[W] Współczesne Finanse

27.01.2026 [9:45 - 11:15]

Dobra, które z przyczyn naturalnych mogą słuzyc zbiorowości lokalnej lub całemu społeczeństwu

Dobra publiczne

Głownym żródłem dochodów budżetowych są podatki

Jest to prawda

Kryteria oceny i podejmowania decyzji o charakterze politycznym (stysfakcja całego społeczeństwa) to kryterium ppodejmowania decyzji w finansach prywatnych

Jest to fałsz

Zadaniem społecznym jest

Organizacja placówek oświatowych

Zapewnienie EFEKTYWNOŚCI gospodarki przy niesprawności rynkowego mechanizmy alokazji zasobów to

Funkcja alokacyjna

Zapewnienie SPRAWIEDLIWOŚCI (równości) przy nadmiernej dysproporcji dochoó to

Funkcja redystrybucyjna

Czym jest deficyt budżetowy?

wydatki > dochody

Czym jest nadwyżka budżetowa?

wydatki < dochody

Zadaniem publicznym jest

Utrzymanie administracji państwowej

Co to za dobra, które ze względów fizycznych mogą być dobrami prywatnymi, ale na skutek doktryny społecznej i prowadzonej przez władze polityki społecznej są dostarcze obywatelowi?

Dobra społeczne

Co to jest SKARB PAŃSTWA?

Osoba prawna repretentująca państwo w stosunkach majatkowych z osobami fizycznymi i prawnymi ; To instytucja dysponująca majątkiem, prowadząca działalnośc finansową i gospodarczą

Co posiada SKARB PAŃSTWA?

Prawo własności mienia państwowego ; Możliwość zastosowania przymusu w zakresie ustalania niektórych dochodów (np. podatków, ceł) i wydatków państwowych.

Co to jest BUDZET PAŃSTWA?

Publiczny plan finansowy ; Uchwalany jest przez Sejm na rok budżetowy ; Stanowi podstawę gospodarki finansowej państwa ; Obejmuję dochody u wydatki (przychody i rozchody ; deficyt i sposób jego pokrycia)

Co to są DOCHODY? A co WYDATKI?

DOCHÓD - prognozy, szacunki (niewiążące)

WYDATKI - nieprzekraczlny limit, brak dowolności, zmiany przenaczenia środków

Funkcja FISKALNA budżetu państwa

Gromadzenie dochodów do budżetu państwa aby finansować wydatki publiczne

Funkcja REDYSTRYBUCYJNA budżetu państwa

Podział dochodu narodowego

Funkcja STYMULACYJNA budżetu państwa

Wpływ na ogólny stan gospodarki aby ja pobudzić

Funkcja BODŹCOWA budżetu państwa

Motywowanie narody do określonych działań

Zasada ROCZNOŚCI

Budźet uchwalany na jedne rok

Zasada RÓWNOWAGI

Dążenie do równoważenia dochodów i wydatków

Zasada ZUPEŁNOŚCI

Ujęcie wszystkich dochodów i wydatków

Zasada JEDNOŚCI

Jeden akt formlany (formalna i materialna)

Zadasa JAWNOŚCI

Przejrzystość finansów publicznych

Zasada SZCZEGÓŁOWOŚCI

Klasyfikacja dochodów wydatków

Co to WPŁYWY BUDŻETOWE?

Możemy je jedynie szacować (wymierzlanie) ; Mogą wykazywać zarówno nadwyżkę jak i deficyt ; Trudne do zaprognozowania (muszą być rzetelne i realne)

Co to WYDATKI PUBLICZNE?

Brak jednorodnego charakteru ekonomicznego i prawnego ; Dotyczą finansowania konsumpcji zbiorowej i indywidualnej ; Mają charakter elastyczny lub prawnie zdeterminowany ; Mogą być wymagalne jedynie ze względów społecznych lub ekonomicznych, bądź też mieć charakter roszczenia prawnego

Co to jest PROWIZORIUM BUDŻETOWE?

Jest czasową alternatywą dla ustawy budżetowej, obowiazujacą krócej niż rok

Co to jest ABSOLUTORIUM BUDŻETOWE?

Absolutorium budżetowe to uchwała Sejmu, w której Sejm zatwierdza wykonanie budżetu państwa przez Radę Ministrów po zakończeniu roku budżetowego.

