Video 2: KUA Bouwkunst (in Cultuur van de Kerk 11e-14e eeuw)

Wat zijn kloosterordes?

Gemeenschappen van monniken of nonnen die volgens vaste religieuze regels samenleven in een klooster of abdij.

Wat wordt bedoeld met reguliere geestelijken?

Geestelijken die zich aan kloosterregels houden en in een klooster of abdij wonen

Wie zijn seculiere geestelijken?

Geestelijken die niet in een klooster wonen maar werkzaam zijn in steden en dorpen.

Wat is een kloosterhof en wat is de functie ervan?

Een open binnenplaats in het klooster, bedoeld voor rust, meditatie en praktische verbinding tussen gebouwen.

Wat is het model van Sankt-Gallen?

Een standaardplattegrond voor middeleeuwse kloosters met een centraal kloosterhof en daaromheen kloostergangen en voorzieningen

Wat is het middenschip van een kerk?

De centrale en grootste ruimte waar de gelovigen samenkomen.

Wat zijn zijbeuken?

Smalle ruimtes aan weerszijden van het middenschip die het kerkgebouw verbreden.

Wat is het dwarsschip?

Het dwars geplaatste deel van de kerk dat samen met het middenschip de kruisvorm vormt.

Wat is de apsis?

Een halfronde uitbouw aan het oostelijke einde van de kerk waarin zich het altaar en het koor bevinden

Wat betekent een georiënteerde ligging van een kerk?

Dat de apsis en het altaar naar het oosten zijn gericht, richting Jeruzalem.

Wat zijn crypten en waarom waren ze belangrijk?

Ruimtes onder het altaar voor relikwieën, die pelgrims aantrokken.

Wat is een kathedraal (domkerk)?

De hoofdkerk van een bisdom, waar de bisschop zetelt, meestal groter en rijker versierd dan andere kerken.

 

Wat is een bouwloge/bouwloods?

 

Een samenwerkingsverband van gespecialiseerde vaklieden dat verantwoordelijk was voor de bouw van een kathedraal.

Wat wordt bedoeld met centraalbouw?

Een bouwvorm waarbij het gebouw symmetrisch is opgebouwd rond één centraal punt, vaak cirkelvormig.

Wat is skeletbouw?

Een bouwsysteem waarbij pijlers en kruisribgewelven het gewicht dragen in plaats van de muren.

Wat zijn kruisribgewelven?

 

Gewelven waarbij stenen ribben het plafond dragen en het gewicht verdelen naar pijlers.

 

Wat is traceerwerk (maaswerk)?

Decoratief, opengewerkt steenwerk in gotische vensters met geometrische patronen.

 

Wat is een roosvenster?

  Een groot cirkelvormig glas-in-loodraam, kenmerkend voor gotische kathedralen.

 

Welke rol speelde Abt Suger in de gotische bouwkunst?

 

Hij stimuleerde het gebruik van licht en nieuwe bouwtechnieken in de abdijkerk van Saint-Denis.

---

Waarom was Bernardus van Clairvaux tegen rijke decoratie in kerken?

Omdat hij vond dat versiering afleidde van geloof, soberheid en innerlijke toewijding.

 

Waarom was Abt Suger juist vóór rijke decoratie?

 

Omdat hij geloofde dat licht en beelden de gelovige dichter bij God brachten.

 

Noem twee kenmerken van de romaanse bouwkunst.

 

Dikke muren en kleine ramen; lage en massieve gebouwen.

Noem twee kenmerken van de gotische bouwkunst.

Grote hoogte en veel licht door glas-in-loodramen; uitgebreide decoratie.

Grote hoogte en veel licht door glas-in-loodramen; uitgebreide decoratie.

 

Waarom waren Bijbelse voorstellingen belangrijk in middeleeuwse kerken?

 

Ze brachten de Bijbelse boodschap over aan mensen die niet konden lezen

Leg uit wat wordt bedoeld met een kloosterorde.

Een kloosterorde is een gemeenschap van monniken of nonnen die volgens vaste religieuze regels samenleven in een klooster of abdij.

 

Leg uit wat het verschil is tussen reguliere en seculiere geestelijken.

 

Reguliere geestelijken leven volgens kloosterregels in een klooster of abdij, terwijl seculiere geestelijken niet in een klooster wonen maar in steden of dorpen werken.

 

Noem twee kenmerken van romaanse kloosterbouw en leg ze uit.

1.     Dikke muren → zorgden voor stevigheid, maar maakten de gebouwen zwaar en donker.

2.     Weinig decoratie → paste bij het sobere geloofsideaal van veel kloosterordes.

 

Leg uit wat het model van Sankt-Gallen laat zien over het functioneren van kloosters.

 

Het model van Sankt-Gallen toont dat kloosters zelfvoorzienend waren, met een centraal kloosterhof en daaromheen woon-, werk- en gebedsruimtes.

Leg uit waarom veel kerken een georiënteerde ligging hebben.

Een georiënteerde ligging betekent dat de apsis naar het oosten is gericht, richting Jeruzalem, wat symbool stond voor het christelijk geloof en de opstanding.

Leg uit waarom veel kerken een georiënteerde ligging hebben.

Een georiënteerde ligging betekent dat de apsis naar het oosten is gericht, richting Jeruzalem, wat symbool stond voor het christelijk geloof en de opstanding.

Noem twee redenen waarom steden grote kathedralen lieten bouwen.

1.     Een kathedraal benadrukte de macht van de bisschop en de kerk.

2.     De kerk liet de rijkdom en status van de stad zien.

Leg uit wat een bouwloge (bouwloods) was.

Een bouwloge was een groep gespecialiseerde vaklieden die gezamenlijk verantwoordelijk was voor de langdurige bouw van een kathedraal.

Leg uit wat wordt bedoeld met skeletbouw.

Skeletbouw is een bouwtechniek waarbij pijlers en kruisribgewelven het gewicht dragen in plaats van de muren.

 

Verklaar waarom gotische kerken lichter en hoger konden worden dan romaanse kerken.

 

Door skeletbouw en kruisribgewelven werd het gewicht beter verdeeld, waardoor muren dunner konden worden en grote ramen mogelijk waren.

Leg uit waarom licht zo belangrijk was in de gotische bouwkunst.

Licht werd gezien als symbool van het goddelijke en het goede, wat resulteerde in kerken met veel glas-in-loodramen

Noem twee kenmerken van gotische bouwkunst.

1.     Grote hoogte → moest de gelovige het gevoel geven dichter bij God te zijn.

2.     Veel decoratie en glas-in-lood → versterkte de religieuze beleving.

Leg uit wat traceerwerk (maaswerk) is.

Traceerwerk is opengewerkt stenen versieringswerk in gotische ramen, opgebouwd uit geometrische patronen.

 

Leg uit wat een roosvenster is en wat de functie ervan was.

---

 

Een roosvenster is een cirkelvormig glas-in-loodraam dat licht binnenlaat en Bijbelse verhalen afbeeldt.

 

Vergelijk de opvattingen van Bernardus van Clairvaux en Abt Suger over kerkdecoratie.

 

Bernardus van Clairvaux vond decoratie afleidend en pleitte voor soberheid, terwijl Abt Suger geloofde dat licht en versiering de gelovige dichter bij God brachten.