L1 Inleiding: cellen van het immuunsysteem

slides over experiment muis (belang stamcellen en voorlopercellen voor immuunrespons) aanvullen

elke cel wordt gemaakt uit..

human pluripotente stam cellen (HPSC)

immuuncellen vinden oorsprong in…

beenmerg stamcel (hematopoetische stamcel)

welke 2 grote takken evolueren uit de hematopoëtische stamcel?

1. myeloide progenitor

2. lymphoide progenitor

(nog in beenmerg)

welke cellen evolueren uit de lymfoide progenitor cel?

1. natural killer (NK) cellen

2. T-cel progenitor

   1. T_H helper cellen

   2. T_c cytotoxische celllen

3. B-cel progenitor → B-cel

4. dendritische cellen

welke cellen evolueren uit de myeloide progenitor cel?

1. dendritische cellen → evt macrofaag

2. granulocyte monocyt progenitor

   1. neutrofiel

   2. monocyte → macrofaag

3. eosinofiele progenitor → eosinofiel

4. basofiele progenitor → basofiel (=mastcellen)

5. megakaryocyt → bloedplaatjes

6. eryhtoid progenitor → erythrocyte (RBC)

welke cel kan zowel langs de myeloide als lymphoide tak gemaakt worden?

dendritische cel

wat doen TH helpercellen?

aanv

wat doen Tc cytotoxische T cellen?

aanv

wat doen B-cellen?

aanv

wat doen dendritische cellen?

aanv

wat doen macrofagen?

aanv

wat doen monocyten?

aanv

wat doen neutrofielen?

aanv

wat doen eosinofielen?

aanv

wat doen basofielen?

aanv

wat doen megakaryocyten?

aanv

wat doen bloedplaatjes?

aanv

wat doen erythrocyen (RBC)?

aanv

wat doen mastcellen?

aanv

aanv

aanv muis

muis

muis

muis

wat is de verhouding van bloedcellen? (normale volwassene)

(platelets = bloedplaatjes)

welke moleculen zitten er in de granules van neutrofielen?

1. proteases

2. antimicrobiele proteinen

3. protease inhibitors

4. histamine (weinig)

welke moleculen zitten er in de granules van eosinofielen?

1. kationen proteinen

2. ribonucleases

3. cytokines

4. chemokines

welke moleculen zitten er in de granules van basofielen/mastcellen?

1. cytokines

2. lipid mediators (=signaalmoleculen)

3. histamine (veel! ontstekingsreactie)

wat is fagocytose?

opname van vreemd partikel of micro-organisme door een cel

in welke stappen verloopt fagocytose?

1. bacterie hecht vast aan membraan invaginaties (=pseudopodia)

2. bacterie w opgenomen ovv fagosoom

3. fagosoom fuseert met lysosoom

4. lysosoom enzymen verteren bacterie

5. verteringsproducten vrij uit cel

wat is opsonisatie?

proces waarbij antigen w beladen met antistoffen (bv opsonine) of complementeiwit C3b → makkelijkere fagocytose (opname door fagocyterende cellen)

wat zijn de fagocyterende cellen van het immuunsysteem?

1. dendritische cellen

2. macrofagen/monocyten

3. neutrofiele granulocyten

welke fagocyterende cellen kunnen antigenen presenteren aan T-cellen, via wat gebeurt dit?

denritische cellen en macrofagen, dmv MHC-II moleculen

wat zijn de beste antigen presenterende cellen voor activatie van naïve T-cellen? Hoe gebeurt dit?

→ denritische cellen:

1. immature dendritische cellen vangen antigen

2. matureren

3. migreren naar andere plaats, presenteren antigen aan T-cell

hebben deze dendritische cellen verschillende functies?

→ nee, allemaal antigen presentatie

versch namen naargelang waar in lichaam ze voorkomen

wat bevatten de granules van macrofagen en neutrofielen?

enzymen, agressieve chemische componenten, radicalen → bacterien in cel doden

welke factoren worden gesecreteerd door actieve macrofagen?

1. interleukin 1 (IL-1)

2. interleukin 6 (IL-6)

3. complement proteinen

4. hydrolytische enzymen

5. interferon α (IFN-α)

6. tumor necrosis factor (TNF-α)

7. GM-CSF

8. G-CSF

9. M-CSF

wat doet IL-1, gesecreteerd door actieve macrofagen?

1. stimuleren inflammatoire respons

2. koorts

wat doet IL-6, gesecreteerd door actieve macrofagen?

1. stimuleren innatie/aangeboren immuunrespons

2. eliminatie pathogenen

wat doen complement proteinen, gesecreteerd door actieve macrofagen?

1. stimuleren inflammatoire respons

2. eliminatie pathogenen

wat doen hydrolytische enzymen, gesecreteerd door actieve macrofagen?

1. promoten inflammatoire respons

wat doet IFN-α, gesecreteerd door actieve macrofagen?