Jaki jest TERMIN wykonania projektu budżetu?

Co najmniej 3 miesiące przed rozpoczęciem roku budżetowego

Jakie są ETAPY procedury budżetowej?

Przygotowanie projektu budżetu ; Uchwalenie budżetu ; Wykonywanie budzetu ; Sprawozdawczość i kontrola

Zwrotnymi dochodami buzetu państwa są -

Kredyty i pożyczki

Co NIE JEST istotą budżetu państwa?

Potęgowanie cyklu koniunkturalnego

WIOSNA Budżetu Państwa

Minister Finansów przedstawia założenia projektu budżetu państwa Radzie Ministrów ; Wstępna prognoza wybranych wskaźników budżetowych (konsultacje w ramach Rady Dialogu Społecznego)

LATO Budżetu Państwa

Obliczenie wstępnych wydatków na rok następny i wyjściowych wydatków na lata kolejne ; Ministerstwo Finansów opracowuje projekt budżetu państwa i przekazuje go Radzie Ministrów ; Rada Ministrów uchwala projekt ustawy budżetowej i przekazuje do Sejmu (do 30 września)

JESIEŃ Budżetu Państwa

I czytanie w Sejmie (Minister Finansów prezentuje projekt) ; II i III czytanie (Sejm uchwala ustawę budżetową) ;

ZIMA Budżetu Państwa

Rozpatrywanie poprawej Senatu przez Sejm ; Prezytent podpisuje ustawę albo zwraca się so Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności z Konstytucja

Ile trwa ustnowienie budżetu państwa?

Rok budżetowy (od 01.01. do 31.12.)

Kto opracowuje projekt dokumentu?

Rada Ministrów

Jaki jest termin oddania projektu?

Do 30.09. roku przed rokiem budżetowym

Kiedy jest uchwalany budżet państwa?

Podczas III czytania w Sejmie

Kto uchwala dokument?

Parlament

Kto wykonuje budżet?

Rząd oraz Rada Ministrów

Kto sprawuje kontrolę nad budżetem?

Organ stanowiacy i NIK

Czy prezydent państwa może zawetować ustawę budżetową?

Nie. Prezydent nie ma prawa weta wobec ustawy budżetowej.
Może natomiast skierować ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli konstytucyjności.

BUDZET 2022 - co i ile, oraz najwyzszy dochód

Oświata i wychowanie (149 809 730) ; Obowiązkowe ubezpieczenie społeczne (91 388 944) ; Rodzina (62 297 071) ; Obrona narodowa (47 577 545) ; Szkolnictwo wyzsze i nauka (27 311 695)

Najwyzdzy dochód był podatkowy (od towarów i usług) i wynosił 237 412 161

BUDZET 2023 - co i ile, oraz najwyzszy dochód

Różne rozliczenia (171 076 873) ; Obowiązkowe ubezpieczenie społeczne (114 578 987) ; Obrona narodowa (85 496 947) ; Obrona długu publicznego (66 000 000) ; Rodzina (63 649 697)

Najwyzdzy dochód był podatkowy (od towarów i usług) i wynosił 286 300 000

BUDZET 2024 - co i ile, oraz najwyzszy dochód

Różne rozliczenia (218 580 895) ; Obowiązkowe ubezpieczenie społeczne (168 999 717) ; Obrona narodowa (104 647 871) ; Rodzina (89 175 201) ; Obrona długu publicznego (66 500 000)

Najwyzdzy dochód był podatkowy (od towarów i usług) i wynosił 316 425 000

W ustawie budżetowej na rok 2024 przeznaczono … na finansowanie Działu Rodzina

Więcej niż 80 mld zł

Głównym dochodem podatkowym budżetu państwa w 2024 roku był

Podatek od towarów i usług

Definicja BUDZETU PARTYCYPACYJNEGO

Oddolny proces, który ma pobudzić aktywacje mieszkańców do czynnego udziału w podejmowaniu decyzji

Proces podejmowania decyzji w sposób demokratyczny przez osoby zamieszkujace gminę, która realizuje budzet partycypacyjny

Modele BO

Europejska wersja modelu Porto Alegre (Uczestnictwo zorganizowanych grup interesów) ; Fundusz społeczności lokalnej na poziomach lokalnym i miejskim (Negocjacje publiczno-prywatne) ; Partycypacja sąsiedzka (Konsultowanie finansów publicznych)

MODEL 1 - Europejska wersja modelu Porto Alegre

Pierwszy raz zastosowany w Brazylii, cechuje się tym że jest skierowany do mieszkańców i koncentruje się głównie na konkretnych inwestycjach i projektach, mieszkańcy mają realną władzę

MODEL 2 - Fundusz społeczności lokalnej na poziomach lokalnym i miejskim

Skierowany są do zorganizowanych grup, dodatkowo istnieje jako specjalny fundusz przeznaczany na publiczne inwestycje oraz projekty.

