Theatre Histories: Grieks theater L1

wat suggereren de woorden theatron (een plek om te zien), spektakel (spektakel → bekijken) en shibai (op het gras zijn) over theater?

heater wordt niet alleen toegeschreven aan de prestaties, maar naar het publiek, mensen die zien

Hoe is het moderne theater veranderd ten opzichte van het antieke theater?

het werd een plek voor dialoog tussen mensen in plaats van een ritueel voor goden

wat is ritueel in vroege samenlevingen?

een herhaalde, geformaliseerde handeling bedoeld om bovennatuurlijke krachten te beïnvloeden die de voedselvoorziening en het welzijn beheersen

Waarom creëerden vroege samenlevingen rituelen?

ze geloofden dat bepaalde handelingen gewenste resultaten konden opleveren en begonnen deze te herhalen

wat is een mythe ?

een verhaal dat rituelen en de bovennatuurlijke krachten die daarbij betrokken zijn, verklaart, verhult of idealiseert

Hoe zijn mythen verbonden met rituelen?

Mythen ontstaan vaak uit rituelen en verklaren het doel of de betekenis ervan.

Waar komt de theorie vandaan dat theater is voortgekomen uit rituelen en mythen?

Van westerse wetenschappers die geloofden in cultureel darwinisme

Waar geloofden westerse wetenschappers in toen ze het hadden over cultureel darwinisme?

Ze geloofden dat theaters zich ontwikkelden van primitief naar complex, en beweerden daarom dat het westerse theater, dat zich losmaakte van rituelen, superieur was aan niet-westerse kunstvormen en dat de ‘minder geavanceerde’ samenlevingen uiteindelijk de Europese cultuur zouden bereiken als ze zich voldoende zouden ontwikkelen.

Waarom is het belangrijk om verhalen te vertellen en ernaar te luisteren voor theater?

omdat het vertellen van verhalen en het naspelen van gebeurtenissen door middel van pantomime en imitatie fundamentele menselijke genoegens zijn die hebben geleid tot vroege vormen van podiumkunst

Verhalen vertellen als prototype van theater (3)

• Relateren en luisteren

• Imitatie

• Fantasie

Hoe heeft imitatie bijgedragen aan de evolutie van het theater?

Sommige mensen geloven dat toen mensen dieren of handelingen begonnen na te bootsen, en door middel van imitatie, verhalende dans en zang zich ontwikkelden tot theater.

Welke rol speelt fantasie in het theater?

Mensen streven ernaar de werkelijkheid om te vormen tot vormen die meer voldoening geven dan die in het dagelijks leven. Theater is een middel waarmee mensen hun wereld kunnen definiëren en begrijpen of kunnen ontsnappen aan onaangename realiteiten.

Wat biedt komedie in het theater

een afstandelijke kijk op menselijke problemen waardoor mensen afwijkingen van normen als belachelijk in plaats van bedreigend kunnen zien. Door deze afstandelijkheid kunnen mensen hun sociale problemen analyseren.

Waarom was esthetisch gevoel belangrijk voor theater?

Bewonderen van toneelstukken om hun artistieke kwaliteiten en niet om hun religieuze nut.

Wat is de rol van het publiek bij het ontstaan van theater?

een samenleving die de waarde van theater als autonome en artistieke activiteit erkent. Als niemand schoonheid en plezier ziet in een voorstelling, blijven de rituelen en het vertellen van verhalen slechts functioneel in plaats van artistiek.

Waar gingen de Passiespelen van Abydos over?

Ze speelden het leven en de dood van Osiris na (zoon van de aarde en de hemel, die door zijn broer Seth werd vermoord en in stukken begraven in Egypte).

Wat beweren sommige wetenschappers over de Abydos-toneelstukken?

dat er geen duidelijk bewijs is dat de wederopstanding van Osiris ooit heeft plaatsgevonden

Waar geloofde het publiek van de Passiespelen van Abydos in en wanneer werden de spelen opgevoerd?

