lol,o

Nara (VIII w.)

okres literatury oficjalnej, silnej sinizacji i kronik państwowych

kanbun

(Nara–Heian) klasyczny język chiński używany w tekstach urzędowych i kronikach

Kojiki

(712, Nara) kronika mitologiczna legitymizująca władzę cesarza, kompilacja Ō no Yasumaro

Nihon shoki

(720, Nara) oficjalna kronika państwowa w stylu chińskim, red. książę Toneri

Man’yōshū

(VIII w., Nara) pierwsza antologia waka, poezja zbiorowa i emocjonalna

Heian (IX–XII w.)

okres rozkwitu kultury dworskiej i literatury pisanej po japońsku

yamato uta

(Heian) poezja rodzima pisana po japońsku, przeciwstawna poezji chińskiej

waka

(Heian–Kamakura) klasyczna poezja japońska w schemacie 5-7-5-7-7

makoto

(Heian, Kokin Wakashū) szczerość wobec własnego serca jako zasada poezji

aware

(Heian, Genji monogatari, Murasaki Shikibu) melancholijne wzruszenie przemijaniem

okashi

(Heian, Makura no Sōshi, Sei Shōnagon) lekkość, dowcip i błyskotliwość obserwacji

Kokin Wakashū

(905, Heian) cesarska antologia waka ustanawiająca kanon, red. Ki no Tsurayuki

Ki no Tsurayuki

(Heian) poeta i teoretyk waka, autor wstępu do Kokinshū

monogatari

(Heian) narracyjna opowieść prozatorska o świecie dworskim

nikki

(Heian–Kamakura) dziennik lub pamiętnik o charakterze osobistym

zuihitsu

(Heian–Muromachi) luźne zapiski eseistyczne „pod pędzlem”

Genji monogatari

(XI w., Heian) powieść psychologiczna o arystokracji dworskiej, Murasaki Shikibu

Murasaki Shikibu

(Heian) autorka Genji monogatari i Murasaki Shikibu Nikki

Makura no Sōshi

(Heian) zbiór zuihitsu w estetyce okashi, Sei Shōnagon

Sei Shōnagon

(Heian) autorka Makura no Sōshi

Tosa Nikki

(Heian) dziennik podróży pisany po japońsku, Ki no Tsurayuki

makurakotoba

(Heian, waka) stałe epitety ozdobne, zwykle pięciosylabowe

kakekotoba

(Heian, waka) gra słów oparta na homofonii i podwójnym znaczeniu

engo

(Heian, waka) sieć skojarzeń znaczeniowych między słowami

utamakura

(Heian, waka) nazwy miejsc o utrwalonych konotacjach kulturowych

mono no na

(Heian, waka) ukryty temat niezwiązany bezpośrednio z treścią wiersza

Kamakura (1185–1333)

okres rządów wojowników i kryzysu kultury dworskiej

mujō

(Kamakura, buddyzm) idea nietrwałości świata

yūgen

(Kamakura–Muromachi) tajemna, niedopowiedziana głębia estetyczna

honkadori

(Kamakura, waka) twórcze zapożyczenia z dawnych wierszy

Fujiwara no Shunzei

(Kamakura) reformator waka, twórca estetyki yūgen

Fujiwara no Teika

(Kamakura) kodyfikator średniowiecznej poezji waka

Shinkokin Wakashū

(1205, Kamakura) cesarska antologia waka o estetyce yūgen

gunki monogatari

(Kamakura) opowieści wojenne o bitwach i losach rodów

Heike monogatari

(Kamakura) epos wojenny o rodzie Taira, motyw mujō

wojna Genpei

(1180–1185) konflikt rodów Taira i Minamoto

heikyoku

(Kamakura) ustny przekaz Heike monogatari z akompaniamentem muzycznym

Muromachi (XIV–XV w.)

