Geschiedenis werkplaats 4vwo H4

Aanbod

wat iemand wil verkopen

Bank

Bedrijf dat geld bewaart, wisselt en uitleent

Compagnie

Bedrijf waarin mensen geld gestoken hebben

Giro

Betalingssysteem waarbij geld via een bank wordt overgemaakt

Hanze

organisatie van samenwerkende handelaren

Rente

vergoeding voor het lenen van geld

Specerij

plantaardige smaakstof

Tijd van steden en Staten

vierde tijdvak (1000-1500)

Tol

Belasting voor het gebruik van een weg, rivier of brug

Urbanisatie (verstedelijking)

het ontstaan en de groei van steden

Vraag

wat iemand wil kopen

Wisselbrief

brief waarmee handelaren konden betalen aan andere handelaren

baljuw

door vorst aangestelde rechter

Burgemeester

hoogste bestuurder van een stad

Burgerij

de gezamenlijke burgers

Gilde

beroepsvereniging in een stad

Huursoldaat

iemand die zich verhuurt als soldaat

Privilege

Voorrecht

Raadhuis

gebouw van het stadsbestuur

Schepen

bestuurder en rechter in een stad

Schout

door vorst aangestelde rechter

Schutterij

gewapende burgerwacht

Stadrecht

privilege van een stad

Vroedschap

vergadering van aanzienlijke burgers die het stadsbestuur adviseerde en controleerde

Centralisatie

als een land steeds meer vanuit één plek wordt bestuurd

Gewest

provincie

Derde stand

burgerij

Keurvorsten

Duitse hoge edelen en bisschoppen die de koning kiezen

Nederlanden (Lage Landen)

gewesten in Nederland, België en Luxemburg

Parlement

1 oorspronkelijk: vergadering van de drie standen in Engeland, 2 nu: volksvertegenwoordiging

Soevereiniteit

hoogste macht in een staat

Staatsvorming

als een land steeds meer als eenheid wordt bestuurd

standenmaatschappij

maatschappij waarin de bevolking is verdeeld in standen met eigen rechten en plichten

Staten-Generaal

1 oorspronkelijk: vergadering van de standen, 2 nu: volksvertegenwoordiging

Universiteit

instelling voor wetenschappelijk onderwijs

Ban

Excommunicatie, kerkelijke straf waarbij iemand uit de kerk wordt gezet

concilie

vergadering van bisschoppen en de paus

Heks

persoon die kwaad aanricht met toverij en hulp van de duivel

Inquisitie

Kerkelijke rechtbank

Investituur

plechtige benoeming

Kardinaal

geestelijke met stemrecht bij de pausverkiezing

Ketter

christen met een afwijkend geloof

Leek

Niet-geestelijke

Primaat

oppergezag

Aflaat

kwijtschelding van straf

Heilige land

voor christenen het gebied waar Jezus zou hebben gepredikt (Israël/Palestina en delen van Jordanië en Libanon)

ideologie

geheel van ideeën over de samenleving

Kruistocht

gewapende tocht van christenen om land op niet-christenen te veroveren

Kruisvaarder

iemand die meedoet aan een kruistocht

Propaganda

Verspreiding van ideeën

Reconquista

Christelijke herovering van het Iberisch schiereiland