rządy parlamentarne w II RP 1918-1926

29 stycznia 1919

wybory powszechne

• zwycięstwo endecji i ludowców

• 394 posłów

20 lutego 1919

“mała konstytucja”

postanowienia małej konstytucji

• sejm władzą najważniejszą

• władza wykonawcza w rękach naczelnika państwa

• uchwalono podstawy

  • społeczne; 46h pracy, ubezpieczenia, ochrona lokatorów

  • administracyjne; województwa, powiaty, odrębność Śląska

  • reforma rolna

słabość demokracji parlamentarnej

• sejm > wykonawcza

• dużo partii politycznych

• brak większości parlamentarnej

• nie ma rozwiązań w sprawie chłopów

• Polacy stanowią 2/3 Polski

• rządy pozaparlamentarne

• częste zmiany u władzy

podział narodowościowy

• 60% Polacy

• 15% Ukraińcy

• 9% Żydzi

• 4% Białorusini

• 4 % Niemcy

podział wyznaniowy

63,8% kato

12% grekokato

11 % prawo

11% judaizm

4% prote

Jędrzej Moraczewski

listopad 1918 - styczeń 1919

• reformy

• prawa wyborcze

Ignacy Jan Paderewski

styczeń 1919 - grudzień 1919

• Wersal

• pierwsze wybory

listopad 1918 - grudzień 1922

naczelnikiem państwa jest Piłsudzki

Władysław Grabski po raz pierwszy

czerwiec 1920 - lipiec 1920

• wojna polsko-bolszewicka

• konferencja w Spa

Wincenty Witos po raz pierwszy

lipiec 1920 - wrzesień 1921

• zwycięstwo nad bolszewikami

• konstytucja

• traktat w Rydze

• Górny Śląsk

17 marca 1921

konstytucja marcowa

listopad 1922

wybory do sejmu

• frekwencja 68%

kandydaci na prezydenta

• Maurycy Zamoyski - endecja

• Stanisław Wojciechowski - PSL “P”

• Gabriel Narutowicz - PSL “W”

• Ignacy Daszyński - PPS

• Jan Bondonin de Courtnay - mniejszości

9 grudnia 1922

Gabriel Narutowicz prezydentem II RP

Wojciech Trąmpczyński

• marszałek sejmu

• absolwent GMM

16 grudnia 1922

zamach na Narutowicza

• zastrzelony przez Eligiusza Niewiadomskiego

• prezydentem zostaje Wojciechowski, a marszałkiem Maciej Rataj

Władysław Sikorski

grudzień 1922 - maj 1923

Wincenty Witos po raz drugi

maj 1923 - grudzień 1923

• koalicja Chjeno-Piasta

• nie poradził sobie z hiperinflacją

• strajki w Krakowie

Władysław Grabski po raz drugi

grudzień 1923 - listopad 1925

• związek z endecją

• ekonomista

• skuteczny rząd

reformy Grabskiego

• gospodarcze

  • skuteczne podatki

  • samowystarczalność

  • oszczędności budżetowe

  • Bank Polski

  • reforma walutowa

• budowa portu w Gdyni

• reforma oświaty

• KOP - Korpus Ochrony Pogranicza

  • walczą z Organizacją Ukraińskich Nacjonalistów i terrorem na Kresach

1924

wprowadzenie polskiego złotego

maj 1926

Wincenty Witos po raz trzeci

• Piłsudzki ma dość więc robi zamach

1923

pakt lanckoroński

• ND + ChD + “P”

• powstaje ChjenoPiast

1920

ustawa o reformie rolnej

• max. ziemi - 180 ha, 400 z z. pruskim

• nadwyżki ziemi - parcelacja

• chłopi -50% ceny

• wbrew konstytucji o nienaruszalności praw własności

1925

ustawa o dobrowolnej parcelacji ziem ponad 180 ha za odszkodowaniem w cenie rynkowej

• 300 ha na Kresach

• 700 ha majątki uprzemysłowione

rząd chciał dawać chłopom 200 tys. ha - za mało

1925

wojna celna z Niemcami

• bo Śląsk

1930

koniec wojny celnej

• Anglicy kupują nasz węgiel

• więc wygrywamy