Biologie afweer en ecologie begrippen | Quizlet

aanpassing

Iedere eigenschap van een organisme die zijn overlevingskans vergroot.

AB0-bloedgroep

van de vele antigeensystemen op je rode bloedcellen.

abiotisch

Tot de levenloze natuur behorend.

acute afstoting

Als het transplantaat na enkele dagen tot enkele weken na de transplantatie wordt afgestoten.

afweersysteem (immuunsysteem)

Het geheel aan mechanismen in je lichaam dat ziekteverwekkers onschadelijk maakt.

agglutinatie

Samenklontering van bloedcellen door agglutininen uit het bloedplasma.

AIDS

Acquired Immune Deficiency Syndrome. 

allergenen

Antigenen die een allergische reactie veroorzaken.

ammonificatie

Omzetting van organische stikstofverbindingen in o.a. ammoniumionen.

antibioticum

Stoffen die door sommige schimmels worden gemaakt als afweer tegen bacteriën.

antigeen

Het kenmerkend deeltje van een cel of virus dat past op een celreceptor van een lymfocyt.

antilichaam of antistof

immunoglobuline, eiwitmolecule die op één bepaald antigeen reageert.

antiresus

Antistoffen tegen resus; worden ingespoten na geboorte van resuspositieve baby uit resusnegatieve moeder.

antiserum

Serum met antistoffen (immuoglobulinen) tegen een bepaalde ziekteverwekker.

auto-immuunziekte

Als je antistoffen maakt tegen lichaamseigen antigenen (bijvoorbeeld suikerziekte en reuma).

beperkende factor

De factor die het maximum van een proces bepaalt (vooral met betrekking tot groeiprocessen).

besmetting

Zodra een ziekteverwekkend micro-organisme het lichaam is binnengedrongen.

biochemische barrière

Onschadelijke bacteriën die normaal op de huid voorkomen: scheiden stoffen af die de groei van schadelijke bacteriën remmen.

biodiversiteit

Mate van soortenrijkdom

bio-indicator (kensoort)

Een organisme dat door zijn aanwezigheid informatie geeft over één of meer plaatselijke milieufactoren.

biologisch evenwicht

Situatie waarin de grootte van de populaties van een ecosysteem weinig schommelt.

biomassa

De hoeveelheid droge of natte massa van organismen op een bepaald terreinoppervlak.

biosfeer

Deel van de Aarde waar leven mogelijk is.

biotisch

Tot de levende natuur behorend.

biotoop

Het totaal van abiotische factoren in een ecosysteem.

B-lymfocyten

Leukocyten die zorgen voor de humorale immuniteit.

cellulaire fractie

Het deel van het bloed bestaande uit cellen.

cellulaire immuniteit

Immuniteit veroorzaakt door cytotoxische T-cellen.

Celreceptoren

Karakteristieke eigen antigenen die antigenen van ziekteverwekker volgens het sleutel-slot model als tangetjes kunnen presenteren.

chemotaxis

Het proces waarbij fagocyten worden gelokt door signaalmoleculen, die afgegeven zijn door beschadigde cellen van de huid.

chronische afstoting

Als gedurende enkele maanden een geleidelijke beschadiging van het transplantaat plaats vindt.

climax-ecosysteem

Eindstadium van successie, een stabiel ecosysteem (bos, tropisch regenwoud).

commensalisme

Samenleving van organismen van twee verschillende soorten waarbij een soort voordeel heeft van de samenleving en de ander geen nadeel. (+/0)

concurrentie

Proces waarbij individuen of soorten elkaar in hun bestaan nadelig beïnvloeden (door bijv. gebrek aan voedsel/ruimte).

cytokinen

Eiwitten, afgegeven door lymfocyten, die functioneren als signaalstoffen voor andere lymfocyten zoals B-cellen en T-cellen en andere afweercellen.

cytotoxische T-cellen

Leukocyten die in staat zijn om lichaamscellen te vernietigen die geïnfecteerd zijn met virussen: deel van specifieke afweersysteem.

demineralisering

Verwijdering van mineralen (bijv. fosfaat en nitraat uit rioolwater).

denitrificatie

Omzetting door bacteriën van nitraationen in het gas stikstof.

dispersie

Natuurlijke verspreiding van een soort.

drooggewicht

Het gewicht van gedroogd biotisch materiaal, teneinde het gewicht van de opgenomen en geproduceerde stoffen te bepalen, en zo onafhankelijk te zijn van de sterk wisselende watergehaltes van organismen. Vergelijking wordt hierdoor 'eerlijker'.

ecologie (oecologie)

De wetenschap die relaties bestudeert tussen organismen en hun milieu.

Ecosysteem

Biotische- en abiotische factoren samen in een min of meer natuurlijk begrensd deel van de biosfeer.

emigratie

Definitief vertrek uit een gebied of uit een populatie.

epidemie

Een snelle toename van het aantal lijders aan een bepaalde besmettelijke ziekte. Vaak wordt dan van een epidemie gesproken als er meer van 15 mensen per 10.000 inwoners ziek zijn.

eutrofiering

Toename van de hoeveelheid voedingsstoffen in een ecosysteem.

eutroof

Voedselrijk

exoot

Soort die zich buiten zijn natuurlijke verspreidingsgebied heeft gevestigd.

fagocytose

Het 'opeten' van ziekteverwekkers door granulocyten en macrofagen. fysische barrière De eerste afweerlinie, de niet-specifieke afweer.

geboortecijfer

Aantal dieren van een populatie dat per tijdseenheid door voortplanting ontstaat.

geheugen B-cellen

Dochtercellen van de B-lymfocyten die bij de secundaire immuunreactie weer plasmacellen maken.

habitat

De plaats waar een soort leeft, gekenmerkt door bepaalde biotische en abiotische factoren.

helper T-cellen

Verzorgen de communicatie tussen macrofagen en lymfocyten.

hemolyse

Het kapot gaan van de rode bloedcellen door het samenklonteren.

