Embriologia - rozdział 4

8 dzień rozwoju

• blastocysta częściowo pogrążona w zrębie błony śluzowej macicy

• trofoblast zróżnicował się już w cytotrofoblast (warstwa wewnętrzna, jednojądrowe komórki, występują figury mitotyczne) i syncycjotrofoblast aka synsycjum (warstwa zewnętrzna, brak wyraźnych granic międzykomórkowych, brak figur mitotycznych)

• komórki węzła zarodkowego różnicują się w hipoblast (małe, sześcienne komórki pokrywające od góry jamę blastocysty) i epiblast (wysokie, walcowate komórki stykające się z jamą owodniową)

• w obrębie epiblastu pojawia się mała jamka, z której powastanie jama owodniowa

• komórki epiblastu przylegające do cytotrofoblastu stają się amnioblastami - wraz z pozostałymi komórkami epiblastu tworzą wyściółkę jamy owodniowej

• duże, kręte gruczoły błony śluzowej obficie wydzielają glikogen i śluz, a sama błona wokół miejsca implantacji ulega rozpulchnieniu

Hipoblast i epiblast - alternatywne nazwy

Hipoblast = endoderma pierwotna

Epiblast = ektoderma pierwotna

9 dzień rozwoju

• blastocysta głębiej pogrążona w endometrium, ubytek wypełniony skrzepem

• znacznie rozwinięty trofoblast (szczególnie na biegunie zarodkowym, gdzie w syncycjotrofoblaście zaczynają pojawiać się wakuole → lakuny - stadium lakunowe rozwoju trofoblastu)

  na biegunie przeciwzarodkowym spłaszczone komórki (prawdopodobnie z hipoblastu) tworzą cienką błonę zewnętrznej jamy ciała (błonę Heusera)

• błona Heusera + hipoblast = wysłanie zewnątrzzarodkowej jamy ciała (pierwotnego pęcherzyka żółtkowego)

11-12 dzień rozwoju

• blastocysta całkowicie pogrążona w endometrium, ubytek pokryty prawie w całości nabłonkiem, blastocysta tworzy niewielkie uwypuklenie w stronę światła macicy

• w syncycjotrofoblaście lakuny łączą się ze sobą (szczególnie na biegunie zarodkowym) i z naczyniami zatokowymi - ustanawia się krążenie maciczno-łożyskowe

• między wewnętrzną powierzchnią cytotrofoblastu i zewnętrzną powierzchnią zewnątrzzarodkowej jamy ciał pojawia się nowy rodzaj komórek - mezoderma pozazarodkowa

• ostatecznie mezoderma pozazarodkowa wypełni całą przestrzeń między owodnią + ścianą zewnątrzzarodkowej jamy ciała a trofoblastem

• w mezodermie pozazarodkowej utworzą się rozstępy, a następnie pozazarodkowa jama ciała aka jama kosmówkowa, która otoczy pierwotny pęcherzyk żółtkowy i jamę owodniową poza miejscem połączenia tarczy zarodkowej z trofoblastem poprzez szypułę łączącą

• komórki endometrium stają się wielokątne i wypełnione są glikogenem i lipidami, w przestrzeniach międzykomórkowych gromadzi się płyn przesiękowy, rozpulchnienie - reakcja doczesnowa

Pozazarodkowa mezoderma trzewna vs ścienna

Trzewna - pokrywa pęcherzyk żółtkowy

Ścienna - wyściela cytotrofoblast i owodnię

13 dzień rozwoju

• błona śluzowa w obrębie ubytku jest zagojona (może występować krwawienie - zwiększony dopływ krwi do lakun, nie pomylić z miesiączką)

• w trofoblaście pojawiają się kosmki pierwotne (kolumny cytotrofoblastu wnikające do syncycjum)

• z hipoblastu powstają komórki wędrujące po wewnętrznej powierzchni błony zewnątrzzarodkowej jamy ciała i mnożą się, tworząc w jej obrębie wtórny (ostateczny) pęcherzyk żółtkowy

• z dużych fragmentów zewnątrzzarodkowej jamy ciała podczas powstawania wtórnego pęcherzyka żółtkowego tworzą się torbiele, czepęsto spotykane w jamie pozazarodkowej (kosmówkowej)

• sama jama kosmówkowa znacznie się powiększa, a mezoderma pozazarodkowa, która wyściela wewnętrzną powierzchnię cytotrofoblastu zwana jest blaszką kosmówki

• mezoderma pozazarodkowa przechodzi przez jamę kosmówkową tylko w obrębie szypuły łączącej (z której powstanie pępowina)

ludzka gonadotropina kosmówkowa (hCG)

wytwarzana przez syncycjotrofoblast

dlaczego organizm matki nie odrzuca zarodka, mimo że jest on z punktu widzenia genetycznego ciałem obcym?

prawdopodbnie zmniejsza się znaczenie odporności komórkowej, a zwiększa znaczenie odporności humoralnej

nieprawidłowe miejsca implantacji

• w pobliżu ujścia wewnętrznego cieśni macicy → łożysko przodujące

• jama brzuszna (szczególnie zagłębienie odbytniczo-maciczne aka zatoka Douglasa), jajnik (pierwotna ciąża jajnikowa), jajowód → ciąża pozamaciczna (ektopowa)

zaśniad groniasty

• sytuacja, kiedy trofoblast rozwija się i tworzy błony przypominające łożysko pomimo braku lub niewielkiej ilości tkanki pochodzącej z węzła zarodkowego

• zaśniady wydzielają duże ilości hCG i mogą wywoływać inwazyjne zaśniady lub kosmówczaki (rak kosmówki)

• cały ich genom pochodzi od ojca