Kaarten: ontwikkelingspsychologie LES 2 Bart Soenen ugent | Quizlet

wat kan je zeggen over het mensbeeld dat mensen van nature slecht zijn

Kinderen komen ter wereld als een vat vol driften en impulsen die potentieel gevaarlijk zijnDe primaire rol van volwassenen (ouders, leerkrachten, ...) is om die impulsen in goede banen te leiden

wat kan je zeggen over het mensbeeld dat mensen een leeg blad zijn

Kinderen komen ter wereld als een onbeschreven blad, wiens ontwikkeling alle kanten uit kanDe primaire rol van volwassenen (ouders, leerkrachten, ...) is om hen vanaf nul alles aan te leren

wat kan je zeggen over het mensbeeld dat mensen van nature goed zijn

Kinderen zijn van nature morele wezens gericht op het goedeDe primaire rol van volwassenen (ouders, leerkrachten, ...) is om die goedheid te voeden en te cultiveren

welke 2 soorten van selectie heb je bij de evolutietheorie van Darwin

natuurlijke selectieseksuele selectiebeide soorten eigenschappen hebben een grotere kans om overgeërfd te worden, zodat alleen goed aangepaste soorten overleven (survival of the fittest)

wat is natuurlijke selectie

organismen met bepaalde eigenschappen (adaptaties) slagen er beter in om te overleven

wat is seksuele selectie

eigenschappen die bijdragen tot reproductieve succes van organisme (voortplantingskansen)

wat is de betekenis van evolutietheorie voor ontwikkelingspsychologie

deze vaststellingen worden door ontwikkelingspsychologen toegepast op de mens: bepaalde eigenschappen en gedragingen zijn nuttig voor onze overlevingrecapitulatietheorie

wat is de recapitulatietheorie

"ontogenese als soort van herhaling van fylogenese: tijdens je leven ""evolueer"" je zoals bij fylogenese (maar deze theorie is achterhaald)"

wat is ontogenese

de ontwikkeling van een mens gedurende een mensenleven (van geboorte tot dood)

wat is fylogenese

de ontwikkeling of evolutie van de mens als soort (over verschillende generaties heen)

wie heeft de Recapitulatietheorie toegepast op ontwikkeling van spel

Stanley Hall

hoe heeft Stanley Hall de recapitulatietheorie toegepast op ontwikkeling van spel

vroege kindertijd (0-4 jaar) = stadium van de dieren, bvb. gooien, trommelen, kapotslaan ...kindertijd (4-8 jaar) = stadium van de nomadische mensachtigen ('anthropoids') = jagen en vissen, bvb. tikkertje, verstoppertje, ...Pre-adolescentie (8-12 jaar) = stadium van overgang naar sedentair bestaan, bvb. kampen bouwenAdolescentie (12-24 jaar) = stadium van beschaving, bvb. sportclubs, jeugdbeweging...

wat is de normatieve benadering (= voorloper van de ontwikkelingspsychologie) van Hall en Gesell

"grootscheeps onderzoek om leeftijdsgemiddelden en typische ontwikkeling ('de norm') in kaart te brengenbeschrijving leidt tot vaststelling van geordend patroon van veranderingen: bevestigt maturatie-idee""de originele impuls om te groeien is eerder endogeen, en niet exogeen. de context genereert de progressie van ontwikkeling niet."""

wat heeft Binet gedaan

de Stanford-Binet intelligentietest gemaakt om kinderen te identificeren met leerproblemen

wat is de psychoanalytische visie op ontwikkeling

kinderen gaan door een reeks van stadia waarin conflicten tussen biologische driften (agressief, seksueel ...) en sociale verwachtingen. Oplossing bepaalt psychisch functioneren

wat is de psychoanalytische theorie over ontwikkeling

hoe ouders omgaan met impulsen (driften) van kinderen in eerste levensjaren bepaalt ontwikkeling persoonlijkheid

