Taal in Meertalig econtext termen-Karteikarten | Quizlet

ambilingualisme

dezelfde (en bijna moedertaalachtige) competentie in al zijn talen (zonder interferentie van 1 taal op de andere!) > ZELDZAAM!

Volledige bilaterale ambilingual

de 'perfecte' meertalige = 2 of meer eentaligen in 1 persoon > bestaat wss niet!

gebalanceerde meertaligheid

± even goed in al de talen (met mogelijke interferentie)

dominante meertaligheid

hogere vaardigheid in de ene taal dan in andere(n)

similingual(ism)

gelimiteerde of onvolledige kennis in al de talen van de spreker

primaire meertaligheid (spontaan, natuurlijk)

thuis, met familie, op het werk,... geleerd

secundaire meertaligheid (geïnstrueerd)

geleerd door een scholing/instructies

endogene meertaligheid

in aanwezigheid van de taalgemeenschap

exogene meertaligheid

geen taalgemeenschap aanwezig

maximalistische definitie

perfecte ambilingual = zelden tot onbestaand

minimalistische definitie

extreem gebruikelijk (90%), de norm

realistische definitie

functionele, dominerende meertaligheid = zeer gebruikelijk (50-90%)

traditionele visie meertaligheid

· Lagere taalkundige prestaties & ontwikkeling in alle talen

· Minder efficiënte intellectuele/cognitieve functionering & ontwikkeling

· Lagere academische ontwikkeling & prestatie

· Vatbaarder voor persoonlijkheidsstoornissen & sociaal ongewenst gedrag

huidige visie meertaligheid

· Linguïstisch: onschadelijk/voordelig (onder de juiste omstandigheden)

· Cognitief: vergelijkbaar/betere cognitieve functionering

o Problemen oplossen

o Abstract redeneren

o Creativiteit

· Neurologisch: minder vatbaar voor neurodegeneratieve ziektes (vb.: Alzheimer)

o "De meertalige neurocognitieve reserve?"

· Socio-cultureel: meer open attitudes t.o.v. andere gemeenschappen/culturen

· Economisch: meer/betere werkopportuniteiten, hogere salarissen

meertalige maatschappij

een maatschappij is meertalig als het regelmatig 2 of meer talen gebruikt.

nationale taal

constitutioneel gedefinieerd

officiële taal

soms ook administratieve taal, ook constitutioneel gedefinieerd.

Geassocieerde officiële functies: regeringstaal, justitie, administratie, educatie, soms (staats) media

co-officiële taal

regionaal gebonden/enkel op bepaalde overheidsniveaus

Principe van linguïstische territorialiteit (T-principe):

de determineert tot welke linguïstische gemeenschap/taalregime je behoort. Dus in welke taal de autoriteiten & de burgers moeten communiceren & welke taaldiensten (vb.: onderwijs, administratie,...) aangeboden worden

Principe van linguïstische persoonlijkheid (P-principe) (persoonlijke meertaligheid)

individu kiest tot welke linguïstische gemeenschap/taalregime die behoort. Dus in welke OT die communiceert met de autoriteiten & in welke die gebruik zal maken van de diensten, aangeboden door die autoriteiten (vb.: onderwijs).

erfgoedtaal

Taal die je thuis hoort, maar als kind niet volledig ontwikkelt

taalbehoud

continu gebruiken ondanks competitie van een sociaal & politiek machtigere/numeriek grotere taal

taalverschuiving

gradueel vervangen van een taal door een andere in de leden van een tweetalige maatschappij

Taalverlies

verlies van aantal sprekers

taaldood

Verlies van alle sprekers van een taal en dus de taalgemeenschap

code-switching/codewisseling

Een onbewust automatisch proces waarbij meertaligen van taal gaan wisselen in 1 situatie of zin.

