Aards : Ouderdombepaling + Geologische tijdschaal

Andere woord voor voorwerpen

artefacten

Op welke 2 manieren kan men de ouderdom van een voorwerp bepalen?

• relatief : een voorwerp vergelijken met een ander => ouder / jonger

• absoluut : exacte ouderdom bepalen

Welke 2 aanwijzingen zijn er om de ouderdom van een voorwerp te bepalen?

• een nieuwgevonden voorwerp vergelijken met oudere vondsten

• ouderdom bepalen van de aardlaag waarin het voorwerp zich bevindt

Wat is de gelaagdheid?

Een gelaagde structuur waarbij oude sedimenten (afzettingen) onderdrukt worden door nieuwe sedimenten

Volgens welke 2 principes zal de relatieve ouderdom bepalen van afzettingen? Beschrijf ze kort.

• Superpositie : Hoe onder, hoe ouder

• Oorspronkelijke horizontaliteit : gesteenten afgezet door zwaartekracht

De 3 manieren waarop aardlagen kunnen evolueren

• Orogenese (plooing)

• Epirogenese (scheefstelling)

• Breuk

Beantwoord de volgende vragen over orogenese

1. andere naam

2. bij het ontstaan van welke verschijnselen

3. bij welke soort gesteente

1. plooiing

2. gebergtevorming

3. vaste

Wat wordt voorgesteld

anticline

Wat wordt hier voorgesteld?

syncline

Wat wordt hier voorgesteld?

synclinorium

Wat wordt hier voorgesteld?

anticlinorium

Wat wordt hier voorgesteld?

plooiing / orogenese

Beantwoord de volgende vragen over epirogenese

1. andere naam

2. hoe liggen de lagen

3. waarvan zijn ze soms een overblijfsel?

1. scheefstelling

2. subhorizontaal

3. plooiing

Welke evolutie van de aardlagen zie je?

scheefstelling / epirogenese

Beantwoord de volgende vragen over de breuk

1. wat gebeurt er

2. wanneer vindt dat plaats

1. gesteentemassa’s verschuiven

2. na de afzetting

Welke evolutie van de aardlagen zie je hier?

een breuk

Welke evolutie van de aardlagen wordt hier voorgesteld?

scheefstelling / epirogenese

Welke evolutie van de aardlagen wordt hier voorgesteld

een breuk

Wat is dat oranje?

intrusie van magma

Voor welke 3 natuurverschijnselen geldt het principe van oorspronkelijke horizontaliteit?

• lavastromen

• vulkanische gesteenten

• gesteenten afgezet door water en/of wind

Wat is het verschil tussen magma en lava?

magma is in de aarde, lava komt uit de aarde

Welke evolutie van de aardlagen wordt hier voorgesteld?

epirogenese / scheefstelling

Wat zijn gidsfossielen?

fossielen gebruikt als karateristieken voor bepaalde periode

hoe korter de tijdsperiode, hoe nauwkeuriger

Wat zijn fossielen?

plantaardige of dierlijke overblijfsels die vroeger leefde

Wat vertelt de biologische opbouw van een fossiel ons over zijn ouderdom?

Het biologisch leven wordt steeds complexer. Een fossiel met een eenvoudige biologische bouw is ouder.

Wat wordt hier voorgesteld + korte beschrijving

Tribolieten : gidsfossiel gebruikt voor lagen die 500 miljoen jaar oud zijn

Wat wordt hier voorgesteld + korte beschrijving

Ammonieten : goede gidsfossielen voor aardlagen tussen 400 en 100 miljoen jaar oud, maar minder nauwkeurig

Van waar komt de naam C-14?

C verwijst naar het chemisch element koolstof (C)

¹⁴C is de radioactieve vorm die zich bevindt in de atmosfeer

Hoe werkt de C14 methode?

De ouderdom wordt bepaald dankzij de cellen van fossielen die toen ¹⁴C gingen inademen. Men gebruikt de halveringstijd van de radioactieve stof.