Niestety rola mieszkańców staje się drugorzędna.

MODEL 3 - Partycypacja sąsiedzka

Proces jest mało elastyczny i nie jest zmieniany zgodnie z wolą obywateli tak często, jak np. w przypadku modelu Porto Alegre.

Dodatkowo posiada znaczne ograniczenie wpływu obywateli na podejmowane decyzje, a ich rola w całym procesie jest jedynie konsultacyjna.

Oprócz tego posiada ograniczonia wzgledem udziału lokalnych stowarzyszeń

Podstawowe warunki budżetu państwa

1. Prowadzenie publicznej dyskusji i dialogu miedzy mieszkańcami na specjalnie zorganizowanych spotkaniach.

2. Decydowanie przez mieszkańców o jasno okrślonej i ograniczonej puli środków finansowych.

3. Realizacja budżetu co najmnej na jednym etapie na poziomie ogólnomiejskim.

4. Wiążący charakter decyzji mieszkańców oraz realizacja i montoring wybranych projektów.

5. Długofalowy i cykliczny charakter procesu (organizowany regularnie, np. co roku.

ZALETY BO

zwiększa poziom świadomości i edukacji obywatelskiej ; mieszkańcy danego terytorium mogą poczuć się jako jedna lokalna społeczność

WADY BO

niska frekwencja mieszkańców ; dominacja prostych, lokalnych projektów kosztem inwestycji strategicznych wymagajacych eksperskiej wiedzy

Kto NIE musi prowadzić ksiąg rachunkowych?

Osoby fizyczne prowadząc działalność gospodarczą,

Spółki cywilne, jawne, partnerksie osób fizycznych, których przchody ze sprzedaży i operacji za rok poprzedni nie przekroczyły 25 000 00 EURO

Co to znaczy, że firmę nazywamy FIRMĄ RODZINNĄ?

To taka co posiada udział we własności oraz udział w zarządzaniu i nadzorze

Co jest specyficzne dla ZARZĄDZANIA FINANSAMI MAŁYCH FIRM RODZINNYCH?

Cele finansowe i niefinansowe ; Logika zarządzania

Co to znaczy, że mamy MAJĄTEK RODZINNY W FIRMIE?

Nieruchomości rodziny wykorzystywane przez firmę ; Rodzinne środki transportu ; Kapitał rodzinny ; Kompetencje, praca i zasoby osobiste

Co to znaczy, że mamy MAJĄTEK FIRMY W RODZINIE?

Nieruchomości finansowe wykorzystywane przez rodzinę ; Mienie firmowe używane prywatnie ; Środki finansowe firmy ; Produkty i usługi firmy

Kim jest ZARZĄDCA SUKCESYJNY?

Osoba powołana do tymczasowego zarządzania przedsiębiorstem zmarłego właściciela.

Co to jest FUNDACJA RODZINNA?

Osoba prawna tworzona przez fundatora w celu zarządzania majątkiem na przyszłe pokolenia.

RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA - kto jej używa, jaki jest jej zakres, jaka jest orientwacja czasowa ; zakres regulacji ; analizowany czas ; nacisk na ; cechy idealne ; charakter

Zewnętrzny użytkownik ; Cała firma ; Przeszłosć i teraźniejszość ; Akty i normy prawne ; Ścisła periodyzacja ; Terminosoć i bezbłędność ; Rzeletność i ciągłość ; Obowiazkowy

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA - kto jej używa, jaki jest jej zakres, jaka jest orientwacja czasowa ; zakres regulacji ; analizowany czas ; nacisk na ; cechy idealne ; charakter

Wewnętrzny użytkownik ; Dane działy, sekcje ; Przyszłosć i teraźniejszość ; Według potrzeb ; Dowolne okresy ; Szybkość i użyteczność ; Istotność i wiarygodność ; Dowolny

Co to KOSZTY STAŁE?