Intersententiële code switching

wisselen tussen zinnen

Tag-switching

invoegen/toevoegen van woorden, uitdrukkingen (tussenwerpsels), tag-clausules in Lb in een La-zin

Intrasententiële code switching

tussen bijzinnen in een zin, zinsdelen in een bijzin, woorden in een zinsdeel, morfemen in een woord

Situalionele code switching

veroorzaakt door een verandering in onderwerp, gesprekspartner, setting of domein (kerk, school, bakker, thuis,...)

Metaforische code switching

duid een verandering in symbolische/pragmatische kracht geassocieerd met de verschillende talen van het individu

Pragmatische functies van code switching

onderwerpverandering, nadruk, verduidelijking, citering, metalinguïstische opmerkingen maken, solidariteit creëren tussen leden van een etnische groep, markeren van een dubbele etnisch-linguïstische identiteit

Overdracht & interferentie

De invloed in het spreken of schrijven van tweedetaalleerlingen door gelijkenissen & verschillen tussen de doeltaal & eender welke andere taal die eerder (on)volledig is aangeleerd.

delen & leenwoorden

· Proces: lenen (borrowing), product: leenwoord (loanword)

· Bron/donortaal → gast/ontvangertaal

· Leenwoorden worden deel van de gasttaal & worden dus ook gebruikt door eentaligen

· Leenwoorden hebben vaak een vormelijke/semantische verandering ondergaan

· Historische leenwoorden zijn niet meer herkenbaar als afkomstig van een andere taal

Calque/leenvertaling

letterlijke vertalingen van leenwoorden

Sociolinguïstiek

micro-perspectief op taalvariatie & contact (interne/individuele taalvariatie)

Taalsociologie

macro-perspectief of taalvariatie & contact (maatschappelijke meertaligheid)

Speech community

een groep die dezelfde taal gebruikt, ongeacht de linguïstiek verschillen. De taalvariëteiten vormen een systeem want ze delen een gemeenschappelijke set sociale normen.

linguistic community

"A social group which may be either monolingual or multilingual by frequency of social interaction patterns and set off from the surrounding areas by weaknesses in the lines of communication with other social groups in those areas."

diglossie

is een vorm van maatschappelijke tweetaligheid waarbij twee afzonderlijke talen of variëteiten van dezelfde taal elk in duidelijk afgebakende leefsituaties worden gebruikt.

Diglossie & tweetaligheid

maatschappij met verschillende talen die een verschillend prestigeniveau bezitten (vb.: Nederlands vs. Hongaars in Brussel)

Tweetaligheid zonder diglossie

quasi onmogelijk, bij een interactie van 2 talen is er altijd een statusverschil

Geen diglossie & geen tweetaligheid

samenleving waar maar 1 taalvariëteit bestaat, niet echt realistisch (Esperanto)

Diglossie zonder tweetaligheid

standaardtaal vs. dialecten

Erasure

"is the process in which ideology, in simplifying the sociolinguistic field, renders some persons or activities (or sociolinguistic phenomena) invisible."

Invisibilization

"refers to the instances where in particular discourses languages are simply not acknowledged, are not afforded the label 'languages', or are claimed to be but a small fragment of the majority culture."

taalcontact

het gebruik van meer dan één taal op dezelfde plaats en hetzelfde moment

Wet van Nelde

Er is geen taalcontact zonder taalconflict

triviaal taalcontact

geen overlapping tussen talen

Pidgin

► Een taal die ontstaat in een nieuwe contactsituatie waarbij meer dan twee taalgroepen betrokken zijn.

► De groepen hebben geen gemeenschappelijke taal

► Ze moeten regelmatig communiceren, maar voor beperkte doeleinden, zoals handel.

► Ze leren elkaars taal niet, maar ontwikkelen in plaats daarvan een pidgin, met een woordenschat die meestal

(maar niet altijd) afkomstig is van één van de contacttalen. De grammatica wordt ontleend aan meerdere talen.

Het gemak van het leren bepaalt mede de linguïstische structuur van een pidgin.

=> meestal geen moedertaal

=> Minder taalkundig materiaal (minder woorden, beperkte grammatica, enz.)

creools

► Moedertaal van een gemeenschap

► Ontwikkelen zich in contactsituaties waarbij doorgaans meer dan twee talen betrokken zijn.

