Edukacja jako kontekst rozwoju

Czynnik ryzyka w rozwoju w diagnozie nieufnego przywiązania u dzieci

nadmierna presja na osiągnięcia

Czego uczy szkoła poza nauczaniem przedmiotowym?

• współpracy z rówieśnikami, których nie znają z domu

• postaw obywatelskich

Co wspiera efektywność nauczania w szkole?

• małe grupy

• zajęcia pozalekcyjne [szczególnie ważne dla dzieci z grupy ryzyka np. niski SES, rodzina niepełna)

• jasno określone zasady i wymagania dostosowane do rozwoju dziecka

• dobra redystrybucja środków, które trafiają ostatecznie na cele związane z dziećmi

• strefa najbliższego rozwoju dziecka: dopasowanie programu do wieku, doświadczeń dziecka i jego potrzeb (zasadania powinny być ciekawe i takie, aby dzieci czuły, że coś wynoszą z lekcji)

• nacisk na zaangażowanie, a nie osiągnięcia (czyli na wytrwałość)

• feedback

• wiedza w praktyce

Safetyism, czyli priorytetyzacja bezpieczeństwa (co się na to składa):

• tworzenie stref komfortu

• rozwój cancel culture np. prośba amerykańskich studentów, aby odwoływać wykłady prowadzone przez osoby o skrajnych poglądach, nieporuszanie poróżniających tematów

• antykruchość

• trauma industry - nazywanie trudnych doświadczeń od razu “traumatycznymi”, czasem pół żartem pół serio, ale jednak; język, którego używamy tworzy naszą rzeczywistość; przemysł oparty na lęku społecznym (ma to znaczenie ekonomiczne/ biznesowe, firmy korzystają z tego)

REZYLIENCJA

wystawienie człowieka na trudne doświadczenia pozwala mu się później z nimi zmierzyć

Motywacja -składowe:

1. wysiłek - jak wiele energii wkładamy w zadanie

2. kierunek - określa, dokąd zmierzamy (cel)

3. wytrwałość - jak długo utrzymujemy działanie mimo przeszkód

Motywacja

Złożony proces psychologiczny i fizjologiczny, który inicjuje, kieruje, podtrzymuje i nadaje sens naszym celowym działaniom, będąc wewnętrzną siłą napędową (stanem gotowości) do osiągania zamierzonych celów, zaspokajania potrzeb i pragnień, obejmująca zarówno czynniki wewnętrzne (np. chęć, pasja), jak i zewnętrzne (np. nagrody, presja społeczna)

→ jest kluczowa dla energii, wytrwałości i kierunku naszych zachowań, od najprostszych czynności po skomplikowane marzenia, decydując o tym, dlaczego coś robimy.

Gdy motywacja wewnętrzna jest większa od zewnętrznej to ma to wpływ na:

• lepsze wykonywanie zadań

• wytrwałość

• kreatywność

• witalność

• samoocenę

motywacja wewnętrzna a teoria samostanowienia

samo poczucie kompetencji nie zwiększy motywacji wewnętrznej, jeśli nie będzie miała autonomii

Czy nagradzanie zawsze jest dobre?

nagroda może zniszczyć poziom motywacji wewnętrznej

Motywacja zewnętrzna: rodzaje regulacji

1. regulacja zewnętrzna

2. regulacja introjekcyjna

3. regulacja identyfikacyjna

4. regulacja integracyjna

regulacja zewnętrzna

ugodowość, nagrody i kary zewnętrzne

Przykład: Pracownik wypełnia tabelki w Excelu tylko dlatego, że szef patrzy mu na ręce i grozi zwolnieniem. Gdy szef wychodzi, praca ustaje

regulacja introjekcyjna

źródło jest wewnątrz nas, nie jest związana z Ja, za to związana z lękiem przed poczuciem winy, nagrody i kary wewnętrzne

→ Ktoś idzie na siłownię nie dlatego, że chce być zdrowy, ale dlatego, że wstydzi się swojego wyglądu i czułby się winny, siedząc na kanapie.

regulacja identyfikacyjna

cel, który chcemy osiągnąć, jest związany z wartościami, które są dla nas ważne

Przykład: Uczeń uczy się nudnej matematyki nie dla ocen (regulacja zewnętrzna), ani nie ze wstydu przed rodzicami (introjekcja), ale dlatego, że chce zostać architektem i rozumie, że matematyka jest niezbędnym narzędziem do osiągnięcia tego celu. Uznaje wartość nauki

regulacja integracyjna

synteza z Ja i świadome wartościowanie; działanie jest zgodne z tym, kim jesteśmy

