endo ustny

1 - Proszę omówić anatomię zęba 16

2 - Proszę omówić anatomię zęba 46

• 2 szeroko rozstawione korzenie - bliższy i dalszy (98%)

  • w 2% występują 3 korzenie

• 3 kanały - dalszy, bliższy przedsionkowy i językowy

  • mogą być 4, 2, 5

  • ujścia kanałów wyznaczają trójkąt Blacka z podstawą od strony bliższej i wierzchołkiem w kanale dalszym

  • ujścia kanałów bliższych - wąskie, spłaszczone, oddzielne lub połączone cieśnią lub z jednym ujściem i rozdzielające się

  • kanał BM - zagięty dystalnie

  • kanał D - duży, okrągły lub owalny, zagina się dystalnie

• komora przesunięta w stronę bliższą

• punkt trepanacyjny = przednia część bruzdy bliższej u podstawy guzka przedsionkowo-bliższego

• zarys = trapez (3 kanały) lub kwadrat (4 kanały)

3 - Proszę omówić anatomię zęba 15

• 1 korzeń (90%)

• kanały:

  • zwykle 1 kanał typu I

  • rzadziej 2 kanały typu II, IV lub V

  • sporadycznie 3 kanały - podniebienny, przedsionkowy bliższy i dalszy

  • 1 kanał → ujście centralnie w dnie komory

    • jeśli ujście znajduje się bardziej p/j → szukamy drugiego kanału

  • w 60% kanały boczne

• punkt trepanacyjny = środek powierzchni żującej w bruździe centralnej

• zarys = owal spłaszczony m-d

4 - Proszę omówić anatomię zęba 14

5 - Proszę omówić anatomię zęba 32

6 - Proszę omówić anatomię zeba 47

7 - Proszę omówić anatomię zęba 23

8 - Proszę omówić anatomię zęba 21 i 12

9 - Proszę omówić kanały typu C

• korzenie w kształcie C zawsze zawierają system kanałów typu C

• najczęściej dotyczy drugich trzonowców żuchwy

  • może też być w pozostalych trzonowcach żuchwy oraz w pierwszym i drugim trzonowcu szczęki, a nawet w przedtrzonowcach dolnych czy siekaczach bocznych szczęki

• dno komory znajduje się bardzo nisko → ujścia kanałów mogą znajdować się nawet 3mm poniżej poziomu szyjki zęba i przyjmować nietypowy wygląd

• główna cecha = obecność kilku kanałów poprzedzielanych cienkimi przegrodami, tworzącymi całość, układającą się w charakterystyczny kszałt litery C

  • C skierowane jest wypukłością w stronę policzkową lub językową

• 3 kategorie systemu kanałów typu C wg Meltona:

  • I - 1 szeroki kanał C rozciągający się od dna komory do wierzchołkowej części korzenia

    • jednokomorowe ujście w kszatłcie C, położone przedsionkowo lub językowo

  • II - komorowe ujście kanałowe ma kształt zbliżony do średnika

    • 2 kanały tworzą kanał C i mają wspólne ujście komorowe

    • trzeci kanał jest oddzielony grubszą przegrodą od pozostałych

    • kanały mogą się łączyć - zwykle dalszy z jednym z bliższych

  • III - komorowe ujście kanałowe ma kształt litery C i może składać się z różnej liczby kanałów (2+)

10 - Proszę omówić konfiguracje systemu kanałowego- typ 2 wg kl. Vertucciego

konfiguracja 2-1

z komory wychodzą 2 kanały, w pobliżu wierzchołka łączą się w 1

11 - Proszę omówić konfiguracje systemu kanałowego- typ 4 wg kl. Vertucciego

konfiguracja 2

z komory wychodzą 2 kanały i uchodzą na wierzchołku 2 niezależnymi otworami anatomicznymi

12 - Proszę omówić konfiguracje systemu kanałowego- typ 3 wg kl. Vertucciego

konfiguracja 1-2-1

1 szeroki kanał wychodzi z komory, dzieli się na 2, w pobliżu wierzchołka ponownie łączy się w 1

13 - Proszę omówić procedurę trepanacji zębów trzonowych

SZCZĘKA

• punkt trepanacyjny = w bruździe przedniej u podstawy guzka przedsionkowego bliższego

• zarys = czworobok z zaokrąglonymi kątami

  • najkrótszy bok od strony podniebiennnej

  • najdłuższy przyśrodkowy

  • proponowany przez niektórych trójkątny kształt nie odsłania wystarczająco kanału podniebiennego

• zarys w części bliższej korony

ŻUCHWA

• punkt trepanacyjny = w przedniej części bruzdy bliższej u podstawy guzka przedsionkowego bliższego

• zarys = trapez (3 kanały) lub kwadrat (4 kanały)

  • trapez z dłuższą podstawą mezjalnie

  • 4 - zbliżony do kwadratu

• zarys w części bliższej korony

14 - Proszę omówić przygotowanie stanowiska do leczenie endodontycznego - DO POPRAWKI

AKCESORIUM ENDODONTYCZNE

• lusterko rhodium niepowiększające (?przedniopowierzchniowe)

• clean-stand

• linijka endodontyczna, ewentualnie endo-sizer

• endometr

• rvg

• mikroskop i lupy

• mikrosilnik endodontyczny

• skaler ultradźwiękowy

• urządzenia do obturacji termicznej

INSTRUMENTARIUM ENDODONTYCZNE

• koferdam z zestawem

• wiertła do trepanacji

• pilniki endodontyczne ręczne i maszynowe

• wiertła do poszerzania ujsć - typu Gates/Peso?

• końcówki ultradźwiękowe

• instrumenty do irygacji - strzykawki, igły

• instrumenty do aktywacji płukania

• narzędzia do wypełniania kanałów

MATERIAŁY ENDODONTYCZNE

• materiały do odtwarzanai ubytków

• środki płuczące

• opatrunki wewnątrzkanałowe

• materiały do ostatecznego wypełniania kanałów

• materiały do zabezpieczenia komory miazgi między wizytami

wg mnie:

• ochrona dla pacjenta - okulary, śliniaki

• zestaw narzędzi diagnostycznych - lusterko, zgłębnik, pęseta, nakładacz

• chlorek etylu, pulptester - testy diagnostyczne miazgi

• zestaw wierteł do opracowania tkanek, trepanacji itp

• materiały do odbudowy zrębu - kompozyt, glassjonomer, kształtki, wytrawiacze, bond, nitka retrakcyjna

• płyny płuczące w strzykawkach

• endometr

• narzędzia do opracowania kanałów korzeniowych

• cleanstand, jałowe gaziki

• do wypełniania kanału - ćwieki gutaperkowe, uszczelniacz, spreader, plugger, palnik

• zestaw do izolacji koferdamem - guma, klamra, nitka, kleszcze, ramka, puncher

• sączki papierowe

• materiały do tymczasowego opatrunku - pasta dokanałowa, coltosol, watka jałowa

15 - Proszę omówić objawy i leczenie pulpopatii nieodwracalnej

pogłębienie procesu (przejście w pulpopatię nieodwracalną) - obniżenie wrażliwości na zimno, zwiększenie na ciepło, dłuższe ataki bólu

Z ŻYWĄ MIAZGĄ

• badanie podmiotowe - pacjent nie zgłasza dolegliwości lub długotrwałe bóle o znacznym nasileniu

• badanie przedmiotowe:

  • głęboki ubytek próchnicowy ze zdemineralizowaną/sperforowaną ścianą dokomorową = komora zamknięta (sklepienie - zdemineralizowana zębina próchnicowa) lub otwarta

  • z komory może wydostawać się wysięk

  • ubytek może być wypełniony polipem miazgi

  • miazga wykazuje osłabioną lub zwiększoną wrażliwość w testach

  • reakcja na opukiwanie ujemna lub dodatnia + brak zmian na rtg

• w miazdze mogą pojawić się drobne ropnie, wysięk ropny czy ogniska martwicy - mogą one ulec kalcyfikacji

  • miazga jest zakażona przez bakterie

• jeśli miazga nie obumiera, to zaczyna proliferować → rozrost ziarniny w postaci polipa

• proces jest różnorodny i niejednolity

• leczenie:

  • wyłuszczenie miazgi w znieczuleniu

  • znaczny wysięk ropny i ogniska martwicy → usunięcie rozpadłej miazgi bez znieczulenia + ALK

  • miazga w bezpośrednim kontakcie z rozmiękłą zębiną próchnicową nie nadaje się do leczenia biologicznego, ponieważ w ogniskach martwicy osadzają się bakterie - z wyboru ALK w celu dezynfekcji kanalików zębinowych

Z MARTWĄ MIAZGĄ

• martwa miazga w środowisku jamy ustnej przechodzi w rozpad gnilny (nieuchwytne klinicznie przejście)

  • zwykle organizm wydala lub resorbuje tkanki martwicze, ale miazga jest otoczona twardymi tkankami zęba, więc tak się nie dzieje - zamiast tego ulega rozpadowi zgorzelinowemu lub zostaje usunięta podczas leczenia endo

• martwicę powodują bakterie i ich produkty lub przerwanie pęczka naczyniowo-nerwowego

• martwica częściowa:

  • część żywa jest w stanie zapalnym, najczęściej ropnym

  • może występować dodatnia reakcja w testach miazgi i ból na zgłębnikowanie (jeśli zgłębnik dotknie żywej tkanki)

  • leczenie - usunięcie miazgi w znieczuleniu + ALK

• martwica całkowita:

  • masy martwicze mają kontakt z tkankami okw przez OW → możliwe stany zapalne

    • ale generalnie brak zmian okw na rtg i brak reakcji na opukiwanie

  • brak dolegliwości lub bóle na gorące pokarmy

  • często uszkodzenie zęba lub rozległy ubytek

  • pociemnienie zęba, matowe szkliwo

  • brak reakcji miazgi w testach termicznych i elektrycznych

  • diafanoskopia - ciemno zarysowany kształt komory

  • leczenie - ALK

• zgorzel miazgi:

  • spowodowana przez bakterie, które doprowadziły do zapalenia w miazdze lub wtórne zakażenie martwej miazgi beztlenowcami

  • warunki - martwa miazga, drobnoustroje gnilne, wilgoć i temperatura

  • powstają bezpostaciowe, brunatne masy o gnilnym zapachu

  • wydzielające się w procesie gazy zwiększają ciśnienie w jamie zęba → ból i możliwe przepchnięcie zmian poza wierzchołek

  • zgorzel częściowa - zgorzeliowe zapalenie miazgi?

    • bóle samoistne lub brak bólu

    • możliwy ból na nagryzanie

    • leczenie - ALK

  • zgorzel całkowita

    • może dawać objawy kliniczne ze strony tkanek okw - częściej, jeśli komora jest zamknięta

    • brak dolegliwości, brak reakcji miazgi

    • leczenie - ALK

16 - Proszę omówić objawy i leczenie przewlekłego zapalenia tkanek okołowierzchołkowych

OBJAWY:

• często przebiega bez objawów subiektywnych

• węzły chłonne twarde i niebolesne (chyba, że w zaostrzonym)

• przebarwienie korony zęba

• czasem objaw Smrekera dodatni

• zap. okw. ropnym przetoka

• na rtg:

  • włókniste - poszerzenie szpary ozębnej + hipercementoza (jest skutkiem resorpcji blaszki zbitej zębodołu) - nierównomierne poszerzenie szpary ozębnej

  • ziarninowe - mała lub duża zmiana okw bez wyraźnej granicy lub z obwódką osteosklerotyczną na obwodzie, ubeleczkowanie kostne w środku zmiany jest zwykle całkiem niewidoczne

  • torbiel korzeniowa - okrągła zmiana, często z obwódką osteosklerotyczną + czasem rozsunięcie korzeni sąsiednich zębów

  • przewlekłe ropne - zmiana okw + ćwiek gutaperkowy w świetle przetoki wskazuje ząb przyczynowy

LECZENIE - ALK

w przypadku zapaleń przewlekłych zaostrzonych - obraz rtg + cechy zapalenia ostrego → leczymy najpierw jak ostre, potem jak przewlekłe

17 - Proszę omówić objawy i leczenie ostrego zapalenia tkanek okołowierzchołkowych

OBJAWY

• w surowiczych:

  • ból samoistny, świeży, na nagryzanie i opukiwanie, pacjent bez trudu wskazuje ząb

  • uczucie wysadzania zęba z zębodołu

  • miazga żywa lub martwa

• węzły chłonne - miękkie, bolesne

• w ropnych

  • ból samoistny, pulsujący, promieniujący, nocny, na ciepło, na dotyk, nagryzanie i opukiwanie

  • uczucie wysadzania zęba z zębodołu

  • pojawia się obrzęk i objawy ogólne, ból pogarsza ciepło i zmiana pozycji, rozchwianie zęba

  • wygórowanie na błonie śluzowej

  • miazga martwa, nie reaguje na testy termiczne

• na rtg - możliwe poszerzenie szpary ozębnej

DIAGNOSTYKA

• badanie tkanek okw, miazgi

• badanie zewnątrzustne i wewnątrzustne

• wywiad

• rtg

LECZENIE

• surowicze

  • zgryz urazowy - dopasowanie w zgryzie + obserwacja

  • uraz - wyłaczenie ze zgryzu + kontrola żywotności

  • martwica - ALK

• ropne

  • trepanacja z drenażem przez kanał → ALK kilkuseansowe z wkładką antyseptyczną

    • dopuszczalne przejście narzędziem poza wierzchołek

  • drenaż ropnia przez tkanki miękkie lub twarde

  • w razie zaawansowanych objawów ogólnych - dodatkowa antybiotykoterapia

18 - Proszę omówić objawy i leczenie zaostrzonego zapalenia tkanek okołowierzchołkowych

OBJAWY

• ból dawny, na nagryzanie i opukiwanie

• możliwy obrzęk, złe samopoczucie

• węzły powiększone, bolesne

• na rtg - obraz zapalenia przewlekłego

LECZENIE

• w pierwszej fazie jak ostre

• następnie jak przewlekłe

19 - Proszę omówić badania oceniające stan miazgi

najczęściej stosowane - test termiczny oraz elektryczny

reakcja prawidłowa = miazga reaguje bólem na bodziec, im silniejszy tym większy ból, ustępuje wraz z ustąpieniem bodźca

pulpopatie odwracalne = reakcja wzmożona, ale nie przedłużona

pulpopatie nieodwracalne z żywą = reakcja osłabiona lub zwiększona, możliwa przedłużona reakcja

pulpopatie nieodwracalne z martwą = miazga nie reaguje

TEST TERMICZNY

• na zimno - chlorek etylu

• na ciepło - gumka do polerowania bez chłodzenia

• zastosowany bodziec powinien być jak najbardziej podobny do tego, który wywołał objawy bólowe u pacjenta (jeśli takie wystapiły)

