V4 Nectar h6 4e editie

Accumulatie

ophoping van gifstoffen in een organisme

Adaptaties

erfelijke veranderingen in uiterlijke kenmerken of gedrag van een soort

Archea

eencellige organismen met cirkelvormig DNA los in de cel, het celmembraan bestaat uit een enkele laag fosfolipiden

beperkende factor

de factor die de groei van een populatie het meest belemmert

binominale naamgeving

de wetenschappelijke naam van organismen bestaat uit twee delen: de geslachtsnaam (met een hoofdletter), gevolgd door de soortaanduiding

carnivoren

dieren die leven van dierlijk voedsel

commensalisme

(+/o) langdurige relatie waarvan één soort heeft voordeel heeft en de andere soort geen voor- of nadeel

domein

hoogste groep in de moderne taxonomie, elk met een eigen type rRNA (ribosomaal RNA): archae, bacteriën en eukaryoten

epifytisme

vorm van commensalisme bij planten, waarbij de ene soort op de andere leeft

eukaryoten

organismen met DNA in de celkern

familie

een aantal geslachten samen

genetische diversiteit

genetische variatie in een populatie

geslacht

één of meerder soorten samen

habitat

leefomgeving van plant en dier, met de specifieke biotische en abiotische eisen van een soort

herbivoren

dieren die leven van plantaardig voedsel

herintroductie

het opnieuw uitzetten van een diersoort die uit het habitat is verdwenen

hybride

een nakomeling van twee verschillende soorten

inteelt

kruising tussen nauw aan elkaar verwante individuen. Kan leiden tot nakomelingen die minder vruchtbaar zijn of een zwakkere gezondheid hebben

moleculaire klok

tijdsverloop gebaseerd op de mutatiesnelheid van het DNA

mutatie

wijzigingen in de nucleotidevolgorde van het DNA dit kan een verandering in een gen veroorzaken

mutualisme

(+/+) langdurige relatie waarvan beide soorten voordeel hebben

niche

de complexe interacties van een organisme met zijn omgeving

omnivoren

dieren die leven van zowel plantaardig als dierlijk voedsel

ondersoort

een geografisch afgescheiden groep soortgenoten met iets afwijkende kenmerken

ongeslachtelijke voortplanting

nakomelingen ontstaan zonder een paring waarbij een bevruchting optreedt

ontsnippering

het verbinden van versnipperde gebieden via tunnels of ecoducten

optimum

de waarde van de milieufactor waarbij een organisme het best gedijt

parasitisme

(+/—) langdurige relatie waarvan één soort voordeel heeft en de andere nadeel

persistente stof

stof die in een voedselketen slechts langzaam afbreekt

populatie

groep organismen van dezelfde soort in een bepaald gebied

populatiegrootte

het aantal exemplaren van de populatie

predatie

het jagen op een prooi

predatoren

carnivoren die jagen op hun prooi

predator-prooirelatie

de relatie tussen prooi en natuurlijke vijand

prokaryoten

eencellige organismen met cirkelvormig DNA los in de cel het celmembraan bestaat uit een dubbele laag fosfolipiden

ras

een groep dieren of planten, ontstaan door fokken of kweken

rijk

hoogste groep in de oude taxonomie volgens Linnaeus: plantenrijk en dierenrijk; later toegevoegd: bacterierijk

soort

een groep organismen die overeenkomst in uiterlijke kenmerken vertonen en de mogelijkheid hebben om vruchtbare nakomelingen te kunnen krijgen

standplaats

de habitat van planten

symbiose

langdurige relaties tussen twee soorten

taxonomie

tak van wetenschap die soorten indeelt in groepen

territorium

het gebied dat een mannetje verdedigt tegen andere mannetjes

tolerantiegrenzen

de minimum- en maximumwaarden

vangst-terugvangst methode

methode waarbij onderzoekers dieren vangen, merken en weer loslaten. Het percentage gemerkte dieren in de tweede vangst is een aanwijzing voor de populatiegrootte

versnippering

het opdelen van het leefgebied van een soort in kleine stukken

voedselketen

het doorgeven van energierijke voedingsstoffen in een ecosysteem van de ene soort naar de andere. Een voedselketen begint bij een producent

voedselweb

onderling verbonden voedselketens in een ecosysteem