Wat zei Freud over de ontwikkeling

De menselijke psyche bevat een interne bron van vaste psychische energie die gedrag motiveert (=driften), en persoonlijkheidsontwikkeling is het gevolg van hoe het individu omgaat met deze driften

welke 2 basisdriften zijn er volgens Freud

libidothanatos

waarop is libido gericht

leven, plezier, liefde ... (= samenleven met anderen)

waarop is thanatos gericht

destructie, dood ... (zich differentiëren van anderen)

wat is het id

bron van biologische basisbehoeften en verlangensgeregeerd door een primair denkproces zonder logicaopereert volgens het lustprincipe= driften

wat is het ego

"bewuste en rationele kant van de menswerkt aan de hand van het realiteitsprincipegeregeerd door ""secundair proces denken"""

wat is het super-ego of uber-ich

"= geweten regels van maatschappij volgenvertegenwoordigt het deel dat de normen en waarden van de maatschappij internaliseertaangeleerd door socialisatiehet ""goede"" wordt beloond (trots) het ""slechte"" wordt bestraft (schaamte, schuld)"

welke metafoor is er voor de persoonlijkheidsontwikkeling van Freud

zoals een waterbuizensysteem in een huis de kranen open = het id predomineert (neurotische angst)de kranen dicht = het super-ego predomineert (morele angst)de druk afleiden = Ego bemiddelt: als je de druk kunt afleiden maak je gebruik van de kracht van de driften om iets te doen dat maatschappelijk geaccepteerd wordt. (beste volgens Freud)

wat is een erogene zone

zone die op een bepaald ogenblik lust verschaft door bevrediging van het eros te bieden

welke 5 psychoseksuele stadia zijn er allemaal volgens Freud

orale fase: geboorte - 1 jaaranale fase: 1-3 jaarfallische fase: 3-6 jaarlatentie fase: 6-11 jaargenitale fase: adolescentie

wat is probleem tijdens de orale fase

tekort aan voeding & liefde in het eerste levensjaar

wat kan een gevolg zijn aan problemen tijdens de orale fase

orale fixaties: nagelbijtenrokenalcoholverslavingseparatieangst, afhankelijkheid

hoe wordt de eerste hechtingsrelatie volgens Freud gevormd

wanneer de baby in de schoot van de mama moedermelk drinkt

wat kan een probleem zijn tijdens de anale fase

geen controle hebben over de sluitspier

wat kan een gevolg zijn van problemen tijdens de anale fase

anale fixatie: controlefreakbedplassenOCD: smetvrees, dwanghandelingen

welke soorten karakters kan je hebben ten gevolge van een anale fixatie

zeer rebels, geen gezag aanvaardenzeer beschaamd, jezelf minderwaardig en vies vinden

wat is volgens Freud het scharnierpunt in menselijke persoonsontwikkelingen

de Fallische fase (3-6 jaar)

wat gebeurt er tijdens de fallische fase

ontdekken van genitaliën: zoon wordt verliefd op mama en dochter wordt verliefd op papa: oedipuscomplex of elektracomplex

hoe moet het oedipus- of elektracomplex opgelost worden binnen een gezin

de ouder van hetzelfde geslacht moet ingrijpen

wat kunnen gevolgen zijn van een probleem tijdens de fallische fase

fallische fixatie: kan super-ego te snel installeren dat doet overdenken, dit zorgt ervoor dat het kind snel onzeker wordt

welke persoonlijkheidstrekken kunnen gevolgen zijn van een fallische fixatie

bindingsangstte streng voor jezelfdysfunctioneel zelfkritisch perfectionismesociale angst

wat gebeurt er tijdens de latentie fase

niks, competencies zijn belangrijk

wat gebeurt er met de driften tijdens de genitale fase

de driften zijn niet meer auto-erotisch (= op zichzelf gericht), en niet meer partieel: je wordt aangetrokken tot een volledige persoon, en niet een deeltje ervan zodat je in staat bent tot geslachtsgemeenschap

welk soort theorie is de theorie van Freud

(continu/discontinu en nature/nurture) discontinue met 1 verloop en nature + nurture (want nature is de driving force achter de ontwikkeling, maar ook nurture want er zijn interacties met vertrouwenspersonen die van belang zijn, zoals in de fallische fase)

welke kritiek was er allemaal op Freud

te grote klemtoon op rol seksuele gevoelens in ontwikkelingtheorie is cultuurspecifiekgeen onderzoek bij kinderenduistere visie over driftenbiased door selecte groep patiënten van hem (omdat hij vaak te maken had met mensen met extreme psychopathologieën)