1. activeert cellulaire genen → meer proteinen die cel in antiviraal stadium brengen

wat doet TNF-α, gesecreteerd door actieve macrofagen?

1. doodt tumor cellen

wat doet GM-CSF, gesecreteerd door actieve macrofagen?

1. stimuleren induceerbare hematopoëse

wat doet G-CSF, gesecreteerd door actieve macrofagen?

1. stimuleren induceerbare hematopoëse

wat doet M-CSF, gesecreteerd door actieve macrofagen?

1. stimuleren induceerbare hematopoëse

welke factoren gesecreteerd door macrofagen zorgen voor de stimulatie van inflammatoire respons?

1. IL-1

2. complement proteinen

3. hydrolytische enzymen

welke factoren gesecreteerd door macrofagen zorgen voor koorts?

IL-1

welke factoren gesecreteerd door macrofagen zorgen voor stimulatie eliminatie pathogenen?

1. IL-6

2. complement proteinen

welke factoren gesecreteerd door macrofagen zorgen voor stimulatie aangeboren/innate immuniteit?

1. IL-6

welke factoren gesecreteerd door macrofagen zorgen voor het doden van tumor cellen?

1. TNF-α

welke factoren gesecreteerd door macrofagen zorgen voor activatie van cellulaire genen, waardoor de cel in een antiviraal stadium kan gaan?

1. IFN-α

welke factoren gesecreteerd door macrofagen zorgen voor stimulatie van induceerbare hematopoëse?

1. GM-SF

2. G-CSF

3. M-CSF

hoe kunnen verschillende soorten lymfocyten onderscheiden worden?

1. lymfocyten lijken microscopisch sterk op elkaar

2. versch subsets onderscheiden adhv cluster of differentiation (CD) antigenenof differentiatieantigenen op hun oppervlak

wat zijn CDs of differantiatieantigenen?

1. specifieke eiwitten die op opp van lymfocyten zitten

2. adhv versch soorten CD: versch subsets van lymfocyten onderscheiden

3. vb: CD4 bij T helpercellen

bij welke lymfocyten komt CD2 voor?

1. T-helpercellen

2. cytotoxische T-cellen

3. NK cellen

bij welke lymfocyten komt CD3 voor?

1. T-helpercellen

2. cytotoxische T cellen

bij welke lymfocyten komt CD4 voor?

1. meestal wel bij T helpercellen

2. meestal niet bij cytotoxische T cellen

bij welke lymfocyten komt CD5 voor?

1. B-cellen

2. T-helpercellen

3. cytotoxische T-cellen

4. NK cellen

bij welke lymfocyten komt CD8 voor?

1. meestal niet bij T-helpercellen

2. meestal wel bij cytotoxische T-cellen

3. variabel bij NK cellen

bij welke lymfocyten komt CD16 voor?

1. NK cellen

bij welke lymfocyten komt CD19 voor?

1. B-cellen

bij welke lymfocyten komt CD21 voor?

1. B-cellen

bij welke lymfocyten komt CD28 voor?

1. T-helpercellen

2. cytotoxische T-cellen

bij welke lymfocyten komt CD32 voor?

1. B-cellen

bij welke lymfocyten komt CD35 voor?

1. B-cellen

bij welke lymfocyten komt CD40 voor?

1. B-cellen

bij welke lymfocyten komt CD45 voor?

1. B-cellen

2. T-helpercellen

3. cytotoxische T-cellen

4. NK cellen

bij welke lymfocyten komt CD56 voor?

1. NK cellen

welke CDs komen enkel voor bij B-cellen?

1. CD19

2. CD21

3. CD32

4. CD35

5. CD40

welke CDs komen enkel bij T-cellen (zowel Th als Tc)?

1. CD3

2. CD28

welke CDs komen enkel bij NK cellen voor?

1. CD16

2. CD56

welke CDs komen er allemaal voor bij B-cellen?

1. CD5 (subset)

2. CD19

3. CD21

4. CD32

5. CD35

6. CD40

7. CD45

welke CDs komen er allemaal voor bij T-helpercellen?

1. CD2

2. CD3

3. CD4 (meestal)

4. CD5

5. CD28

6. CD45

welke CDs komen er voor bij cytotoxische T cellen?

1. CD2

2. CD3

3. CD5

4. CD8 (meestal)

5. CD28

6. CD45

welke CDs komen er voor bij NK cellen?

1. CD2

2. CD5

3. CD16

4. CD45

5. CD56

welke CDs komen er voor bij alle lymfocyten?

1. CD45

hoe kunnen de verschillende subklassen van immuuncellen gescheiden worden (praktisch)?

1. dmv flowcytometrie: obv oppervlaktemerkers (CD moleculen)

2. CD moleculen merken met fluorescente antistof met elk een andere kleur

3. elk subklasse heeft ander type CD → scheiding van soorten