Ze geloofden in goddelijke krachten en namen deel als trouwe burgers van Egypte tussen 2500 v.Chr. en 550 v.Chr.

Wanneer bestond het oude Egypte?

rond 3150 v.Chr. tot 641 n.Chr.

Wanneer bestond het oude Griekenland?

rond 1500 v.Chr. tot 300 v.Chr.

Opvallende verschillen tussen het oude Egypte en het oude Griekenland (4)

• jaren

• Locatie

• samenleving

• theater

Verschil tussen het oude Egypte en het oude Griekenland wat betreft locatie

Noord-Afrika rond Egypte en Griekenland rond de stadstaat Athene

Verschil tussen het oude Egypte en het oude Griekenland als het gaat om hun respectievelijke samenlevingen

Statisch en repetitief in tegenstelling tot dynamisch en veranderlijk

Hoe zag theater eruit in het oude Egypte in tegenstelling tot het oude Griekenland?

Nooit theatraal ontwikkeld buiten rituele uitvoeringen, waarbij dezelfde ceremonies eeuwenlang jaar na jaar werden herhaald.

Hoe zag theater eruit in het oude Griekenland in tegenstelling tot het oude Egypte?

Ging naar een theater waar elk jaar nieuwe toneelstukken werden opgevoerd. Men zou dus kunnen stellen dat de Grieken degenen waren die de beslissende stap zetten naar een autonoom theater.

wie is martin bernal?

een wetenschapper die stelde dat de bijdragen van Egypte, zwart Afrika en het Nabije Oosten aan de Europese cultuur in de 19e eeuw verdraaid werden weergegeven

Wat veroorzaakte volgens Bernal de vervorming van de bijdragen van Egypte, zwart Afrika en het Nabije Oosten aan de Europese cultuur?

raciale opvattingen die sommige rassen als fysiek en mentaal superieur beschouwden. Creativiteit vereiste raciale zuiverheid. Griekenland werd door romantici gezien als de zuivere oorsprong van de Europese beschaving.

Welke drie elementen zijn ontstaan in het Griekse theater?

toneelschrijven, acteren en theaterproductie

Wat zijn de drie basisvormen van drama in het Griekse theater?

tragedie, komedie en satyrspelen

Waar werden Griekse toneelstukken opgevoerd?

De toneelstukken werden opgevoerd in een openluchttheater (theatron).)

Wat was de plot van een tragedie in het Griekse theater?

Het plot van een tragedie was bijna altijd geïnspireerd door episodes uit de Griekse mythologie. De onderwerpen hadden betrekking op morele rechten en plichten, waardoor geweld niet was toegestaan en sterfgevallen buiten het toneel plaatsvonden.

Hoe is het Griekse theater verbonden met religie?

het was nauw verbonden met de verering van Griekse goden, waarvan Zeus de leider was, samen met zijn vrouw Hera.

Welke ceremonies bestonden er vóór de 5e eeuw v.Chr. in het Griekse theater?

Er waren ceremonies ter ere van Dionysus, de god van de wijn, vruchtbaarheid en feestvreugde; later werden er Griekse toneelstukken opgevoerd ter ere van Dionysus.

Dithyramb(definitie)

een lange hymne, gezongen en gedanst door een groep van 50 mannen of jongens. De vorm ervan was mogelijk vergelijkbaar met die van een moderne kooruitvoering

Wat was het verschil tussen de leider van de dithyramb en de andere leden?

De leider van het koor reciteerde of zong een geïmproviseerd verhaal terwijl de andere leden een populair refrein zongen.

Welke kooruitvoering wordt beschouwd als het begin van de Griekse drama's

De dithyrambe ter ere van Dionysus

Waarom wordt Athene beschouwd als de bakermat van de democratie?

omdat het in 510 v.Chr. een democratie instelde van vrije mannelijke burgers die geen slaven of buitenlanders waren

hoe zijn democratie en theater met elkaar verbonden in Athene?

