THUỐC THANH NHIỆT

Đặc điểm chung

• Loại trừ tà nhiệt (Thanh giải lý nhiệt)

• Dùng khi bệnh đã đi vào lý

Công năng chung

• Hạ nhiệt giải kinh

• Giải độc

• Dưỡng âm sinh tân

• An thần

• Chỉ huyết

Do tính ngọt lạnh nên gây tổn thương Tỳ, cần phối hợp với thuốc?

Kiện Tỳ hoà Vị

Do tính đắng lạnh nên gây tổn thương Âm và tân dịch, cần phối hợp với thuốc?

Dưỡng âm

Do tính cay ấm nên dễ gây nôn, cần uống kèm?

Nước gừng, nước ấm

Công năng chung của nhóm thanh nhiệt giải độc

• Chữa bệnh do CN tạng phủ suy giảm → Tà nhiệt ứ đọng

• Ngoại nhiệt xâm nhập

Phối hợp thuốc thanh nhiệt giải độc với nhóm thuốc nào để kháng viêm?

Hoạt huyết

Phối hợp thuốc thanh nhiệt giải độc với nhóm thuốc nào để hạ sốt, thải độc?

Lợi tiệu, nhuận tràng

Phối hợp thuốc thanh nhiệt giải độc với nhóm thuốc nào để chống tái phát và giảm thiếu tân dịch?

Thanh nhiệt lương huyết

Phối hợp thuốc thanh nhiệt giải độc với nhóm thuốc nào nếu có thấp nhiệt?

Thanh nhiệt táo thấp

Phối hợp thuốc thanh nhiệt giải độc với nhóm thuốc nào nếu có hoả bốc?

Thanh nhiệt tả hoả

Kim ngân hoa

• Thanh nhiệt giải độc

• Lương huyết → Sao vàng sém cạnh trị tiểu máu

• Phát tán phong nhiệt

• Kiêng kị với mụn nhọt có mủ và lở loét

Liên kiều

• Thanh nhiệt giải độc

• Tiêu sứng tán kết

• Tán phong nhiệt

Bạch hoa xà thiệt thảo

• Thanh nhiệt giải độc

• Tiêu sưng tán kết

• Hoá đờm chỉ khái

Bồ công anh

• Thanh nhiệt giải độc

• Tiêu viêm tán kết, thông sữa (do viêm tuyến vú tắc tia sữa)

Diệp hạ châu

• Thanh nhiệt giải độc

• Tán ứ thông huyết

• Lợi tiểu

Thổ phục linh

• Thanh nhiệt giải độc

• Lợi tiểu, khử phong thấp

• Lợi gân cốt

Sài đất

• Thanh nhiệt giải độc

• Tiêu viêm

Công năng và chủ trị của phương thuốc Ngân kiều tán?

• Kim ngân hoa 40 g

• Liên kiều 40 g

• Bạc hà diệp 24 g

• Kinh giới tuệ 16 g

• Ngưu bàng tử 24 g

• Trúc diệp 16 g

• Cát cánh 24 g

• Đậu xị 20 g

• Cam thảo 20 g

CN: Thanh nhiệt giải độc, trừ phong nhiệt

→ CT: Nhiệt độc gây mụn nhọt, ngứa, dị ứng, ban chẩn

Công năng và chủ trị của phương thuốc Ngũ vị tiêu độc ẩm?

• Kim ngân hoa 20 g

• Bồ công anh 10 g

• Sinh địa 10 g

• Cúc hoa 10 g

• Cam thảo đất 10 g

CN: Thanh nhiệt giải độc

→ CT: Nhiệt độc, huyết nhiệt gây mụn nhọt, mẩn ngứa, viêm tuyến sữa, tác tia sữa

Công năng và chủ trị của phương thuốc Hoàng liên giải độc thang?

• Hoàng liên 12 g

• Hoàng bá 8 g

• Hoàng cầm 16 g

• Chi tử 10 g

CN: Thanh nhiệt giải độc, tả hoả độc

→ CT: hoả độc, nhiệt độc gây các ổ viêm lớn như viêm cơ, viêm phổi, áp xe phổi – gan.

• Xạ can

• Xuyên tâm liên

• Ngư tinh thảo (Diếp cá)

• Thanh đại (bột chàm)

• Bạch hoa xà thiệt thảo

• Rau sam

• Mần tưới

• Thất diệp nhất chi hoa

• Cỏ roi ngựa

Thanh nhiệt giải độc

Đặc điểm chung của thuốc thanh nhiệt táo thấp?

• Trừ được nhiệt tà và thấp tà

• Công năng - chủ trị:

  • Thanh thấp nhiệt: Viêm, nhiễm khuẩn nói chung

  • Thanh Can, trị: THA

Phối hợp thuốc thanh nhiệt táo thấp với nhóm thuốc nào để trừ hoả độc?

