tehnologija - parenteralni (prez 7)

intravenski nacin primjene - sta pruza?

brz terapijski efekay

kompletnu bioraspolozivost

karakteristike iv primjene

• ljekovi se najcesce primjenjuju u obliku vodenih rastvora ili emulzija

• aplikacija preko perifernih ili centralnih vena

• nakon aplikacije, preparat se u krvotoku razblazuje i distribuira

• infudibilni oblici kod ljekovakod kojih se zeli postici kontinuirana terapija, posebno aki supst ima kratko poluvrijeme eliminacije ili usko terapijsku sirinu

im primjena, karakteristike

• sporije i prolongirano oslobadjanje

• ogranicen volumen punjenja (2-5ml)

• esencijalna osmolalnost (nema razredjivanja/dilucije)

• varijabilna brzina apsorpcije

im primjena, oblici

• vodeni rastvori

• suspenzije

• emulzije

da li im primjena garantuje brzo djelovane

ne

subkutana primjena, karakteristike

• sporije pojavljivanje djelovanje

• jednostavnija primjena

• ogranicen volumen (2ml)

• stroga kontola pH i tonicnosti

subkutana primjena, oblici, namjena

• vodeni rastvori

• suspenzije

• emulzije

namjena: ljekovi koji se ne mogu davati oralno - insulin, vakcine, testovi za alergiju

subkutana primjena, faktori koji uticu na apsorpciju:

• ubrzavanje apsorpcije - primjena toplote, masaza, enzim hijaluronidaza

• lokalizovanje dejstva - dodavanje vazokonstriktora (epinefrin hlorid)

intradermalna primjena, karakteristike

• izmedju slojeva koze, u epidermis

• vrlo spora apsoropcija

• ogranicen volumen (0,1ml)

intradermalna primjena, namjena

kada je potrebna lokalna reakcija koze ili spora sistemska apsoropcija

intraarterijalna primjena, kada se koristi

• kada je potrebno dovesti ljekovitu supst direktno u odredjenu oblast krvnog suda

• citostatici, vazodilatatori, kontrastna sredstva za angiogram

intraarterijalna primjena, prednosti i rizici ( sta je sigurnosna mjera)

prednost - povecava se lokalna koncentracija lijeka

rizici - moguca smanjena rastvorljivost lijeka i talozenje u arteriji - embolija, nekriza, cak i smrt

• preparati se razblazuju prije primjene

prednosti parenteralnog nacina primjene lijeka

• tacnost doziranja

• brzo i pouzdano sistemsko djelovanje

• mogucnost produzenog djelovanja

• pogodnost za pacijente koji ne mogu uzmati lijek per os

• mogucnost samodavanja

• izbjegavanje degradacije lijeka (zaobilazi se GIT)

• pogodnost davanja tecnosti, elektrolita i hranljivih supstanci

nedostaci parenteralnog nacina primjene

• neprijatnost za pacijenta

• tesko ispravljanje greske

• ’mogunost sepse

• mogucnost embolije

• mogucnost tromboflebitisa

• mogucnost infekcije na mjestu primjene

• zahtevaju posebnu opremu i uredjaje za izradu i primjenu

• postoji rizik za zdravstvene radnike od povrede iglom

efikasnost terapije lijekom

pravi lijek

u pravoj dozi i odg farm obliku

na pravom mjestu

u pravo vrijeme

farm oblik treba da omoguci prenos ljekovite supst do mjesta dejstva i ucini da raspolozivost lijeka bude u odg konc u odg vrijeme i u dovoljno dugom periodu

fizioloski zahtjevi za parent preparate

1. pH vrijednost - 7,4 —> puferovanje - kisele soli (acetat, citrat, fosfat), cilj: izbegavanje bola i ostecenja tkiva na mjestu primjene

1. tonicnost - preparat treba da je izotonican d bi se smanjika iritacija i osigurala sigurna primjena

