literaire begrippen

fictie

een verhaal die zich in de fantasie van de auteur en lezer afspeelt (niet echt)

non-fictie

een verhaal uit de feitelijke werkelijkheid (echt)

chronologisch

op juiste volgorde van gebeurtenissen in de tijd

niet-chronologisch

verhaal wordt niet in de juiste volgorde van tijd verteld

flashback

herinnering uit het verleden (lang)

\- chronologische volgorde onderbroken, letterlijk beleven

terugverwijzing

verwijzen naar gebeurtenissen uit het verleden (kort)

\- terug denken aan een gebeurtenis

flashforward

een fragment dat gaat over de toekomst (lang)

\- chronologische volgorde verstoord

vooruitwijzing

verwijzing in een verhaal naar een gebeurtenis die nog komt (kort)

tijdsprong

periodes in een verhaal worden overgeslagen en niet benoemd

tijdvertraging

een gebeurtenis duurt veel langer dan normaal het geval is

verteltijd

een gebeurtede tijd die je nodig hebt om een verhaal te lezen

vertelde tijd

de tijd van de gebeurtenissen in het verhaal

historische tijd

een verhaal wordt verteld in een gebeurtenis van de geschiedenis

ik-verteller

dat het verhaal wordt verteld door de persoon die het verhaal zelf meemaakt of erop terugkijkt (onbetrouwbaar)

personale-verteller

een persoon beleeft een verhaal en dat wordt verteld door iemand anders (onbetrouwbaar)

auctoriale/alwetende verteller

verteller die alles weet en alles verteld, de verteller vertelt de gevoelens en gedachtes van personen (betrouwbaar)

sfeer oproepen

emoties of gevoelens die de schrijver door middel van het verhaal bij de lezer opwekt

topografische plaats

de plaats waar het verhaal zich afspeelt, belangrijk voor de verloop van gebeurtenissen

klimatologische omstandigheden

elementen als jaargetijden en weersomstandigheden kunnen aansluiten bij de inhoud van het verhaal

verhaalmotief

een steeds terugkerend element in een verhaal die wijst op het thema

motto

een korte tekst die van toepassing is op het boek en verwijst naar het thema en motief van een boek

thema

de centrale gedachten van een verhaal door het geheel aan personages, ruimten en situaties

karakter

de gevoelens en gedachten van een personage worden beschreven en maakt meestal een ontwikkeling door

type

een personage dat geen ontwikkelingen door maakt en waarvan alleen het uiterlijk wordt besproken

meervoudig perspectief

verhaal wordt verteld vanuit verschillende personen en hun ervaringen

onbetrouwbaar perspectief

perspectief die overheersend is van één personage en waarin je niet alles weet

open einde

verhaal is niet afgerond, niet alle vragen zijn beantwoord

gesloten einde

verhaal is afgerond er zijn geen vragen meer, alles is beantwoord

literatuur

wel literaire waarde

lectuur

geen literaire waarde

literaire waarde

de mate waarin verhalen bij de lezer iets herkent of er door wordt aangesproken

open plekken

plekken in het verhaal die vragen oproepen bij de lezers