nowe ruchy i ideologie

1832

reforma prawa wyborczego

1867

torysi obniżają cenzus wyborczy

• premier Beniamin Disraeli

1873

system kurialny w Austro-Węgrzech

• głos ma różną wartość w zależności od majątku i urodzenia

• trzeba mniej głosów ludzi bardziej uprzywilejowanych etc

wielcy właściciele ziemscy - cele polityczne

• zachowanie starych stosunków społecznych

• monarchia

• konserwatyzm

• ochrona własności prywatnej

• przeciwnicy demokracji

kapitaliści, kupcy, bankierzy etc - cele polityczne

• zwiększony wpływ na politykę

• wolna gospodarka

• republika

• partie liberalne

• ochrona własności prywatnej

• demokratyzacja

rzemieślnicy i rolnicy - cele polityczne

• żądanie ochrony i wsparcia społeczno-gospodarczego

• partie drobnomieszczańskie i ludowe

• ochrona własności prywatnej

• demokratyzacja państwa

robotnicy - cele polityczne

• równouprawnienie gospodarcze i polityczne

• partie robotnicze

• nacjonalizacja przemysłu

• demokratyzacja państwa

LEWICA

• niesprawiedliwość obecnego porządku

• potrzeba zmian

socjaliści, komuniści

CENTRUM

• jest okej

• trzymają z tym kto jest u władzy

socjaldemokraci, liberałowie, ludowcy

PRAWICA

• przeciwnicy rewolucji

• stary feudalny porządek

monarchiści, konserwatyści, narodowcy, nacjonaliści

liberałowie i konserwatyści

• konstytucja

• indywidualizm

socjaldemokraci, faszyści, komuniści

• rewolucja

• kolektywizm

WIELKA BRYTANIA

• torysi (konserwatyści)

• wigowie (liberałowie)

USA

• demokraci

• republikanie

FRANCJA

kilka partii w koalicji sprawuje władzę

CESARSTWO NIEMIECKIE

• konserwatyści, liberałowie

• Partia Postępu, Centrum oraz Partia Socjaldemokratyczna

luty 1848

“Manifest komunistyczny” Marksa i Engelsa

1864-1876

I Międzynarodówka

• zrzesza robotników

wrzesień 1864

powstanie I Międzynarodówki w Londynie

1867

“Kapitał” Karola Marksa

treść “Kapitału”

• istnienie = materia

• historia wpływa na teraźniejszość

• WALKA KLAS

• determinizm historyczny

• REWOLUCJA

• zniesienie własności prywatnej

I Międzynarodówka

Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników

• marksiści - Marks, Engels

• anarchiści - M. Bakunin, P. Kropotkin

• związkowcy i spółdzielcy - Trade Union Congress

• spiskowcy - L. Blanqui, P. Proudhon

Pierre Proudhon

• państwa same obumrą

• przeciwnik rewolucji

• ewolucja i metody pokojowe

Michaił Bakutin i Piotr Kropotkin

• przeciwnicy Marksa

• wstręt do państwa → jest opresyjne

• przeciwnicy kapitału

• czynna walka - nawet terror

anarchizm

• państwo jest źródłem nierówności społecznych

  • bo ogranicza wolność jednostki

• wspólnoty wytwórcze - syndykaty - zamiast państwa

• likwidacja własności prywatnej

• rewolucja

Georges Sorel

anarchosyndykalizm

1881

śmierć Aleksandra II z zamachu

4 października 1870

III Republika Francuska

8 lutego 1871

zwycięstwo monarchistów w wyborach parlamentarnych we Francji

• rząd Adolfa Thiersa

18 marca 1871

wybuch zbrojnej rewolty w Paryżu

KOMUNA PARYSKA (“pod czerwonym sztandarem”)

18 marca 1871 - 28 maja 1871

• próba rewolucji społecznej

• obalanie kolumn

• socjalizm utopijny

• odrzucenie trójpodziału władzy i niezawistnych sądów

• gwardia narodowa (zbrojni mieszczanie) zamiast armii

• ingerencja państwa w gospodarkę

  • minimalne płace

  • nacjonalizacja

• bezpłatne szkolnictwo

• rozdział Kościoła z państwem

• wybieralność wszystkich urzędów

Polacy w Komunie Paryskiej

• J. Dąbrowski

• W. Wróblewski

• Florian Trawiński

21-28 maja 1871

“krwawy tydzień” - upadek Komuny Paryskiej

14 lipca 1889

kongres II Międzynarodówki w Paryżu

postulaty II Międzynarodówki

• ośmiogodzinny dzień pracy - 3×8

• ustawodawstwo pracy

• zakaz pracy dzieci

• ograniczenie czasu pracy dla kobiet

• powszechna i bezpłatna edukacja

• 1 maja - święto klasy robotniczej

• tworzenie legalnych i masowych partii robotniczych

rewizjonizm

Eduard Bernstein

• rewizja teorii Marksa

• poprawa losu robotników może nastąpić na drodze reform społeczno-ustrojowych ~ opinia Ferdynanda Lassalle’a

reformizm

Karl Kautsky

• zmiany reformami w parlamencie

1869

Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza

• odsunięta przez Bismarcka

1890

Socjaldemokratyczna Partia Niemiec (SPD)

1879

Partia Socjalistyczna

• 1905 - zmiana w sekcję francuskiej II Międzynarodówki

1898

Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (SDPRR)

1903

podział SDPRR na bolszewików (Róża Luksemburg, Lenin) oraz mienszewików (kontra do bolszewików xd)

1901

Partia Socjalistycznych Rewolucjonistów

• kontra rewizjonistyczna do SDPRR

1900

Partia Pracy

• zajęli miejsce wigów

chrześcijańska demokracja

“Rerum novarum” papieża Leona XIII

• porozumienie pokojowe między przedsiębiorcami a kapitalistami

• na zasadach religii chrześcijańskiej

• własność jest nienaruszalna

• wskazanie katolikom aktywności politycznej

• demokracja

co dały przemiany?

• proletariat poważną siłą społeczną

• partie robotnicze i związki zawodowe

• “Rerum novarum”

• obyczaje klasy robotniczej

• poprawa stosunku robotników

• ustawodawstwo socjalne

nacjonalizm w trakcie rewolucji francuskiej

• naród stanowi wspólnotę

• własna tożsamość, odrębny byt

nacjonalizm od II poł. XIXw.

• naród jest najważniejszy

• rozwój tylko w ramach wspólnoty narodowej

• organiczna całość

• lojalność narodowa najwyższą wartością moralną

każdy naród ma:

• swoją misję w historii

• prawo do ekspansji

+ zjawisko ksenofobii, szowinizmu, rasizmu

1896

“Państwo żydowskie” Teodora Herzla

• postulat powrotu Żydów do Syjonu

• wynika z rosnącego antysemityzmu społeczeństwa

• “żydowski nacjonalizm”

1853-1855

“Esej o nierówności ras ludzkich” Josepha Gobineau

rasizm

• wartość człowieka zależy od rasy’

• prowadzi to do uprzywilejowania jednych i dyskryminacji drugich