Mikrobiologia wody

Zróżnicowanie środowiska wodnego

wody podziemne, wody powierzchniowe, wody opadowe

Podział wód podziemnych

wody podskórne (gruntowe), wody głębinowe,

Podział wód powierzchniowych

źródła, rzeki, jeziora, stawy, morza, oceny

Od czego zależy skład wód opadowych

Od czystości powietrza,

Bakterie autochtoniczne

charakterystyczne dla danego środowiska, w tym przypadku dla określonego biotopu wodnego (źródła, jeziora, morza)

Bakterie allochtonicznej

napływowe, obce dla danego środowiska, w tym przypadku, obce dla środowiska wodnego, pochodzące np. z gleby

bakterie fotoautotroficzne

samożywne bakterie, które biorą energię z promieniowania świetlnego (słonecznego),źródłem węgla jest dla nich dwutlenek węgla, nie korzystają ze związków organicznych

Bakterie chemoautotroficzne

bakterie autotroficzne, energię pozyskują z utleniania prostych związków np. amoniaku czy siarkowodoru, źródłem węgla jest dla nich dwutlenek węgla, nie korzystają ze związków organicznych

Bakterie heterotroficzne

saprofity, symbionty, pasożyty zarówno energię jak i węgiel pozyskują z utleniania związków organicznych występujących w środowisku

Bakterie miksotroficzne

zachowują się zmiennie w zależności od tego czy w otaczającym je świecie występują związki organiczne czy nie

Jakie bakterie przed wszystkim występują w środowisku wodnym?

Bakterie Gram ujemne ruchliwe zdolne do aktywnego ruchu przy pomocy rzęsek lub ruchu ślizgowego po powierzchni przedmiotów zanurzonych

Najważniejsze czynniki wpływające na mikroorganizmy środowiska wodnego

Materia organiczna, warunki tlenowe, otoczenie zbiornika, odczyn pH

Materia organiczna

Od niej zależy ilość i jakość mikroorganizmów, im więcej materii organicznej tym liczniejsze bakterie i szybszy ich rozwój. Determinuje ona relacje między liczebnością bakterii hetero- i autotroficznych Najważniejszy czynnik wpływający na ilośc i zróżnicowanie mikroorganizmów wodnych.

Warunki tlenowe

Od ilości tlenu w wodzie zależy czy w środowisku występują mikroorganizmy tlenowe, względnie tlenowe/beztlenowe czy bezwzględnie beztlenowe. Ilość tlenu determinuje również kierunek przemian biochemicznych przeprowadzanych przez bakterie. W warunkach tlenowych zachodzą procesy utleniania i mineralizacji, w warunkach beztlenowych przeważają procesy redukcyjne u gnilne.

Otoczenie zbiornika

W zależności od właściwości tego otoczenia do zbiornika dopływa różna ilość materii tak organicznej jak i nieorganicznej, co ma decydujący wpływ na występowanie i rozwój mikroorganizmów. Ponadto wraz z ciekami wodnymi i ewentualnie ściekami dopływają także same mikroorganizmy, czasami istotnie zmieniając liczbę i skład rodzajowy drobnoustrojów normalnie występujących w tym środowisku.

Odczyn pH

Wody w Polsce mają odczyn zasadowy (pH 7,5-9,0), bakterie najbardziej lubią takie środowisko.

Występują też środowiska kwaśne o pH <6, gdzie bakterie słabo się rozwijają, a grzyby chętnie.

W środowiskach skrajnie kwaśnych pH<3 rozwijają się niektóre bakterie np. Thiobacillus sp., natomiast środowiska skrajnie alkaliczne są zazwyczaj jałowe.

Jakie bakterie występują w jeziorach?

Przeważają Gram ujemne, ruchliwe pałeczki 70-95% np. Pseudomonas, Flavobacterium, Achromobacter.

W jeziorach, w których występują obfite i bogate w materie organiczną osady denne niemal zawsze występują bakterie siarkowe oraz czasami bakterie metanogenne.

Jakie bakterie występują w morzach?

Przeważają gram ujemne, urzęsione, nieprzetrwklnikujące pałeczki ok. 80%.

W środowisku morskim obficie występują formy względnie beztlenowe, które lepiej rozwijają się w obecności tlenu.