• wzmożona reakcja na ciepło + brak lub słaba na zimno → rozległe zapalenia ropne

TEST ELEKTRYCZNY

• nie wolno stosować u osób z rozrusznikiem serca

• możliwe wyniki fałszywie:

  • dodatnie - zgorzel miazgi, wilgotny ząb, kontakt elektrody czynnej z dziąsłem/amalgamatem, nadmiernie pobudliwi pacjenci

  • ujemne - kontakt elektrody czynnej z wypełnieniem, miazga w szoku po urazie, suche diody, miazga żywa tylko w jednym korzeniu, rozległe złogi w jamie zęba

• ząb powinien być odizolowany i osuszony, zakładamy klips wargowy, zwilźoną elektrodę przykładamy do powierzchni przedsionkowej zęba, czekamy na jakąkolwiek rekację na bodziec

TEST NAWIERCANIA ZĘBINY

• najbardziej wiarygodny

• ból świadczy o żywotności miazgi

• powoduje utratę tkanek twardych zęba

TEST ZNIECZULENIA SELEKTYWNEGO

• w przypadku bólu promieniującego - np. przewodówka zniesie ból zęba dolnego

TEST PRZEPŁYWU KRWI DOPPLERA

• najbardziej obiektywny - ocenia obecność krążenia w miazdze

• szczególnie przydatne, gdy miazga jest w szoku

20 - Proszę omówić badania oceniające stan tkanek okołowierzchołkowych

TEST NAGRYZANIA

• dodatni w stanach zapalnych tkanek okw

TEST OPUKIWANIA

• opukiwanie pionowe - dodatni w zapaleniach ostrych i przewlekłych zaostrzonych tkanek okw

• opukiwanie poziome - dodatni w zapaleniach przyzębia brzeżnego

• zazwyczaj wykonywane trzonem lusterka

TEST PALPACYJNY

• dotykowa bolesnośc w rzucie wierzchołka korzenia

• test Owińskiego = przesuwanie upychadła kulkowego wzdłuż korzenia

TEST SMREKERA (OBJAW DRŻENIA KORZENIOWEGO)

• ostukiwanie powierzchni przedsionkowej korony

• drżenie wierzchołka jest spowodowane zniszczeniem blaszki zewnętrznej wyrostka zębodołowego przez proces zapalny

TEST AKUSTYCZNY

• w stanach zapalnych - głuchy odgłos

• zdrowy ząb - odgłos dźwięczny

• ankyloza - odgłos metaliczny

DIAGNOSTYKA OBRAZOWA

• rtg/rvg zębowe - standard

• cbct w trudnych przypadkach

21 - Proszę omówić procedurę opracowania kanałów korzeniowych metodą step-back

• opracowanie kanału w kształcie stożka (taper 5%) bez poszerzenia OF - poszerzenie w kierunku od wierzchołka do korony

• dla kanałów prostych i zakrzywionych

• narzędzia ręczne lub maszynowe

• poszerzamy okolicę wierzchołkową do rozmiaru 25-30 - minimalne poszerzenie kanału

• zalety:

  • zabezpieczenie tkanek okw

  • mniejsza utrata zębiny na wierzchołku

  • zapobieganie perforacji przy wierzchołku

  • lepszy efekt czyszczący

PROCEDURA

1. poszerzenie kanału narzędziami na całej WL - od IAF do MAF

   • IAF = narzędzie początkowe, pierwsze narzędzie o średnicy OF (wprowadzone na WL klinuje się)

   • MAF = narzędzie główne, najgrubsze narzędzie wprowadane na WL (max poszerzenie okolicy okw), con 30 ISO (25 w kanałach zakrzywionych i wąskich)

   • apical patency = utrzymywanie drożności wierzchołkowej poprzez przechodzenie pierwszym narzędziem przez przewężenie fizjologiczne

2. poszerzenie kanału w kierunku dokomorowym z uwzględnieniem rekapitulacji - od MAF do FF

   • FF = narzędzie końcowe, najszersze narzędzie wprowadzane do kanału na najmniejszą długość

   • FF zwykle 3 rozmiary większy od MAFu

   • rekapitulacja = powrót do MAF wprowadzanego na pełną WL po każdym kolejnym narzędziu w technice step-back

3. wygładzenie kanału

podczas step-backu ofc płuczemy obficie

22 - Proszę omówić procedurę opracowania chemicznego kanałów korzeniowych

Irygacja kanałów korzeniowych jest nieodłączną czynnością towarzyszącą mechanicznemu opracowaniu, ponieważ narzędzia endodontyczne wprowadzone do kanałów nie są w stanie usunąć całej zainfekowanej tkanki z przestrzeni jamy zęba, ponieważ istnieją przestrzenie z bakteriami lub martwą tkanką w jamie zęba, do których ani narzędzia ręczne ani pilniki maszynowe nie dotrą. Dotyczy to szczególnie kanałów, które mają owalny lub szczelinowaty kształt przekroju poprzecznego, cieśni międzykanałowych, delt wierzchołkowych oraz anastomoz. Dotyczy to również kanalików zębinowych, które mogą być zasiedlane przez patogeny na głębokość nawet kilkuset mikronów. Ponadto w trakcie opracowania mechanicznego powstaje warstwa mazista, która ściśle przylega do ścian kanału.

Opracowanie chemiczne kanału jest szczególnie ważne w miejscach, gdzie narzędzia nie są wstanie dotrzeć:

• owalne, szczelinowate kanały (częstość występowania długich i owalnych kanałów wynosi 25-50%)

• cieśnie międzykanałowe (podczas opracowania mechanicznego może dojść do upakowania warstwy mazistej w szczelinie międzykanałowej)

• delty wierzchołkowe

• anastomozy

• kanaliki zębinowe (mogą być zasiedlane przez patogeny nawet na kilkaset mikronów)

Działanie płynów płuczących:

podczas opracowania! środki działające przeciwbakteryjnie i litycznie na substancję organiczną (NaOCl) po opracowaniu! roztwory rozpuszczające część nieorganiczną warstwy mazistej – wióry zębinowe (EDTA)

• dzięki niszczeniu drobnoustrojów przepchnięcie treści kanału do tkanek okw jest mniej niebezpieczne

• dzięki usuwaniu opiłków zębiny płyny zapobiegają zablokowaniu nimi światła kanału, a więc skróceniu długości roboczej

• płyny usuwają zakażone i niezakażone resztki miazgi

Podczas płukania od stężenia płynu ważniejsza jest jego objętość - minimum 2-5 ml na każdy leczony kanał oraz 10 ml na kanał przy ostatnim płukaniu

Przykładowe protokoły płukania:

• 1-6% NaOCl

  • przez całą procedurę opracowania mechanicznego

  • co najmniej 1-2 ml przy zmianie narzędzia na większe

  • minimum 10 ml na kanał podczas całego jego opracowania

  • po całkowitym opracowaniu zaleca się płukanie 3-5 ml NaOCl

• woda destylowana/sól fizjologiczna – przed wprowadzeniem narzędzi, szczególnie gdy kontynuujesz leczenie kanałowe-NaOCl– po każdym narzędziu

• EDTA/kwas cytrynowy – przed ostatnim płukaniem NaOCl

• NaOCl – po EDTA lub kwasie cytrynowym, szczególnie podczas ALK

• alkohol izopropylowy – przed wypełnieniem kanału

23 - Proszę omówić właściwości wodorotlenku wapnia

• pH wyjściowe = 12,5-13

  • silnie alkalizujący → pobudza aktywność fosfataz zasadowych → wpływa na enzymatyczny przebieg mineralizacji → pobudza odbudowę kości

  • zobojętnia środowisko → łagodzi odczyn zapalny

• (długotrwały efekt) bakteriobójczy → wyjaławia powierzchowne warstwy miazgi

• pobudza komórki miazgi do wytwarzania blizny zębinowej

• działanie wysuszające → zmniejszenie wysięku

• rozpuszczanie resztek organicznych w kanale

• zatrzymanie procesu resorpcji korzenia

• niewielka toksyczność w stosunku do tkanek okw

• brak skuteczności w kanałach zakażonych E.faecalis

• CH nietrwardniejący

  • Biopulp, Calxyl

  • wysokie pH, natychmiastowe uwalnianie jonów

  • IPC, DPC, opatrunki kanałowe (martwa miazga, zapalenia tkanek okw, resorpcje, złamania)

  • antyseptyk CH - martwica, zgorzel, pzto, leczenie krótkoterminowe (1-2tyg)

• CH twardniejący

  • Dycal, Kerr-Life

  • lepsze właściwości mechaniczne, lepiej przylegają do zębiny

  • niższe pH, opóźnione uwalnianie jonów, słaby i krótkotrwały efekt leczniczy

  • podkłady, druga warstwa po ntCH, uszczelniacze przy wypełnianiu ćwiekami gutaperkowymi

• po zastosowaniu CH miazga reaguje powstaniem martwicy w miejscu preparatu, następnie pojawia się miejscowe zapalenie , które stopniowo zamienia się najpierw w warstwę kolagenową, po czym w zębinę reparacyjną i most zębinowy

• im wolniejszy proces, tym bardziej regularna budowa zębiny

24 - Proszę omówić właściwości opatrunku wewnątrzkanałowego

CECHY IDEALNEGO ANTYSEPTYKU:

1. długotrwały efekt bakteriobójczy

2. wnikanie w głąb kanalików zębinowych

3. nieszkodliwość dla tkanek okw

4. niezmienność właściwości pod wpływem płynów tkankowych

5. łatwość umieszczania w kanale

6. łatwość usuwania z kanału

7. brak wpływu na właściwości materiałów uszczelniających (czasowo i ostatecznie)

8. brak wpływu na barwę zęba

9. brak przykrego zapachu

10. kontrast na rtg

GRUPY ANTYSEPTYKÓW:

• związki fenolowe

  • potencjalnie kancerogenne - obecnie odchodzimy od nich

• formaldehyd i jego pochodne

• jod i jego pochodne

  • szybki efekt bakteriobójczy

  • dodatkowo przeciwgrzybiczy i wirusowy

  • możliwe minimalne działanie drażniące i alergie

• preparaty na bazie metronidazolu

  • wskazania - bakterie beztlenowe, ropne stany zapalne

  • neutralizuje kwaśne pH środowiska

  • w paście lub płynie - na 2-3dni

• preparaty antybiotykowo-sterydowe

  • antybiotyk:

    • uszkadzanie ścian komórkowych bakterii

    • zmniejszenie aktywności fosfatazy zasadowej

    • uczulenia

    • szczepy oporne

  • steryd:

    • zmniejszenie przepuszczalności naczyń → zmniejszenie wysięku

    • działanie immunosupresyjne - brak mechanizmów obronnych miazgi → niekontrolowane namnażanie bakterii

    • zaburzony metabolizm fibroblastów → hamowana odbudowa tkankowa

    • zmniejszenie dolegliwości bólowych

  • Dexadent, Pulpomixine - deksametazon, framycetyna, polimyksyna B

  • Ledermix - trimacynolon, dimetylchlortetracyklina

  • Septomixine - deksametazon, siarczan polimyksyny B, terotrycyna, siarczan neomycyny, winian episolu

  • stosujemy krótkoczasowo

  • wskazania - ostre i zaostrzone stany zapalne miazgi i tkanek okw, amputacja miazgi z braku czasu (jako alternatywa dla środków dewitalizujących)

• preparaty wodorotlenkowo-wapniowe

  • zasadowe, przeciwbakteryjne, wysuszające

  • pasta lub ćwieki

  • zastosowanie - leczenie martwicy zgorzeli, pzto, leczenie krótkoterminowe (1-2tyg), apeksyfikacja

• chlorheksydyna

  • szerokie spectrum działania przeciwbakteryjnego i przeciwgrzybiczego (w tym E.faecalis i C.albicans)

  • absorpcja przez HAP zębiny → stopniowe uwalnianie → zapobieganie reinfekcji

  • biokompatybilna

  • w postaci płynu, żelu lub ćwieków

• laser

  • wady - ryzyko złamania światłowodu w kanale, przegrzania tkanek

  • lasery małej mocy - efekt przeciwzapalny i przeciwbólowy

• mieszaniny CH z innymi aseptykami (CHX, paramonochlorfenol w kamforze, jod w jodku potasu, preparaty a-s, metronidazol)

25 - Proszę omówić właściwości past antybiotykowo-steroidowych

• antybiotyk:

  • działanie bakteriobójcze

  • uszkadzanie ścian komórkowych bakterii

  • zmniejszenie aktywności fosfatazy zasadowej

  • uczulenia

  • szczepy oporne

• steryd:

  • zmniejszenie przepuszczalności naczyń → zmniejszenie wysięku

  • działanie immunosupresyjne → brak mechanizmów obronnych miazgi → niekontrolowane namnażanie bakterii

  • zaburzony metabolizm fibroblastów → hamowana odbudowa tkankowa

  • zmniejszenie dolegliwości bólowych

• Dexadent, Pulpomixine - deksametazon, framycetyna, polimyksyna B

• Ledermix - triamcynolon, dimetylchlortetracyklina

• Septomixine - deksametazon, siarczan polimyksyny B, terotrycyna, siarczan neomycyny, winian episolu

• stosujemy krótkoczasowo - w celu złagodzenia stanów zapalnych w tkankach okw i zmniejszenia podrażnień

• niektórzy proponują a-s na kilka dni, po czym CH

• wskazania - ostre i zaostrzone stany zapalne miazgi i tkanek okw, amputacja miazgi z braku czasu (jako alternatywa dla środków dewitalizujących)

26 - Proszę omówić pierwszą pomoc w przypadku całkowitego zwichnięcia zęba

Leczenie polega na replantacji (ponowne wprowadzenie zęba do zębodołu)

Sukces zależy od:

1. dojrzałości zęba

   • najlepsze rokowanie - NRK we wczesnym stadium rozwoju korzeni

2. czasu przebywania poza jamą ustną

   • do 30min - 90%; 30-90 - 43%; ponad 90min - 7%

   • im szybciej, tym lepsze rokowanie

3. warunków, w jakich ząb przebywał do czasu zabiegu

   • suche najgorsze (ozębna obumiera po 20-30min)

   • woda średnio (hipertoniczne środowisko uszkadza komórki)

   • lepsze mleko, sól fizjologiczna, ślina

   • najlepsze - roztwór Hanka (można ząb trzymać nawet 24h)

pierwsza pomoc - wsadzamy zęba w zębodół lub w ślinę i do dentysty

• ząb replantowany na miejscu → oczyścić tkanki okoliczne (woda, sf, CHX) → zdjęcie rtg → szyna na 2tyg

