4. Kant: Synthese van rationalisme en empirisme

Kant’s doel

De wetenschap redden na Hume’s scepsis → verklaren hoe zekere kennis mogelijk is.

Analytisch oordeel

Verklaart wat al in begrip besloten ligt; vergroot kennis niet.

Synthetisch oordeel

Voegt nieuwe kennis toe over werkelijkheid.

A priori

Voorafgaand aan ervaring, uit verstand.

A posteriori

Na ervaring, via waarneming.

Synthetisch a priori

Uitspraken die nieuwe kennis geven, maar onafhankelijk van ervaring waar zijn (zoals wiskunde, causaliteit).

Transcendentale filosofie

Onderzoekt de voorwaarden waaronder kennis mogelijk is.

Fenomenale wereld (Welt für sich)

De wereld zoals die aan ons verschijnt.

Noumenale wereld (Welt an sich)

De wereld op zichzelf, onkenbaar voor mensen.

Categorieën

Aangeboren structuren van het verstand (zoals causaliteit, eenheid).

Causaliteit volgens Kant

Komt niet uit ervaring, maar uit onze verstandelijke ordening van ervaring.

Schandaal van de filosofie

Het onvermogen van de filosofie om het bestaan van de buitenwereld te bewijzen.

Neokantianisme

Breidt Kant uit → categorieën veranderlijk, ratio blijft leidend.