Psychrofilne rozwijają się dobrze w temperaturze od 0*C a optymalnie w. temperaturze 20*C.

Większość bakterii morskich może wykorzystywać składniki pokarmowe zawarte w wodzie nawet w bardzo małym stężeniu. Pod względem troficznym, bakterie morskie są bardzo mało wymagające.

Fotoautotrofy, występują głównie tam gdzie znajduje się siarkowodór, a ilość światła jest wystarczająca dla procesu fotosyntezy

Chemoautotrofy to głównie bakterie utleniające siarkowodór oraz amoniak. Ponadto występują także bakterie utleniające żelazo, mangan, metan i wodór.

Jakie bakterie występują w głębinach oceanicznych

Nie wiele wiadomo o fizjologii wystepujących tam bakterii, ich arunki życia to np. 100*C.

Jeszcze bardziej ekstremalne warunki panują w sąsiedztwie kominów geotermalnych, które występują na dnach oceanów. Są one związane z obecnością podmorskich wulkanów a wydobywający się z nich fluid – czyli woda zawierająca sole metali – może mieć temperaturę dochodzącą nawet do 430*C.

Czy w wodzie mogą występować bakterie chorobotwórcze dla człowieka?

Tak, np. pałeczki duru brzusznego, pałeczki czerwonki czy przecinkowce cholery.

Mikroorganizmy chorobotwórcze dla człowieka w zasadzie nie namnażają się w wodzie a czas ich przeżycia w wodzie zależy od kilku czynników. Przede wszystkim od indywidualnej oporności bakterii chorobotwórczych i wirusów na zmianę warunków termicznych oraz od stopnia zanieczyszczenia wody.

Bakterie styliskowe

Część z bakterii na stałe zasiedla, kolonizuje przedmioty zanurzone tworząc rodzaj bakteryjnego biofilmu na powierzchni tych przedmiotów, zaopatrzone w specjalne wyrostki umożliwiające im przyczepianie się do kolonizowanych przedmiotów.

Co wpływa na stan ogólny wód powierzchniowych?

stan ekologiczny - brane pod uwagę elementy biologiczne oraz fizykochemiczne i hydromorfologiczne

stan chemiczny - oceniamy na podstawie wskaźników chemicznych, charakteryzujących występowanie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego.

Jakie są 3 kategorie jakości wody, które z uwagi na ich zanieczyszczenie muszą być poddane standardowym procesom uzdatniania, w celu uzyskania wody przeznaczonej do spożycia?

kategoria A1 - woda wymagającego prostego uzdatniania fizycznego, w szczególności filtracji oraz dezynfekcji

kategoria A2 - woda wymagająca typowego uzdatniania fizycznego i chemicznego, w szczególności utleniania wstępnego, koagulacji, flokulacji, dekantacji, filtracji, dezynfekcji (chlorowania końcowego)

kategoria A3 - woda wymagająca wysokosprawnego uzdatniania fizycznego i chemicznego, w szczególności utleniania, koagulacji, flokulacji, dekantacji, filtracji, adsorpcji na węglu aktywnym, dezynfekcji (ozonowania, chlorowania końcowego)

Jakie mamy klasy czystości wody?

klasa I - wody o bardzo dobrej jakości, mogą być wykorzystywana do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (kategoria A1)

klasa II - wody dobrej jakości, mogą być wykorzystywana do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (większość wskaźników spełnia wymagania - kategoria A2)

klasa III - wody zadowalającej jakości, mogą być wykorzystywana do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (większość wskaźników spełnia wymagania - kategoria A3)

klasa IV - wody nie zadowalającej jakości, mogą być wykorzystywana do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (większość wskaźników spełnia wymagania - kategoria A3)

klasa V - wody złej jakości, wody nie spełniają wymagań dla wód wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia

Jaka ustawa mówi o wodzie do spożycia?