• do 60min lub w środowisku fizjologicznym → oczyszczenie NaCl korzenia → replantacja → zdjęcie rtg

  • ząb NRK → zanurzenie zęba na 5min w doxy (1mg/20ml) → replantacja → rewaskularyzacja

  • szyna na 2tyg niezależnie od uformowania korzenia - mniejsze ryzyko resorpcji i ankylozy

  • następna wizyta po 7-10dniach

    • zęby stałe dojrzałe - rozpoczynamy LK (wysuszona miazga + mało drobnoustrojów)

      • obecnie zaleca sie dwuwizytowo z CH na 1msc lub pastą a-s na 2tyg

      • przedłużone leczenie, jeśli już po paru tygodniach widać resorpcję - CH zapobiega

      • ostateczne wypełnienie kanału robimy, kiedy na zdjęciu rtg niezmieniona ozębna okw

    • zęby NRK - szansa na rewaskularyzację → pierwsze tygodnie tylko kontrole

      • po 2-4tyg rozpoczynamy badania żywotności miazgi

      • po 3-4tyg pierwsze badanie rtg - możliwe pierwsze objawy resorpcji

      • obumarcie miazgi → ALK z apeksyfikacją

• ponad 60min → obumarcie komórek ozębnej + zakażenie zębodołu

  • korzeń - usuwamy tkankę nekrotyczną (gaza + zanurzamy ząb w 2% fluorku sodu na 20min) → mniejsze ryzyko patologicznej resorpcji

    • ewentualnie po 5min w CA, 2% fluorku cynku, 2,4% fluorku sodu + doxy

  • konieczne LK niezależnie od rozwoju korzenia - można zrobić przed replantacją

  • szynowanie na 4tyg

• koniecznie podajemy antybiotyk

  • z wyboru - tetracyklina (doxy 2xdz przez 7dni)

  • <12rż - penicylina V lub amoksycylina przez 7dni

• dieta miękka na 2tyg, dobra higiena, płukanie 0,1% CHX 2xdz 7dni

• kontakt zęba z ziemią → profilaktyka przeciwtężcowa

27 - Jakie zdjęcie rtg należy wykonać i co na nim się ocenia, gdy kwalifikujemy ząb do leczenia endodontycznego?

rutynowo - zdjęcie zębowe

1. stan i ilość tkanek twardych w obrębie korony i w części korzeniowej zęba

   • obecność próchnicy pierwotnej/wtórnej/atypowej

   • ocena istniejących wypełnień lub uzupełnień protetycznych

   • obecność pęknięć, złamań w obrębie korony lub korzenia

   • resorpcje wewnętrzne/zewnętrzne

2. ilość, ułożenie, zakrzywienie korzeni

   • zakrzywienie możliwe do ocenienia jedynie w kierunku m-d

   • wstępna długość korzeni (orientacyjne, wiedzieć, czego sie spodziewać)

3. liczba, konfiguracja i przebieg kanałów korzeniowych

   • nie w każdym przypadku jest możliwe, ponieważ zdjęcie zębowe jest sumacyjne

4. obecność zwapnień w obrebie komory lub kanałów, ocena stopnia obliteracji

5. ocena kości oraz przyzębia wierzchołkowego i brzeżnego

   • przebieg i poziom kości wyrostka zębodołowego

   • przebieg szpary ozębnej

     • oceniamy jej ciągłość na całej długości korzenia

     • prawidłowo 0,2-04mm (najcieńsza w środkowej części korzenia)

   • zmiany wysycenia w kierunku przejaśnień - zmiany zapalne, torbiele, resorpcje

   • zmiany wysycenia w kierunku zacienień - kostniwiaki, osteoskleroza kości, hipercementoza, choroba Pageta

6. w przypadku obecności przetoki - zdjęcie z ćwiekiem w celu określenia zęba przyczynowego

7. w przypadku reendo

   • ocena jakości wypełnienia kanałów - homogenność, niedopełnione/przepchnięte, pominięte kanały

   • obecność złamanych instrumentów

28 - Jakie są różnice między resorpcją zewnętrzną i wewnętrzną?

RESORPCJE WEWNĘTRZNE

• etiologia:

  • długotrwałe przewlekłe stany zapalne miazgi i ogniska martwicy (skutek próchnicy)

  • leczenie metodą amputacj, DPC - zwłaszcza z CH

  • różne czynniki urazowe (źle dopasowane wypełnienia, uzupełnienia, nadmierne ciepło przy opracowywaniu)

  • różne materiały - azotan srebra, wypełnienia krzemowe

  • czynniki dziedziczne

  • ciąża

  • półpasiec

  • czynniki ogólne (nadczynność przytarczyc, zaburzenia czynności wątroby, nadciśnienie, miażdżyca, awitaminoza A)

  • idiopatyczna

• typowy obraz na rtg:

  • owalny/kulisty kształt o wyraźnie regularnych i dobrze ograniczonych, gładkich ścianach

  • jednolite wysycenie jamy resorpcyjnej

  • symteryczne ułożenie względem światła kanału

  • stałe ułożenie bez względu na kąt, pod jakim wykonujemy zdjęcie

  • płynne przejście jam zęba w ubytek resorpcyjny

• leczenie:

  • eliminacja czynników patogennych + ekstyrpacja miazgi

  • wskazane czasowe wypełnianie pastą a-s lub ntCH, ostateczne metodami termicznymi z AHPlus i dodatkowe wzmocnienie korzenia wkładem kk

  • w bardziej zaawansowanych chiru

RESORPCJE ZEWNĘTRZNE

• etiologia:

  • przewlekłe ZTO (ziarniniaki, torbiele)

  • leczenie ortodontyczne

  • urazy zębów - zwłaszcza zwichnięcia c/c

  • replantacja

  • wybielanie zębów martwych - najczęściej po nadtlenoboranie sodu i perhydrolu

  • ucisk przez zęby sąsiednie, guzy i torbiele

  • zęby zatrzymane

  • choroby przyzębia

  • niektóre choroby systemowe (ndnd przytarczyc, choroba Pageta, Ganchera, zespół Turnera, syndrom Kabuki)

  • radioterapia

  • idiopatyczne

• typowy obraz na rtg:

  • brak wyraźnego odgraniczenia ubytku resorpcyjnego

  • niesymetryczne ułożenie względem środka kanału

  • różne wysycenie ubytku

  • najczęściej nieregularny kształt

  • różnice w wysyceniu naturalnej jamy zęba i jamy resorpcyjnej → efekt nałożenia zmiany na jamę zęba

  • występowanie na wszystkich powierzchniach korzenia

• leczenie:

  • konieczne jest ustalenie przyczyny - czasami wyeliminowanie czynników wystarczy

    • np. resorpcja przyszyjkowa spowodowana rozrostem dziąsła - usuwamy wrastające dziąsło i wypełniamy ubytek \

    • np. resorpcja orodontyczna

  • przedwczesne endo jest błędem!

  • dalej w zasadzie tak samo się leczy

29 - Jakie czynniki decydują o rodzaju udzielonej pomocy stomatologicznej po urazie zęba?

1. rodzaj urazu - pęknięcie, złamanie, zwichnięcie c/c

2. stopień uszkodzenia tkanek

   • rozległość złamań

   • korona/korzeń

   • wielkość obnażenia miazgi

   • urazy tkanek miękkich

3. dojrzałość zęba, wiek pacjenta

4. czas, jaki upłynął od urazu

5. środowisko przechowywania zęba/fragmentu zęba

6. rodzaj zęba - mleczny, stały, przdedni, boczny

7. stan higieny jamy ustnej pacjenta

8. okoliczności urazu - zanieczyszczenie rany

9. stan ogólny pacjenta - choroby ogólne, objawy ogólne

10. reakcja miazgi* - do kilku tygodni jest w szoku, wiarygodne jedynie badanie Dopplera

11. gotowość finansowa pacjenta

30 - Co to jest drożność wierzchołkowa?

utrzymywana poprzez zabieg apical patency, czyli przechodzenie pierwszym narzędziem przez otwór fizjologiczny

31 - Czym jest gładka ścieżka?

• glide path

• wstępne opracowanie kanału narzędziami o małym rozmiarze (np. C-piloty #8,10, maszynowe fleksyjne PathFile 13, 16, 19)

• po jej wytworzeniu pilnik stalowy powinien luźno poruszać się góra-dół w kanale

• uzyskanie wstępnie poszerzonego kanału o gładkich ścianach → zmniejszenie ryzyka zaklinowania i łamania narzędzi w kanale

• szczególnie istotna w kanałach zakrzywionych, konieczna przez opracowywaniem systemami maszynowymi

32 - Proszę opisać anatomię wierzchołkowego odcinka korzenia/kanału

• przed zakończonym rozwojem wierzchołka ząb ma tylko OA → po zakończeniu powstaje OF (nawarstwianie cementu) → stopniowo z wiekiem cement stale się nawarstwia → odsuwanie się OF od OA

  • 0,5-0,7mm - młodzi

  • 1-1,5mm - starsi

  • 2-2,5mm - w podeszłym wieku

• wierzchołek anatomiczny = koniec korzenia

• otwór anatomiczny, OA:

  • tylko w 30% znajduje się na WA - w większości przypadków oddalony (średnio o 0,38mm, więcej w zębach bocznych)

  • miejsce połączenia kanału korzeniowego z tkankami ozębnej

  • najczęściej okrągły, rzadziej owalny

• otwór fizjologiczny, przewężenie fizjologiczne, OF, PF:

  • do niego sięga miazga

  • elementem topograficznym wyznaczającym przewężenie jest granica cementowo-zębinowa

  • w przestrzeni pomiędzy OF-OA (w kształcie lejka) znajduje się tkanka miazgowo-ozębnowa (tkanka mieszana Blacka)

    • posiada duże zdolności obronne i reparacyjne - ma bezpośrednie połączenie z naczyniami ozębnej i szpiku

    • pozostawienie tej tkanki jest formą biologicznego leczenia względem tkanek okw

  • opracowanie kanału powinno kończyć się w PF

33 - Proszę omówić czym jest i jak określamy długość roboczą kanału

WL = odległość między przewężeniem fizjologicznym a punktem referencyjnym

ELEKTRONICZNY POMIAR WL

1. upewnienie się, że mamy działający endometr

2. założenie elektrody wargowej

3. wprowadzenie pilnika do kanału

4. włączenie endometru, połączenie elektrody czynnej z instrumentem kanałowym

5. przesuwanie pilnika wgłąb kanału z jednoczesnym obserwowaniem reakcji endometru aż do osiągnięcia apexu

6. delikatne wycofanie się do otworu fizjologicznego (ok. 0,5-1mm)

7. ustawienie ogranicznika na narzędziu do wybranego punktu referencyjnego

8. odczytanie długości roboczej na linijce endodontycznej

34 - Proszę omówić zasady doboru spreadera

• największy rozmiar, który zostanie wprowadzony do kanału na 1-2mm krócej od WL i wykazywać pewien opór

• najczęściej jest 1-2 rozmiary mniejszy od ćwieka głównego (ale tym się nie sugerujemy)

• spreadera nie zmieniamy w trakcie wypełniania danego kanału

• każde kolejne użycie spreadera - wprowadzamy go najgłębiej jak to możliwe

• w kanałach wąskich zwykle ISO 20 lub 25

• MAF:

  • <35 → spreader 20

  • <55 → 25

  • >55 → 25/30?????????????????? to sprawdzić

35 - Do czego służą końcówki ultradźwiękowe podczas leczenia endodontycznego?

1. aktywacja płynów płuczących

2. abrazyjne końcówki - odszukiwanie zwężonych ujść kanałowych

3. reendo - usuwanie materiałów wypełniających, wkładów kk, złamanych narzędzi

4. usuwanie zębiniaków

5. opracowywanie komory miazgi

36 - Proszę omówić właściwości materiałów na bazie żywic epoksydowych

• lejący, lepki

• wolno twardnieje

• łatwo daje się wprowadzić do kanału

• zachowuje stałą objętość

• bardzo dobre przyleganie brzeżne, dobrze uszczelnia kanał

• mały skurcz polimeryzacyjny

• minimalna rozpuszczalność w płynach tkankowycj

• niepodatne na resorpcję

• różna cytotoksyczność, mogą wywoływać reakcje alergiczne - wątpliwa biozgodność

• brak działania osetotropowego

• trudne do usunięcia z kanału

• dobry kontrast na rtg

• po zakończeniu polimeryzacji jest dobrze tolerowany

• polecane do stosowania w połączeniu z gutaaperką

37 - Proszę omówić właściwości MTA

• pH 12,5

• mineral trioxide aggregate - konglomerat tlenków metali

• biozgodny

• duża szczelność brzeżna

• niska rozpuszczalność w płynach tkankowych - nie ulega resorpcji

• odontotropowy

• przeciwbakteryjny

• nie jest cytotoksyczny

• lepsza wytrzymałość mechaniczna w porównaniu z nietwardniejącymi preparatami wodorotlenku wapnia

• pobudza miazgę do wytwarzania zębiny reperacyjnej

• wskazania - wsteczne wypełnianie kanałów, apeksyfikacja, naprawa perforacji, leczenie resorpcji wewnętrznych, pokrycie miazgi, amputacje

38 - Co to jest zębiniak?

• szczególna postać obliteracji - zwyrodnienie miazgi w postaci zwapnionych soli mineralnych

• często w przewlekłych zapaleniach miazgi i po jej leczeniu zachowawczym

• najczęściej w miejscach ognisk martwiczych i w siekaczach dolnych i trzonowcach

  • ogniska martwicze stanowią jądra wapnienia??