2. sterilnost i pirogeni

potencijalni izvori pirogena u parent preparatima su

• rastvaraci, vodeni vehikukumi

• oprema

• primarna ambalaza i cepovi

• aktivne i pomocne supst

• uslovi cuvanja preparata

• osoblje i radne povrsine

testovi za pirogenu aktivnost su

test za pirogene na kunicima

test za ednotoksine - LAL test

fizicko hemijski i tehnoloski zahtjevi (kvalitet) za parent preparate

• mehanicka oneciscenja

• stabilnost

najcesci vidovi nestabilnosti parent preparata

hidroliticka i oksidativna degradacija

pored njih: racemizacija, polimerizacija, izomerizacija, deaminacija

sta je znacajno za stabilnost parent preparata

ambalaza i pomocne supstnace

pomocne supstnce u parent preparatima

• za izotonizaciju

• za podesavanje pH

• za povecanje rastvorljivosti

• za stabilizaciju

• za zastitu od mikrobioloske kontaminacije (konzervansi)

vrste parenteralnih preparata

injekcije

infuzije

koncentrati za izradu za injekcije ili infuzije

praskovi za izradu injekcija ili infuzija

implanti

gelovi za injekcije

opsta ispitivanja parent preparata

sterilnost

bakterijski endotoksini

Šta su injekcije i koji su osnovni zahtjevi za njihovu izradu?

Injekcije su sterilni rastvori, emulzije ili suspenzije. Osnovni zahtjevi su:

• Sterilnost

• Apirogenost

• Odsustvo mehaničkih onečišćenja

• Zabrana dodavanja boja

Navedite uobičajenu količinu primjene i volumen pakovanja za injekcije.

Količina primjene je obično 0.2 - 5 \text{ ml}, dok je volumen pakovanja u rasponu od 0.5 - 50 \text{ ml}.

Koja ispitivanja se sprovode za injekcije?

Ispitivanja uključuju:

• Ujednačenost punjenja (za suspenzije)
• Ujednačenost sadržaja
• Bakterijski endotoksini
• Pirogene materije

Koji su specifični zahtjevi za infuzije u poređenju sa injekcijama?

Infuzije su sterilni rastvori ili emulzije ulje-u-vodi (U/V). Specifičnosti:

• Nikada ne smiju biti suspenzije
• Pakuju se u velikim volumenima
• Moraju biti izotonične
• Ne smiju sadržavati konzervanse

Koje su karakteristike emulzija za infuziju?

• Tip emulzije: U/V
• Udio uljane faze: 10 - 20\%
• Vodena faza: sadrži glukozu, glicerol ili sorbitol
• Stabilizator: Lecitin
• Veličina kapljica: 0.5 - 1 \text{ \mu m} (hilomikroni)

Klasifikacija čistih soba prema GMP standardima za izradu parenteralnih preparata:

• Klasa A: Visoki rizik, laminarni protok vazduha (0.45 \text{ m/s}), koristi se za punjenje injekcija.
• Klasa B: Okolina klase A, služi za aseptičnu izradu.
• Klasa C i D: Manje kritične operacije poput pripreme rastvora za filtraciju.

Koji su najčešći rastvarači koji se miješaju sa vodom (korastvarači)?

To su etanol, tečni polietilen glikol (PEG), propilenglikol i glicerol. PEG ima ograničenu upotrebu zbog toksičnosti i uglavnom se koristi za i.m. primjenu.

Koji se konzervansi koriste za injekcije i kada su zabranjeni?

Koriste se:

• Benzil alkohol (0.9\%
• Smješa parabena (metil i propilparaben)
• Fenilmerkuri-nitrat (0.002\%

Zabranjeni su za uljane preparate i infuzije. Takođe, parabeni su nekompatibilni sa polisorbatima, PVP-om i PEG-om jer stvaraju neaktivne komplekse.

Navedite primjer antioksidanasa i sinergista u formulaciji.

• Antioksidansi: Natrijum ili kalijum bisulfit/metabisulfit, askorbinska kiselina, cistein.
• Sinergisti: Limunska i fosforna kiselina.
• Helatni agensi: EDTA i njene soli.

Koja su fizičko-hemijska ispitivanja gotovih injekcija?

Ispitivanja obuhvataju:

• Bistrinu i stepen opalescencije
• Mehanička onečišćenja (vidljive i nevidljive čestice > 25 \text{ \mu m})
• pH vrijednost (potenciometrijski, obično 5 - 8)
• Izotoničnost (sniženje tačke mržnjenja) i osmolalitet
• Integritet zatvorenosti

Šta su implanti i gelovi za injekcije?

• Implanti: Sterilni čvrsti oblici za parenteralnu implantaciju koji omogućavaju oslobađanje supstance u dužem periodu.
• Gelovi za injekcije: Sterilni gelovi pogodnog viskoziteta za modifikovano oslobađanje aktivne supstance sa mjesta injektovanja.

Šta obuhvata pravilna formulacija i izrada parenteralnih preparata?