Ustawa nr 85 z dnia 22 kwietnia 2005 r definiuje wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi zgodnie z definicja z art.2 dyrektywy 98/83/EC

jakie są dwie definicje wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi?

wodę w stanie pierwotnym lub po uzdatnieniu, przeznaczoną do picia, przygotowania żywności lub innych celów domowych, niezależnie od jej pochodzenia i od tego, czy jest dostarczana z sieci dystrybucyjnej, cystern, w butelkach lub pojemnikach

wodę wykorzystywaną przez przedsiębiorstwo produkcji żywności do wytworzenia, przetworzenia, konserwowania lub wprowadzania do obrotu produktów albo substancji przeznaczonych do spożycia przez ludzi

jakie są sposoby zaopatrzenia ludności w wodę?

Indywidualny (miejscowy), gdy wodę pobiera się przy ujęciu

Centralny

Indywidualny (miejscowy)

zaopatrzenie w wodę to takie gdzie wodę pobiera się bezpośrednio przy ujęciu. Najczęściej źródłem zaopatrzenia jest woda podziemna (studnia). Są trzy zasadnicze rodzaje studni: kopane, abisyńskie, wiercone

Centralne

Woda z wodociągu W zależności od przeznaczenia wodociągi dzielimy na: publiczne (komunalne), przemysłowe, specjalne (uzdrowiska, szpitale)

Pod względem sanitarno-higienicznym dzielimy wodociągi na: wodociągi zasilane wodą powierzchniową, wodociągi zasilane wodą podziemną.

Uzdatnianie wody

Eliminowanie rozprzestrzeniania się chorób powodowanych wskutek spożycia wody. Wodę do spożycia poddaje się dezynfekcji, która ma na celu zniszczenie żywych organizmów i ich form przetrwalnych oraz niedopuszczenie do ich wtórnego rozwoju w sieci wodociągowej.

Metody dezynfekcji wody

Metody fizyczne - dezynfekcja za pomocą promieni UV, ultradźwięków, filtrów ceramicznych, impregnowanych srebrem, odwróconej osmozy, ogrzewania

Metody chemiczne - dezynfekcja wody za pomocą silnych utleniaczy (ozon, chlor i jego związki, jod, brom) oraz zastosowania jonów srebra i miedzi.

Dezynfekcja wody za pomocą promieni ultrafioletowych

• zero środków chemicznych

• nie zmienia smaku i zapachu

• nie grozi przedawkowaniem środka dezynfekującego ‘

• woda musi być całkowicie klarowna

stosowane coraz czę=ściej do dezynfekcji wody basenowej, szczególnie w uzdrowiskach

Chlorowanie wody za pomocą chloru gazowego

• wysoka skuteczność

• tania metoda

• zmiana smaku i zapachu wody

• możliwe powstawanie produktów nieobojętnych dla zdrowia człowieka np. trihalometanów (THM)

Dezynfekcja wody za pomocą dwutlenku chloru

• wysoka efektywność bakteriobójcza

• silne właściwości wirusobójcze

• skuteczne niszczenie przetrwalników bakterii

• jego nadmiar długo utrzymuje się co skutecznie prvzeicwdziaął ponownemu zanieczyszczeniu bakteriologicznemu

• ryzyko powstania chloranów i chlorynów

chlorowanie wstępne

ma na celu ogólnie polepszenie własności organoleptycznych wody, może być tez procesem poprzedzającym i ułatwiającym dalsze uzdatnianie wody. W przypadku wód podziemnych chlorowanie może być jedynym procesem ich uzdatniana.

Chlorowanie właściwe (chlorowanie normalną dawką)

ma znaczenie odkażające i dezynfekcyjne. Aby zwiększyć skuteczność chlorowania wody i ograniczyć zużycie chloru oddaje się chlorowaniu wodę uprzednio uzdatnioną po względem fizyczno-chemicznym. Normalną dawką chloru nazywamy taka ilość Cl2, która dodana do wody wystarcza do całkowitego jej odkażania, lecz nie zmienia w sposób wyraźny jaj smaku i zapachu.

Chlorowanie z dechloracją

Metoda stosowana jest, gdy woda jest silnie zanieczyszczona, w okresie groźnych epidemii, chorób przewodu pokarmowego oraz gdy chodzi o skrócenie czasu kontaktu wody z chlorem. Odkażanie tą metoda polega na dodawaniu do wody nadmiaru chloru zwykle w ilości podwójnej niż normalnie. Po odkażeniu woda ma nieprzyjemny smak i zapach, dlatego też po upływie 15 minut usuwa się nadmiar chloru pozostałego, poprzez dechlorację stosując środki fizyczne i chemiczne. Najprostszym sposobem dechloracji jest napowietrzanie,stosowane , kiedy nadmiar chloru jest niewielki.