HIV

Human Immunodeficiency Virus.

HLA(=MHC)

Antigenen die viruseiwitten presenteren zodat bijv. cytotoxische T-cellen zich daaraan kunnen binden.

humorale immuniteit

Immuniteit veroorzaakt door antistoffen (in vloeistoffen).

humus

Gedeeltelijk afgebroken plantaardige en dierlijke resten; indien aanwezig bovenste laag van de bodem.

hyperacute afstoting

Als het transplantaat binnen enkele minuten wordt afgestoten.

hypertroof

Een overmaat aan voedingsstoffen (ook wel: over-eutroof) (doorgaans gebruikt met betrekking tot water).

immigratie

Aankomst en vestiging in een bepaald gebied of populatie.

immunoglobulinen

Bolvormige eiwitten die als losse antistoffen in het bloed afweer verzorgen.

incubatietijd

De tijd vanaf de besmetting tot het optreden van de eerste ziekteverschijnselen.

infectie

Als de ziekteverwekker de kans krijgt zich te vermenigvuldigen in het lichaam ontstaat er een infectie.

invasieve soort

Soort die zich buiten zijn natuurlijke verspreidingsgebied heeft gevestigd.

J-curve

Grafiek die het verband weergeeft tussen de populatiegrootte en de tijd bij exponentiele groei van die populatie (plaag).

klonale selectie

Het proces waarbij een B-lymfocyt geselecteerd wordt door binding met een antigeen en waarna de betreffende B-lymfocyt zich gaat delen.

knolletjesbacteriën

Bacteriën die lucht stikstof kunnen binden en omzetten tot voedingszouten voor planten waarmee ze samenleven (o.a. vlinderbloemigen).

kolonisatie

Zich blijvend vestigen en uitbreiden van een soort in een 'nieuw' gebied.

kringloop

Alle stoffen doorlopen een kringloop (behalve zonlicht) via: producenten - consumenten - reducenten.

LD-50

dosis van een stof waarbij 50% van de proefdieren dood gaat (LD=Letale Dosis).

leukocyt

Witte bloedcel; behoort tot het afweersysteem.

levensgemeenschap

Alle organismen in een ecosysteem.

lysosoomfusie

De fusie van het fagosoom met de lysosomen waarna de inhoud door enzymen wordt afgebroken.

lysozym

Een enzym dat de celwand van de bacterie afbreekt.

macrofaag

Een fagocyt die een bacterie of dood celmateriaal via endocytose opneemt en verteert; restjes bacterie-eiwit, en daarmee bacterie- antigenen, komen in het celmembraan van de macrofaag terecht. Bij contact met een lymfocyt wordt de lymfocyt door alleen deze bacterie- antigenen geactiveerd.

MAC-waarde

De norm voor stoffen waaraan mensen in bedrijfssituaties maximaal mogen worden blootgesteld (MAC=Maximaal Aanvaardbare Concentratie).

mestcellen

Leukocyten die in slijmvliezen en dichtbij bloedvaten liggen en histaminen produceren na contact met allergenen.

MHC-I

Antigeen op lichaamscel die viruseitwit presenteert voor Tc-cel

MHC-II

Antigeen op facocyt die viruseiwit presenteert voor Th-cel

MHC-restrictie

Cytotoxische T-cellen kunnen alleen geïnfecteerde cellen vernietigen als ze contact kunnen maken met de viruseiwitten en MHC-receptoren van het eigen lichaam op het membraan.

milieu

Leefomgeving: de gezamenlijke biotische- en abiotische factoren.

mineralisatie

Omzetting door reducenten van organische verbindingen in o.a. anorganische zouten.

monocultuur

Verbouwen van een cultuurgewas op een groot oppervlak.

monoklonale antistoffen

Antistoffen die door B-cel hybridoma's gemaakt worden.

MRSA

De 'ziekenhuisbacterie' methicilline resistente Staphylococcus aureus.

mutatie

Verandering in het erfelijk materiaal.

mutualisme

Samenleving van organismen van verschillende soort waarbij beide voordeel hebben. (+/+)

natural-killer-cellen (NK-cel)

Cellen van de 2e afweerlinie die door middel van membraandoorborende eiwitten de met een virus geïnfecteerde cellen vernietigen

natuurlijk evenwicht

Een situatie in een bepaald gebied waarbij de soortensamenstelling en de aantallen per soort weinig veranderen. Dit wordt veroorzaakt door wederzijdse afhankelijkheid van verschillende soorten bij vrij constante abiotische factoren.

netto reproductiefactor

Quotiënt van geboorte- en sterftecijfer van een populatie.

neutralisatie

Het onschadelijk maken van virussen, bacteriën of toxinen doordat de antistoffen de bindingsplaats blokkeren.

niche (= nis)

Rol die een soort in een ecosysteem vervult (bijv. aaseter).

nitraatbacteriën

Bacteriën die nitriet-ionen omzetten in nitraationen (voor planten opneembare vorm).

nitrietbacteriën

Bacteriën die ammoniumionen omzetten in nitrietionen.

nitrificatie

Omzetting van ammoniumionen in nitraationen.

oligotroof

Arm aan voedingsstoffen

ontstekingsreactie

Het mechanisme van chemotaxis en bloedvatverwijding tezamen.

optimum

Omstandigheden waaronder een proces het beste verloopt.

optimumkromme

Grafische voorstelling van een proces waarbij het optimum het hoogste punt is.

parasiet

Organisme of virus dat al of niet tijdelijk in of op een individu van een andere soort voorkomt en er zijn voedsel aan onttrekt.