Economie Begrippen H1K4

Periode 3

Levensloop

De opeenvolging van levensfases. Iedere fase kent een andere financiële situatie.

Voorraadgrootheden

Financiële grootheden die je meet op een bepaald moment, zoals bezittingen en schulden.

Vermogen

Het vermogen van gezinnen is het verschil tussen bezittingen en schulden.

Stroomgrootheden

Financiële grootheden die je meet per tijdseenheid, zoals inkomsten en uitgaven.

Inkomen

De beloning voor het beschikbaar stellen van productiefactoren, zoals arbeid of kapitaal.

Menselijk kapitaal

De kennis en vaardigheden die je verkrijgt door opleiding, training en ervaring.

Verdiencapaciteit

De mogelijkheid om een inkomen uit arbeid te verdienen.

Ruilen over de tijd of intertemporele substitutie

Het uitstellen of vervroegen van (consumptie) uitgaven.

Sparen

Het afzien van consumptie op een bepaald moment.

Spaarmotieven

De drie spaarmotieven zijn: het zekerheidsmotief, het doelmotief en het vermogensmotief.

Lenen

Het naar voren halen van consumptie en later terugbetalen.

Leenmotieven

De drie leenmotieven zijn: lenen om een tegenslag op te vangen, voor de aanschaf van (duurdere) consumptiegoederen en om een tijdelijk tekort op te vangen.

Consumptief krediet

Alle geldleningen die bedoeld zijn voor de aanschaf van consumptiegoederen.

Hypothecaire lening of hypotheek

Een lening met een onroerend goed als onderpand.

Algemene prijs van tijd

De rente die je betaalt voor een lening.

Individuele prijs van tijd

De prijs die je bereid bent te betalen voor een lening.

Tijdsvoorkeur

Mate waarin mensen uitgaven kunnen uitstellen. Lage tijdsvoorkeur: makkelijk uitstellen, hoge tijdsvoorkeur: moeilijk uitstellen.

Onderhandse lening

Lening tussen twee partijen zonder tussenkomst van een bank.

Vermogensmarkt

Alle vraag en aanbod van vermogenstitels.

Geldmarkt

Alle vraag en aanbod van vermogenstitels met een looptijd tot één jaar.

Kapitaalmarkt

Alle vraag en aanbod van vermogenstitels met een looptijd langer dan één jaar.

Nominale rente

De rente die je krijgt voor spaargeld of betaalt voor een lening.

Reële rente

De rente waarbij je rekening houdt met de inflatie.

Reële waarde van een schuld

De waarde van een schuld gecorrigeerd voor inflatie.

Rentelasten

De (maandelijkse) rentevergoeding die de geldnemer betaalt over een (hypothecaire) lening.

Collectieve sector

De overheid en de sociale zekerheidsinstellingen.

Rijksbegroting

Overzicht van de toekomstige inkomsten en uitgaven van de rijksoverheid.

Miljoenennota

De toelichting op de rijksbegroting.

Directe belastingen

Belastingen over winst, inkomen en vermogen die direct aan de overheid worden afgedragen.

Indirecte belastingen

Kostprijsverhogende belastingen die via de aankoop van producten en diensten indirect aan de overheid worden afgedragen.

Sociale premies

Premies die geheven worden in verband met de sociale verzekeringen.

Begrotingssaldo tekort/overschot

Het verschil tussen de inkomsten en uitgaven van de rijksoverheid, een positief verschil levert een begrotingsoverschot, een negatief verschil een begrotingstekort.

Staatsschuld

De schuld van de rijksoverheid die op een bepaalde tijdstip wordt gemeten.

Overheidsschuld

De staatsschuld plus de schulden van lagere overheden.

Financieringssaldo

Het saldo van het begrotingstekort minus de aflossingen.

Publieke schuld

Een schuld van de overheid.

Private schuld

Een schuld van een bedrijf of een gezin.

Stabiliteits- en groeipact

Eisen waaraan eurolanden en toetredende landen moeten voldoen om de stabiliteit van de euro te garanderen.

Staatsschuldquote

De staatsschuld als percentage van het bbp.

Begrotingsbeleid

Het beleid van de regering om via de inkomsten- en uitgavenkant van de rijksbegroting invloed uit te oefenen op de economie.

Omslagstelsel

Een systeem waarbij de ontvangen premie van een jaar gebruikt wordt voor uitkeringen in dat jaar.

Sociale verzekeringen

Verplichte verzekeringen die bestaan uit volksverzekering en werknemersverzekeringen.

Volksverzekering

Verzekering die voor iedereen geldt die in Nederland woont of werkt. De uitkering is onafhankelijk van het inkomen.

Werknemersverzekering

Verzekering voor (voormalig) werknemers, betaald door werkgevers en werknemers en uitgekeerd door UWV.

Sociale voorzieningen

Voorzieningen in de vorm van uitkeringen bedoeld voor mensen die geen uitkering krijgen van een werknemersverzekering.

Solidariteitsbeginsel

Bij de sociale zekerheid worden de risico’s door alle deelnemers gedeeld. Het recht op een uitkering is niet afhankelijk van de betaalde premie.

Intergenera