Ozonowanie wody

Ozon jest zarówno bardzo silnym utleniaczem, jak i dezynfektantem. Ozon stosuje się do dezynfekcji wówczas, gdy zawodzi chlorowanie z powodu tworzenia chlorowych pochodnych związków organicznych lub związków nadających wodzie smak i zapach. Zabieg ozonowania wyraźnie poprawia właściwości organoleptyczne spożywanej wody. Ozon utlenia zawarte w wodzie mikrozanieczyszczenia, zarówno nieorganiczne jak i organiczne.

• droga metoda

• wysoka agresywność w stosunku do żelaza miedzi gumy i innych substancji użytych do konstrukcji urządzeń i sieci wodociągowych

• ulega szybkiemu rozpadowi nie zapewniając zabezpieczenia sieci przed skażeniem

• proces ozonowania wód jest przyczyną utleniania jednego z naturalnych ich składników, tj. bromków, w wyniku czego powstają bromiany. Na podstawie badań toksykologicznych zostały one zakwalifikowane do potencjalnych kancerogenów

Strefa ochronna ujęcia wody

Obszar poddany zakazom, nakazom i ograniczeniom w zakresie użytkowania gruntów i korzystania z wody, obejmujący ujęcie wody, źródło wody lub jego część oraz grunty przyległe do ujęcia i źródła wody.

• teren ochrony bezpośredniej

• teren chony pośredniej

Teren ochrony bezpośredniej

Obszar, na którym usytuowane jest ujęcie wody powinno być zazielenione, (ale nie nawożone), ogrodzone, a jego granice przebiegające przez wody powierzchniowe oznaczone za pomocą rozmieszczonych w widocznych miejscach stałych znaków stojących lub pływających; na ogrodzeniu oraz znakach należy umieścić tablice zawierające informacje o ujęciu wody i zakazie wstępu osób nieupoważnionych.

Teren ochrony pośredniej

objęty zakazem lub ograniczeniem robót oraz innych czynności powodujących zmniejszenie przydatności ujmowanej wody lub wydajności ujęcia, w szczególności:

• wprowadzaniem ścieków do wód lub do ziemi,

• rolniczym wykorzystaniem ścieków,

• przechowywaniem lub składowaniem odpadów promieniotwórczych,

• stosowaniem nawozów oraz środków ochrony roślin,

• budowa autostrad, dróg oraz torów kolejowych,

• wykonywanie robót melioracyjnych oraz wykopów ziemnych

Podział bakterii powszechnie występujących w środowisku wodnym od ich pochodzenia:

• właściwe bakterie wodne

• bakterie glebowe

• bakterie pochodzenia ściekowego

Typowe bakterie wodne

Vibrio, Pseudomonas, Aeromonas, Selenomonas, Spirillum, Gallionella, Siderocapsa, Leptothrix, Sphaerotilus

Bakterie pochodzące z gleby

laseczki z rodzaju Bacillus:

Bacillus subtilis, Bacillus mycodes, Bacillus meghaterium,, Bacillus macerans

występują również bakterie celulityczne czy gnilne np. Proteus

Bakterie pochodzenia ściekowego

paciorkowce kałowe Enterobacteriace, laseczki zgorzeli gazowej, bakterie grupy coli (Escherichia, Enterobacter, Serratia, Proteus)

drobnoustroje należące do rodzajów: Salmonella, Shigella, Yersinia, Vibrio

Badani wody do spożycia

Badanie wody do spożycia wykonuje się celem ustalenia poziomu:

• Bakteriologicznych wskaźników jakości wody,

• Fizykochemicznych wskaźników jakości wody i braku lub obecności substancji szkodliwych dla zdrowia,

• Organoleptycznych wskaźników jakości wody.

Państwowa Inspekcja Sanitarna prowadzi monitoring kontrolny i monitoring przeglądowy jakości wody w wytypowanych punktach pobierania próbek wody. Koordynatorem monitoringu jakości wody jest Główny Inspektor Sanitarny. Nadzór merytoryczny nad monitoringiem jakości wody prowadzi Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny.

