) jezuita, uczeń Karola Wojtyły, współtwórca Lubelskiej Szkoły Etycznej. W jego etyce punktem wyjścia jest doświadczenie osoby i jej konkretnego działania moralnego. Sumienie jest aktem osoby – ma charakter subiektywny, ale nie dowolny, co oznacza, że człowiek nie tworzy moralności, lecz ją odkrywa. Najważniejsze pojęcia jego etyki to wolność, odpowiedzialność i godność osoby. Etyka nie jest teorią abstrakcyjną, lecz analizą realnych decyzji moralnych. Mieczysław A. Krąpiec – (1921–2008) dominikanin, filozof tomistyczny, rektor KUL, współtwórca Lubelskiej Szkoły Filozoficznej. Rozwijał metafizykę i teorię prawa naturalnego. Według niego prawo naturalne pochodzi z prawa wiecznego Boga i jest wpisane w naturę człowieka. Nie jest ono stworzone przez człowieka, lecz odkrywane przez rozum. Natura ludzka obejmuje ciało, psychikę i wymiar duchowy, a także ukierunkowanie moralne. Podstawowe wartości wynikające z prawa naturalnego to: życie, prawda, rodzina, społeczeństwo i sprawiedliwość. 2. Definicje etyki normatywnej (Ślipko, Czeżowski, Kotarbiński) Ślipko – etyka normatywna to filozoficzna nauka o moralności, która nie tylko opisuje zachowania ludzi, ale przede wszystkim wskazuje, jak człowiek powinien postępować. Obejmuje analizę dobra i zła oraz formułowanie zasad działania. Ma charakter praktyczny, ponieważ odnosi się do realnych sytuacji życiowych i decyzji moralnych. Jej fundamentem jest doświadczenie moralne człowieka. Czeżowski – rozumie etykę normatywną jako system obejmujący dwa podstawowe elementy: wartości (aksjologia) oraz powinności (deontologia). Aksjologia odpowiada na pytanie, co jest dobre i dlaczego, natomiast deontologia określa, co należy zrobić. Etyka jest więc logicznie uporządkowanym systemem norm, który porządkuje ludzkie oceny i działania. Kotarbiński – twórca etyki niezależnej, która nie opiera się ani na religii, ani na metafizyce. Źródłem etyki jest doświadczenie społeczne i praktyczne. Zamiast pojęć dobra i zła używa kategorii „czyny czcigodne” (godne szacunku) oraz „haniebne” (godne potępienia). Ideałem moralnym jest „opiekun spolegliwy”, czyli człowiek uczciwy, odważny, odpowiedzialny i gotowy do pomocy innym. 3. Rodzaje źródeł etyki normatywnej Etyka normatywna opiera się na kilku źródłach, które wspólnie tworzą podstawę moralności. Najważniejsze jest doświadczenie moralne, czyli codzienne przeżywanie dobra, zła i poczucia obowiązku. Etyka nie tworzy moralności od zera, ale porządkuje to, co człowiek już przeżywa. Drugim źródłem jest rozum, który pozwala formułować ogólne zasady moralne i odczytywać podstawowe normy, takie jak: „dobro należy czynić, zła unikać”. Rozum porządkuje doświadczenie i nadaje mu strukturę. Trzecim źródłem jest natura człowieka, rozumiana jako prawo naturalne. Człowiek ma w sobie naturalne skłonności do życia, prawdy i życia społecznego, a rozum interpretuje je jako normy moralne. Kolejnym źródłem jest doświadczenie społeczne, czyli utrwalone w grupach oceny tego, co czcigodne lub haniebne. Dodatkowo Scheler wskazuje na intuicję emocjonalną wartości, czyli poznawanie wartości poprzez przeżycie emocjonalne, które pozwala uchwycić ich hierarchię, ale nie redukuje ich do samej emocji. 4. Różnice metodologii etycznych Etyka chrześcijańska tradycyjna opiera się na normach moralnych (np. Dekalog), rozumie i objawieniu. Zakłada istnienie obiektywnego dobra. Człowiek jest odpowiedzialny za swoje czyny, a wzorem moralnym jest Chrystus jako realna osoba. Etyka ma charakter normatywny i realistyczny. Etyka tomistyczno-egzystencjalna (Styczeń) zaczyna od doświadczenia osoby i jej konkretnych decyzji moralnych. Nie wychodzi od abstrakcyjnych zasad, lecz od realnego działania i przeżycia odpowiedzialności. Kluczowe jest doświadczenie sumienia i wolności. Czeżowski stosuje podejście analityczne – bada logiczną strukturę norm i ocen moralnych. Wyróżnia aksjologię (wartości) i deontologię (powinności). Etyka jest tu systemem uporządkowanych pojęć i relacji logicznych. 