Mikrobiologia Gleby

Właściwości gleby

Gleba to biologicznie czynna powierzchnia ziemi, powstała z utworu geologicznego, zwanego skałą macierzystą, w wyniku wietrzenia fizycznego, chemicznego i biologicznego

Jakie funkcje spełnia gleba?

• funkcja produkcyjna

• funkcja retencyjna zasobów wodnych

• funkcja sanitarna (uczestniczy w procesie rozkładu martwych resztek organicznych)

• funkcja sorpcyjna (filtr naturalny pochłania m. in. związki toksyczne

Odczyn gleby

Odczyn gleb jest istotnym czynnikiem decydującym o wielu biologicznych i fizykochemicznych procesach zachodzących w glebach. Odczyn określany jest wartością pH definiowaną jako ujemny logarytm ze stężenia jonów wodorowych

Jakie pH do gleby użytkowanych rolniczo?

4-7,2

Jakie pH w glebach zdegradowanych w wyniku imisji kwaśnych deszczów bądź kwaśnych wód powierzchniowych i gruntowych zanieczyszczonych ściekami z przemysłu?

może być niższa od 2

Co oznacza pH powyżej 8,3?

Może wskazywać na obecność w glenie substancji alkalizujących pochodzenia antropogenicznego np. tlenków metali.

Jaki jest optymalny przedział pH dla procesów biologicznych?

od 5,5 do 7,2

Klasy odczynu gleb w Polsce

Bardzo kwaśny <4,5

kwaśny 4,6-5,5

lekko kwaśny 5,6-6,5

obojętny 5,5-7,2

zasadowy >7,3

Jakie gleby przeważają w Polsce?

gęby bardzo kwaśne i kwaśne to ok. 60% powierzchni kraju, natomiast lekko kwaśne to ok. 5%

Jaka jest jakość gleby w Polsce?

Jakość gleb w Polsce, pod względem przydatności rolniczej, nie jest zbyt wysoka. Przeważają gleby średniourodzajne i słabe.

Co to edafon?

zespół organizmów zasiedlających glebę o bardzo dużej liczebności. Są to mikroorganizmy, grzyby, jednokomórkowce roślinne i zwierzęce, rośliny naczyniowe oraz bezkręgowce bytujące w przypowierzchniowej warstwie gleby.

Jakie są 3 grupy organizmów żyjących w glebie ze względu na ich rozmiar?

Mikrobiota (niedostrzegalne gołym okiem) - wirusy, bakterie, grzyby, pierwotniaki, glony

Mezobiota (0,2-2 mm) - wazonkowce, nicienie, ślimaki, owady bezskrzydłe, wije, roztocza i inne małe rośliny

Makrobiota (>2mm) - dżdżownice, krety, gryzonie, większe owady, korzenie dużych roślin i drzew

Jak wygląda rozmieszczenie bakterii w glebie?

• nierównomierna

• dużo bakterii w okolicy resztek roślin, zwierząt

• liczniej występują w górnych warstwach gleby

Jakie są dwie grupy bakterii glebowych?

Autochtoniczne

Zymogeniczne

Mikroflora autochtoniczna

czerpią energię z rozkładu materii organicznej, powodując jej mineralizację

przedstawicielami tej grupy w glebie są najczęściej drobnoustroje, dla których których źródło węgla i energii stanowią substancje humusowe czyli związki powstałe z rozkładu i przetworzenia materii organicznej pochodzenia roślinnego i zwierzęcego

najczęściej tlenowe nieprzetrwalnikujące bakterie z rodzaju Arthrobacter oraz prątki z rodzaju Mycobacterium

Stałymi mieszkańcami gleby są także promieniowce z rodzaju Streptomyces i Nocardia oraz bakterie śluzowe (Myxobacteriales)

Drobnoustroje zymogeniczne

wprowadzane są do gleby okresowo. Pochodzą one z wprowadzanych do gleb ścieków, odpadów komunalnych, przemysłowych, powstających w hodowlach zwierząt. Są to organizmy o dużych wymaganiach odżywczych, których rozwój uzależniony jest od dopływu Świerzej, łatwo przyswajalnej materii organicznej.

Są to głównie gram ujemne pałeczki z rodziny Enterobacteriaceae oraz z rodzaju Pseudomonas, Achromobacter, Flavobacterium

Gdzie mogą występować drobnoustroje chorobotwórcze (patogenne)?

W glebie zanieczyszczonej odchodami czy szczątkami zwierząt i roślin

Jakie są najbardziej niebezpieczne bakterie dla człowieka?

pałeczki duru brzusznego rodzaju Salmonella

pałeczki czerwonki Shigella

beztlenowe laseczki wywołujące tężec Clostridium tetani

zgorzel gazową Clostridium perfringens

zatrucia pokarmowe Clostridium botulinum

tlenowe laseczki wąglika bacillus anthracis

prątki - Mycobacterium tuberculosis