Inleiding Preventie & Interventie Week 1: Introductie Preventie en Interventie Hoofdstuk 1: Wat is gezondheid

Ziekte

Schadelijke somatische of psychische afwijking van een organisme waardoor dit organisme minder goed functioneert. Ziek is een medewerker die door een lichamelijk of geestelijk gebrek (handicap) niet meer in staat is het werk te doen dat hij geacht wordt te verrichten

Delayed-degeneratieve ziekten

Ziekten die nooit eerder voorkwamen omdat we dan allang overleden waren (dementie, kanker)

Pathogenese

Inzicht in het ontstaan van ziekten, de ontwikkeling en het verloop van een aandoening. ‘Voorkomen is beter dan genezen’. (Pathogenese lijkt op patholoog en een patholoog zoekt ook naar het ontstaan)

Salutogenese

De centrale vraag hierbij is: wat houdt mensen gezond en wat bevordert de gezondheid?

Universele preventie

Richt zich op de gezonde bevolking en bevordert en beschermt actief de gezondheid van de bevolking.

Selectieve preventie

Richt zich op bevolkingsgroepen met een verhoogd risico en voorkomt dat personen met een of meerde risicofactoren voor een bepaalde aandoening daadwerkelijk ziek worden.

Geïndiceerde preventie

Richt zich op mensen met beginnende klachten en voorkomt dat beginnende klachten verergeren tot een aandoening.

Zorg gerelateerde preventie

Richt zich op mensen met een ziekte of aandoening en voorkomt dat een bestaande aandoening leidt tot complicaties, beperkingen, een lagere kwaliteit van het leven of sterfte

Drie factoren die belangrijk waren om psychisch gezond te blijven/ drie karaktereigenschappen SOC:

1. Comprehensibility --> Je situatie begrijpen 2. Manageability --> Het gevoel hebben dat jij zelf kan kiezen 3. Meaningfulness --> Zingeving ervaren. Tegenovergestelde hiervan is: 1. Verwarring 2. Machteloosheid 3. Zinloosheid

Blue zones : Gebieden in de wereld waar mensen heel oud worden, zonder chronische ziekten en zonder mentale aftakeling. Komt door:

Goed eten --> Vers, gematigd eten. Natuurlijk bewegen Zingeving --> Zinvol leven. Sociale inbedding en ervaren van verbondenheid --> Gevoel van ergens bijhoren

Het werken aan de definitie van gezondheid

---- Gezondheid is een toestand van compleet welbevinden, lichamelijk, psychisch en sociaal, en niet de afwezigheid van ziekten of gebreken. Gezondheid is het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven. Volgens de WHO is gezondheid een dynamische staat van welzijn gekarakteriseerd door een fysiek, mentaal en sociaal potentieel, dat tegemoetkomt aan de eisen van het leven evenredig naar leeftijd, cultuur en persoonlijke verantwoordelijkheid. Als dit potentieel onvoldoende is om te voldoen aan deze eisen, is er sprake van ziekte. Gezondheid volgens DSM-5-TR --> Psychische stoornissen gaan gewoonlijk gepaard met significante lijdensdruk en/of beperkingen in het functioneren en op sociaal of beroepsmatig gebied of bij andere belangrijke bezigheden

De zes hoofddimensies van gezondheid:

1. Lichaamsfuncties --> Ik voel me gezond en fit 2. Mentaal welbevinden --> Ik voel me vrolijk 3. Zingeving --> Ik heb vertrouwen in mijn eigen toekomst 4. Kwaliteit van leven --> Ik geniet van mijn leven 5. Meedoen --> Ik heb goed contact met andere mensen. 6. Dagelijks functioneren --> Ik kan goed voor mijzelf zorgen

Positieve gezondheid

is het bevorderen van veerkrachtig en betekenisvol leven in een gezondheidsbevorderingen omgeving.

Classificaties

zijn ADHD, ADD, Autisme spectrum etc. Een classificatie zegt niets over een oorzaak of welke behandeling nodig is en het vertelt niets over de achtergrond (verwaarlozing, mishandeling, drugs etc.). Als je niet weet wat de achtergrond is, kun je ook niet bepalen welke behandeling zou kunnen passen

Diagnose

Een nauwkeurige beschrijving van de symptomen, de ernst en het beloop van psychische klachten of ontwikkelingsstagnatie

Critical life events, breuklijnen of levensgebeurtenissen:

- Normatief o Bijbaan, naar de middelbare gaan, uit huis gaan o Studeren/werken o Samenwonen/relatie Niet normatief o Verhuizing o Scheiding o Overlijden

BRAVO

Bewegen, roken, alcohol, voeding en ontspanning

Epidemiologie

bestudeert de gezondheidssituatie in een populatie en kijkt daarbij onder andere naar het voorkomen en de verspreiding van ziekten binnen en tussen populatie

Morbiditeit

Mate van het voorkomen van een specifieke ziekte. Aantal mensen dat in een bepaalde periode door een ziekte worden getroffen

Multimorbiditeit

Meerdere aandoeningen of ziekten tegelijk aanwezig

Moraliteit

Sterfte in een bepaalde periode

Incidentie

Het aantal personen van een omschreven bevolkingsgroep, dat gedurende een gegeven tijdsperiode de ziekte krijgt.

Prevalentie

Het aantal personen van een omschreven bevolkingsgroep, dat op een gegeven tijdstip lijdt aan de ziekte

Verloren levensjaren

Sterfte maal resterende levensverwachting.

Verloren levensjaren in goede gezondheid

Maat die weergeeft wat bv uitgestelde operaties aan verlies geven.

Daly

Maat voor verloren levensjaren plus jaren met gezondheidsproblemen.

QALY

Wordt berekend door de resterende levensjaren van een patiënt te schatten na een bepaalde behandeling of interventie en elk jaar te wegen met een quality-of-life score.

Health literacy

De basiskennis die een individu nodig heeft om gezond te kunnen leven.

Gezondheidsindicatoren die de basis vormen van een specifiek gezonde levensverwachting:

1. Levensverwachting in goed ervaren gezondheid 2. Levensverwachting zonder beperkingen 3. Levensverwachting in goede geestelijke gezondheid 4. Levensverwachting zonder chronische ziekte