Koszty nie reagujace na zmiany rozmiarów produkcji i sprzedaży, gdzie ich wysokość moze zależeć od tych czynników

Co to KOSZTY ZMIENNE?

Koszty których wysokośc zmienia się wraz ze zmianą rozmiarów produkcji lub sprzedaży, a stopień ich zmienności może się różnić siłą

Co to KOSZTY POŚREDNIE?

To ogólne koszty funkcjonowania firmy, które wynagaja metod alokacji.

Co to KOSZTY BEZPOŚREDNIE?

Koszty, które można łatwo przypisać do konkretnego produktu, co znaczy, że łatwo mozna je alokować (położenie jest oczywiste).

ISTOTA Rachunku Kosztów Działań (ABC)

Koszty są przypisywane najpierw do działań, a potem do produktów/usług według nośników kosztów.

STOSOWANIE Rachunku Kosztów Działań (ABC)

By dokładniej ustalać koszty i lepiej wspierać decyzje zarządcze.

CZEGO DOTYCZY Rachunek Kosztów Działań (ABC)

Głównie kosztów pośrednich oraz procesów i działań w firmie.

OUTSOURCING - atrybuty

Zakres powtarzalnych działań, których ma dotyczyć ; Dostęp i wykorzystanie zewnętrznych zasobów ; Znajomość kosztów danego procesu, stanowiącą punkt odniesienia do podjęcia decyzji ; Chęć współpracy pomiędzy dwoma organizacjami ; Zmiana modelu zarządzania (restrukturyzacja)

OUTSOURCING - ograniczenia

Brak zaangażowania menadżerów (brak osób decyzyjnych) ; Zbyt małą wiedza o outsourcingu (niekorzystanie z doradztwa zewnętrznego) ; Niejasne oczekiwania stron (konflikt interesów) ; Brak planu komunikacji ; Nadmierny pośpiech podczas wdrażania ; Niedocenianie różnic kulturowych ; Złe zarządzanie relacjami

Korzyści outsourcingu - STRATEGICZNE

Skupianie się na kluczowych kompetencjach ; Dostosowanie się do zmieniającego otoczenia (większa elastyczność) ; Redukcja ryzyka (dorównywania do silniejszej konkurencji)

Korzyści outsourcingu - FINANSOWE

Zmiana struktury kosztów ze stałych na zmienne ; Brak potrzeby inwestowania w środki trwałe (uwolnienie kapitału) ; Poprawa efektywności i wydajności

Korzyści outsourcingu - ORGANIZACYJNE

Uzyskanie dostępu na nowych technologii ; Wprowadzenie standaryzacji ; Zaangażowanie personelu w optymalizację kosztów

GENEZA Balanced Scorecard

• Tradycyjne miary finansowe są niewystarczające.

• To, co mierzymy, wpływa na zachowania ludzi.

• Należy koncentrować się na przyszłości, nie tylko na przeszłości.

• Konkurencja wymusza ciągłą optymalizację kosztów i wzrost wartości dla klienta.

• Tradycyjne systemy nie uwzględniają kapitału intelektualnego

PERSPEKTYWY Balanced Scorecard

Wychodząc od krytyki tradycyjnego modelu finansowej oceny efektywności zespół Kaplana i Nortona:

• FINANSOWA ; KLIENTA ; PROCESÓW WEWNĘTRZNYCH ; WIEDZY I ROZWOJU

BSC jako narzędzie strategiczne?

Jako narzędzie strategiczne, BSC przekłada wizję i strategię przedsiębiorstwa na spójny system celów i mierników wspierających długoterminowy rozwój.

NOWOCZESNY Pomiar

Oparte na rachunkowości finansowej i miernikach kosztów/wydajności ; Zorientowane na zysk i krótkoterminowe wyniki ; Dominacja indywidualnych, funkcjonalnych wskaźników ; Cel: kontrola i ocena wyników (porównanie z normami)

TRADYCYJNY Pomiar

Powiązane ze strategią i tworzeniem wartości (value-based) ; Długoterminowa orientacja i koncentracja na kliencie ; Mierniki zespołowe i przekrojowe (finansowe i niefinansowe) ; Cel: ocena + zaangażowanie oraz wspieranie ciągłego doskonalenia