5. Oceny etyczne i rola uczuć moralnych (Czeżowski) Czeżowski analizuje, jak człowiek wypowiada się o dobru i złu oraz jak to się różni od norm moralnych. Wyróżnia trzy podstawowe typy ocen. Ocena jednostkowa dotyczy konkretnego czynu, np. „ten czyn jest dobry”. Odnosi się zawsze do pojedynczej sytuacji i ma charakter bezpośredni. Ocena rodzaju rzeczy dotyczy ogólnych kategorii, np. „zdrowie jest dobre” lub „uczciwość jest dobra”. Nie odnosi się do jednego przypadku, ale do całej klasy zjawisk. Ocena stanu rzeczy dotyczy sytuacji lub faktów, np. „dobrze, że ktoś ma talent” lub „źle, że ktoś cierpi”. Odnosi się do realnych okoliczności, a nie tylko czynów. Czeżowski bardzo wyraźnie rozróżnia oceny od norm: • ocena mówi: „coś jest dobre lub złe” • norma mówi: „należy coś zrobić lub czegoś unikać” Oceny mają więc charakter opisowo-wartościujący, natomiast normy mają charakter praktyczny i nakazowy. Ważnym elementem jest także rola uczuć moralnych. Czeżowski podkreśla, że uczucia takie jak poczucie winy, wstyd, satysfakcja czy zadowolenie są naturalną reakcją emocjonalną człowieka, ale nie stanowią podstawy etyki. Oznacza to, że emocje mogą towarzyszyć ocenie moralnej, ale jej nie tworzą ani nie uzasadniają. Dlatego pełne doświadczenie moralne składa się z dwóch elementów: • uczuć moralnych (warstwa emocjonalna) • sądów moralnych (warstwa poznawcza) Jednak to sąd moralny, a nie emocja, decyduje o tym, czy coś jest dobre czy złe. 6. Rodzaje norm moralnych (Czeżowski) Czeżowski dzieli normy moralne na dwa podstawowe typy: aksjologiczne i deontyczne, które pełnią różne funkcje w systemie etycznym. Normy aksjologiczne odnoszą się do wartości. Odpowiadają na pytanie: „co jest dobre i dlaczego?”. Ich funkcją jest uzasadnianie ocen moralnych. Mówią np. że uczciwość jest dobra, ponieważ buduje zaufanie społeczne. Mają więc charakter wyjaśniający i motywujący. Normy deontyczne odnoszą się do obowiązku. Odpowiadają na pytanie: „co należy zrobić?”. Mają charakter nakazowy, np. „należy mówić prawdę” lub „nie należy krzywdzić innych”. Nie tłumaczą, dlaczego coś jest dobre, tylko wskazują działanie. Kluczową tezą Czeżowskiego jest to, że powinność jest podstawowym motywem działania moralnego. Oznacza to, że człowiek nie działa tylko dlatego, że coś jest dobre, ale dlatego, że czuje obowiązek moralny. W jego ujęciu etyka to system, który łączy: • wartości (dlaczego coś jest dobre) • obowiązki (co należy zrobić) 7. Aksjologiczny system wartości K. Wojtyły Punktem wyjścia dla Wojtyły jest koncepcja wartości u Schelera. Scheler twierdził, że wartości są obiektywne i istnieją niezależnie od człowieka. Człowiek nie tworzy wartości, lecz je „odkrywa” poprzez emocjonalną intuicję. Według Schelera wartości tworzą hierarchię: • wartości materialne (najniższe) • wartości estetyczne • wartości moralne • wartości poznawcze • wartości religijne (najwyższe – sacrum) Każdy poziom wartości wpływa na rozwój człowieka: wartości wyższe go wyzwalają, a niższe mogą go uzależniać. Wojtyła zgadza się z obiektywnym istnieniem wartości, ale krytykuje Schelera za jednostronność. Główny zarzut dotyczy tego, że Scheler koncentruje się na przeżywaniu wartości, a pomija czyn moralny. Dla Wojtyły kluczowe jest to, że człowiek: • nie tylko „doświadcza” wartości • ale przede wszystkim działa • i ponosi odpowiedzialność za swoje czyny Dlatego etyka musi uwzględniać nie tylko wartości, ale także sprawczość osoby. 8. Normy moralne, ideał etyczny i naśladowanie Chrystusa (Wojtyła) Normy moralne w ujęciu Wojtyły wynikają z rozumu i prowadzą człowieka do pełni człowieczeństwa. Ich funkcją jest nie tylko regulacja zachowania, ale także rozwój osoby. Człowiek poprzez działanie moralne realizuje siebie – jego życie moralne nie jest dodatkiem, ale podstawowym wymiarem istnienia. W tym systemie ważne jest pojęcie ideału etycznego, który nie jest abstrakcyjną teorią, ale realnym wzorem życia. Tym wzorem jest osoba Chrystusa. Naśladowanie Chrystusa nie oznacza jedynie kopiowania zachowań, ale wewnętrzną przemianę człowieka. Obejmuje: • odrzucenie egoizmu • wolność od przywiązania do dóbr materialnych • pokorę • miłość i gotowość do poświęcenia Ważnym elementem jest też rozwój cnót moralnych. Cnoty nie powstają przez samą wiedzę, ale przez praktykę i powtarzanie dobrych czynów. 