okres dominacji zen i synkretyzmu kulturowego

gozan bungaku

(Muromachi) literatura mnichów zen pisana po chińsku

Yishan Yining

(Muromachi) mistrz chan, wprowadził zen i literaturę chińską do Japonii

Sessōn Yūbai

(Muromachi) poeta zen, twórca gozan bungaku

Musō Soseki

(Muromachi) mnich zen, pisarz i twórca ogrodów

otogizōshi

(Muromachi) krótkie opowieści narracyjne dla szerokiego odbiorcy

otogizōshi – tematyka

(Muromachi) fantastyka, dydaktyzm, karma, bohaterowie ludowi

nō

(Muromachi) klasyczny teatr japoński oparty na symbolu i sugestii

yōkyoku

(Muromachi) teksty literackie sztuk nō

shite

(nō) główny bohater sztuki

waki

(nō) partner narracyjny protagonisty

kyōgen

(nō) element komiczny między sztukami

Zeami Motokiyo

(Muromachi) aktor, dramaturg i teoretyk teatru nō

kagura

(źródła nō) rytualne tańce shintō

bugaku

(źródła nō) dworski taniec ceremonialny pochodzenia kontynentalnego

sarugaku

(źródła nō) widowiska ludowe łączące taniec i farsę

dengaku

(źródła nō) widowiska agrarne związane z cyklem rolniczym

Kaifūsō

(751, Nara) najstarsza antologia poezji chińskiej (kanshi) tworzona w Japonii

kanshi

(Nara–Heian) poezja pisana po chińsku przez elity dworskie Japonii

kanbun

(Nara–Heian) klasyczny język chiński używany w japońskich tekstach urzędowych

wabun

(Heian) styl pisania po japońsku, związany z literaturą rodzimą

Yamato uta

(Heian) rodzima poezja japońska przeciwstawiana poezji chińskiej

makoto

(Heian) idea szczerości i zgodności poezji z sercem autora

Keikokushū

(872, Heian) antologia poezji o rządzeniu państwem, inspirowana konfucjanizmem

Da Xu

(Chiny) Wielka Przedmowa do Shijing, źródło idei spontaniczności poezji

Shijing

(Chiny) najstarszy kanon poezji chińskiej

Liu Xie

(Chiny) autor Wenxin diaolong, klasycznej poetyki chińskiej

Wenxin diaolong

(Chiny) traktat o estetyce i teorii literatury

tsukuri monogatari

(Heian) fikcyjne opowieści narracyjne

rekishi monogatari

(Heian–Kamakura) opowieści historyczne oparte na faktach

hennen-tai

(Heian) narracja historyczna prowadzona chronologicznie

kiden-tai

(Heian) narracja historyczna oparta na biografiach postaci

Eiga monogatari

(XI w.) historia rodu Fujiwara pisana z perspektywy dworskiej

Akazome Emon

(Heian) arystokratka i współautorka Nihongi

Ōkagami

(XII w.) dialogiczna opowieść historyczna krytyczna wobec władzy

Imakagami

(XII w.) kontynuacja Ōkagami, narracja reminisencyjna

Mizukagami

(Heian) kronika od czasów legendarnych do cesarza Nimmyō

Masukagami

(Muromachi) późna kontynuacja tradycji „zwierciadeł”

kagamimono

(Heian–Muromachi) historyczne „zwierciadła” narracyjne

giko monogatari

(późny Heian) epigońskie opowieści naśladujące Genji

Sagoromo monogatari

(Heian) romans dworski o skomplikowanej psychologii

Torikaebaya monogatari

(Heian) opowieść o zamianie ról płciowych

Hamamatsu chūnagon monogatari

(Heian) romans z elementami snu i iluzji

Genpei kassen

(1180–1185) wojny między rodami Taira i Minamoto

Shōmonki

(Heian) wczesna półfikcyjna opowieść wojenna po chińsku

Taira no Masakado

(Heian) bohater Shōmonki, buntownik i postać legendarna

Genpei seisuiki

(Kamakura) kronika wojny Taira i Minamoto

Taiheiki

(Muromachi) epopeja o wojnach XIV wieku

Gikeiki

(Muromachi) opowieść o losach Minamoto no Yoshitsune

Sandai zuihitsu

(Heian–Muromachi) Makura no Sōshi, Hōjōki, Tsurezuregusa

Kamo no Chōmei

(Kamakura) autor Hōjōki, pustelnik i poeta

Kenryaku rok 2

(1212) rok powstania Hōjōki

Yoshida Kenkō

(Muromachi) autor Tsurezuregusa

otogizōshi

(Muromachi) krótkie opowieści dla szerokiego odbiorcy

shōsetsu

(Muromachi) wczesna forma narracji prozatorskiej

gozan

(Muromachi) pięć głównych klasztorów zen

Yishan Yining

(XIII w.) mnich zen, inicjator gozan bungaku

Sessō Yūbai

(Muromachi) poeta gozan bungaku i mnich zen

Musō Soseki

(Muromachi) mnich zen, poeta i doradca polityczny

Ashikaga Yoshimitsu

(Muromachi) siogun i mecenas kultury zen

otogizōshi intermedialność

(Muromachi) łączenie tekstu, obrazu i performansu

kami-mono

(nō) sztuki o bogach

shura-mono

(nō) sztuki o wojownikach