Het theater fungeerde als een proeftuin voor directe democratie, waar burgers voorstellingen bijwoonden en maatschappelijke kwesties bespraken.

Wie werd uitgesloten van de Atheense democratie?

vrouwen, buitenlanders, kinderen en slaven

Waren vrouwen en slaven toegestaan om theatervoorstellingen bij te wonen of op te treden?

men neemt aan dat dit niet was toegestaan en dat mannen vrouwelijke rollen speelden met behulp van maskers

Wie is Aeschylus en waarom werd hij beschouwd als de grondlegger van?

Hij was de eerste die drama ontwikkelde tot een vorm die los stond van zang, dans of verhalen vertellen. Hij wordt vaak beschouwd als de grondlegger van het Griekse drama en daarmee van alle westerse drama

Waar gingen de toneelstukken van Aeschylus over?

Adellijke families en verheven thema's en werden geprezen om hun lyrische poëzie en hun dramatische structuur.

Wat voegde Aeschylus toe aan een drama

Het idee van een tweede acteur. Dit was een belangrijke ontwikkeling in de theaterpraktijk, omdat het echte dialogen mogelijk maakte.

Beroemde toneelstukken van Aeschylus (3)

• De Perzen (472 BCE)

• Zeven tegen thebe (467
  BCE)

• De Oresteia Trilogie (Agamemnon, de libatie-dragers, De Eumeniden, 458 BCE.)

Wie waren beroemde/belangrijke toneelschrijvers in de Griekse tragedie?

• Aeschylus

• Sophocles

• Euripides

Hoe bouwde Sophocles zijn plots op?

Hij introduceert personages en informatie op een bekwame manier en bouwt vervolgens snel op naar een climax.

Welk toneelstuk van Sophocles gebruikte Aristoteles als model voor het analyseren van tragedie?

Koning Oedipus (oedipus rex)

Hoeveel toneelstukken heeft Sophocles geschreven en hoeveel daarvan zijn volledig bewaard gebleven?

Hij schreef meer dan 120 toneelstukken, maar slechts 7 zijn volledig bewaard gebleven.

Welke 7 toneelstukken van Sophocles zijn volledig bewaard gebleven?

• Ajax

• Antigone

• Vrouwen van Trachis,

• Oedipus Rex (of, Koning Oedipus)

• Electra

• Philoctetes

• Oedipus in Colonus

Wat was het palmares van Sophocles in dramatische wedstrijden van de stadstaat Athene tijdens de religieuze festivals van de Dionysia?

Hij nam deel aan 30 Dionysia-festivals en won er 24. Hij eindigde nooit lager dan de tweede plaats..

Waarin verschilt Euripides van Sophocles en Aeschylus?

Hij wordt beschouwd als de modernste schrijver.

wat onderscheidt de schrijfstijl van Euripides?

Hij portretteerde vrouwen op sympathieke wijze, gebruikte meer realisme, vermengde tragedie met melodrama en komedie, en behandelde goden en helden sceptisch, waardoor ze menselijker werden.

Waarom waren de toneelstukken van Euripides controversieel?

Hij beeldde goden af als menselijk en gebrekkig, wat volgens sommigen de traditionele morele orde ondermijnde.

Waarom was Euripides de meest tragische dichter?

Hij richtte zich op het innerlijke leven en de motieven van zijn personages op een tot dan toe onbekende manier. Dit beïnvloedde Shakespeare, Racine, Strindberg en anderen.

Hoeveel toneelstukken heeft Euripides geschreven en hoeveel daarvan zijn bewaard gebleven?

Hij schreef ongeveer 92-95 toneelstukken; 18 of 19 daarvan zijn grotendeels intact bewaard gebleven.