• możliwe też w zdrowych, zatrzymanych zębach

• prawdziwe = budowa podobna do zębiny (mniej lub bardziej regularne kanaliki z włóknami Tomesa i warstwą odontoblastów na obwodzie), rzadziej występują, często przy otworze wierzchołkowym, tylko w obrębie kanałów korzeniowych

• rzekome = nie przypominają zębiny (koncentrycznie przebiegające linie wapnienia, centralnie - obumarłe/zwapniałe komórki), tylko w obrębie komory

  • śródzębinowe - całkowicie otoczone przez zębinę

  • przyścienne - częściowo zrośnięte z wewnętrzną ścianą komory/korzenia

  • wolne = nie przylegają do zębiny, w całości otoczone przez miazgę

• zębiniaki usuwamy końcówkami ultradźwiękowymi

39 - Jak należy oceniać wypełnienie kanału korzeniowego?

wypełnienie kanału korzeniowego oceniamy na podstawie zdjęcia zębowego wykonanego po zakończeniu leczenia

1. homogenność wypełnienia

   • wypełnienie kanału jest homogenne, jednolite, całkowicie wypełnia światło kanału korzeniowego

   • prawidłowo skondensowany materiał - jednorodny, homogenny, pozbawiony pęcherzyków powietrza

   • brak widocznych szpar pomiędzy wypełnieniem a ścianą kanału

2. odległość od wierzchołka radiologicznego

   • prawidłowo 0-2mm od wierzchołka radiologicznego

   • sealer puff lub ćwiek poza wierzchołkiem → kanał przepełniony, ćwiek przepchnięty

   • ćwiek >2mm od wierzchołka → kanał niedopełnony

40 - Proszę rozwinąć skrót SLOB i opisać do czego jest on stosowany

SLOB = Same Lingual Opposite Buccal = Bliżej Językowy Dalej Przedsionkowy

• ząb i detektor pozostają nieruchome, a promień centralny jest odchylony skośnie w stosunku do kierunku ortoradialnego → kanały korzeniowe na uzyskanym radiogramie zostają “rozseparowane”

• struktura bliżej czujnika (korzenie i kanały podniebienne/językowe) przesuną się delikatnie w tym samym kierunku, z którego biegnie promień centralny

• obiekty ułożone przedsionkowo → przesuną się dalej i w przeciwnym kierunku

• zastosowanie projekcji skośnych - obrazowanie kanałów korzeniowych zlokalizowanych w płaszczyźnie p-j - klasycznie do 14/24

  • też siekacze dolne z dwoma kanałami, dolne trzonowce, górne czworki, górne szóstki (MB2)

41 - Proszę opisać w jaki sposób wykonać i jakie warunki powinno spełniać dobre zdjęcie zębowe

JAK WYKONAĆ

1. przed zdjęciem badanie pacjenta - wywiad (czy nie jest w ciąży), badanie podmiotowe i przedmiotowe

2. zgoda pacjenta na wykonanie zdjęcia

3. ochrona pacjenta - fartuch ołowiany

4. założenie jednorazowej osłonki na detektor

5. ustawienie detektora i pozycjonera

6. ustawienie tubusu lampy

7. polecenie pacjentowi, aby się nie ruszał

8. wyjście z pokoju, wykonanie zdjęcia

9. uwolnienie pacjenta

10. ocena zdjęcia, ewentualne jego powtórzenie

11. zapisanie zdjęcia w karcie pacjenta

WARUNKI DOBREGO ZDJĘCIA

• widoczny ząb badany w całej długości łącznie z wierzchołkiem i otaczającą kością wyrostka

• ząb powinien być usytuowany w centralnej części radiogramu

• czytelne - brak znacznych nakładających się cieni, nierozmazane

42 - Proszę opisać prawidłowe postępowanie z pacjentem po urazie zęba

Czynności wykonywane po urazie należy podzielić na:- przeprowadzone na miejscu wypadku (najważniejsza w przypadku wybitego zęba)- pomoc fachowa udzielona przez stomatologa (pomoc powinna być udzielona w ciągu 3 godzin, maksymalnie do 24 godzin) Pierwszym etapem, poprzedzającym leczenie pacjenta po urazie powinno być zebranie dokładnego wywiadu. Poza danymi personalnymi, interesują nas okoliczności zdarzenia oraz czas jaki upłynął od urazu do zgłoszenia się pacjenta do gabinetu. Należy również ustalić, czy urazowi towarzyszyły objawy ogólne, tj. utrata przytomności, wymioty, zaburzenia widzenia i równowagi, czy silne bóle głowy. W przypadku wystąpienia w/w objawów zachodzi konieczność konsultacji pacjenta przez neurologa. Należy również uwzględnić nadwrażliwość pacjenta na leki i ważność szczepień przeciwtężcowych. Istotne jest także poznanie objawów subiektywnych dotyczących dotkniętych urazem zębów. Według wytycznych Europejskiego Towarzystwa Endodontycznego wymagane jest wykonanie fotografii pacjentowi po urazie. Badaniem zewnątrzustnym oceniamy stan powłok skórnych (uszkodzenia, zmiana barwy, obrzęk) oraz czynność stawów skroniowo-żuchwowych. W. badaniu wewnątrzustnym oceniamy rozległość uszkodzeń tkanek miękkich w obrębie jamy ustnej, obecność przemieszczeń zębów, stopień uszkodzenia twardych tkanek zębów, przebarwienia koron, ruchomość zębów i żywotność miazgi. Należy pamiętać, że reakcja miazgi na testy kliniczne, wykonywane krótko po urazie, z powodu wstrząsu, może być fałszywa. Stan taki może trwać kilka dni, a nawet tygodni. Przyczyną mogą być zaburzenia przewodnictwa czuciowych włókien nerwowych. W ocenie żywotności miazgi w przypadkach stanów urazowych, najbardziej przydatny jest laserowy przepływomierz Dopplera. Urządzenie pozwala na nieinwazyjne stwierdzenie obecności lub braku krążenia w miazdze. Dodatnia reakcja miazgi, zęba po urazie, nie świadczy, że stan ten nie ulegnie zmianie. Dlatego monitorowany urządzeniem Dopplera zapis pozwala na obserwację wyników przez cały okres leczenia. Ważne jest, żeby kliniczne badanie dotyczyło również zębów sąsiednich. W dalszej kolejności należy wykonać badanie rtg, które pozwala ocenić: budowę anatomiczną zęba, stosunek linii złamania do jamy zęba, uszkodzenie korzenia, ewentualne przemieszczenie zębów, stan ozębnej i kości. Pierwsze zdjęcie rtg traktujemy jako wyjściowe — wstępne, z którym porównujemy każde następne i na podstawie którego wnioskujemy o przebiegu leczenia. Dane uzyskane z badań pozwalają na postawienie diagnozy i wybór metody postępowania. Wszystkie urazowe uszkodzenia zębów muszą być objęte długoterminowymi badaniami kontrolnymi, zarówno klinicznymi, jak i radiologicznymi

43 - Proszę opisać właściwości materiałów bioceramicznych

MTA

• pH 12,5

• mineral trioxide aggregate - konglomerat tlenków metali

• biozgodny

• duża, długotrwała szczelność brzeżna

• niska rozpuszczalność w płynach tkankowych - nie ulega resorpcji

• odontotropowy

• przeciwbakteryjny

• nie jest cytotoksyczny

• lepsza wytrzymałość mechaniczna w porównaniu z nietwardniejącymi preparatami wodorotlenku wapnia

• pobudza miazgę do wytwarzania zębiny reperacyjnej

• przeciwzapalny

• twardnieje 4-6h - konieczna ostateczna odbudowa dzień później, w międzyczasie zamykamy go z wilgotną watką (potrzebuje wilgoci, żeby stwardnieć)

• wskazania - wsteczne wypełnianie kanałów, apeksyfikacja, naprawa perforacji, leczenie resorpcji wewnętrznych, pokrycie miazgi, amputacje

BIODENTINE

• pH 12

• wysoka biokompatybilność

• szczelność brzeżna

• bioaktywność

• twardość i ścieralność podobna do zębiny → 'substytut zębiny’

• wyższa wytrzymałość mechaniczna od innych cementów

• odontotropowy

• wskazania - DPC, IPC, amputacja, apeksyfikacja, zamykanie perforacji i resorpcji, wypełnianie wsteczne przy resekcji

44 - Jakie cechy powinien posiadać idealny uszczelniacz kanałowy?

1. nie drażni tkanek okw, zwiększa gojenie w okolicy przyszczytowej

2. nietoksyczny

3. przeciwbakteryjny

4. dobrze adaptuje się do ścian kanału

5. nie zmienia objętości w kanale

6. niepodatny na wilgoć, nie ulega dezintegracji pod wpływem płynów tkankowych

7. daje kontrast na rtg

8. na tyle płynny, aby łatwo zapełniać zachyłki w kanale i wnikać w kanaliki zębinowe

9. łatwo usuwalny z kanału

10. nie przebarwia zęba

45 - Na czym polega opracowanie kanału metodą tradycyjną i jakie są jego wady i zalety?

• wszystkie narzędzia niezależnie od rozmiaru wprowadzamy na pełną WL

• nie pomijamy rozmiarów, stosujemy po kolei:

  • kanały niezakażone - zwykle wystarcza pierwszy + 3 kolejne numery

  • w wąskich kanałach do 25-30 ISO

  • w przypadku kanałów zakażonych - ostatnie narzędzie z trudem sięga OF, czyste wiórki, sucha ściana kanału → wracamy do poprzedniego rozmiaru i kończymy

• zastosowanie jedynie w prostych, okrągłych kanałach o małej średnicy

  • może dochodzić do zniekształceń pierwotnego przebiegu kanału

  • nie wolno wykonywać przy wąskich wierzchołkach (13) - ryzyko perforacji korzenia i złamania wierzchołka

• w celu uzyskania kształtu stożka poleca się okrężne poszerzanie kanału, czyli wykonywanie ruchów posuwisto-zwrotnych z jednoczesnym naciskiem na wszystkie ściany

WADY

1. nadmierne opracowanie części wierzchołkowej kanału

2. niewielkie usunięcie zebiny w części koronowej

3. przemieszczenie światła kanału lub perforacja przy zakrzywionych kanałach

46 - Jakie są objawy charakteryzujące zgorzel miazgi?

• martwa miazga w środowisku jamy ustnej przechodzi w rozpad gnilny (nieuchwytne klinicznie przejście)

  • zwykle organizm wydala lub resorbuje tkanki martwicze, ale miazga jest otoczona twardymi tkankami zęba, więc tak się nie dzieje - zamiast tego ulega rozpadowi zgorzelinowemu lub zostaje usunięta podczas leczenia endo

• spowodowana przez bakterie, które doprowadziły do zapalenia w miazdze lub wtórne zakażenie martwej miazgi beztlenowcami

• warunki - martwa miazga, drobnoustroje gnilne, wilgoć i temperatura

• powstają bezpostaciowe, brunatne masy o gnilnym zapachu

• wydzielające się w procesie gazy zwiększają ciśnienie w jamie zęba → ból i możliwe przepchnięcie zmian poza wierzchołek

• najczęściej głęboki ubytek próchnicowy z częściowo zniszczonym sklepieniem komory

• ciemne zabarwienie zęba, matowe szkliwo

• zgorzel częściowa - zgorzeliowe zapalenie miazgi?

  • bóle samoistne lub brak bólu

  • możliwy ból na nagryzanie

  • możliwe dodatnie testy miazgi i ból przy zgłębnikowaniu (jeśli zgłębnik trafi na żywą tkankę)

  • leczenie - ALK

• zgorzel całkowita

  • może dawać objawy kliniczne ze strony tkanek okw - częściej, jeśli komora jest zamknięta

  • brak dolegliwości, brak reakcji miazgi

  • leczenie - ALK

47 - Na czym polega zabieg resekcji wierzchołka korzenia i jakie są wskazania do jego wykonania?

RESEKCJA WIERZCHOŁKA

• odcięcie szczytu korzenia w celu usunięcia części zakażonego systemu kanałowego i utworzenia dostępu do wstecznego opracowania i szczelnego wypełnienia

• wykonywane głównie z powodu niepowodzenia leczenia endodontycznego

• postępowanie:

  • w celu wykonania resekcji wykonujemy cbct, możliwe jest wykonanie szablonu na jego podstawie

  • stosujemy znieczulenia z wysoką zawartością adrenaliny - zmniejszone krwawienie, lepsza widoczność

  • cięcie płata

  • lokalizacja wierzchołka - na podstawie szablonu lub wyliczonej długości korzenia ze zdjęcia/cbct (jeśli blaszka przedsionkowa jest zniszczona, to wierzchołek widać w postaci miękkiego skupiska ziarniny)

  • wykonujemy kiretaż okw - aż do czystej jamy kostnej i widoczności wierzchołka

  • odcinamy wierzchołek prostopadle do długiej osi na 3mm (diamentowymi płomykami lub frezami typu Lindemann) - eliminacja delty z kanałami bocznymi

• następnie wykonuje się wsteczne wypełnianie kanału

WSKAZANIA wg Arabskiej:

1. pzto, które nie uległy wygojeniu w okresie 1roku od prawidłowego endo

2. nieprawidłowa budowa anatomiczna - niemożliwe endo

3. resorpcje w/z, perforacje, złamania poprzeczne w 1/3

4. powikłania jatrogenne - źle wypełnione, nie rokujące reendo, przepchnięty materiał, złamane narzędzie

5. torbiele korzeniowe

WSKAZANIA wg BG:

1. torbiel korzeniowa prawdziwa do 1/3 wierzchołkowej korzenia

2. trobiel korzeniowa kieszonkowa do 1/3, która nie uległa wygojeniu przez 1-2lata od endo

3. zmiany zapalne przyszczytowe do 1/3, nie dające się leczyć endodontycznie

   • rozległe, stałe uzupełnienia protetyczne

   • kanały zakrzywione, zobliterowane, delta

4. resorpcje w 1/3, nie dające się leczyć zachowawczo

5. nawracające ZTO powstałe na skutek działań jatrogennych i zakończone niepowodzeniem pomimo reendo

   • perforacje

   • złamane narzędzia

   • przepchnięty materiał, niedopełnienie kanału

   • złamania korzenia w 1/3 z obecnością stanu zapalnego

6. niepowodzenia apeksyfikacji

7. brak czasu pacjenta na reendo

48 - Na czym polega zabieg resekcji wierzchołka korzenia i jakie są przeciwwskazania do jego wykonania?

RESEKCJA WIERZCHOŁKA

• odcięcie szczytu korzenia w celu usunięcia części zakażonego systemu kanałowego i utworzenia dostępu do wstecznego opracowania i szczelnego wypełnienia

• wykonywane głównie z powodu niepowodzenia leczenia endodontycznego

• postępowanie:

  • w celu wykonania resekcji wykonujemy cbct, możliwe jest wykonanie szablonu na jego podstawie

  • stosujemy znieczulenia z wysoką zawartością adrenaliny - zmniejszone krwawienie, lepsza widoczność

  • cięcie płata

  • lokalizacja wierzchołka - na podstawie szablonu lub wyliczonej długości korzenia ze zdjęcia/cbct (jeśli blaszka przedsionkowa jest zniszczona, to wierzchołek widać w postaci miękkiego skupiska ziarniny)

  • wykonujemy kiretaż okw - aż do czystej jamy kostnej i widoczności wierzchołka

  • odcinamy wierzchołek prostopadle do długiej osi na 3mm (diamentowymi płomykami lub frezami typu Lindemann) - eliminacja delty z kanałami bocznymi

• następnie wykonuje się wsteczne wypełnianie kanału

PRZECIWWSKAZANIA

1. miejscowe

   1. brak motywacji pacjenta do zabiegu

   2. zaawansowane periodontopatie

   3. trudności techniczne - mikrostomia, ósemki, dolne siódemki (kresa skośna zewnętrzna)

   4. zmiany poza 1/3 wierzchołkową

   5. złamania podłużne korzenia

   6. zła higiena

   7. nieprawidłowości w budowie anatomicznej, uniemożliwiające dostęp

   8. bardzo krótkie korzenie zębów

2. ogólne - choroby reumatyczne, układu s-n, sztuczne zastawki, ostra niewydolność nerek, skazy krwotoczne, zaburzenia układu biało/czerwonokrwinkowego, krzepnięcia, choroby autoimmuno, metaboliczne, nowotwory, 1. trymestr ciąży

49 - Wymień i omów różnice pomiędzy różnymi typami pilników ręcznych

MATERIAŁ

• stal nierdzewna

  • właściwości narzędzi zależą od rodzaju stali i budowy

  • przy koniecznym wstępnym zagięciu narzędzia

  • zużycie widoczne gołym okiem - rozkręcenie lub zagięcie

• wykonanie - frezowane, skręcane??