Przykład: Pielęgniarka zmieniająca opatrunki pacjentowi. Sama czynność może być nieprzyjemna, ale ona wykonuje ją z pełnym zaangażowaniem, ponieważ bycie pomocną i troskliwą jest fundamentalną częścią jej tożsamości. Nie ma tu konfliktu ani przymusu

Ukryte założenia edukacyjne

(są jak kultura, nie zauważamy ich na co dzień, ale jeśli się im przyjrzymy, to wyraźnie jest pewna rozbieżność między przekazem a jego prawdziwym sensem)

Pracowitość vs Talent

Kompetencje vs Zdolności

Środowisko vs Geny

kulturowo zależna rola pozytywnych nastawień (Caroll Dweck)

Rodzaje pozytywnych nastawień:

1. Fixed mindset (wyuczona bezradność)

2. Growth mindset (orientacja na mistrzostwo)

Motywacja kompetencji to:

a) chęć dążenia do osiągnięć

b) bodziec do eksploracji, zrozumienia i kontrolowania środowiska

c) dążenie do osiągnięć

a) chęć dążenia do osiągnięć

b) bodziec do eksploracji, zrozumienia i kontrolowania środowiska

c) dążenie do osiągnięć

Ukryte założenia edukacyjne dotyczące trwałości versus zmiany dotyczą:
a) nauczycieli i rodziców b) nauczycieli c) nauczycieli, rodziców oraz dzieci

a) nauczycieli i rodziców

b) nauczycieli

c) nauczycieli, rodziców oraz dzieci

Przekwalifikowanie atrybucji w koncepcji Dweck to:

a) przekonywanie jednostki do zmiany uzasadniania własnej porażki ze sztywnego myślenia na myślenie rozwojowe

b) zmiana myślenia dotyczącego motywacji zewnętrznej

c) oba wymienione procesy

a) przekonywanie jednostki do zmiany uzasadniania własnej porażki ze sztywnego myślenia na myślenie rozwojowe

b) zmiana myślenia dotyczącego motywacji zewnętrznej

c) oba wymienione procesy

U Dweck przekwalifikowanie atrybucji (attribution retraining) to:

interwencja psychologiczna lub edukacyjna, której celem jest zmiana sposobu, w jaki jednostka tłumaczy swoje porażki i sukcesy

Atrybucja "Bezradna" (Helpless Attribution)

Dweck zauważyła, że ludzie o „sztywnym nastawieniu” (Fixed Mindset) w momencie porażki dokonują specyficznej atrybucji:

• Przyczyna: „Nie zdałem, bo jestem za głupi / nie mam talentu do matematyki”.

• Cechy atrybucji: Wewnętrzna, stała, niekontrolowalna (wyuczona bezradność)

• Skutek: Skoro przyczyna jest stała (brak talentu), to dalsze starania nie mają sensu. Pojawia się wyuczona bezradność, spadek motywacji i lęk przed wyzwaniami.

Atrybucja "Nastawiona na mistrzostwo" (Mastery-Oriented Attribution)

Celem przekwalifikowania jest nauczenie jednostki (często ucznia, ale też pracownika), by w tej samej sytuacji myślała inaczej:

• Przyczyna: „Nie zdałem, bo za mało się uczyłem” albo „Uczyłem się w niewłaściwy sposób”.

• Cechy atrybucji: Wewnętrzna, zmienna, kontrolowalna.

• Skutek: Skoro przyczyną był brak wysiłku lub zła metoda, to mam wpływ na wynik w przyszłości. Motywacja zostaje utrzymana lub wzrasta („spróbuję mocniej/inaczej”).

Mechanizm przekwalifikowania (Trening)

Przekwalifikowanie atrybucji nie polega na „pozytywnym myśleniu” (co jest częstym błędem w interpretacji Dweck). Polega na analizie pętli przyczynowo-skutkowej.

Proces ten zazwyczaj obejmuje:

1. Zidentyfikowanie momentu frustracji (porażki).

2. Wyłapanie automatycznej myśli („nie nadaję się”).

3. Podmianę interpretacji na proceduralną („co poszło nie tak w procesie?”)