Pravilna izrada zahtijeva: 1. Uredan i čist prostor (opšti zahtjevi GMP). 2. Obučeno osoblje koje osigurava kvalitet i stabilnost. 3. Adekvatnu opremu i mjerne uređaje. 4. Precizno definisan volumen.

Opišite klasifikaciju čistih soba (A, B, C, D) prema GMP standardima.

• Klasa A: Visoki zahtjevi i rizik, laminarni protok vazduha (0.45 \text{ m/s}), koristi se za punjenje injekcija. - Klasa B: Prostor koji predstavlja okolinu klase A, služi za aseptičnu izradu. - Klasa C i D: Prostori za manje kritične operacije, poput pripreme rastvora za filtraciju i rukovanja opremom.

Koji su zahtjevi za sterilnu vodu za injekcije?

Voda mora ispunjavati zahtjeve za: 1. Hemijsku čistoću: Aciditet/alkalitet, provodljivost, odsustvo oksidabilnih supstanci i jona (hloridi, nitrati, sulfati, aluminijum, amonijum, teški metali). 2. Fizičku čistoću: Ostatak poslije isparavanja i odsustvo čestica. 3. Bezbjednost: Sterilnost i limitiran sadržaj bakterijskih endotoksina (0.25 \text{ IU/ml}).

Navedite uobičajene izotonične rastvore koji služe kao vehikulumi.

• 0.9\% \text{ NaCl} (1000 \text{ ml} ili bakteriostatski 30 \text{ ml}). - Ringerov rastvor (obični i sa laktatima od 1000 \text{ ml}). - 5\% \text{ rastvor glukoze} (1000 \text{ ml}).

Koje se vrste rastvarača, osim vode, koriste u formulaciji?

• Korastvarači: Etanol, tečni polietilen glikol (PEG - ograničen na i.m. zbog toksičnosti), propilenglikol i glicerol. - Rastvarači koji se ne miješaju s vodom: Biljna ulja (i.m. primjena) i emulgujuća ulja soje i šafrana (za i.v. infuzije u parenteralnoj ishrani).

Koji su zahtjevi za pomoćne supstance u izradi parenteralnih preparata?

Supstance moraju biti visokog stepena čistoće i neškodljive. Ne smiju ometati terapijski efekat aktivne supstance. Posebno je naglašena zabrana dodavanja korigensa boja.

Šta se koristi za regulaciju toničnosti i pH vrijednosti (puferi)?

• Toničnost: Natrijum hlorid, kalijum nitrat ili glukoza (preparati su uglavnom izotonični). - Puferi: Acetatni, fosfatni ili citratni (moraju biti netoksični).

Navedite primjere antioksidanasa i njihovih dodataka u formulaciji.

• Antioksidansi: Na/K bisulfit ili metabisulfit, askorbinska kiselina i cistein. - Sinergisti: Limunska i fosforna kiselina. - Helatni agensi: EDTA i njene soli.

Koji se konzervansi koriste i kada su inaktivisani?

• Vrste: Benzil alkohol (0.9\%), parabeni (metil i propilparaben) i fenilmerkuri-nitrat (0.002\%). - Zabrane: Ne koriste se u uljanim preparatima i infuzijama. - Inkompatibilije: Parabeni grade neaktivne komplekse sa polisorbatima, PVP-om i PEG-om.

Navedite osnovne vrste kontejnera i njihove karakteristike.

1. Ampule: Staklene ili plastične sa izduženim i usječenim vratom. 2. Bočice sa probodnim čepom: Valjkasti kontejneri (5 \text{ ml} za injekcije; 125 - 500 \text{ ml} za infuzije) sa gumenim čepom zaštićenim aluminijumskom kapicom. 3. Prethodno napunjeni špricevi.

Koja se ispitivanja sprovode u okviru provjere izgleda i fizičkih svojstava injekcija?

• Bistrina i stepen opalescencije. - Mehanička onečišćenja: Vidljive čestice i nevidljive čestice (\ge 25 \mu\text{m}). - Relativna gustina i osmolalitet. - Veličina čestica (kod suspenzija i emulzija).

Koja su ključna kvalitativna i bezbjednosna ispitivanja parenteralnih preparata?

• pH vrijednost: Određuje se potenciometrijski (uobičajeno 5 - 8). - Toničnost: Ispitivanje sniženja tačke mržnjenja. - Ujednačenost: Punjenja, sadržaja i mase (za jednodozne praškove). - Bezbjednost: Sterilnost, pirogenost, bakterijski endotoksini i neškodljivost. - Integritet: Ispitivanje zatvorenosti kontejnera.