• NiTi

  • właściwości zależą od składu, fazy materiału (obróbki)

  • bardzo duża elastyczność

  • pamięć kształtu - pamięć pierwotnego kształtu

  • rzadko wykazują widoczne zużycie → łamią się bez ostrzeżenia

  • nie używamy do wstępnego zagięcia

TAPER

• zapezpiecza tkanki okw przed podrażnieniami

• zmniejsza utratę zębiny przyszczytowej

• zwiększa efekt czyszczący

• umożliwia późniejsze wprowadzanie rozpychaczy w głąb kanału podczas kondensacji

• stały lub zmienny

BUDOWA

• przekroje

  • kwadratowy - wysoka trwałość i sztywność, mało miejsca na resztki zębniny

  • trójkątny - duża giętkość i skłonność do złamań, mała efektywność, więcej miejsca na resztki

  • okrągły - wysoka trwałość, sztywność i efektywność, mniej miejsca na resztki

  • RT Files - prostokątne

  • K-files - do #40 kwadraty, dalej trójkątne

• bezpieczne wierzchołki - zmodyfikowane nietnące wierzchołki

• bezpieczne pilniki Hedstroema - jedna powierzchnia fabrycznie stępiona

PRZEZNACZENIE

50 - Opisz czym charakteryzują się i w jakich rozmiarach i kolorach występują narzędzia typu C-pilot

Pilniki typu C (firmy VDW), C+ (firmy Dentsply Maillefer) przeznaczone są do wstępnego opracowania kanałów, zwłaszcza wąskich i częściowo zobliterowanych. Występują w czterech rozmiarach 6 (różowy), 8 (szary), 10 (fioletowy) i 15 (biały) wg ISO i długościach 18/19, 21 i 25 mm oraz symbolem graficznym C. Dzięki zastosowanemu specjalnemu stopowi stali, charakteryzują się dość dużą sztywnością i wytrzymałością na złamania. Na przekroju poprzecznym mają kształt czworokątny, a ich wierzchołek jest tnący. Dodatkowo w narzędziach tych wygładzone krawędzie tnące, co zapewnia lżejsze wprowadzanie ich do kanału. Na trzonie wykonane są nacięcia w odległości 18, 19, 20 i 22 mm od wierzchołka, co ułatwia kontrolę długości roboczej i zapobiega zsuwaniu odgranicznika

są też brązowe 12

• C-piloty - 06, 08, 10, 12, 15

• C+ - 06, 08, 10, 15, 20

Zastosowanie - negocjacja, pomiar WL, wstępne opracowanie kanału

jednorazowe, sterylne, gotowe do użycia

wykonujemy ruchy piłujące lub balanced force - rotacyjne mogą uszkodzić lub złamań narzędzie

prowadzący wierzchołek w kształcie piramidy, który ułatwia wprowadzenie narzędzi do kanału

51 - Omów właściwości kwasu cytrynowego i jego prawidłowe zastosowanie w trakcie leczenia kanałowego

• związek chelatujący, rozpuszcza część nieorganiczną warstwy mazistej - stanowi alternatywę dla EDTA

• w endodoncji stosowany jako 40-50% hydrokwas trikarboksylowy w postaci bezwodnej lub jednowodnej

• pH kwasowe

• otrzymywany jest z biologicznej fermentacji cukru przez pleśnie Aspergillus Niger

• bezbarwne kryształy, dobrze rozpuszczalne w wodzie

• ma niewystarczające właściwości przeciwbakteryjne - stosujemy go naprzemiennie z NaOCl

  • działa głównie na bakterie beztlenowe

• zastosowanie:

  • w końcowym płukaniu kanałów

  • opracowywanie (nie negocjacja) wąskich i zobliterowanych kanałów

  • przy zablokowaniu opiłkami zębiny części przyszczytowej kanału

  • do poszukiwania ujść kanałów

• wykazuje taką samą skuteczność co EDTA, a efekt czystości ścian kanału uzyskuje w krótszym czasie

52 - Omów wjakich formach można zastosować preparaty chlorheksydyny jako środek antyseptyczny

• płyn do płukania kanałów - 2%

  • zalecany do przepłukiwania kanałów przy zapaleniu miazgi oraz ponownym leczeniu endodontycznym

  • skuteczny na E.faecalis oraz C.albicans (75% niepowodzeń endo)

  • im dłużej znajduje się w kanale, tym lepiej

• ćwieki - 5% Activ Point

  • dają cień na rtg

  • łatwo wprowadzane i usuwane

  • stosowane do odkażania kanałów w leczeniu antyseptycznym, zakładane po opracowaniu kanału (1-3tyg)

• żel - 1-2% Gluco-Chex gel

  • posiada właściwości lubrykujące, ułatwia opracowanie kanału, zmniejsza ryzyko złamania narzędzia

  • stosowany przy powtórnym leczeniu kanałowym w przypadku podejrzenia infekcją E.faecalis lub C.albicans, przy niegojących się zmianach zapalnych w tkankach okw lub jako wkładka czasowa

• płyn do płukania jamy ustnej

  • do codziennego stosowania

  • po zabiegach chirurgicznych, w zapaleniach przyzębia

53 - Wymień grupy środków antyseptycznych stosowane w leczeniu endodontycznym

1. związki fenolowe

2. formaldehyd i jego pochodne

3. jod i jego pochodne

4. preparaty na bazie metronidazolu

5. preparaty antybiotykowo-sterydowe

6. preparaty wodorotlenkowo-wapniowe

7. chlorheksydyna

8. laser

9. mieszaniny CH z innymi aseptykami (CHX, paramonochlorfenol w kamforze, jod w jodku potasu, preparaty a-s, metronidazol)

54 - Jakie narzędzia można wykorzystać w celu opracowania komory i ujść kanałowych? W jaki sposób pracować nimi bezpiecznie

55 - Jakie struktury anatomiczne w żuchwie mogą rzutować się na wierzchołki korzeni zębów siecznych i powodować błędy w diagnostyce?

• otwór językowy

• otwór bródkowy

56 - Jakie struktury anatomiczne w żuchwie mogą rzutować się na wierzchołki korzeni zębów trzonowych i powodować błędy w diagnostyce?

• kanał żuchwy

• kresa skośna

• kresa żuchwowo-gnykowa

57 - Jakie struktury anatomiczne w szczęce mogą rzutować się na wierzchołki korzeni zębów przedtrzonowych i powodować błędy w diagnostyce?

• łuk jarzmowy

• zatoki szczękowe - głównie dno, zachyłki oraz przegrody kostne

• podniebienie twarde

generalnie w szczęce też - kostny brzeg dołu nosowego, szew pośrodkowy szczeki, otwór i kanał przysieczny

58 - Omów właściwości gutaperki

Gutaperka jest naturalnym termoplastycznym polimerem, pozyskiwanym z różnych części roślin tropikalnych, głównie z drzewa Isonandra Gutta. Chemicznie jest to trans-izomer polizoprenowy (trans-1, 4-poliizopren), podobny do naturalnego lateksu. Po podgrzaniu gutaperka mięknie i ulega deformacji, staje się płynna kiedy temperatura przekroczy 65°C. Rozpuszcza się w rozpuszczalnikach organicznych takich jak: chloroform, ksylen. Pod wpływem światła i powietrza utlenia się, staje się krucha i twarda. Pierwotną jej postać można odzyskać po zanurzeniu w ciepłej wodzie (40°C). Przemawia za tym jej stosunkowo dobra biozgodność, chociaż opisano pewną jej cytotoksyczność. Ponadto zaletą jej jest plastyczność i pewne właściwości przeciwbakteryjne, związane prawdopodobnie z obecnością tlenku cynku. W zależności od temperatury gutaperka jest w różnych krystalicznych formach alfa, beta i gamma. Gutaperka w endodoncji stosowana jest w postaci dwóch rodzajów ćwieków: standardowych i dodatkowych.

Skład ćwieków gutaperkowych różni się nieco w zależności od producenta

• 20-45% gutaperki

• 33-61,5% tlenku cynku, wosku

• tworzyw sztucznych jako zmiękczacza (1,0-4,1%)

• siarczanów metali jako środka kontrastowego (1,5-31,2%)

• barwników do kodowania ISO (1,5-3,4%)

• oraz kilku pierwiastków śladowych (poniżej 1%) tj. Cd, Cu, Fe, S, Ti.

Rzadkim powikłaniem przy stosowaniu gutaperki jako wypełnienia kanałowego jest reakcja alergiczna. W piśmiennictwie opisywany jest przypadek wystąpienia pokrzywki u pacjenta z alergią na lateks, po przepchnięciu materiału podczas wypełniania kanału językowego w zębie trzonowym górnym

cechy dalej:

• dobry kontrast na rtg

• łatwo usunąć z kanału - temperatura, rozpuszczalniki

• stabilna objętościowo (kurczy się tylko w technikach na ciepło)

• nie ulega wpływom wilgoci

• nie przebarwia zębów

• nie można jej sterylizować - dezynfekujemy alkoholem, CHX, podchlorynem

• trudno wprowadzić w wąskie i krzywe kanały - cienkie ćwieki nie są sztywne

• brak przyczepności do zębiny → brak szczelności

formy:

• alfa

  • bardziej lepsza, miększa konsystencja

  • stosowana w technikach termoplastycznych

• beta - najczęściej stosowana

59 - Wymień zabiegi z zakresu mikrochirurgii endodontycznej? Omów krótko jeden z nich

ZABIEGI

1. drenaż chirurgiczny

   1. nacięcie ropnia

   2. trepanacja blaszki zbitej zębodołu

2. mikrochirurgia okołowierzchołkowa

   1. biopsja

   2. kiretaż

   3. resekcja wierzchołka korzenia

   4. wsteczne opracowanie i wypełnienie kanału

   5. zamierzona replantacja

3. mikrochirurgia korekcyjna

   1. naprawa perforacji lub resorpcji

   2. radektomia

   3. hemisekcja

   4. premolaryzacja

   5. wydłużenie korony klinicznej

RESEKCJA WIERZCHOŁKA

• odcięcie szczytu korzenia w celu usunięcia części zakażonego systemu kanałowego i utworzenia dostępu do wstecznego opracowania i szczelnego wypełnienia

• wykonywane głównie z powodu niepowodzenia leczenia endodontycznego

• postępowanie:

  • w celu wykonania resekcji wykonujemy cbct, możliwe jest wykonanie szablonu na jego podstawie

  • stosujemy znieczulenia z wysoką zawartością adrenaliny - zmniejszone krwawienie, lepsza widoczność

  • cięcie płata

  • lokalizacja wierzchołka - na podstawie szablonu lub wyliczonej długości korzenia ze zdjęcia/cbct (jeśli blaszka przedsionkowa jest zniszczona, to wierzchołek widać w postaci miękkiego skupiska ziarniny)

  • wykonujemy kiretaż okw - aż do czystej jamy kostnej i widoczności wierzchołka

  • odcinamy wierzchołek prostopadle do długiej osi na 3mm (diamentowymi płomykami lub frezami typu Lindemann) - eliminacja delty z kanałami bocznymi

• następnie wykonuje się wsteczne wypełnianie kanału

  wskazania wg Arabskiej:

1. pzto, które nie uległy wygojeniu w okresie 1roku od prawidłowego endo

2. nieprawidłowa budowa anatomiczna - niemożliwe endo

3. resorpcje w/z, perforacje, złamania poprzeczne w 1/3

4. powikłania jatrogenne - źle wypełnione, nie rokujące reendo, przepchnięty materiał, złamane narzędzie

5. torbiele korzeniowe

przeciwwskazania

1. miejscowe

   1. brak motywacji pacjenta do zabiegu

   2. zaawansowane periodontopatie

   3. trudności techniczne - mikrostomia, ósemki, dolne siódemki (kresa skośna zewnętrzna)

   4. zmiany poza 1/3 wierzchołkową

   5. złamania podłużne korzenia

   6. zła higiena

   7. nieprawidłowości w budowie anatomicznej, uniemożliwiające dostęp

   8. bardzo krótkie korzenie zębów

2. ogólne - choroby reumatyczne, układu s-n, sztuczne zastawki, ostra niewydolność nerek, skazy krwotoczne, zaburzenia układu biało/czerwonokrwinkowego, krzepnięcia, choroby autoimmuno, metaboliczne, nowotwory, 1. trymestr ciąży

60 - Opisz w jaki sposób prawidłowo wykonać zdjęcie rentgenowskie podczas leczenia zęba siecznego dolnego z dwoma kanałami

SLOB = Same Lingual Opposite Buccal = Bliżej Językowy Dalej Przedsionkowy

• ząb i detektor pozostają nieruchome, a promień centralny jest odchylony skośnie w stosunku do kierunku ortoradialnego → kanały korzeniowe na uzyskanym radiogramie zostają “rozseparowane”

• struktura bliżej czujnika (korzenie i kanały podniebienne/językowe) przesuną się delikatnie w tym samym kierunku, z którego biegnie promień centralny

• obiekty ułożone przedsionkowo → przesuną się dalej i w przeciwnym kierunku

• zastosowanie projekcji skośnych - obrazowanie kanałów korzeniowych zlokalizowanych w płaszczyźnie p-j - klasycznie do 14/24

korzystamy z uwagi na to, że 2-kanałowe warianty siekaczy dolnych posiadają kanał przedsionkowy i językowy → kanały zlokalizowane w płaszczyźnie p-j

badanie przed, zgoda pacjenta, ochrona, zapisanie zdjęcia na koniec

61 - Opisz prawidłowe postępowanie z pacjentem pourazowym, u którego nastąpiło poprzeczne złamanie korzenia w 1/2 wysokości korzenia