Waarom is de C14 methode niet zo betrouwbaar?

De halveringstijd van koolstof duurt niet zo lang. Om de 5730 jaar halveert de radioactiviteit. Na 50 000 jaar is die al niet meer zo efficiënt.

Andere naam voor C14 methode

koolstofdateringsmethode

Benoem alles

Wat doet geeft een geologische tijdschaal weer?

de datering van gesteenten die zich aan het oppervlakte bevinden

Andere namen voor hoofdtijdperken

eonen

Welke soorten organismen ontstonden tijdens de phanerozoïcum?

organismen met harde delen

Wat zorgde voor de grens tussen het precambrium en phanerozoïcum?

het ontstaan van organismen die in de grond zichtbaar zijn

Welke (type) organismen ontstonden in het proterozoïcum? (2)

• bacteriën

• meercelligen

Wat zorgde voor de grens tussen het paleozoïcum en mesozoïcum?

de cambrische explosie die leidde tot nieuwe levensvormen

Namen van perioden kunnen gelinkt worden met gebieden of personen. Geef een voorbeeld.

• Ordovocium < Keltiçsche stam : Ordovices

• Cambrium < Cambrai (stad in Frankrijk)

Tijdens de pleistoceen was er een periode van…

een opeenvolging van ijstijden en tussenijstijden

Een geologische tijdschaal lees je van…

beneden naar boven

Naam voor periode van gebergtevorming (2 mogelijkheden)

• plooiingsfase

• gebergtevormingfase

Gesteenten kunnen iets zeggen over 2 zaken. De welken?

• ouderdom

• geologische gebeurtenissen

Om welke reden staan gebergtevorming vaak op een geologische tijdschaal?

Ze geven veel informatie over de ouderdom of geologische gebeurtenissen. Ze dragen bij tot de geschiedenis van de geologie

Hoe vinden gebergtevormingen plaats?

Platen ontstaan uit het supercontinent Pangea botsen en continenten verschuiven.

Zet in de juiste volgorde.

Alpiene plooiingsfase - Caledonische plooiingsfase - Hercynische plooiingsfase

1. Caledonisch

2. Hercynisch

3. Alpiene

Welke 2 gebergten komen uit de Caledonische plooiingsfase?

• Schotse Hooglanden

• Scandinavisch Hoogland

Beantwoord de volgende over de Hercynische plooiigsfase

1. Hoe lang geleden

2. Waaruit ontstaan

3. Wat werd gevormd (3)

1. 300 miljoen jaar geleden

2. uit botsende platen van lithosfeer

3. Ardennen, Oeral en Pangea

Hoe is de Pangea ontstaan?

Tijdens de Hercynische plooiingsfase gingen bestaande landmassa’s bij mekaar

Beantwoord de volgende vragen over de Alpiene plooiingsfase

1. Hoe lang geleden plaatsgevonden?

2. Wat gebeurt er met de Pangea?

3. Welke gebergten werden gevormd (3)

1. 200 miljoen jaar geleden

2. uit elkaar

3. Himalaya, Andes, Alpen

Wat gebeurt er bij een erosie na een plooiingsfase?

Het puin van de gebergtes ligt op een andere plaats en er ontstaan nieuwe geologische lagen

Hoeveel massa-extinctie zijn er geweest?

5

Waarom spreekt men van een mogelijke 6de massa-extinctie?

Sinds de industriële revolutie is er een grote uitstoot van broeikasgassen waardoor 100 soorten per miljoen jaar verdwijnen

Wat zorgde voor de massa-extinctie van dino’s?

de inslag van Yucatan

De 2 oorzaken van massa-extinctie

• geologische verschijnselen vb. meteoriet

• klimatologische veranderingen vb. vulkaanuitbarsting

Is snowball-earth hetzelfde als de ice age? Verklaar.

Nee,

Ice age : gemiddelde temperatuur van de aarde 7,7 °C

Snowball-earth : gemiddelde temperatuur van de aarde onder 0 °C