Thema 2

Waarom is voortplanting nodig?

Om het leven op aarde in stand te houden

Welke manieren zijn er om voorteplanten?

1. Ongeslachtelijke voortplanting (alleen)

2. Geslachtelijke voortplanting (met een ander)

Hoe kunnen cellen zich voortplanten?

door celdeling

Waarom is celdeling belangrijk?

• Voor de voortplanting en groei van organisme’s

• Voor de vervangen van cellen

Wat is ongeslachtelijke voortplanting?

Het ontstaan van nakomelingen die genetisch identiek (= kloon) zijn aan de ouder (alleen 1)

Welke organismen kunnen ongeslachtelijk voortplanten?

1. Bacteriën en eencellige organismen

2. Schimmels

3. Planten

4. Dieren

Wat zijn de natuurlijke manieren voor ongeslachtelijke voortplanting? en geef voorbeelden

1. Deling vb: bacteriën

2. Knollen vb: aardappellen

3. Bollen vb: tulpen

4. Uitlopers vb: aardbeien

Voordeel van ongeslachtelijke voortplanting =

Snelle vermeerdering

Nadeel van ongeslachtelijke voortplanting =

1. Er is geen variatie van genen

2. Kans van door geven van ziekten worden groter

Wat zijn kunstmatige wijzen om ongeslachtelijk voortteplanten?

• Stekken= een afgesneden deel van een plant opnieuw planten om te groeien

• Weefselkweken= een stukje weefsel van de plant wordt gekweekt tot nieuwe planten

• Enten= een takje van een plant wordt vastgemaakt aan een andere plant, zodat ze samen groeien

Wat gebeurt er bij celdeling?

Vanuit een cel ontstaat 2 cellen met dezelfde erfelijke eigenschappen

Waar leggen de erfelijke eigenschappen?

In het DNA

Met wat begint de celdeling van planten, dieren en schimmels?

Met de deling van de celkern

Hoe heet de proces van de deling van de celkern

Mitose

Wanneer ontstaan nieuwe cellen?

Als een cel een celcyclus doorloopt

Wat doet DNA-replicatie?

Die maat nauwkeurige kopie’s van de DNA-moleculen — Binas 76

Wat gebeurt er na DNA-replicatie?

• Bestaat 1 chromosoom uit 2 identieke delen → de chromatiden (2 identieke delen)

• De chromatiden zijn nog even aan elkaar vast aan het centromeer

Wat zijn chromatiden?

2 identieke delen

Noteer de juiste volgorde van de tekening

3 - 6 - 8 - 1 - 5 - 7 - 4 - 2

Wat is geslachtelijke voortplanting?

Het ontstaan van nakomelingen met 2 individuen

Hoe heet de versmelting van 2 cellen?

De celfusie

Waarvoor zorgt celfusie?

Om de inhoud van 2 cellen samen te brengen

• Dit is de begin van de levenscycles → dus bevruchting vindt plaats

Wat zijn de voor- en nadelen van geslachtelijke voortplanting?

• Voordeel: er zijn grotere overlevingskansen

• Nadeel: het neemt meer tijd, voordat je een nakomeling hebt

Hoeveel chromosomen bevat een mens per lichaam cel?

46 chromosomen/ 2n → Lichaamscellen zijn diploid

Wat is nodig voor reproductie?

Geslachtscellen (haploid → n) : eicel en zaafcel, met ieder 23 chromosomen

Bij de productie van de geslachtscellen moet er dan reductie (vermindering) in aantal chromosomen plaatsvinden, hoe is dit mogelijk?

Door meiose. van 46 chromosomen → 23 chromosomen

Wat is bevruchting?

De samensmelting van kernen van geslachtscellen → (eicel + zaadcel)

Wat is een andere naam voor een bevruchte eicel?

Een zygote → (zijn diplïde)

Wat zijn diploïde?

2 volledige sets van chromosomen → 46 chromosomen/ 2n

Wat zijn haploïde?

1 set chromosomen → 23 chromosomen/ n

Hoe heet het proces waarbij het aantal chromosomen van een cel wordt gereduceerd?

meiose of reductiedeling

Uit welke delen bestaat meiose?

• Meiose 1: uit 1 diploïde cel (46 ch/2n) ontstaat 2 haploïde cellen (2× 23 ch/n)

• Meiose 2: uit 2 haploïde (2× 23 ch/n) cellen ontstaat 4 haploïde cellen (4× 23 ch/n)

Meiose bestaat uit welke opeenvolgende delingen?