• złamania, które rokują najgorzej

• repozycja odłamów i unieruchomienie zęba na 4tygodnie szyną elastyczną, ząb pozostawiamy do obserwacji

  • repozycję można wykonywać jedynie w krótkim czasie (do 12h) od urazu

• jeśli miazga pozostanie żywa, to możliwe zespolenie odłamów tkanką twardą m in:

  • zębinopochodna - tworzona przez miazgę

  • cementopodobną - tworzoną przez komórki ozębnej

  • klinicznie - prawidłowa ruchomość zęba, brak reakcji na opukiwanie, prawidłowa lub nieco opóźniona reakcja miazgi na bodźce

  • rtg - zmineralizowana tkanka w szparze złamania, niezmieniona jama zęba we fragmencie dokomorowym

• przy większym przesunięciu fragmentów w szparę złamania wnikają włókna tkanki łącznej - też uznajemy za sukces gojenia

  • klinicznie - nieco zwiększona ruchomość zęba, nieznaczna wrażliwość na opukiwanie, prawidłowa reakcja miazgi

  • rtg - widoczna szpara złamania, częściowa obliteracja jamy zęba we frasgmencie dokomorowym, zaokrąglone brzegi korzenia na poziomie linii złamania

• do obumarcia miazgi zwykle dochodzi jedynie we fragmencie koronowym → wykonujemu leczenie kanałowe tylko w tym fragmencie (do szczeliny złamania)

• w przypadku obumarcia miazgi w obu fragmentach → leczenie kanałowe obu fragmentów

  • polecane jest czasowe wypełnianie kanału pastami CH na 6-12msc w celu wygojenia szpary złamania → możliwe stałe wypełnienie kanału gutaperką

  • przy obumarciu miazgi rzadko dochodzi do naturalnego zespolenia i odłamy często przesuwają sie w trakcie leczenia, co powoduje wydostawanie się materiału przez szparę i zwiększa ryzyko resorpcji patologicznej → w tych przypadkach poleca się zespolenie odłamów metalowym ćwiekiem wprowadzanym do obu fragmentów podczas wypełniania kanałów

• wizyty kontrolne: 4tyg (zdjęcie szyny), 6-8tyg, 6msc, 1rok, co rok przez 5lat

62 - Opisz prawidłowe postępowanie z pacjentem pourazowym, u którego nastąpiło poprzeczne złamanie korzenia w 1/3 wierzchołkowej długości korzenia

• najlepiej rokuje - mała ruchomość odłamu, duża szansa na zachowanie żywotności i pozytywny wynik leczenia

• unieruchomienie zęba na 6-12tyg i wyłączenie go ze zgryzu

• w pierwszych dniach stosowanie diety półpłynnej oraz płukanie jamy ustnej CHX

• wizyty kontrolne - 4tyg, 6-8tyg, 4 i 6msc, 1rok, co rok przez 5 lat

  • z okresowym badaniem żywotności

• w przypadku obumarcia miazgi we fragmencie dokoronowym → leczenie kanałowe do szczeliny złamania

• obumarcie miazgi w obu fragmentach → leczenie kanałowe części dokoronowej + resekcja odłamu wierzchołkowego

63 - Opisz prawidłowe postępowanie z pacjentem pourazowym, u którego nastąpiło poprzeczne złamanie korzenia w części przyszyjkowe

• repozycja odłamów + unieruchomienie szyną półsztywną na 4msc

• całkowite odłamanie korony z zachowaniem twardych tkanek → natychmiastowa ekstyrpacja w znieczuleniu + odbudowa protetyczna

  • dobre rokowanie

• linia złamania poddziąslowo → ekstruzja ortodontyczna korzenia lub chirurgiczne wydłużenie korony klinicznej

• bezpośredni kontakt linii złamania ze środowiskiem jamy ustnej uniemożliwia przeprowadzenie prawidłowego endo i odbudowy protetycznej

64 - Opisz cechy charakteryzujące zęby objęte procesem zapalnym typu endo-perio

• charakterystyczny obraz rtg:

  • rozlane zmiany obejmujące cały korzeń, nie tylko strefę przyszczytową

  • ‘aureola’ wokół korzenia zęba

  • efekt ‘halo’

  • brak otoczki osteosklerotycznej

  • często zajęta okolica furkacji

• krwawienie i bolesność dotykowa dziąsła

• głęboka kieszonka i wydostający się z niej wysięk ropny

• przetoka

• wrażliwość na opukiwanie

• rozchwianie zęba

• miazga martwa lub żywa w stanie zalapnym lub ząb po nieprawidłowym leczeniu endodontycznym

• poszerzenie szpary ozębnej

• obecne złogi nazębne

• (nawisające wypełnienie)

• ubytek wyrostka zębodołowego w obrębie zęba przyczynowego wzdłuż korzenia do okolicy wierzchołkowej i furkacji

• stan zapalny dziąsła brzeżnego

65 - Wymień możliwe przyczyny występowania resorpcji wewnętrznych

1. długotrwałe przewlekłe stany zapalne miazgi i ogniska martwicy (skutek próchnicy)

2. leczenie metodą amputacj, DPC - zwłaszcza z CH

3. różne czynniki urazowe (źle dopasowane wypełnienia, uzupełnienia, nadmierne ciepło przy opracowywaniu)

4. różne materiały - azotan srebra, wypełnienia krzemowe

5. czynniki dziedziczne

6. ciąża

7. półpasiec

8. czynniki ogólne (nadczynność przytarczyc, zaburzenia czynności wątroby, nadciśnienie, miażdżyca, awitaminoza A)

9. idiopatyczna

66 - Wymień możliwe przyczyny występowania resorpcji zewnętrznych

1. przewlekłe ZTO (ziarniniaki, torbiele)

2. leczenie ortodontyczne

3. urazy zębów - zwłaszcza zwichnięcia c/c

4. replantacja

5. wybielanie zębów martwych - najczęściej po nadtlenoboranie sodu i perhydrolu

6. ucisk przez zęby sąsiednie, guzy i torbiele

7. zęby zatrzymane

8. choroby przyzębia

9. niektóre choroby systemowe (ndnd przytarczyc, choroba Pageta, Ganchera, zespół Turnera, syndrom Kabuki)

   1. syndrom Kabuki - mnogie resorpcje dolnych korzeni centralnych siekaczy i zębów trzonowych

10. radioterapia

11. idiopatyczne

67 - Opisz w jaki sposób prawidłowo przeprowadzić procedurę ostatecznego płukania

Ostateczne płukanie przeprowadzamy po całkowitym opracowaniu kanału

• usuwamy warstwę mazistą płucząc 10-17% EDTA lub 10-40% kw cytrynowym

  • Czas kontaktu ze r-r ścianą to min 1 min (dłuższa ekspozycja zwiększa ryzyko erozji zębiny)

  • Na płukanie 1 kanału ok 2 ml r-r chelatującego

• Gdy kanał był niezainfekowany- przepłukać kanał wodą destylowaną i osuszyć lub 1%NaOCl (1min) w celu zobojętnienia chelatora

• Gdy kanał był zainfekowany- zawsze przepłukać r-r dezynfekującym np. 1 % NaOCl (1 min) lub 2% CHX (2-3min) + osuszyć kanał

• Ostatecznie przepłukać niewielką ilością alkoholu- działanie osuszające, dezynfekujące

• Nie wolno stosować na przemian CHX i NaOCl (wytrąca się parachloranilna) ani na przemian NaOCl i EDTA??. Pomiędzy różnymi roztworami należy osuszać kanał i przepłukiwać wodą destylowaną, aby uniknąć interakcji między związkami

protokół ostatecznego płukania w innych pytaniach już mi się nie chcę let me breathe

68 - Opisz cechy charakteryzujące preparat EDTA

• pH 7,3

• 15-17% wersenian sodu

• chelatujący - rozpuszcza część nieorganiczną SM

• stosujemy na koniec leczenia, max 5min, 5-10ml

• powinowactwo do jonów wapnia → rozmiękcza zębinę

  • ryzyko perforacji i fałszywej drogi

• zalecany przy:

  • opracowaniu (nie negocjacji!) wąskich i zobliterowanych kanałów

  • blokadzie okolicy okw opiłkami zębiny

  • do poszukiwania ujsć kanałów

• dobrze tolerowany przez tkanki okw

• niewielkie działanie bakterioójcze - aby uzyskać pełny efekt łączymy z zastoswoaniem podchlorynu

• płyn w trakcie leczenia należy często wymieniac, bo dana objętość może połączyć tylko ograniczoną ilość jonów wapnia

• kondycjonowanie zębiny EDTA - większe przeżycie komórek macierzystych, osłabia skutki niepożądane podchlorynu

• może wpływać niekorzystnie na wiązanie materiałów bioceramicznych

• lubrykanty z EDTA - smarujące i zwiększające poślizg, zmniejszają zaklinowanie ryzyko złamania narzędzia w kanale

69 - W jakiej formie i w jaki sposob można zastosować preparaty chelatujące w leczeniu endodontycznym?

PŁYN

• 15-17% EDTA

• 40-50% CA

• końcowe płukanie, opracowanie wąskich i zobliterowanych kanałów, blokada okolicy przyszczytowej wiórkami zębiny, poszukiwanie ujść kanałów

LUBRYKANTY

• RC-Prep, Endoprep

• zwiększają poślizg w kanale - zmniejszają ryzyko zaklinowania i złamania narzędzia

• przy kanałach wąskich i zakrzywionych oraz zobliterowanych

70 - Opisz budowę pilnika K-file w rozmiarze 25 o długości 31mm

• stal nierdzewna lub NiTi

• drut skręcony spiralnie w kierunku przeciwnym do wskazówek zegara tak, że na 1mm części pracującej przypada

• przekrój - kwadrat z czterema tnącymi krawędziami

  • generalnie do #40 jest kwadrat, powyżej trójkąt

• zmniejszenie przestrzeni między narzędziem a ścianą kanału i zwiększenie sztywności → ruchy piłowania lub nakręcania zegarka

• nachylenie zagłębień i krawędzi tnących (kąt spiralny) 35-40st względem długiej osi

• rozmiar 25 - 0,25mm na wierzchołku - rączka w czerwonym kolorze

• symbol - kwadrat

• długość 31mm - czarny ogranicznik

71 - Opisz budowę pilnika Hedstroema w rozmiarze 35 o długości 21mm

• stal nierdzewna szlifowana frezami

• 1,3-2 skręty na 1mm części pracującej

• przekrój poprzeczny - kształt spadającej kropli

• przekrój podłużny - stożek zbudowany z wielu metalowych piramid

• krawędzie skrawające mniej lub bardziej ostre

• rowki różnej głębokości - im głębsze, tym bardziej elastyczne i łamliwe

  • miejsce na wiórki zębinowe

• różny kąt spiralny - mały kąt, duże pochylenie krawędzi, można skrawać przy ruchach obrotowych

  • najczęściej ma 75st → nieskuteczne w ruchach obrotowych i posuwistych w kierunku wierzchołka, skuteczny tylko w ruchu zwrotnym w stronę komory

• najbardziej agresywne i efektywne ręczne narzędzia endodontyczne

  • bardziej efektywne od K-file → używane do poszerzenia wcześniej opracowanego na WL kanału

• wersja bezpieczna - jedna krawędź stępiona fabrycznie

• rozmiar #35 - zielony

• symbol - kółko

• długość 21mm - biały odgranicznik

72 - Opisz budowę pilnika RT-file w rozmiarze 15 o długości 25mm

73 - Jakie są najczęściej występujące długości narzędzi kanałowych, w jaki sposób można najłatwiej je rozróżnić i kiedy należy zastosować dany pilnik?

Długości narzędzi bez uchwytów (L2) wynoszą: 17, 18, 21, 25, 28 i 31 mm.

wg Gachowskiej - 3 podstawowe długości:

• 21mm - standardowe

• 18mm - krótkie

• 32mm - długie

narzędzia niezależnie od długości zwykle mają część pracującą 16mm

dobranie - długość kanału, widoczność, warunki (otwarcie ust, zęby boczne)

74 - Do czego wykorzystujemy preparaty wodorotlenku wapnia w leczeniu endodontycznym?

nietwardniejące

• IPC

• pokrycie miazgi - DPC, amputacje

• opatrunki kanałowe - pulpopatie z martwą miazgą, zapalenia tkanek okw, resorpcje, złamania

• Biopulp, Calxyl

twardniejące

• podkłady

• druga warstwa po ntCH

• uszczelniacze przy wypełnianiu ćwiekami gutaperkowymi

• Dycal, Life

75 - Jakie preparaty możemy zastosować w leczeniu resorpcji wewnętrznych?

• płukanie kanału - podchloryn sodu, kwas trichlorooctowy lub CHX

• wskazane czasowe wypełnienie kanału - ntCH lub pasta a-s

• ostateczne wypełnienie - metody termiczne z AHPlus jako uszczelniaczem

PERFORUJĄCA

• do perforacji - wypełnienie gutaperką z uszczelniaczem

• miejsce perforacji - IRM, amalgamat, cement SuperEBA, MTA, Biodentine

• reszta kanału - Obtura II

76 - Opisz czym charakteryzuje się prawidłowo dobrany ćwiek główny podczas kondensacji bocznej zimnej gutaperki?

• ćwiek główny dobieramy w lekko wilgotnym kanale - kropla NaOCl poniżej poziomu ujścia kanału

• rozmiar najczęściej odpowiada MAF (ostatni pilnik użyty w kanale na pełną WL)

• ćwiek wchodzi na pełną WL i stawia lekki opór przy próbie wyjmowania (tug-back)

  • na ćwieku zaznaczamy długość roboczą

  • ćwiek powinien ściślej przylegać do ścian kanału w części wierzchołkowej na długości 1-3mm

77 - Opisz czym charakteryzują się prawidłowo dobrane ćwieki dodatkowe podczas kondensacji bocznej zimnej gutaperki?

• kształt (taper?) i rozmiar dopasowany do rozpychacza lub nieco mniejszy

  • rozmiar ten sam lub jeden mniej

• wprowadzamy na taką długość, na jaką wprowadziliśmy spreader

• jest też metoda z zastosowaniem różnych rozmiarów ćwieków dodatkowych wg Stocka

  • na początku mniejsze rozmiary → wchodzą głębiej do kanału → dokładne wypełnienie 1/3 przywierzchołkowej kanału

  • w dalszych częściach grubsze ćwieki

• ćwieki dodatkowe wprowadzamy do momentu, gdy rozpychacz będzie wchodził na 2-3mm poniżej ujścia kanału

• ?nie powinny wygiągać się przy wyciąganiu spreadera

78 - Opisz czym charakteryzuje się prawidłowo dobrany spreader podczas kondensacji bocznej zimnej gutaperki?

