Afweer

Inwendig milieu

Deel van het lichaam dat pas kan worden bereikt nadat een celmembraan is gepasseerd

Uitwendig milieu

Omgeving buiten het lichaam en delen in het lichaam waarvoor geen celmembraan hoeft te worden gepasseerd

Lichaamsvreemd

Stoffen of cellen die niet in je lichaam thuishoren

Lichaamseigen

Stoffen of cellen die door je lichaam worden gemaakt

Huid

Ziekte verwekkers en schadelijke stoffen moeilijk binnen dringen

Slijmvliezen

Zorgen ervoor bij openingen in het lichaam voor dat ziekteverwekkers moeilijk kunnen binnendringen

Melanocyten

Melanocyten in de kiemkracht produceren pigment melamine dat beschermt tegen uv straling

Mechanische afweer

Fysieke aanpassingen om indringers buiten te houden

Chemische afweer

Het gebruik van stoffen om indringers buiten te houden

Infectie

Wanneer ziekteverwekkers je lichaam binnendringen en zich daar vermenigvuldigen

Ziekteverwekkers

Virussen, bacteriën, schimmels en dieren

Antibiotica

Medicijnen die bacteriën doden of hun groei remmen

Virussen zijn geen organismen

Bestaan uit een streng DNA met daaromheen een eiwitmantel, kunnen alleen overleven en voortplanten in een gastheercel

De aangeboren afweer (niet specifieke)

Gericht tegen verschillende ziekteverwekkers

Fagocyten (aangeboren afweer)

Insluiting en vertering van ziekteverwekkers

Macrofagen

Maken binnendringende ziekteverwekkers binnen enkele minuten na binnenkomst onschadelijk door ze te fagocyteren en te verteren

koorts

Een verhoogde lichaamstemperatuur versnelt de afweerreacties van het lichaam

Granulocyten

Fagocyteren ziekteverwekkers die het lichaam binnen gedronken zijn en sterven dan af waardoor etter of pus onstaat

Mestcellen

Witte bloedcellen die zich vooral bevinden in de weefsels van de huid en slijmvliezen

Histamine

Wordt afgegeven door mestcellen dat zorgt voor verwijding van bloedvaten zodat andere witte bloedcellen snel de plaats kunnen bereiken, de afgifte van histamine leidt tot zwelling warmte en roodheid van de weefsels

Specifieke afweer

Gericht tegen één type ziekteverwekker en komt langzaam op gang

Antigenen

Grote moleculen meestal eiwitten die zich bevinden op celmembraan

Lymfocyten

Stamcellen in het rode beenmerg. B-cellen ontwikkelen zich in het beenmerg en T-cellen in de thymes. Hierna komen de lymfocyten vooral terecht in de lymfeknopen en milt

APC

Macrofaag met een antigeen op een receptor op hun celmembraan

T-cellen

Binden aan antigeen van APC en vernietigen de cel

B-cellen

Bindt aan antigeen van APC of wordt geactiveerd door stoffen uit T cellen, vermenigvuldigt zich en dan ontwikkelen in plasmacellen die antistoffen tegen de ziekteverwekker produceren

Geheugencellen

Herkennen de antigenen en maken ze onschadelijk

Allergenen

Antigenen die voorkomen op onschadelijke stoffen en allergische reacties kunnen veroorzaken

Incubatietijd

De tijd tussen besmetting en de eerste ziekteverschijnselen

Primaire reactie

De antistofvorming na de eerste besmetting met het antigeen van de ziekteverwekker

Secundaire reactie

De antistofvorming na de tweede besmetting met hetzelfde antigeen. Het organisme is immuun en heeft meestal geen symptomen

Actieve immuniteit

Door vaccinatie, de persoon vormt zelf antistoffen en geheugencellen

Passieve immuniteit

Ingespoten antistoffen, de persoon zelf vormt geen antistoffen en geheugencellen de immuniteit is dus tijdelijk

HLA-systeem

Eiwitten op celmembraan voor de herkenning van lichaamseigen en lichaamsvreemde cellen

Afstotingsreactie

Eiwitten op membranen van donorcellen worden herkend als antigenen en worden vernietigd

Resuspositief

Bloed bevat resusantigeen

Resusnegatief

Bloed bevat geen resusantigeen en kan antiresus bevatten

Resusnegatieve moeder die zwanger is van resuspositief kind

Na de bevalling vormt de moeder antiresus. Tijdens de volgende zwangerschap worden de bloedcellen van resuspositief kind afgebroken. Door toediening van antiresus in de moeder wordt dat tegen gegaan