wat zijn de verschillen van het ego bij Erikson en Freud

- bij freud is het ego eerder defensief (want het verdedigt zich tegen dreigingen van het id en uberich), bij erikson is het eerder constructief (actief oplossen van conflicten waarmee individu wordt geconfronteerd) - Freud zijn visie is pessimistisch & donker: ego levert voortdurende strijd, Erikson is eerder optimistisch: hij zegt dat het ego een pro-actieve, reactieve, sturende en positieve kracht is die voortdurend streeft naar ontwikkeling van psycho-sociale identiteit

wat is het verschil tussen Erikson en Freud ivm. de sociale omgeving

bij Freud speelt de sociale omgeving een minimale rol, bij Erikson is dit een groot deel: want psychosociale ontwikkeling staat centraal en hangt af van culturele context

wat is het verschil tussen Erikson en Freud ivm. de duur van de ontwikkeling

Freud zegt dat de persoonlijkheid vast ligt na 5 jaar, maar Erikson zegt dat de ontwikkeling een levenslang proces is, en hij voegt enkele stadia toe aan die van Freud

welke 8 psychosociale conflicten zijn er volgens Erikson

(in volgorde) vertrouwen vs. wantrouwenautonomie vs. schaamteinitiatief vs. schuldvlijt vs. inferioriteitidentiteit vs. verwarringintimiteit vs. isolementgenerativiteit vs. stagnatieego-integriteit vs. wanhoop

wat is het Epigenetisch model

groeien van binnenuithet leven ontwikkelt zich volgens een vast stramien van binnenuit: universele geldigheid, maar contextuele invullingopeenstapeling van verschillende lagen => goed doorkomen van een crisis heeft implicaties voor verdere tijdsontwikkeling

wat zijn 2 voordelen van psychoanalytische theorieën

nadruk op unieke, individuele levensgeschiedenis (klinische methode)inspireerde onderzoek over vele aspecten van menselijke psycho-sociale ontwikkeling

wat zijn 2 nadelen van psychoanalytische theorieën

weinig aandacht voor andere methodes, daardoor geïsoleerdvele ideeën zijn moeilijk te onderzoeken, zoals ego-sterkte

op welke filosofische achtergrond is het behaviorisme gebaseerd

Locke: kind als onbeschreven blad (tabula rasa) continue ontwikkelingvele richtingenkind = passief

wat is gedrag volgens skinner

een instrument om beloningen te verwerven en straf te krijgen

hoe beschrijft skinner operante conditionering

operatie uitvoeren op de omgeving = intentioneel ingrijpen om iets gedaan te krijgen

hoe beschrijft skinner instrumentele conditionering

gedrag is een instrument om in te grijpen op de omgeving

wat is het doel van bekrachtigen

ervoor zorgen dat gedrag toeneemt

wat is het doel van straffen

ervoor zorgen dat het gedrag afneemt

wat gebeurt er bij positieve bekrachtiging

gedrag neemt toe door toedienen van gewenste stimulus

wat gebeurt er bij negatieve bekrachtiging

gedrag neemt toe door het wegnemen/vermijden van een aversieve stimulus

wat gebeurt er bij positieve straf

gedrag neemt af door toedienen van aversieve stimulus

wat gebeurt er bij negatieve straf

gedrag neemt af door wegnemen van gewenste stimulus

wat zijn 2 verschillen tussen klassieke en operante conditionering

klassiek: S-R sequentie, operant: R-S sequentieklassiek = passief: gedrag is functie van aanwezigheid van stimulus die reflexmatig gedrag uitlokt, operant = actief: individu probeert actief bepaalde stimulus te bekomen

hoe kan het huilen van een baby geïnterpreteerd worden vanuit de behavioristische modellen

stimulus = aandachtstekort respons = huilen

wat is een kernassumptie van het traditioneel behaviorisme over de mens

mens = passief er worden passief S-R en R-S reacties op ons aangebracht, dus we hebben geen interne groeiprocessen of introspectieleerprocessen worden gradueel op elkaar gezet, en die maken ons tot de persoon wie we zijner zijn geen endogene maturatiekrachten die zorgen voor een sequentie in de ontwikkeling, alles is mogelijk, want de mens is een onbeschreven blad