• największy rozmiar, który zostanie wprowadzony do kanału na 1-2mm krócej od WL i wykazywać pewien opór

• najczęściej jest 1-2 rozmiary mniejszy od ćwieka głównego (ale tym się nie sugerujemy)

• spreadera nie zmieniamy w trakcie wypełniania danego kanału

• każde kolejne użycie spreadera - wprowadzamy go najgłębiej jak to możliwe

• w kanałach wąskich zwykle ISO 20 lub 25

• MAF:

  • <35 → spreader 20

  • <55 → 25

  • >55 → 25/30?????????????????? to sprawdzić

79 - Proszę opisać przyczyny nieprawidłowych wyników testów (fałszywie dodatnie i fałszywie ujemne) w badaniu stanu miazgi zębów

FAŁSZYWIE DODATNIE

1. zgorzel miazgi

2. wilgotny ząb - niewłaściwa izolacja i osuszenie

3. kontakt elektrody czynnej z dziąsłem lub amalgamatem

4. nadmiernie pobudliwi pacjenci

FAŁSZYWIE UJEMNE

1. przyleganie elektrody czynnej do wypełnienia, a nie do szkliwa

2. miazga w szoku bezpośrednio po urazie (do kilku tygodni)

3. suche diody pomiarowe - brak przewodnictwa

4. miazga żywa tylko w jednym z korzeni

5. rozległe złogi w jamie zęba

6. po zażyciu alkoholu, narkotyków, środków przeciwbólowych

7. zęby NRK - niecałkowicie rozwinięte unerwienie miazgi

8. zęby po niedawno przeprowadzonym leczeniu ortodontycznym

9. rozładowana bateria/niewłączone urządzenie

80 - Proszę opiać klasyfikację kanałów korzeniowych wg Vertucciego

odnosi się do konfiguracji kanałów w pojedynczym korzeniu

8 klas:

• I (1) - kanał rozpoczyna się ujściem w komoerze, biegnie przez całą długość korzenia i kończy się jednym otworem anatomicznym

• II (2-1) - dwa kanały rozpoczynające się oddzielnymi ujściami w komorze, w trakcie przebiegu przez korzeń łączą się i kończą jednym wspólnym otworem anatomicznym na wierzchołku

• III (1-2-1) - jedno ujście kanału w komorze zęba, w trakcie przebiegu dzieli się na dwa kanały, które łączą się znów w jeden i mają jeden otwór anatomiczny

• IV (2) - dwa osobne kanały rozpoczynające się osobnymi ujściami w komorze i kończące osobnymi otworami anatomicznymi. Nie łączą się ze sobą na żadnym odcinku swojego przebiegu

• V (1-2) - kanał rozpoczynający się ujściem w komorze, na swoim przebiegu dzieli się na dwa kanały, które kończą się dwoma osobnymi otworami anatomicznymi

• VI (2-1-2) - dwa kanały rozpoczynające się dwoma ujściami w komorze, łączą się na swoim przebiegu w jeden kanał i znów rozdzielają na dwa, które kończą się dwoma otworami anatomicznymi

• VII (1-2-1-2) - jedno ujście kanału w komorze, kanał dzieli się na dwa, łączy w jeden i znów dzieli na dwa kanały kończące się osobnymi otworami na wierzchołku

• VIII (3) - trzy odrębne ujścia i kanały kończące się osobnymi otworami wierzchołkowymi

81 - Proszę opisać anatomię pierwszych i drugich zębów trzonowych

82 - Proszę opisać anatomię pierwszych i drugich zębów przedtrzonowych żuchwy

83 - Proszę opisać anatomię siekaczy dolnych

84 - Proszę podać podział zapaleń okołowierzchołkowych

• zapalenia ostre

  • surowicze

  • ropne

    • ropień okołowierzchołkowy

    • ropień podokostnowy

    • ropień podśluzówkowy

• zapalenia przewlekłe

  • włókniste

  • ziarninowe

  • torbiel korzeniowa

    • prawdziwa

    • kieszonkowa

  • ropne

  • (z osteosklerozą - wg Gachowskiej)

• zapalenia przewlekłe zaostrzone

85 - Proszę opisać zapalenie przewlekłe ziarninowe

• ciągle rozrastająca się ziarnina → zwiększone siły obronne lub bodźce o słabym potencjalne immunologicznym → ziarnina ulega otorbieniu przez włóknistą łącznotkankową otocznę przyczepioną do korzenia → ziarniniak

• ziarniniaki znajdują się najczęściej przy wierzchołku, ale mogą rozwijać sie też w miejscach kanałów bocznych oraz perforacji

• narasta powoli, bezboleśnie - wzrost powoduje resorpcję kości wyrostka zębodołowego (widoczna na rtg przy ok 30% utracie substancji mineralnych)

• wokół ziarniniaka prawidłowo zbudowana kość

• badanie podmiotowe - bezobjawowe (brak bólu)

• badanie przedmiotowe:

  • przebarwienie korony, głęboki ubytek lub rozległe wypełnienie

  • ujemna reakcja miazgi na bodźce

  • w przypadku większych ziarniniaków - możliwe wyczuwalne elastyczne wygórowanie w teście palpacyjnym oraz dodatni test Smrekera (drżenie korzeniowe)

• rtg:

  • kilku(nasto) mm ognisko przejaśnienia

  • mniej (młoda ziarnina) lub bardziej odgraniczone od otoczenia

  • ubeleczkowanie kostne - w środku zatarte, pojawia się na obwodzie i bez wyraźnej granicy przechodzi w prawidłową tkankę kostną

  • często na obwodzie otoczka osteosklerotyczna

• rodzaje ziarniniaków okw:

  • infekcyjny?

  • prosty - komórki nabłonkowe nie wykazują cech wzrostowych

  • nabłonkowy - wykazują pod wpływem bodźców drażniących

  • torbielowaty - z nabłonkowatego

• obraz mikroskopowy:

  • bogato unaczyniona tkanka łączna w róznym stopniu nacieczona komórkami nacieku zapalnego

  • towarzyszący obraz resorpcji tkanki łącznej

• strefy - martwicy, wysięku, ziarniny, włóknista

• leczenie - ALK, zachowawczo-chirurgiczne lub chirurgiczne

86 - Proszę opisać ostre ropne zapalenie tkanek okołowierzchołkowych i postępowanie w tego typu rozpoznaniu

rozwijające się zapalenie w tkankach okw → wysięk ropny → zwiększony ucisk na tkanki okw → resorpcja przy udziale mediatorów zapalenia → ropa przedostaje się dalej

na rtg - możliwe poszerzenie szpary ozębnej

ząb może być rozchwiany

węzły chłonne miękkie i bolesne

FAZY:

1. ropień okołowierzchołkowy

   • proces chorobowy w obrębie przywierzchołkowej części ozębnej i sąsiadującej z nią kości

   • pojawia się ból na nagryzanie, uczucie wydłużenia zęba, później samoistny ból pulsujący, promieniujący i nasilający się w nocy i na ciepło

   • ząb zwykle nie reaguje w testach temicznych

   • zaczerwienienie i bolesność błony śluzowej w rzucie wierzchołka

2. ropień podokostnowy

   • ropa przedostaje się poprzez kość pod okostną

   • następuje odwarswienie okostnej → najbardziej nasilone objawy bólowe

     • pojawia się wygórowanie

   • objawy ogólne - złe samopoczucie, zwiększa się temperatura ciała

   • ból jest ciągły, samo dotknięcie zęba jest bolesne

3. ropień podśluzówkowy

   • wysięk ropny przedostaje się pod błonę śluzową

   • pojawia się wyraźny obrzęk tkanek miękkich twarzy

   • pacjent odczuwa ulgę, objawy ogólne oraz ból wyraźnie słabną

   • na wyrostku wyczuwalne miękkie, bolesne i chełbotliwe wygórowanie, błona śluzowa zaczerwieniona w rzucie wierzchołka

   • możliwa perforacja błony śluzowej lub nawet skóry i wydostawanie się przez nią ropy

POSTĘPOWANIE:

• przede wszystkim odbarczenie ropnia:

  • trepanacja i drenaż przez kanał - dopuszczalne przejście narzędziem poza wierzchołek, zostawiamy do swobodnego wypłynięcia → wkładka antyseptyczna

    • nie da się zatrzymać wysięku - dopuszczalne leczenie otwarte, czyli zostawienie na 24h otwartego zęba

  • nie da się uzyskać odbarczenia przez kanał → drenaż ropnia przez tkanki miękkie lub twarde

    • nacięcie ropnia, mobilizacja ropy, przepłukanie jamy CHX, założenie sączka gumowego

  • ALK kilkuseansowe - ostateczne wypełnienie przy braku objawów bólowych, zmniejszeniu obrzęku i braku wysięku w kanale

  • w przypadku nasilenia objawów ogólnoustrojowych (wysoka gorączka, duży obrzęk, szczękościsk, brak poprawy po leczeniu, zajecie przestrzeni powięziowych) - antybiotykoterapia (zaczynamy od penicylin)

  • wyłączenie zęba ze zgryzu

87 - Proszę opisać resorpcję zewnętrzną zapalną przyszyjkową (podział i postępowanie)

• należy do resorpcji zewnętrznych zapalnych

• ?wywołana najczęściej urazami jatrogennymi natury mechanicznej i chemicznej

• szybka dynamika

  • przerwanie ciągłości więzadeł ozębnej → stan zapalny → naciek komórek ziarniny → przenikanie do zębiny

  • powstaje wiele kanałów resorpcyjnych

  • tkanka resorpcyjna - głównie naczynia krwionośne, tkanka włóknista i komórki

  • w jamie resorpcyjnej pojawiają się komórki podobne do osteoklastów

  • w miarę postępu resorpcji zmiana jest częściowo naprawiana tkanką kostnopodobną

• zaczyna się tuż poniżej przyczepu nabłonka na szyjce

• klinicznie - zwykle bezobjawowa, czasem widoczne jedynie różowe przebarwienie zęba

• na rtg - brak wyraźnego odgraniczenia ubytku, niesymetryczne ułożenie względem światła kanału, różne wysycenie ubytku, nieregularny kształt, efekt nałożenia

  POSTĘPOWNIE:

• najpierw należy ustalić przyczynę (przedwczesne endo jest błędem) - czasem wyeliminowanie czynnika wystarcza do zahamowania procesu

  • rozrost dziąsła → usuwamy wrastające dziąsło i wypełniamy ubytek

• brak poprawy → leczenie chirurgiczne

  • najczęściej odsłaniamy płat ś-o i usuwamy tkankę ziarninową

  • w ostateczności dopuszczalne jest ostrożne usunięcie zęba, oczyszczenie i wypełnienie oraz ostrożna reimplantacja

  • jamę resorpcyjną wypełniamy najczęściej IRM, Super-EBA, GIC lub MTA

  • w zębach wielokorzeniowych - możliwa hemisekcja, radektomia (po wcześniejszym leczniu endo)

• w przypadku objęcia procesem chorobowym miazgi → leczenie endodontyczne

  • w celu zahamowania czynności osteoklastów, polecane jest wypełnianie kanałów wodnym 1-molowym roztworem azotanu galu w buforowanym 1-molowym roztworze cytrynianu sodu (pH=7,2)

  • podobne rezultaty po długoczasowym stosowaniu ntCH lub past a-s

• w ostateczności ekstrakcja

KLASYFIKACJA WG HEITHERSAY (zaawansowania procesu)

• klasa I - obejmuje nieznaczną część zębiny koronowej w okolicy szyjki

• klasa II - penetrująca dokomorowo - objęte głębsze warstwy zębiny (najczęściej zębina korzeniowa nie jest jeszcze objęta)

• klasa III - proces obejmuje znaczną część tkanek w okolicy szyjki, zarówno komorową, jak i korzeniową (ale nie przekracza 1/3 przykoronowej części korzenia!)

• klasa IV - zaawansowany proces obejmuje zębinę koronową i >1/3 przykoronowej zębiny korzeniowej

KLASYFIKACJA WG PATELA

• wysokość:

  • klasa 1 - na poziomie CEJ

  • klasa 2 - do 1/3 korzenia od korony zęba

  • klasa 3 - sięga do środkowej 1/3 korzenia

  • klasa 4 - rozciąga się w 1/3 dowierzchołkowej

• rozpiętość obwodowa:

  • A ≤90st

  • B >90st (tu 180)

  • C >180st (tu 270)

  • D >270st

• odległość od kanału:

  • d - zmiana ograniczona do zębiny

  • p - prawdopodobne zajęcie miazgi

88 - Proszę opisać resorpcję wewnętrzną zapalną (podział i postępowanie)

• rozrost tkanki ziarninowej prowadzi do powstania dobrze odgranicznoych jam o okrągłym/owalnym kształcie

• najczęściej - uszkodzenie warstwy odontoblastów i prazębiny (najbardziej zewn. część miazgi) + dalsza stymulacja (infekcja bakteryjna/przewlekły stan zapalny) → resorpcja

  • rozpoczyna się w zębinie, szerzy się w kierunku cementu korzeniowego/szkliwa

  • przy żywej miazdze

• typowy obraz na rtg

• pink tooth - trzeba różnicować z resorpcją przyszyjkową (zgłębnikiem czuć ziarninę w kieszonce)

• większość przebiega bezobjawowo i jest wykrywana przypadkowo na rtg

POSTĘPOWANIE

• leczenie - eliminacja czynników + ekstyrpacja miazgi

• usunięcie zmienionej metaplastycznie tkanki - płukanie podchlorynem, kwasem trichlorooctowym lub CHX

  • cel - jasne, nieprzebarwione krwią popłuczyny

• wskazane czasowe wypełnienie ntCH lub a-s

• ostateczne wypełnienie - metody termiczne z AHPlus

• zalecane dodatkowe wzmocnienie korzenia wkładem ceramicznym lub FRC

• przy perforującej:

  • do perforacji - wypełnienie gutaperką z uszczelniaczem

  • miejsce perforacji - IRM, amalgamat, SuperEBA, MTA, Biodentine

  • pozostała część kanału - Obtura II

• niepowodzenie → chirurgiczne leczenie - odsłonięcie płata i zniesienie blaszki kostnej

PODZIAŁY

Wg Jeannereta (zasięg, dotyczy wszystkich wewnętrznych)

• typ A - obejmuje koronę

• typ B - obejmuje kanał

• typ C - przebija się do ozębnej w wyniku znacznej destrukcji tkanek

• typ D - perforacja korony

89 - Proszę opisać schemat opracowania kanałów korzeniowych techniką step-back

• opracowanie kanału w kształcie stożka (taper 5%) bez poszerzenia OF - poszerzenie w kierunku od wierzchołka do korony

• dla kanałów prostych i zakrzywionych

• narzędzia ręczne lub maszynowe

• poszerzamy okolicę wierzchołkową do rozmiaru 25-30 - minimalne poszerzenie kanału

• zalety:

  • zabezpieczenie tkanek okw

  • mniejsza utrata zębiny na wierzchołku

  • zapobieganie perforacji przy wierzchołku

  • lepszy efekt czyszczący

PROCEDURA

1. poszerzenie kanału narzędziami na całej WL - od IAF do MAF

   • IAF = narzędzie początkowe, pierwsze narzędzie o średnicy OF (wprowadzone na WL klinuje się)

   • MAF = narzędzie główne, najgrubsze narzędzie wprowadane na WL (max poszerzenie okolicy okw), con 30 ISO (25 w kanałach zakrzywionych i wąskich)

   • apical patency = utrzymywanie drożności wierzchołkowej poprzez przechodzenie pierwszym narzędziem przez przewężenie fizjologiczne

2. poszerzenie kanału w kierunku dokomorowym z uwzględnieniem rekapitulacji - od MAF do FF

   • FF = narzędzie końcowe, najszersze narzędzie wprowadzane do kanału na najmniejszą długość

   • FF zwykle 3 rozmiary większy od MAFu

   • rekapitulacja = powrót do MAF wprowadzanego na pełną WL po każdym kolejnym narzędziu w technice step-back

3. wygładzenie kanału

podczas step-backu ofc płuczemy obficie

90 - Proszę opisać schemat opracowania kanałów korzeniowych techniką crown-down

• zalecana dla pilników ręcznych

• z założenia do kanałów zakrzywionych

• mniejsze niebezpieczeństwo przepchnięcia zawartości kanału poza otwór anatomiczny

• mniejsze ryzyko skrócenia WL - bo nie ustalamy jej na początku

• uzyskanie łatwiejszego dostępu do okolicy przywierzchołkowej w kanałach zakrzywionych

• uzyskanie lepszej penetracji przy użyciu środków płuczących?