Monitoring kontrolny (analiza podstawowa)

obejmuje podstawowe badania jakości wody niezbędne do sprawowania bieżącego nadzoru sanitarnego nad jakością wody

Monitoring przeglądowy (analiza rozszerzona)

Obejmuje wszystkie parametry i wskaźniki niezbędne do dokonywania ocen porównawczych i długoterminowych prognoz jakości wody

Co bada monitoring kontrolny?

ogólną liczbę bakterii w temp. 37* C (bakterie mezofilne)

Mezofile trudniej przeżywają w wodzie, na ogół pochodzą z obcych źródeł (zanieczyszczenie) i mają znaczenie sanitarne ponieważ jest to temperatura optymalna dla wzrostu flory jelitowej czyli bakterii potencjalnie chorobotwórczych).

Bakterie grup Coli (Escherichia, Klebsiella, Enterobacter, Serratia, Citrobacter)

Obecność w wodzie bakterii z grupy coli może służyć do oceny stopnia świeżego zanieczyszczenia fekalnego ze względu na krótki czas przeżywani w wodzie niektórych bakterii grupy coli.

Na co wskazuje obecność Escherichia coli

Obecność coli kałowych wskazuje na niewłaściwą dezynfekcję wody lub jej wtórne zanieczyszczenie ściekami fekalnymi

Na co wskazuje obecność Clostridium?

Wskaźnik dawnego lub okresowego zanieczyszczenia kałowego (przy równoczesnej nieobecności bakterii coli), Obecność Clostridium, ze względu na ich odporność na duże dawki chloru, może świadczyć o nieprawidłowym procesie uzdatniania wody oraz potwierdzać możliwość wystąpienia drobnoustrojów chorobotwórczych odpornych na dezynfekcję (np. enterowirusów)

Clostridium perfringens bakteria ściśle kałowa jest lepszym wskaźnikiem przy badaniu wód chlorowanych, wód transportowanych do laboratorium dłużej niż 12 godzin, wód studziennych – ich wykrycie może świadczyć o przedostaniu zanieczyszczeń fekalnych, podczas gdy bakterie coli dawno już wyginęły

Monitoring przeglądowy (analiza rozszerzona)

Ogólna liczba bakterii w temp. 22 º C (bakterie psychrofilne) określa stan środowiska.

Psychrofile to przede wszystkim bakterie wodne właściwe oraz nieliczne glebowe (nie mające związku z zanieczyszczeniem fekalnym) - wskazują raczej na obecność substancji organicznych w wodzie.

Obecność paciorkowców kałowych

• Charakteryzują się dłuższą przeżywalnością w wodzie i większą odpornością na chlorowanie niż bakterie grupy coli

• ch obecność w wodzie przy jednoczesnej obecności bakterii grupy coli wskazuje na zanieczyszczenie fekalne, obecność enterokoków a brak grupy coli sugeruje niski stopień zanieczyszczenia lub zanieczyszczenie odległe w czasie

Ocena sanitarna wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, konkretne wskaźniki i ich dopuszczalna ilość

Escherichia coli - 0

Bakterie grupy coli - 0

Paciorkowce kałowe - 0

Clostridia - 0

Pseudomonas aeruginosa - 0

Bakterie z rodzaju Legionella

Występują w wodach naturalnych, ale mogą być obecne również w instalacjach wodociągowych. Uznane jako czynnik chorobotwórczy dla człowieka.

Bakterie z rodzaju Legionella namnażają się szczególnie w instalacjach wodnych, w których woda ma temperaturę w zakresie 35-46°C. Procesowi temu sprzyja długi czas stagnacji wody oraz obecność biofilmu i osadów na powierzchniach kontaktujących się z wodą.

Biofilm co to?

Biofilm to zespół mikroorganizmów, wykazujących zdolność adhezji do powierzchni stałych oraz do siebie nawzajem. W skład błony biologicznej często wchodzą także, oprócz mikroorganizmów, związki żelaza i manganu, które są produktami mikrobiologicznych lub chemicznych procesów utleniania. Formują się wówczas tzw. obrosty

Bakterie magnetotaktyczne

beztlenowe bakterie reagujące na ziemskie pole magnetyczne, które je wykorzystują, aby kierować się w stronę mniejszego stężenia tlenu.