9. Normy moralne w systemie (Ossowska – ogólnie) Normy moralne pełnią funkcję regulowania zachowań człowieka w społeczeństwie. Określają, co jest uznawane za dobre lub złe oraz jakie postawy są akceptowane. W ujęciu ogólnym (na podstawie notatek) normy są częścią większego systemu etycznego, który obejmuje: • oceny moralne • normy moralne • wzorce osobowe Normy mają charakter praktyczny – wpływają na codzienne decyzje i zachowania ludzi. Ich główną funkcją jest utrzymywanie ładu społecznego i wskazywanie właściwych postaw wobec innych ludzi. 10. Normy moralne wg R. Ingardena Ingarden rozumie normy bardzo szeroko – mogą one przyjmować różne formy znaczeniowe. Norma może być: • wzorcem (ideałem postępowania) • schematem działania • wypowiedzią o charakterze nakazu • normą społeczną (nieformalną) Ważne jest rozróżnienie rodzajów sądów: • sądy opisowe (asertywne) – opisują rzeczywistość (prawda/fałsz) • sądy powinnościowe – mówią, co należy zrobić (nie są prawdziwe ani fałszywe) • sądy postulatywne – wyrażają życzenie lub apel (np. „powinno być lepiej”) Normy moralne nie opisują świata, lecz wskazują, jak powinien on wyglądać. Ingarden wyróżnia też normy: • poznawcze (związane z rozumem i wiedzą) • społeczne (niepisane, funkcjonujące w grupach) Normy moralne mają związek z rozwojem osoby i jej doskonaleniem. 11. Sprawiedliwość (Ossowska – ogólnie) Sprawiedliwość dotyczy przede wszystkim podziału dóbr i relacji między ludźmi. Problemem centralnym jest to, czy wszyscy powinni być traktowani jednakowo, czy też różnice między ludźmi powinny mieć znaczenie. Wyróżnia się dwa podejścia: • równość jako identyczne traktowanie wszystkich • równość jako wyrównywanie szans i proporcjonalność Arystoteles wskazuje, że sprawiedliwość nie polega na identycznym traktowaniu wszystkich, ale na równości proporcjonalnej – czyli równe traktowanie dotyczy osób równych w danej sytuacji. Oznacza to, że sprawiedliwość zawsze wymaga uwzględnienia kontekstu i różnic między ludźmi. 12. Tomistyczna koncepcja prawa naturalnego (Krąpiec) Krąpiec opiera swoją koncepcję na tomizmie św. Tomasza z Akwinu. W jego ujęciu istnieje prawo wieczne (Bóg), które jest źródłem porządku moralnego. Z prawa wiecznego wynika prawo naturalne, które jest wpisane w naturę człowieka. Nie jest ono ustanowione przez ludzi, ale przez samą strukturę bytu. Człowiek poznaje prawo naturalne dzięki rozumowi. Natura człowieka nie ogranicza się do biologii – obejmuje także wymiar duchowy i moralny. Prawo naturalne wyraża się w podstawowych zasadach: • ochrona życia • dążenie do prawdy • życie społeczne • sprawiedliwość • zachowanie gatunku • działanie zgodne z rozumem Najbardziej podstawowa zasada brzmi: dobro należy czynić, zła unikać. 13. Sumienie wg T. Ślipki Sumienie to zdolność człowieka do oceniania moralnego swoich czynów. Działa zarówno przed podjęciem decyzji (ostrzega), jak i po czynie (ocenia). Sumienie może mieć różne formy: • prawdziwe (zgodne z obiektywną moralnością) • błędne (wynikające z niewiedzy) • pewne (wewnętrzna pewność) • wątpliwe (brak jasności moralnej) • zawikłane (konflikt norm) Może być też: • szerokie (zbyt łatwo usprawiedliwia błędy) • skrupulanckie (widzi winę tam, gdzie jej nie ma) Sumienie nie jest tylko uczuciem, ale strukturą rozumowo-moralną, która wiąże się z odpowiedzialnością człowieka za czyny. 14. Etyka niezależna T. Kotarbińskiego Etyka niezależna zakłada, że moralność nie wymaga religii ani metafizyki. Jej podstawą jest doświadczenie życia społecznego oraz obserwacja ludzkich działań. Zamiast pojęć dobra i zła Kotarbiński wprowadza rozróżnienie na: • czyny czcigodne (godne szacunku) • czyny haniebne (godne potępienia) Wzorem moralnym jest „opiekun spolegliwy” – osoba, która jest: • uczciwa • odpowiedzialna • odważna • pomocna • rzetelna Sumienie nie jest tu absolutnym głosem moralnym, ale raczej odzwierciedleniem norm społecznych. Etyka ma charakter praktyczny – dotyczy codziennego życia i konkretnych zachowań, a nie teorii metafizycznych

Aristoteles

Aristotle's Characteristics (Macbeth)

Plato and Aristotle

Aristotle (materialism / monism)

H2: Aristoteles over kennis vanuit waarneming

aristotle

Aristotle's reality ♡

Aristotle: Subject of Metaphysics & the Categories | Aristotle on Substance & Accidents

ARISTOTELÉS – ETIKA NÍKOMACHOVA