Meiose 1 & Meiose 2

Wat zijn geslachtscellen?

De cellen die betrokken zijn bij voortplanting

• Bij vrouwen is het, de eicellen

• Bij mannen is het, de zaadcellen

Alle andere cellen in het lichaam worden lichaamscellen

Welke organen maken voortplantingscellen bij mannen (sperma) ?

De teelballen

Beschrijf de meiose proces bij mannen? Binas 86d

Uit 1 diploïde zaadmoedercel (46 ch) ontstaan er 4 haploïde zaadcellen (4× 23ch)

• die zaadcellen zijn dus sperma

Benoem de mannelijke geslachtsorgaan functie: 2 teelballen/testes

Maken van zaadcellen → = de meiose proces

Wat is een andere naam voor de meiose proces?

De spermatogenese

Benoem de mannelijke geslachtsorgaan functie: 2 bijballen

T

Benoem de mannelijke geslachtsorgaan functie: 2 zaadleiders

Het transporteren van zaadcellen. van bijballen → urinebuis

Benoem de mannelijke geslachtsorgaan functie: 2 zaadblaasjes

Toevoegen van basische vocht aan de zaadcellen.

Wat is het doel van zaadblaasjes bij toevoegen van basische vocht aan de zaadcellen?

Zaadcellen (sperma) beschermen tegen het zure milieu van de

Benoem de mannelijke geslachtsorgaan functie: prostaat

Toevoegen van vocht met vo

Benoem de mannelijke geslachtsorgaan functie: penis

Erectie + eikel (opvangen van prikkels)

Wat is een naam voor kerndeling?

Mitose

Is een vrouwelijke eicel groter dan een mannelijke zaadcel?

Ja

Waar wordt eicellen van vrouwen gemaakt?

In de eierstokken

Beschrijf de meiose proces bij vrouwen. Binas 86d

Uit 1 diploïde eicelmoedercel (46 ch) ontstaan er → 1 haploïde eicel (23 ch) en 3 poollichaampjes → die sterft af

• de haploïde heeft de benodigheden om te bevruchten

Wat is ovulatie?

De vrijkomen van de eicellen. → een eicel leeft voor 12-14 uur zonder bevruchting

Benoem de vrouwelijk geslachtsorgaan functie van: 2 eierstokken

Rijping van follikels → dit is ovulatie

Wat is ovulatie?

De vrijkomen van eicel

Benoem de vrouwelijk geslachtsorgaan functie van: 2 eileiders

1. transport van eicel

2. bevruchting van eicel

Benoem de vrouwelijk geslachtsorgaan functie van: baarmoeder

1. innesteling = het proces waarbij een bevruchte eicel zich vastzet in het baarmoederslijmvlies

2. groei en ontwikkeling van het embryo en foutus

Wat is innesteling?

Het proces waarbij een bevruchte eicel zich vastzet in het baarmoederslijmvlies

Benoem de vrouwelijk geslachtsorgaan functie van: vagina

Toegang voor penis

Benoem de vrouwelijk geslachtsorgaan functie van: schaamlippen

Vocht & bescherming

Benoem de vrouwelijk geslachtsorgaan functie van: clitors

Opvang van prikkels

Waar bevindt bevruchting plaats?

In de eileiders

Kan een eicel door meerdere zaadcellen bevrucht worden?

Nee alleen 1, omdat er een bevruchtings membraan ontstaat

Wat is de meeldraad?

De mannelijke voortplantingsorgaan, van een plant

Wat is een stamper?

De vrouwelijke voortplantingsorgaan, van een plant

Waar vindt meiose plaats bij een plant?

In de helmknoppen van de meeldraden

Waar uit bestaat de meeldraad?

1. Een aantal meeldraden

2. Helmknop: aanmaak van stuifmeelkorrels door meiose

3. Helmdraad

Waar uit bestaat de stomper?

1. stempel

2. Stijl

3. Vruchtbeginsel

Wat zorgt voor verspreiding van stuifmeelkorrels?

abiotische & biotische factoren

• vb: insecten, de wind, mensen etc

Wat is bestuiving?

Wanneer stuifmeelkorrels van meeldraden op de stempels van stampers van dezelfde soort terechtkomen

Wat is zelfbestuiving?

