CHƯƠNG 14 CÁC BIỆN PHÁP TRÁNH THAI P2.

Mercilon có TP?

Desogestrel 0,15 mg và Ethinylestradiol 0,02 mg.

=> Loại này phù hợp cho người hay bị tác dụng phụ của Estrogen.

Marvelon có TP?

Desogestrel 0,15mg + Ethinyl estradiol 0,03mg

=> Loại này đại diện cho sự "tiến bộ" trong thế hệ thuốc (Progestin thế hệ 3), ít TĐ phụ.

=> Y chang Mercilon nhưng nó nhiều hơn Estrogen 0,01mg.

Rigevidon hay Microgynon có TP?

Levonorgestrel 0,15mg + Ethinyl estradiol 0,03mg.

Tác dụng phụ hay gặp trong 3 tháng đầu khi dùng thuốc là?

Ra máu.

THỜI ĐIỂM BẮT ĐẦU UỐNG (VỈ ĐẦU TIÊN)?

Tình huống	Thời điểm uống	Cần biện pháp hỗ trợ (Bao cao su) không?
Chưa dùng gì cả	Trong vòng 5 ngày đầu của chu kỳ kinh (tốt nhất là ngày thứ 1).	Không cần (nếu uống trong 5 ngày đầu). => Sau 5 ngày là cần.
Bất kỳ lúc nào	Nếu chắc chắn không có thai.	CẦN dùng bao cao su trong 7 ngày đầu uống thuốc.
Sau sảy/nạo hút thai	Trong vòng 7 ngày sau thủ thuật.	Không cần.
Sau sinh (không bú)	Từ tuần thứ 4 sau sinh trở đi.	Nếu chưa có kinh lại: Cần kiêng hoặc bao cao su 7 ngày.
Đang dùng loại khác	Chuyển sang uống ngay lập tức (nếu chắc chắn không có thai).	Không cần.

Cách sử dụng thuốc và lưu ý trong PPTT dùng thuốc?

• Nguyên tắc: Uống mỗi ngày 1 viên vào cùng một giờ cố định (để duy trì nồng độ thuốc trong máu).

• Vỉ 28 viên: Uống hết vỉ này => Uống tiếp vỉ mới ngay hôm sau (Không nghỉ ngày nào, kể cả khi đang có kinh).

• Vỉ 21 viên: Uống hết vỉ => Nghỉ 7 ngày => Uống vỉ mới. (Trong 7 ngày nghỉ sẽ ra kinh).

• Lưu ý quan trọng: Nếu đang dùng kháng sinh Rifampicin hoặc thuốc chống co giật => Phải dùng thêm Bao cao su hỗ trợ.

PHÂN LOẠI "QUÊN NHẸ" VÀ "QUÊN NẶNG" trong xử trí quên uống thuốc?

Loại thuốc	Mức độ quên AN TOÀN (Xử trí đơn giản)	Mức độ quên NGUY HIỂM (Cần bao cao su)
Liều chuẩn (Estrogen 30-35 mcg) Vd: Rigevidon, Marvelon	Quên ≤ 2 viên. => Uống ngay khi nhớ, rồi uống tiếp như thường.	Quên ≥ 3 viên. => Uống ngay 1 viên khi nhớ, tiếp tục uống vỉ, THÊM BAO CAO SU 7 NGÀY.
Liều thấp (Estrogen ≤ 20 mcg) Vd: Mercilon	Quên 1 viên. => Uống ngay khi nhớ, tiếp tục như thường.	Quên ≥ 2 viên. => Uống ngay 1 viên khi nhớ, tiếp tục uống vỉ, THÊM BAO CAO SU 7 NGÀY.

=> Quên 3 viên trở lên ở liều cao thì dùng BPTT dự phòng nhe, còn liều thấp thì 2 (Mercilon).

XỬ TRÍ THEO "TUẦN" (KHI RƠI VÀO MỨC ĐỘ NGUY HIỂM) do quên uống?

• Rơi vào TUẦN 1:

  • Nếu trong 5 ngày qua CÓ quan hệ tình dục => Phải dùng thêm Viên tránh thai khẩn cấp ngay.

• Rơi vào TUẦN 3:

  • Bỏ các viên nhắc (viên sắt/giả dược).

  • Uống hết viên nội tiết vỉ này => BẮT ĐẦU NGAY VỈ MỚI (Không nghỉ 7 ngày, uống nối tiếp luôn).

• Quên viên nhắc (Viên 22-28):

  • Không sao cả. Bỏ viên quên đi, uống tiếp viên kế tiếp (vì nó chỉ là đường/sắt).

=> Khó hiểu vãi.

XỬ TRÍ RỐI LOẠN TIÊU HÓA ở PP dùng thuốc trong CBPNT.

Tình huống	Cách xử trí
Nôn trong vòng 2 giờ sau uống	Thuốc chưa kịp ngấm. => Phải uống bù ngay 1 viên khác.
Nôn/Tiêu chảy > 24 giờ	Vẫn cố gắng uống thuốc đúng lịch.
Nôn/Tiêu chảy liên tục ≥ 2 ngày	Coi như là QUÊN THUỐC. => Áp dụng quy tắc "Quên nguy hiểm" (Dùng thêm bao cao su).

ĐỌC KĨ:
XỬ TRÍ CÁC TÁC DỤNG PHỤ KHÁC trong PP dùng thuốc?

1. RỐI LOẠN KINH NGUYỆT

• Kinh không đều: Thường gặp vài tháng đầu. Xử trí: Khuyên uống đúng giờ, trấn an sẽ tự hết. Nếu cường kinh có thể dùng NSAIDs (thuốc giảm đau kháng viêm).

• Mất kinh (Vô kinh): Nếu uống đều thì không sao. Nếu không chắc chắn thì thử thai.

  • Mẹo: Nếu đang nghỉ 7 ngày mà chưa thấy kinh => Cứ bắt đầu vỉ mới đúng lịch, đừng chờ.

• Ra máu nhiều/kéo dài: Nếu lượng máu gấp đôi bình thường hoặc kéo dài > 8 ngày => Cần đi khám tìm nguyên nhân.

2. CÁC KHÓ CHỊU KHÁC

• Nhức đầu:

  • Nhẹ: Uống Paracetamol/Ibuprofen.

  • Nặng (Migraine/Nửa đầu): NGƯNG THUỐC NGAY, chuyển sang biện pháp không có Estrogen.

• Buồn nôn: Mẹo là uống thuốc trước khi đi ngủ hoặc uống trong bữa ăn.

• Căng ngực: Chườm khăn lạnh/ấm hoặc uống giảm đau.

• Nổi mụn: Thường thuốc trị mụn, nhưng nếu uống 3 tháng mà mụn tăng lên => Đổi loại thuốc khác.

• Nghi ngờ có thai: Ngừng thuốc ngay. (Tuy nhiên chưa có bằng chứng thuốc gây hại cho thai nếu lỡ uống).

• Với người nhiễm HIV: Vẫn dùng được COCs nhưng bắt buộc dùng kèm bao cao su (để tránh lây bệnh).