Thanh nhiệt giáng hoả

Phối hợp thuốc thanh nhiệt táo thấp với nhóm thuốc nào để trị Can uất kết?

Sơ Can giải uất

Phối hợp thuốc thanh nhiệt táo thấp với nhóm thuốc nào để trị khí trệ?

Hành khí

Hoàng bá

• Thanh nhiệt táo thấp

• Tư âm giáng hoả khi âm hư phát sốt, mồ hôi trộm, di tinh, phối với Kim anh

• Giải độc trị nhọt

• Chứa berberin

Hoàng cầm

• Thanh nhiệt táo thấp

→ Trị thanh thấp nhiệt ở Phế, Vị

• Thanh Can nhiệt: trị đau mắt đỏ

• Lương huyết, chỉ huyết

• An thai

Hoàng liên

• Thanh nhiệt táo thấp → trị kiết lỵ, tiêu chảy (đơn trị hoặc trong bài Bí phương hóa trệ hoàn)

• Thanh Tâm hỏa, trừ phiền → phối hợp Toan táo nhân (dưỡng tâm an thần)

• Thanh Can minh mục → Can hỏa gây đau mắt đỏ (PH với Hạ khô thảo)

• Giải độc, chỉ huyết

Long đởm thảo

• Thanh nhiệt táo thấp

• Thanh thấp nhiệt ở hạ tiêu

• Tả hoả ở Can Đởm

Nhân trần

• Thanh nhiệt táo thấp

• Thanh thấp nhiệt lợi thấp

• Thoái hoàng

• Phát tán phong nhiệt

Công năng và chủ trị của phương thuốc Long đởm tả can thang?

• Long đởm 8 g

• Hoàng cầm 8 g

• Chi tử 8 g

• Sài hồ 8 g

• Sinh địa 8 g

• Đương quy 8 g

• Trạch tả 8 g

• Mộc thông 8 g

• Sa tiền tử 8 g

• Cam thảo 4 g

CN: Thanh thấp nhiệt can đởm

→ CT: Viêm gan virus, viêm túi mật, ứ mật vàng da, đau mắt đỏ

Công năng và chủ trị của phương thuốc Cát căn cầm liên thang gia vị?

• Cát căn 20 g

• Hoàng cầm 16 g

• Kim ngân hoa 16 g

• Hoắc hương 16 g

• Hoàng liên 10 g

• Mộc thông 16 g

CN: Thanh thấp nhiệt vị tràng

→ CT: Thấp nhiệt vị tràng gây ra tiêu chảy cấp (do ngộ độc thức ăn), lỵ trực khuẩn

Công năng và chủ trị của phương thuốc Bạch thược thang gia vị?

• Hoàng cầm 16 g

• Đại hoàng 4 g

• Binh lang 10 g

• Bạch thược 12 g

• Hoàng liên 10 g

• Mộc hương 12 g

CN: Thanh thấp nhiệt vị tràng

→ CT: Thấp nhiệt vị, lỵ trực khuẩn

• Khổ sâm

• Nha đảm tử

• Thảo quyết minh

• Đạm trúc diệp

• Lô căn

Thanh nhiệt táo thấp

Công năng chung của thuốc thanh nhiệt giải độc?

Trị hoả độc, nhiệt độc

Chi tử

• Thanh nhiệt giáng hoả

• Thanh lợi thấp nhiệt

• Lợi tiểu

• Lương huyết, chỉ huyết

Hạ khô thảo

• Thanh nhiệt giáng hoả

• Minh mục

• Tán kết, tiêu sưng → Trị nhọt vú (phối với Bồ công anh)

Thạch cao

• Thanh nhiệt giáng hoả

• Sinh thạch cao: Trừ phiền, chỉ khát

• Đoạn thạch cao: Sinh cơ, liễm huyết

Tri mẫu

• Thanh nhiệt giáng hoả

• Trừ phiền, chỉ khát

• Nhuận táo

Công năng và chủ trị của phương thuốc Bạch hổ thang?

• Thạch cao 40 g

• Ngạnh mễ 20 g

• Tri mẫu 12 g

• Cam thảo 4 g

CN: Thanh nhiệt tả hoả, sinh tân chỉ khát

→ CT: Sốt cao (sốt nóng, mồ hôi nhiều)

Công năng chung của nhóm thuốc thanh nhiệt lương huyết?

Dưỡng âm sinh tân

Địa cốt bì

• Thanh nhiệt lương huyết

• Trừ cốt chưng ra mồ hôi

• Thanh Phế, giáng hoả

Huyền sâm, Sinh địa

• Thanh nhiệt lương huyết

• Tư âm giáng hoả

Cỏ nhọ nồi

• Thanh nhiệt lương huyết

• Bổ Can Thận

Bạch mao căn

• Thanh nhiệt lương huyết

• Chỉ huyết, lợi niệu

• Dùng được cho người mất tân dịch vì có muối khoáng

Mẫu đơn bì

Xích thược

Thanh nhiệt lương huyết