POSGTĘPOWANIE

1. opracowanie 2/3 kanału od strony koronowej

   • wiertła Gates-Glidden bez ucisku

   • większe rozmiary pilników

2. wprowadzamy pierwsze narzędzie na 13-16mm do oporu

3. zdjęcie z narzędziem

   • ustalenie tymczasowej WL na 3mm od wierzchołka radiologicznego

   • w zakrzywionych kanałach - część prosta kanału

4. opracowywanie do WL tymczasowej

   • w obecności podchlorynu wprowadzamy do oporu rozmiar mniejszy pilnik

   • 2 razy przekręcamy go zgodnie z ruchem wskazówek zegara do uzyskania tymczasowej WL

   • powtarzamy

5. ustalenie rzeczywistej WL

6. opracowujemy do #25-30 na całej WL

7. końcowe wygładzenie ściany

   • pilniki Hedstroema # 30-35 - ruchy góra-dół

92 - Jak postąpisz w przypadku złamania narzędzia kanałowego podczas leczenia endodontycznego?

• Złamany instrument, jeżeli jego koniec tkwi w komorze, można usunąć pęsetą. Narzędzie znajdujące się głęboko w kanale, nie dające się usunąć instrumentami kanałowymi uniemożliwia prawidłowe opracowanie i wypełnienie jamy zęba, zmusza więc do usunięcia zęba. Dobre wyniki w usuwaniu złamanych narzędzi daje stosowanie skalera ultradźwiękowego pod kontrolą mikroskopu endodontycznego. Złamane narzędzie powinno być usunięte z kanału, z wyjątkiem narzędzia złamanego w czasie jego wypełniania. złamane narzędzia usuwa się instrumentami ręcznymi z użyciem środków chemicznych oraz aparatury ultradźwiękowej z końcówką podobną do pilnika. Najpierw zakrapla się w okolice ujścia kanału preparat EDTA, aby rozmiękczyć zębinę i umożliwić wprowadzenie cienkiegopilnika (nr 10, 15). Pozwala to usunąć cement wokół ćwieka, tzw. „obejście” ćwieka (ang. by-pass). Obfite płukanie kanału podchlorynem sodu i wodą utlenioną powoduje silne pienienie, co może doprowadzić do „wypłynięcia” ćwieka lub złamanego narzędzia. Czasami udaje się usunąć złamane narzędzie wprowadzając do kanału 2 pilniki Hedstróma. Jeżeli metody te zawodzą, dalszy etap pracy należy wykonać apararurą ultradźwiękową. Cienki pilnik ultradźwiękowy nr 10 wprowadza się w utworzony poprzednio kanał wokół ćwieka. Drgania z aparatury przenoszą się na ćwiek i powodują powolne jego wysuwanie. Widoczny ćwiek w ujściu kanału usuwa się kleszczykami lub pincetą. Zabiegi wykonuje się pod kontrolą mikroskopu endodontycznego

93 - Jak rozpoznasz obliterację jamy zęba?

• żółte przebarwienie korony zęba

• brak światła kanału/komory na rtg

• brak widocznej komory, niewidoczne ujście kanału, blokada w kanale, nie da się osiągnąć apexu w endometrze

• często uraz lub leczenie ortodontyczne w wywiadzie, starszy wiek pacjenta

• miazga o osłabionej reakcji lub nie reaguje - testy

95 - Proszę opisać postępowanie w przypadku wykonywania wybielania zębów metodą termokatalityczną

power bleach - metoda wykonywana na jednej wizycie

1. dokładny wywiad

2. badanie kliniczne - ocena wypełnień, stanu tkanek zęba i przyzębia

3. kontrola rtg w 2 płaszczyznach - ocena jakości wypełnienia kanałów, ewentualne zmiany okw lub resorpcje

4. rozmowa z pacjentem - zgoda, powikłania itp

5. określenie aktualnego koloru zęba wg klucza, zdjęcie

6. izolacja pola zabiegowego - koferdam, zwilżone wałeczki

7. NIE ZNIECZULAMY PACJENTA!

8. trepanacja, opracowanie komory

9. usunięcie wypełnienia kanału na 2-3mm poniżej dziąsła

10. wypełnienie kanału zabezpieczamy szczelnym materiałem podkładowym - Flow lub cement karboksylowy (GIC absorbuje wybielacz??)

11. usunąć powierzchniową warstwę zębiny w części wybielanej

12. dokładnie wypłukać jamę zęba i wysuszyć

13. tkanki można dodatkowo przygotować do wybielania przez 30sek - 30% kwas ortofosforowy, ,15% EDTA, 25% CA

14. osuszyć i przepłukać - alkohol etylowy lub eter

15. wacik nasączony 30% perhydrolem umieszczamy w komorze zęba

16. lampa polimeryzacyjna 2-5min - tlen z perhydrolu uwalniany pod wpływem ciepła

17. sprawdzić stopień wybielenia - w razie potrzeby powtarzamy 3-4x, wybielanie przerywamy przy dyskomforcie

18. jeśli nie zadziałało → walking bleach

19. szczelnie zabezpieczyć ubytek

20. kontrole kliniczne i radiologiczne

95 - Proszę opisać postępowanie w przypadku wykonywania wybielania zębów metodą stopniowego wybielania

walking bleach - trwa dłużej, przewidywalna, wymaga współpracy pacjenta

1. dokładny wywiad

2. badanie kliniczne - ocena wypełnień, stanu tkanek zęba i przyzębia

3. kontrola rtg w 2 płaszczyznach - ocena jakości wypełnienia kanałów, ewentualne zmiany okw lub resorpcje

4. rozmowa z pacjentem - zgoda, powikłania itp

5. określenie aktualnego koloru zęba wg klucza, zdjęcie

6. izolacja pola zabiegowego - koferdam, wazelina na dziąsło

7. trepanacja, opracowanie komory

8. usunięcie wypełnienia kanału na 2-3mm poniżej dziąsła

9. wypełnienie kanału zabezpieczamy szczelnym materiałem podkładowym - Flow lub cement karboksylowy (GIC absorbuje wybielacz??)

10. usunąć powierzchniową warstwę zębiny w części wybielanej

11. dokładnie wypłukać jamę zęba i wysuszyć

12. tkanki można dodatkowo przygotować do wybielania przez 30sek - 30% kwas ortofosforowy, ,15% EDTA, 25% CA

13. osuszyć i przepłukać - alkohol etylowy lub eter

14. wypełnić jamę środkiem wybielającym - nadboran sodu + 3-30% nadtlenek wodoru (3-4dni - 1-2dni), Endoperox z gliceryną (1tydz)

15. szczelnie zamknąć ubytek - Cavit, cement karboksylowy

16. efekt ocenić po 1tygodniu - zabieg powtarzamy max 3x, koniec gdy kolor jest nieco jaśniejszy od reszty

17. ntCH na 2tyg do jamy zęba - zapobieganie resorpcji, zmiana środowiska na zasadowe, eliminacja przetrwałego tlenu (zaburza polimeryzację kompozytów)

18. kontrole kliniczne i radiologiczne

96 - Jakie warunki muszą być spełnione, aby można było ostatecznie wypełnić kanał korzeniowy

• brak wysięku w kanale

• brak lub zmniejszenie dolegliwości bólowych

• brak objawów ze strony tkanek okołowierzchołkowych

• brak obrzęku

• eliminacja drobnoustrojów do progu tolerancji

• usunięcie resztek miazgi, resztek poprzedniego wypełnienia(reendo), resztek materiały tymczasowego (alk)

• całkowite opracowanie systemu kanałowego i odpowiednie nadanie kształtu

• przeprowadzone ostateczne płukanie

97 - Proszę opisać metody zakładania koferdamu

GUMA Z KLAMRĄ

• klamry ze skrzydełkami

• przymiarka klamry, wycięcie otworu, klamra w otwór → zakładamy na ząb → rozpięcie gumy na ramce → zdejmujemy gumę ze skrzydełek → nitka , wywinięcie, zabezpieczenie klamry

NAJPIERW KLAMRA, POTEM GUMA

• klamra bezskrzydełkowa

• klamra na ząb → przeciskamy przez otwor

NAJPIERW GUMA, POTEM KLAMRA

• przy izolacji wielu zębów, szczególnie w estetycznej (odbudowa ZP, cementowanie licówek) - ogólna izolacja pola zabiegowego

GUMA NA ŁUKU KLAMRY

• dla klamer ze skrzydełkami lub bez

• zalety - poprawa widoczności, ułatwienie założenia koferdamu na ostatnie zęby w łuku

• guma przełożona jest jedynie przez łuk klamry → zakładamy klamrę na ząb → przekładamy gumę poniżej szczęk klamry

• kontrolujemy, czy pacjent może oddychać i porozumieć się z nami

• można dołożyć ślinociąg

98 - Jakie są metody usuwania materiału wypełniającego kanał w przypadku konieczności wykonania powtórnego leczenia kanałowego

1. wiertła Gates-Glidden

2. narzędzia ręczne

3. rotacyjne narzędzia NiTi

4. metody termiczne

5. ultradźwięki

6. rozpuszczalniki organiczne

103 - Proszę opisać postępowanie w przypadku zwichnięcia zęba

Leczenie polega na replantacji (ponowne wprowadzenie zęba do zębodołu)

Sukces zależy od:

1. dojrzałości zęba

   • najlepsze rokowanie - NRK we wczesnym stadium rozwoju korzeni

2. czasu przebywania poza jamą ustną

   • do 30min - 90%; 30-90 - 43%; ponad 90min - 7%

   • im szybciej, tym lepsze rokowanie

3. warunków, w jakich ząb przebywał do czasu zabiegu

   • suche najgorsze (ozębna obumiera po 20-30min)

   • woda średnio (hipertoniczne środowisko uszkadza komórki)

   • lepsze mleko, sól fizjologiczna, ślina

   • najlepsze - roztwór Hanka (można ząb trzymać nawet 24h)

pierwsza pomoc - wsadzamy zęba w zębodół lub w ślinę i do dentysty

• ząb replantowany na miejscu → oczyścić tkanki okoliczne (woda, sf, CHX) → zdjęcie rtg → szyna na 2tyg

• do 60min lub w środowisku fizjologicznym → oczyszczenie NaCl korzenia → replantacja → zdjęcie rtg

  • ząb NRK → zanurzenie zęba na 5min w doxy (1mg/20ml) → replantacja → rewaskularyzacja

  • szyna na 2tyg niezależnie od uformowania korzenia - mniejsze ryzyko resorpcji i ankylozy

  • następna wizyta po 7-10dniach

    • zęby stałe dojrzałe - rozpoczynamy LK (wysuszona miazga + mało drobnoustrojów)

      • obecnie zaleca sie dwuwizytowo z CH na 1msc lub pastą a-s na 2tyg

      • przedłużone leczenie, jeśli już po paru tygodniach widać resorpcję - CH zapobiega

      • ostateczne wypełnienie kanału robimy, kiedy na zdjęciu rtg niezmieniona ozębna okw

    • zęby NRK - szansa na rewaskularyzację → pierwsze tygodnie tylko kontrole

      • po 2-4tyg rozpoczynamy badania żywotności miazgi

      • po 3-4tyg pierwsze badanie rtg - możliwe pierwsze objawy resorpcji

      • obumarcie miazgi → ALK z apeksyfikacją

• ponad 60min → obumarcie komórek ozębnej + zakażenie zębodołu

  • korzeń - usuwamy tkankę nekrotyczną (gaza + zanurzamy ząb w 2% fluorku sodu na 20min) → mniejsze ryzyko patologicznej resorpcji

    • ewentualnie po 5min w CA, 2% fluorku cynku, 2,4% fluorku sodu + doxy

  • konieczne LK niezależnie od rozwoju korzenia - można zrobić przed replantacją

  • szynowanie na 4tyg

• koniecznie podajemy antybiotyk

  • z wyboru - tetracyklina (doxy 2xdz przez 7dni)

  • <12rż - penicylina V lub amoksycylina przez 7dni

• dieta miękka na 2tyg, dobra higiena, płukanie 0,1% CHX 2xdz 7dni

• kontakt zęba z ziemią → profilaktyka przeciwtężcowa

104 - Proszę opisać postępowanie w przypadku złamania pionowego korzenia

złe rokowanie → ekstrakcja lub hemisekcja/radektomia (w przypadku zebów wiekokorzeniowych)

105 - Proszę opisać postępowanie w przypadku złamania skośnego korzenia

złe rokowanie → ekstrakcja lub hemisekcja/radektomia (w przypadku zebów wiekokorzeniowych)