wat is een kernassumptie van het traditioneel behaviorisme over sociale omgeving

sociale omgeving programmeert menselijk gedrag vele ontwikkelingslijnen zijn mogelijkontwikkeling is een kwantitatief accumulatieproces op grond van omgevingsinvloeden (= continue ontwikkeling)

wat zijn de gevolgen van de 2 kernassumpties van de behavioristen

weinig aandacht voor leeftijdspecifieke processenfasetheorieën zijn zinloos

van wie is de sociaal leren theorie

Albert Bandura

wat zegt de sociale leertheorie

modeling/imitatie/observerend leren is een belangrijke factor in het bepalen van gedrag, soms kan dit zelfs onbewust werken (bvb. zie experiment kinderen met fake sigaretten)

uit welke 3 onderdelen bestaat de sociaal leren theorie

+ leg uit observatie van standaarden van anderen en reactie daarop (bvb. zichzelf prijzen of zichzelf verwijten maken)selectie van persoonlijke standaardencompetentie: ontwikkeling van gevoel van self-efficacy (persoonlijke competentie)

wat is een voordeel van leertheorieën

toegepast in gedragstherapie ('behavior modification') (= combinatie van conditionering en model-leren)

wat zijn nadelen van leertheorieën

visie op omgevingsinvloeden te beperktonderschatten van eigen bijdrage tot ontwikkeling

Wat is de filosofische achtergrond van Piaget's theorie

"theorie van Rousseau: kind is ""edele wilde"" - kind als gezond en ethisch van naturediscontinue ontwikkeling: 4 stages: vroege, midden, late kindertijd en adolescentiematuratiekinderen = actieve impact op eigen ontwikkeling"

hoe heet de theorie van Piaget

de cognitieve ontwikkelingstheorie

wat zegt de cognitieve ontwikkelingstheorie

kinderen bouwen actief kennis op door omgaan met en verkennen van de wereld

wat is het doel van de cognitieve ontwikkeling

(universeel) "adaptatie structuren van denken passen zich aan om externe wereld te begrijpen en een evenwicht (""equilibrium"") te bereikenvoorbeeld van gebrek aan adaptatie: problemen met objectpermanentie"

is de theorie van piaget continu of discontinu

discontinu

wat zijn structuren

georganiseerde gehelen van een reeks uiteenlopende schema's/georganiseerd geheel van schema's waartussen men een relatie ontdektdominante mentale denkvormen die typisch zijn voor iedere fasedus: schema's worden vaak samengebracht onder de noemer van een structuur omdat men ontdekt dat er een organisatorisch prinipe aan ten grondslag ligtwe gaan eerst op zoek naar patronen, die gieten we dan in schema's en dan later in een structuur

wat is een schema

specifieke psychologische elementen die ten grondslag liggen aan een bepaalde vaardigheid

welke 4 fases zijn er bij de cognitieve ontwikkelingstheorie van Piaget

sensorimotorische fase 0-2 jaarpre-operationele fase 2-6 jaarconcreet operationele fase 7-12 jaarformeel operationele fase 12+

wat gebeurt er in de sensorimotorische fase

kind leert de wereld kennen door te handelen en via zintuigenbvb. toevallig zuigenop duim verschaft sensorieel genot (deze reactie wordt motorisch steeds herhaald en het duimzuigschema wordt opgebouwd)

wat gebeurt er in de pre-operationele fase

peuter reageert niet enkel op wat ze actueel waarnemen, maar ook op bepaalde voorstellingenbeschikt nu over de capaciteit om de wereld op een symbolische wijze voor te stellen (virtuele werkelijkheid ipv fysieke werkelijkheid, bvb. uitgestelde imitatie, objectpermanentie, doen-alsof spelletjes zoals met de poppen spelen...) hun fantasie begint te werken

wat gebeurt er in de concreet operationele fase

(3e fase) men kan logische bewerkingen (operaties) uitvoerenbetere organisatie in redenerenoperaties moeten concreet blijvenminder verwondering