► Ontlenen doorgaans hun lexicon, maar niet hun grammatica, hoofdzakelijk aan één taal.

► Sommige, maar niet alle, creolen zijn inheemse pidgins, waarvan het taalmateriaal is uitgebreid met de

uitbreiding van het gebruik

Monogenisis

► In zijn sterke vorm stelt deze hypothese dat alle pidgins en creolen afstammen van een oorspronkelijke Lingua

Franca (West-Afrikaans Pidgin Portugees). Dit lexicon werd vervolgens veranderd op basis van de moedertaal.

► Zou de Portugese woorden in veel pidgin- en creooltalen en de grote overeenkomst in grammatica tussen deze

talen kunnen verklaren.

► Was gebaseerd op gegevens toen onderzoek naar deze talen vrij nieuw was. Nu kan het de grote diversiteit die

is waargenomen niet verklaren.

Abrupt genesis scenarios

► Combinatie van strategieën voor onderhandeling en verwerving van de tweede taal: Het leerproces is er een

waarbij de mensen in de nieuwe contactsituatie met elkaar leren communiceren door de nieuwe

woordenschat in te zetten met grammaticale structuren waarvan zij hopen dat hun

gesprekspartners ze zullen begrijpen.

► De "juiste" inschattingen van mensen over wat de anderen zullen begrijpen, worden onderdeel

van de opkomende contact taal.

► Mensen zullen niet alleen hun eigen structuren gebruiken, maar ze zullen waarschijnlijk die

structuren opgeven die niet begrepen worden door sprekers van andere talen. De structuren die

zij gebruiken zijn die welke het best begrepen worden door alle anderen

Geleidelijke ontstaansscenario's

► Gecreoliseerd pidgin: creolen die zich geleidelijk ontwikkelen uit volledig uitgekristalliseerde pidgins,

vaak nadat het pidgin een aanzienlijke lexicale en grammaticale uitbreiding heeft ondergaan als

gevolg van het verwerven van nieuwe sociale functies.

► Veroverd: een Europese taal die onvolmaakt van de Europeanen is geleerd, gaat vervolgens over tot

een gewijzigde Europese taal die onvolmaakt van veroverde talen is geleerd, en resulteert ten

slotte in een variëteit die taalkundig zo ver van de oorspronkelijke Europese doeltaal afstaat dat zij

als een afzonderlijke creooltaal kan worden aangemerkt

Weaker link hyothesis

de linken tss. bepaalde woorden & fonemen zijn zwakker omdat ze minder vaak gebruikt worden > frequentie-effect

Interferentie

woord produceren: wanneer je je iets inbeeldt wordt dit woord in de beide talen voorgesteld in het brein => interferentie ontstaat, competitie tss. de 2 talen voor productie

Controle

proces in het brein zorgt ervoor dat het woord in de juiste taal wordt geproduceerd, niet perfect & wijkt soms af

Cognaat

woord dat in beide talen dezelfde fonologie heeft: vb.: kat & cat => mensen zijn sneller in het leren/opkomen van cognaten dan in niet-cognaten

taalrepetoire

meertalige reeks talen die in verschillende levensdomeinen worden gebruikt

'Reverse languageshift-Graded Intergenerational Distruption Scale':

8-stappenmodel van meest bedreigd (stap 8) tot vitaal (stap 1)

Language policy and planning (LPP)

"The term language planning refers to the organized pursuit of solutions to language problems, typically at the national level.

"An attempt to modify the linguistic behaviour of some community for some reason."

corpusplanning

houdt met de vorm van de taal zelf (gramm., fonologie,...)

o Gebruik bepaalde woorden niet meer (of juist wel (voornaamwoorden,...))

statusplanning

(uses) houdt zich bezig met de status van een taal

Acquisitieplanning

Houdt zich bezig met het aantal sprekers

Taal-in-onderwijsplanning

elke vorm van planning in het onderwijs