Od czego zależy jakość wody wodociągowej?

• składu wody w miejscu ujęcia

• sposobu jej uzdatniania i magazynowania

• stanu sieci, przyłączy i instalacji wodociągowych

Minimalny zakres parametrów objętych monitoringiem kontrolnym woda do spożycia pochodząca z ujęć powierzchniowych

• parametry fizyczne i organoleptyczne: barwa, mętność, pH, przewodność, zapach, smak

• parametry chemiczne: jony amonowe, azotany V, azotany III, chlor wolny, suma chloranów i chlorynów, glin

Minimalny zakres parametrów objętych monitoringiem kontrolnym woda do spożycia pochodząca z ujęć podziemnych

• parametry fizyczne i organoleptyczne: barwa, mętność, pH, przewodność, zapach, smak

• parametry chemiczne: jony amonowe, azotany V, azotany III, chlor wolny, suma chloranów i chlorynów, glin, mangan, żelazo

Nadzór sanitarny nad materiałami i wyrobami kontaktującymi się z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz nowymi technologiami jej uzdatniania

Znaczenie bezpieczeństwa zdrowotnego materiałów i wyrobów kontaktujących się z wodą wynika z faktu, że mogą one istotnie wpływać na jej jakość. Niebezpieczeństwo niekorzystnych dla zdrowia zmian w jakości wody, zależy przede wszystkim od:

• składu materiałowego

• wykonania wyrobu

• od warunków eksploatacji

• powierzchni stykającej się z wodą i czasu kontaktu

Filtry domowe

Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie posiadają delegacji prawnej do opiniowania skuteczności oraz zasadności stosowania tzw. domowych filtrów uzdatniania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Nie mogą wydać opinii czy stosowanie tych filtrów jest uzasadnione czy nie. Zakup, montaż i stosowanie jest sprawą indywidualną potencjalnego użytkownika tych urządzeń.

Filtry mechaniczne (przedfiltry)

działają na zasadzie "sitka". Służą do usuwania z wody zawiesin (np. uwodnionych tlenków żelaza); następuje poprawa cech organoleptycznych wody (barwy, mętności), urządzenia te mogą być także barierą dla bakterii i wirusów, zabezpieczają one filtry węglowe i jonowymienne przed zablokowaniem.

Filtry węglowe - zasada adsorpcji

złożem filtrującym jest węgiel aktywny. Są to filtry mechaniczne, usuwają z wody związki organiczne (np. THM - trihalometany, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne), pestycydy, chlor, metale toksyczne i cząstki stałe. Im wolniejszy przepływ wody tym bardziej skuteczne działanie filtra.

Filtry działające na zasadzie wymiany jonowej

stosuje się w celu zmniejszenia twardości wody, usunięcia związków chloru, fluoru, siarczanów lub azotanów. Stosuje się filtry działające na zasadzie jonowej w postaci żywic jonowymiennych. Zaletą tego sposobu jest brak wtórnego zanieczyszczenia bakteriologicznego. Dodatkową zaletą jest usuwanie jednocześnie azotanów i siarczanów.

Filtry RO (odwróconej osmozy)

usuwają z wody w zasadzie wszystkie substancje; są to urządzenia o dużej sprawności (przekraczającej 95%); przy ich stosowaniu powinno się montować, tzw. wkładki mineralizujące wodę, które wprowadzają do niej wapń, magnez, sód, potas, węglany, siarczany itp. U podstaw tej metody leży zjawisko osmozy. Po jednej stronie błony pozostaną zatem wszelkie substancje a po drugiej czysta woda.

Brak jest błon selektywnych, tzn. takich które usuwałyby tylko substancje niepożądane, np. pestycydy czy metale ciężkie a pozostawiały niezbędne dla życia minerały

Filtry bakteriologiczne

najczęściej stosuje się wkłady z lampami emitującymi UV lub ozonatory; są to urządzenia bardzo skuteczne lecz tylko w przypadku dezynfekcji wody bez zawiesiny, skuteczne tylko w chwili działania, nie dają trwałego zabezpieczenia wody przed wtórnym zanieczyszczeniem mikrobiologicznym.