Stuifmeelkorrel komt op een stempel van dezelfde plant.

Wat is kruisbestuiving?

Stuifmeelkorrel komt op een stempel van een andere plant.

Wat is plantenveredeling?

Het selecteren van de meest gunstige individuen en hun laten kruisen

Wat zijn hormonen?

Hormonen zijn stoffen die opdrachten geven aan lichaamscellen

• hormonen zijn opdrachten ???

Wat doen hormoonklieren?

Hun geven sappen af aan het bloed

Wat doen de geslachtshormonen?

Ze regelen verschillende aspecten van de voortplanting

vb:

• de ontstaan van secundaire geslachtskenmerken

• stimulatie van zaadcellen

• de regelen van de menstruatiecyclus en ook hoe je voelt

Hormonen kunnen invloed hebben op andere cellen, net als….?

De doelwitcellen → ook celcommunicatie genoemd

Waarop reageren doelwitcellen bij hormonen?

• Bij afgeven van stoffen. vb: insuline, stimuleert cellen om glucose op te nemen en om te zetten en energie

• Reactie op gang brengen : hormonen kunnen cellen versnellen/ activeren

Verandert de concentratie van geslachtshormonen bij mannen en vrouwen?

• Bij mannen is de concentratie van geslachtshormonen vanaf puberteit vrij constant

• Bij vrouwen verandert de concentratie van geslachtshormonen bij: menstruatie, ovulatie (rond de eisprong), tijdens zwangerschap

Waar ligt de hypofyse?

Ongeveer in de midden van je hoofd onder de hersenen

Is de hypofyse een onderdeel van je hersenen?

Ja

Wat is de taak van de hypthalamus?

Het werkt als een regelcentrum en geeft hormonen (GnRH) af die de hypofyse stimuleren om het aan maak van hormonen (FSH, LH) af te geven

Waarvoor maakt de hypofyse hormonen?

• Voor productie van zaadcellen bij mannen

• Voor de regeling van het menst

Welke organen worden gestimuleerd door FSH en LH?

• De ovaria (eierstokken)

• De testes (teelballen)

Wat stimuleert de FSH en LH bij mannen?

• FSH stimuleert de vorming van zaadcellen, in de wand van de zaadbuisjes.

• LH stimuleert cellen in de teelballen om testosteron te produceren.

Hoe heet de remmen van testosteron aanmaak?

Negatieve terugkoppeling

Beschrijf de hormoon regeling bij mannen

foto!

Wat is het baarmoederslijmvlies?

De binnenkant van de baarmoeder die bekleed is met een slijmlaag.

Waaruit bestaat het baarmoeder?

Uit spierweefsel

Wat is menstruatie?

Het maandelijks afstoten van het baarmoederslijmvlies bij geen zwangerschap

Wat is de menstruatiecyclus?

De steeds terugkerende menstruatie.

• Het duurt gemiddeld 28 dagen, dag 1 is de 1st dag van menstruatie

Hoelang duurt de menstruatiecyclus?

28 dagen

• Het 1st dag = de 1 st dag van menstruatie

Wat produceert de hypofyse, de 1st 12 dagen van de menstruatiecyclus?

FSH & LH

Wat stimuleert FSH?

De rijping van follikels in de eierstokken (ovaria) — Binas 86c

• daarna speelt de meiose proces

Wat produceert de rijpende follikel?

Oestrogenen. bij zijn piek → wordt de BMS (baarmoederslijmvlies) dikker

Wat zijn oestrogenen?

geslachtshormonen

Waarvoor zorgen oestrogenen?

• De productie van LH, door hypofyse te stimuleren

Door de hoge concentratie LH in bloed, stimuleert de rijpende follikel om meer vocht op te nemen, daar na barst de follikel en de eicel komt vrij (= ovulatie/eisprong)

Wat is ovulatie?

De vrijkomen van de eicel in de follikel

Blijft na ovulatie het follikel-weefsel achter?

ja

De vorming van wat, stimuleert LH?

Van het gele lichaam

Wat produceert het gele lichaam?

Oestrogeen & Progesteron

Wordt het BMS (baarmoederslijmvlies) dikker door progesteron?

ja

Wat is het functie van een dikkere BMS (baarmoederslijmvlies) door progesteron?

Het remt FSH en LH productie door de hypofse

Beschrijf de hormoon regeling bij vrouwen

foto