wat gebeurt er in de formeel operationele fase

men kan abstract & hypothetisch redeneren denken in termen van mogelijkheden en doelenbvb. aan wetenschap doen en een experiment opstellen

wat zijn de methoden van onderzoek bij Piaget

in het begin observeert hij zijn eigen kinderen en alledaagse problemen en reacties daarop (kinderen 0-2 jaar)later: klinische interviews (open vragen) antwoord kind is basis voor volgende vraag (oudere kinderen)

wat zijn voordelen van de theorie van Piaget

kinderen leren actief en hebben een rijke, gestructureerde intelligentiestimuleerde veel onderzoek over kinderenontdekkingsleren wordt in scholen gestimuleerd

wat zijn nadelen van de theorie van Piaget

piaget onderschatte de competentie van baby's en kleutersprestatie kan verbeterd worden door training, hij had hier niet zo veel aandacht voorbeperkte theorievorming na adolescentie

wat is de metafoor van de computer bij de informatieverwerkingstheorie

menselijke geest is systeem dat symbolen manipuleert en waar informatie doorstroomt

wat zegt de informatieverwerkingstheorie

gebruik van diagrammen ('flowcharts') van stappen in oplossen problemen (bvb. optelsom maken of brug bouwen)

is de informatieverwerkingstheorie een continu of een discontinu proces

continu (kwantitatieve termen)

wat zijn voordelen van de informatieverwerkingstheorie

kind als actieve denker (zie Piaget), maar geen stadiazorgvuldige, grondige onderzoeksmethoden

wat zijn nadelen van de informatieverwerkingstheorie

geen omvattende theorie van ontwikkelinggeen plaats voor verbeelding of creativiteitonderzoek in labosituaties (en dus niet IRL)

wat zijn gelijkenissen tussen de theorie van Piaget en de informatieverwerkingstheorie

kind = actief lerendeuniverseel

wat zijn verschillen tussen de theorie van Piaget en de informatieverwerkingstheorie

Piaget: stapsgewijze ontwikkeling ~maturatie van mentale structuren en IVT: continue ontwikkeling van cognitieve processen => aard van testmateriaal maskeert progressiePiaget: algemene concepten = geheel en IVT: specifieke processen = deelaspecten geheugen, aandacht & categorisatie

wat is de is ethologie

studie van de aanpassings/overlevings/evolutionaire waarde van het gedrag en de belang ervan in evolutie en overleven van de soort - dus ethologie focust op fylogenese - bvb. koeien hebben geen objectpermanentie, maar buizerds wel

wat is het studieobject van ethologie

instincten

wat zijn instincten

kant-en-klare reactieschema's of gedragspatronendie doorheen de evolutie van de soort biologisch verankerd zijn geworden (= aangeboren zijn)die hun nut hebben omdat ze de aanpassing & overleving van de soort bevorderenbvb. reflexen, zoals grijpreflex en zuigreflex

wat betekent instinctsterk

groot gamma aan instincten of biologisch geprogrammeerde reactiepatronen (bvb. eenden)

wat is het gevolg van instinctsterkte

weinig ruimte om te leren, want gedrag is reeds volledig geprogrammeerd

wat betekent instinctzwak

klein gamma aan instincten of automatische reactiepatronen (bvb. mens)

wat is het gevolg van instinctzwakte

mens = leerdier, omdat hij zich meeste vaardigheden via leerprocessen moet eigen maken

wat is imprinting of inprenting

proces waarbij een bepaalde stimulus tijdens een kritische periode wordt opgeslagen of ingeprent = hechtingsmechanisme (bvb. bij eenden)

wat zijn 2 belangrijke voorwaarden bij imprinting

kritische periode = beperkte biologische rijpingsperiode om bepaalde gedragingen aan te leren. later: SENSITIEVE periodesoort stimulus = stimulus is niet geprogrammeerd, maar wel instinctmatig volggedrag

wat was de basis voor de latere hechtingstheorie van John Bowlby en waarom

ethologie imprinting kan gezien worden als een vorm van hechtinger wordt verondersteld dat menselijke hechting biologisch geprogrammeerd is: glimlachen brabbelen en grijpen van baby zijn aangeboren sociale signalen om een hechtingsrelatie tot stand te brengen