Benoem overgebleven toneelstukken van Euripides (6)

• Medea

• Andromache

• Electra

• De trojaanse vrouw

• Orestes

• Bacchae
  

Vertel me eens over het Griekse koor (chorus)

12-15 mannen zongen en dansten in koor, begeleid door een dubbelrietinstrument dat een aulete wordt genoemd.

Wie was een chorodidaskalos in een Grieks koor bij Griekse tragedies?

een koorbegeleider die voor alle festivalproducties werd ingezet. Belangrijk om op te merken is dat er geen regisseurs waren.

Waar hielp het Griekse koor bij tijdens dramatische voorstellingen? (4)

• gaf uitleg of achtergrondinformatie

• gaf commentaar op de actie

• had interactie met andere karakters

• beschreef actie buiten het toneel

Wat vertegenwoordigde een Grieks koor vaak in een tragedie?

het gewone volk van de stadstaat die geregeerd werd door de tragische held

wat gebeurde er met Athene in 413 v.Chr.

Athene leed zijn zwaarste nederlaag in de Peloponnesische Oorlog, wat leidde tot de ineenstorting van zijn imperium.

Wat voor soort regering had Athene tijdens de Peloponnesische Oorlog?

democratie, terwijl Sparta een oligarchie had

Wat is een oligarchie?

een kleine groep elites die over de staat heerst

Wat gebeurde er in Athene in 430 v.Chr.?

Tijdens het tweede jaar van de Peloponnesische Oorlog (430 v.Chr.) werd Athene getroffen door een pestepidemie, waarbij ongeveer 75.000 tot 100.000 mensen omkwamen. Dat is ongeveer een kwart van de bevolking. Onder de slachtoffers van de pest bevond zich Pericles, de leider van Athene.

Hoe heeft de Peloponnesische oorlog de economie van Athene beïnvloed?

De economie van het oude Athene was gebaseerd op handel met andere steden. Maar door de langdurige oorlog met andere delen van Griekenland raakte de economie van Athene geleidelijk in verval en kwam het in grote armoede terecht na het verlies van de oorlog tegen de Spartanen.

Opvallende verschillen tussen Griekse komedies en satyrspelen (5)

• Tijd

• setting

• verhaal

• einde

• doel

Het verschil tussen Griekse komedies en satyrspelen wat betreft tijd en setting

Satyr-toneelstukken speelden zich af in het mythische verleden in een landelijke omgeving, terwijl de Griekse komedie zich afspeelde in het heden in een stedelijke omgeving.

Het verschil tussen Griekse komedies en satyrspelen wat betreft het verhaal en het einde van de stukken

Satyr-toneelstukken waren gebaseerd op chaos en hun einde kende niet noodzakelijkerwijs een verzoening. Het verhaal van de Griekse komedie was gebaseerd op orde en eindigde met een belofte. Het einde bood absurde antwoorden op echte problemen.

Wat was het verschil tussen een satyrspel en een Griekse komedie wanneer het werd opgevoerd?

Satyr-toneelstukken werden direct na drie tragedies opgevoerd en maakten grapjes over de benarde situatie van de tragische personages. De Griekse komedie werd na de Satyr-toneelstukken opgevoerd en bespotte op ironische wijze de machthebbers van die tijd.

Hoe was de plot van een Griekse komedie opgebouwd?

1. Er wordt een gewone en vrolijke alledaagse scène getoond.

2. Er gebeurt iets dat een crisis veroorzaakt.

3. De crisis wordt opgelost.

4. De zaken keren terug naar hun min of meer oorspronkelijke staat, of zelfs naar een betere staat.

5. Een happy end met verzoening door middel van een feest, vaak een huwelijk.

Waarom wordt Dante's Divina Commedia een ‘komedie’ genoemd?

omdat het, net als komedie, van lijden naar een harmonieus en gelukkig einde gaat, niet omdat het grappen bevat

Synoniemen voor minachtend gelach (3)

superioriteit, spot, degradatietheorie

Wie ontwikkelde de theorie van minachtend lachen?

