AP exam january

Ang Bansa

Isang pamayanang politikal na may mamamayan, teritoryo, pamahalaan, at soberaniya.

Pilipinas

Isang bansa at estado na may ganap na soberaniya at kinikilala ng ibang bansa.

Elemento ng Bansa

Apat na sangkap ng bansa: mamamayan, teritoryo, pamahalaan, at soberaniya.

Mamamayan

Pinakamahalagang elemento ng bansa; pinagmumulan ng kapangyarihan ng pamahalaan.

Populasyon

Kabuuang bilang ng mamamayan na naninirahan sa isang bansa.

Teritoryo

Lupain, katubigan, at himpapawid na sakop ng isang bansa.

Pamahalaan

Institusyong nagpapatupad ng batas at kumakatawan sa mamamayan.

Soberaniya

Pinakamataas na kapangyarihan ng estado na magpatupad ng batas nang walang pakikialam ng ibang bansa.

Estado

Bansang may ganap na soberaniya.

Katangian ng Soberaniya

Permanente, pansarili, malawak ang saklaw, hindi naisasalin, at walang hangganan.

Permanenteng Kapangyarihan

Hindi nawawala ang soberaniya habang may mamamayan, teritoryo, at pamahalaan.

Pansariling Kapangyarihan

Ang kapangyarihan ng estado ay para lamang sa sarili nitong teritoryo at mamamayan.

Malawak ang Saklaw

Sakop ng soberaniya ang buong teritoryo at lahat ng mamamayan.

Hindi Naisasalin

Ang soberaniya ay hindi maaaring ibigay o ipasa sa ibang estado.

Walang Hangganan

Patuloy ang bisa ng soberaniya sa kasalukuyan at hinaharap.

Pagkakaiba ng Bansa at Estado

Hindi lahat ng bansa ay estado; ang estado ay may soberaniya.

Uri ng Pamahalaan ng Pilipinas

Unitary presidential democratic constitutional republic.

Demokrasya

Uri ng pamahalaan kung saan ang kapangyarihan ay nagmumula sa mamamayan.

Republika

Pamahalaang pinamumunuan ng inihalal na mamamayan at hindi ng monarko.

Sangay ng Pamahalaan

Tagapagpaganap, Tagapagbatas, at Tagapaghukom.

Separation of Powers

Paghihiwalay ng kapangyarihan ng tatlong sangay upang maiwasan ang pang-aabuso.

Check and Balance

Sistema ng pagbabantay ng bawat sangay sa kapangyarihan ng iba.

Sangay Tagapagpaganap

Ehekutibong sangay na nagpapatupad ng batas.

Pangulo

Pinuno ng sangay tagapagpaganap at commander-in-chief ng sandatahang lakas.

Termino ng Pangulo

Anim na taon at hindi maaaring muling mahalal.

Tungkulin ng Pangulo

Pagpapatupad ng batas, paghirang ng opisyal, ugnayang panlabas, at pamumuno sa militar.

Veto Power

Kapangyarihan ng pangulo na tanggihan ang panukalang batas ng Kongreso.

Impeachment

Proseso ng pagpapatalsik sa pangulo dahil sa malubhang paglabag sa batas.

Limitasyon ng Pangulo

Mga restriksiyon upang maiwasan ang pang-aabuso ng kapangyarihan.

Pangalawang Pangulo

Humahalili sa pangulo kapag ito ay namatay, nagbitiw, o nawalan ng kakayahan.

Gabinete

Mga kalihim na tumutulong sa pangulo sa pamamahala ng bansa.

Kalihim ng Kagawaran

Pinuno ng isang kagawaran na hinirang ng pangulo.

DILG

Namamahala sa mga lokal na pamahalaan at kaayusan ng komunidad.

DFA

Namamahala sa ugnayang panlabas at pangangalaga sa mga Pilipino sa ibang bansa.

DepEd

Namamahala sa edukasyong pampubliko at pribado.

DOLE

Nangangalaga sa karapatan, kaligtasan, at kapakanan ng mga manggagawa.

DOH

Namamahala sa kalusugan at pag-iwas sa sakit ng mamamayan.

DPWH

Namamahala sa imprastruktura tulad ng kalsada at tulay.

DND

Nagtatanggol sa bansa laban sa panlabas at panloob na banta.

DOF

Namamahala sa pananalapi at pagbubuwis ng pamahalaan.

DOJ

Nagbibigay ng payong legal at humahawak ng mga kasong pambatas.

DOTC

Namamahala sa transportasyon at komunikasyon.

DOT

Nagpapaunlad ng turismo at humihikayat ng mga bisita sa bansa.

DSWD

Nagbibigay ng serbisyong panlipunan sa mga mahihirap at kapus-palad.

DTI

Nagpapaunlad ng industriya at kalakalan sa bansa.

DENR

Nangangalaga sa kapaligiran at likas na yaman.

Sangay Tagapagbatas

Lehislatibong sangay na gumagawa ng batas.

Kongreso ng Pilipinas

Binubuo ng Senado at Kapulungan ng mga Kinatawan.

Senado

Mataas na kapulungan na binubuo ng 24 senador.

Kapulungan ng mga Kinatawan

Mababang kapulungan na binubuo ng district at party-list representatives.

Panukalang Batas

Mungkahing batas na dumaraan sa tatlong pagbasa bago maging ganap na batas.

Sangay Tagapaghukom

Hudikatura na nagbibigay-kahulugan at nagpapairal ng batas.

Kataas-taasang Hukuman

Pinakamataas na hukuman sa bansa.

Punong Mahistrado

Pinuno ng Kataas-taasang Hukuman.

Layunin ng Ekonomiya

Makatarungang pamamahagi ng yaman, paglago ng produksyon, at pagtaas ng antas ng pamumuhay.

Papel ng Pamahalaan sa Ekonomiya

Pagpapaunlad ng agrikultura, industriya, transportasyon, at lokal na negosyo.

CARP

Batas na naglalayong ipamahagi ang lupa sa mga magsasaka.

Consumer Price Index

Sukatan ng pagbabago ng presyo ng mga pangunahing bilihin.

Kooperatiba

Samahan ng mamamayan na pinahihintulutang magnegosyo ng pamahalaan.

Monopolyo

Pagkontrol ng isang kompanya sa suplay ng isang produkto.

Pagbawi ng Ekonomiya

Pagbangon ng produksyon at trabaho matapos ang pandemya.

Ahensiyang Pang-ekonomiya

DTI, DOLE, DA, DAR, DOST, at DBM bilang tagapagpaunlad ng ekonomiya.