HC10 - ethiek

tuskegee syphilis experiment

de mannen is verteld dat het een onderzoek is naar bad blood, echter was het een experiment naar het natuurlijke verloop van syphilis. er werd ze niet verteld dat ze siphilis hadden en werd medische hulp ontzegt

Belmond report (1979)

de eerste ethische gedrag code op gesteld na aanleiding van het syphilis experiment. bestaat uit drie principes

respect for persons (belmond)

het respecteren van de autonomie van deelnemers en bescherming bieden aan deelnemers die verminderd autonoom zijn

autonomie van de deelnemers (respect for person)

zelf mogen bepalen over de deelname. om dit zo transparant mogelijk te doen moet er een informd consent opgesteld worden. deelname mag ten alle tijden zonder opgave van rede worden ingetrokken

informd consent

een formulier wat opgestuurd wordt naar de deelnemers. daar in staat wat je gaat onderzoeken, procedure van het onderzoek, dat het vrijwillig is en dat ze je voor vragen kunnen contacteren

minder autonome deelnemers (respect for person)

jonge kinderen, oudere met dementie of lichtverstandelijke beperkten

transparantie als het niet wenselijk is dat de deelnemer exact weet wat er onderzocht wordt.

direct na het onderzoek vertellen wat de echte rede van het onderzoek is, en duidelijk maken dat ze hun data mogen terugtrekken.

confederat

lijkt een deelnemer maar is eigenlijk een onderzoeker

deseption

je vertelt de deelnemers het 1 maar meet wat anders.

debriefing

na afloop van het experiment de deelnemers informeren over de ware aard van het experiment

beneficicence (humaniteit) (belmond)

hiermee wordt bedoeld dat je geen schade mag aanbrengen aan de deelnemers. zowel fysiek als mentaal ook moet je de opbrengsten maximaliseren

opbrengsten maximaliseren

je mag niet zomaar deelnemers wat laten doen, je moet iets kunnen met de opbrengsten. lastiger bij theoretisch onderzoek

milgram experiment

experiment met de schokken uitdelen en het effect van de witte labjas

juistice (rechtvaardighed) (belmond)

de lusten en lasten van het onderzoek moet evenredig verdeeld worden over de bevolking

lusten

de opbrengsten van het onderzoek (bijv. krijgt iedereen een vaccin of alleen de rijke landen)

lasten

de deelnemers kwa groepen moeten een evenredige afspiegeling zijn van de bevolkingsgroep. voorbeeld. als meer % meedoet dan er in de bevolkingsgroep aanwezig zijn dan is het oneerlijk verdeeld.

internationale gedragscode voor psychologen en orthopedagogen (APA)

bestaat uit 5 basisprincipes, afgeleid van het Belmond report.

bestaat om bescherming te bieden aan de deelnemers (APA)

beneficense and nonmaleficience, justice, respect for peoples rights and dignity.

bestaat om de beroepsgroep te beschermen (APA)

fidelity and responsebility, integrity

waarom is het nodig om de beroepsgroep te beschermen?

er wordt alleen onderzoek gefundeerd/ toestemming voor gegeven als je direct iets met de resultaten kan. dit is voor de sociale wetenschap vaak moeilijker te verwoorden.

harde wetenschap

er is maar 1 interpretatie vatbaar voor de uitkomsten

zachte wetenschap

psychologische factoren spelen een rol. veel onderzoeken zijn moeilijk repliceer baar en dus onbetrouwbaar

p-waarde

significantie niveau. als de waarde kleiner is dan 0.05 dan wordt er vanuit gegaan dat er in de populatie een verschil is

effect groote

geeft sterkte van het effect weer. loopt van 0 tot 1. 0 is klein, 1 is groot

nederlandse gedragscode integeriteit

opgesteld door het VSNU. en bestaat uit 5 princiepes

Eerlijkheid

geen ongefundeerde claims doen, correct rapporteren, geen data of bronnen vervalsen, tegen argumenten serieus nemen, niet de resulaten gunstiger maken

zorgvuldigheid

het gebruiken van wetenschappelijke methoden en optimale precisie gebruiken bij ontwerp, uitvoering, vastlegging en disseminatie van het onderzoek

transparantie

de wijze waarop het onderzoeksproces is doorlopen moet helder en controleerbaar zijn

onafhankelijkheid

onpartijdigheid, opletten voor conflict of intrest

conflict of interest (COI)

situatie waarbij een primair belang overmatig wordt beïnvloed door een secundair belang

primair belang

het welzijn van de cliënt of geldigheid van onderzoek. (COI)

secundair belang

financieel belang of persoonlijk gewin (COI)

verantwoordelijkheid

beseffen dat je niet als isolement werkt en dus rekening houden met de legitieme belangen van betrokkenen. ook dat je onderzoek wetenschappelijk/maatschappelijk relevant is