Thomas Hobbes

Wat zegt Thomas Hobbes in Leviathan over minachtend gelach?

Lachen komt voort uit ‘plotselinge glorie’, veroorzaakt door iets dat ons plezier doet of door het opmerken van iets misvormds bij een ander, waardoor we ons superieur voelen.

Twee principes van de oude Griekse komedie

• Superioriteit

• Incongruentie

Wat is de theorie van incongruentie in komedie?

het verklaart lachen als het gevolg van de plotselinge waarneming van iets onverwachts of inconsistent

wie ontwikkelde als eerste de theorie van incongruentie

Duitse filosoof immanuel kant

Wie heeft de theorie van incongruentie verder ontwikkeld na Kant?

Duitse filosoof arthur schopenhauer

Wat zei Schopenhauer over de oorzaak van lachen? (theorie van incongruentie)

De oorzaak van lachen is in alle gevallen simpelweg de plotselinge waarneming van de incongruentie tussen een concept en de werkelijke objecten [...], en lachen zelf is slechts de uitdrukking van deze incongruentie.

Wat is de parabasis in een Griekse komedie?

een scène waarin het koor zich rechtstreeks tot het publiek richt, de toeschouwers en specifieke leden van het publiek belachelijk maakt of andere onderwerpen satiriseert.

Religieuze en politieke functionarissen en andere machthebbers woonden theaterfestivals bij en zaten op de eerste rij van het theater om door de acteurs belachelijk gemaakt te worden.

wie was aristophanes?

een toneelschrijver van oude attische komedie in het oude Athene en de enige nog levende vertegenwoordiger van de oude komedie

Hoeveel toneelstukken van Aristophanes zijn er vandaag de dag nog bewaard gebleven?

11 van de 40

Waaruit bestonden de toneelstukken van Aristophanes? (6)

• chorus (koor)

• mime

• burlesque

• gedurfde fantasie

• genadeloze scheldwoorden, onbeschaamd schunnige, schokkende satire

• uitgesproken vrijheid van politieke kritiek

Welke sociale veranderingen behandelde Aristophanes in zijn toneelstukken?

Hij gebruikte zijn toneelstukken om de ideeën en mensen te hekelen die volgens hem Athene naar de ondergang leidden. Dit kwam omdat Athene tijdens zijn leven snel veranderde en de hebzucht naar een imperium de traditionele morele orde ondermijnde.

Wat is opmerkelijk aan Aristophanes' toneelstuk De Wolken?

Het maakte een karikatuur van Socrates. Omdat de aanval zo venijnig was, zou Plato later schrijven dat het toneelstuk zou leiden tot de uiteindelijke arrestatie en executie van Socrates.

Wat is de rol van Aristophanes in Plato's Symposion?

Hij verschijnt als personage en spreekt over de oorsprong van liefde, terwijl alle anderen het hebben over politiek en sociale strijd.

Personages in Aristophanes' Lysistrata (6)

• Lysistrata

• Calonice

• Myrrhine

• Chorus van oude mannen

• Stratyllis en haar chorus van oude vrouwen

• Magistraat

Lycistrate (Uitleg Toneelstuk Lycestrata)

Hoofdpersoon van het verhaal. Intelligente, gedreven Athense vrouw die vrede wil en die uiteindelijk ook krijgt. Ze stuit op tegenstand, maar is slim en weet haar seksualiteit en die van haar medevrouwen in te zetten om haar doelen te bereiken. Ze is snel van begrip en kan met gemak en elegantie overtuigend argumenteren.

Calonice (Explanation Play Lycestrata)

Een vrouw uit Athene, de buurvrouw van Lysistrata. Ze is aanvankelijk enthousiast over het plan met doorschijnende kleding en mooie jurken, maar sluit zich uiteindelijk aan bij de zaak.

Myrrhine (Explanation Play Lycestrata)

Een vrouw uit Athene. Net als Lysistrata is ze slim en in staat haar seksualiteit te gebruiken om haar echtgenoot te manipuleren. Ze speelt een cruciale rol in de uitvoering en het succes van het complot.

Chorus of old men(Explanation Play Lycestrata)

Het koor van oude mannen vertegenwoordigt de kwetsbare oude mannen van Griekenland. Ze zijn hopeloos en strompelen rond, waarbij ze consequent bij elke gelegenheid van de vrouwen verliezen.

Stratyllis and her chorus of old women (Explanation Play Lycestrata)

Ze zijn slim en koppig (niet zoals de oude mannen). Ze vertegenwoordigen de vrouwen die niet langer vruchtbaar zijn en door Lysistrata worden gestuurd om de Akropolis te bezetten. Ze spelen een cruciale rol in het verhaal, hoewel ze hun seksualiteit niet expliciet gebruiken.

Magistrate (Explanation Play Lycestrata)

De magistraat wordt teruggefloten door Lysistrata, die zijn autoriteit totaal niet respecteert en hem in een strijd van verstand te slim af weet te zijn. Hij vertegenwoordigt de status quo dat mannen aan de macht zijn en het het beste weten. Zijn overtuigingen worden ontmaskerd als hypocriet

Thema's van feministische vastberadenheid in Aristophanes' Lycestrata(5)

• Lysistrata's vastberadenheid om vrouwen te overtuigen

• Geeft zelfs niet toe aan de magistraat

• Opvallend omdat vrouwen in het oude Athene geen publieke rechten hadden

• Lysistrata's vastberadenheid om op te komen tegen Spartaanse vrouwen, oudere mannen, oudere vrouwen en zelfs magistraten is een bewijs van haar wil om de oorlog te beëindigen.

• Ter herinnering: in de Griekse oudheid waren alle acteurs en ook het publiek uitsluitend mannen.

Thema's van burgerlijke ongehoorzaamheid in Aristophanes' Lysistrata (3)

• Vrouwen van verschillende kanten van de oorlog komen samen en voeren een seksstaking om de oorlog te beëindigen

• door hun echtgenoten aan hun behoeften te onderwerpen, door tegen hen in opstand te komen en seks te weigeren totdat ze stoppen met vechten tegen hun tegenstanders

• Herinnering: Aan het einde van het toneelstuk keren de vrouwen terug naar hun huishoudelijke taken. We kunnen zien dat het toneelstuk is geschreven door een blanke man in de oudheid, en het is daarom te vergezocht om het een feministisch toneelstuk te noemen.

Het thema seks in Aristophanes' Lysistrata

Het centrale thema van het toneelstuk: er wordt vaak gezegd dat seks en geld de twee drijfveren van de mensheid zijn: Lysistrata ontzegt de mannen seks en bezet de citadel (de Akropolis) waar het geld wordt bewaard. De vrouwen blijven vastberaden en de mannen bezwijken voor hun wanhoop om seks. Mannen die terugkeren uit de oorlog worden in het toneelstuk afgebeeld met enorme erecties, wat het gedrag van de mannen symboliseert en bespot.

Wat vertegenwoordigt Creon in Sophocles' Antigone?

ethische orde en staatsgezag, gebaseerd op de principes van universaliteit: wetten van de staat

Wat vertegenwoordigt Antigone in Sophocles' Antigone?

wetten van de huisgoden, dat wil zeggen verwantschap

Wat is volgens Hegel de relatie tussen staat en verwantschap? (Antigone van Sophocles)

Het zijn binaire tegenstellingen; verwantschap moet wijken voor staatsgezag als uiteindelijke arbiter van gerechtigheid.

Welke tegenstrijdigheid bestaat er in Hegels theorie over staat en verwantschap? (Antigone van Sophocles)

Hoewel burgers moeten vechten voor de staat, kunnen alleen moeders (verwantschap) die burgers voortbrengen – dus verwantschap benadert de staat.