Theatre Histories: Classical Japanese performance and theatre

General Characteristics of historical Japanese Performing Arts

1. De duurzaamheid van hun rituele verbondenheid

2. Harmonieuze en synesthetische combinatie met de kunsten (muziek, poëzie, dans, gebaren, tekst)

3. Representatieve esthetiek gebaseerd op het tonen van het kunstmatige (verbeelding > illusie)

4. Behoud van de uitvoeringstekst, niet alleen de dramatische tekst

Hoe zijn Japanse podiumkunsten verbonden met andere kunstvormen

Ze vormen een harmonisch en synesthetisch geheel met muziek, dans, poëzie en beeldende kunst.

Wat betekent “representatieve esthetiek gebaseerd op artificieel spel” in Japans theater?

Verbeelding is belangrijker dan illusie, en het tonen van theatraliteit krijgt voorrang op realisme.

Waarom is realisme geen centraal doel in veel Japanse podiumkunsten?

Omdat het boeddhisme de werkelijkheid ziet als illusoir, waardoor exacte imitatie minder waardevol is.

Wat wordt in Japans theater bewaard naast de dramatische tekst?

Ook de performancetekst, zoals muziek, beweging en gebaren.

Wat maakt de modulaire structuur van Japanse podiumkunsten mogelijk?

Strenge meester-leerlingopleiding en nauwkeurige overdracht van tradities.

Wat betekent gelaagde temporaliteit in de Japanse theatergeschiedenis?

Dat verschillende kunstvormen naast elkaar blijven bestaan in plaats van elkaar te vervangen.

Behoud van de uitvoeringstekst, niet alleen de dramatische tekst(2 zaken)

gelaagde temporaliteit en modulaire structuur van de Japanse podiumkunsten

Welke elementen worden horizontaal geïntegreerd in Japanse performance?

Muziek, poëzie, dans, gebaren en tekst.

Wat zijn de grote historische periodes van Japan in relatie tot theater?

1. Oud Japan

2. Klassiek Japan

3. Middeleeuws & Vroegmodern Japan

4. Modern & Hedendaags Japan.

Welke theatergenres ontstaan in de Muromachi-periode in het middeleeuws en vroegmodern Japan?

Nō en Kyōgen.

Welke theatergenres domineren de Edo-periode in het middeleeuws en vroegmodern Japan?

Bunraku en Kabuki.

Wat is Kagura?

Een Shintō-ritueel dat bekendstaat als de “muziek van de goden”. Met als doel Geesten kalmeren, uitnodigen, vermaken en weer uitgeleide doen

Wat zijn de vier fasen van een Kagura-ritueel?

1. introductie (Zuivering van de site)

2. Verwelkoming van de goden

3. vermaak van de goden

4. afscheid van de goden

Wat zijn Ta-asobi en Dengaku(samen bekeken)

Rijstcultivatie-rituelen die zich ontwikkelden tot podiumkunsten. Ze werden ook gehouden aan het keizerlijk hof

Wat is Hayashida?

Een ritmische rijstplantceremonie gekoppeld aan seizoensfeesten.

Wat is Ta-asobi

Een ritueel dat rijstteelt nabootst met symboliek rond vruchtbaarheid.

Wat is Dengaku

Een verfijnde rijstrituele performance met muziek en acrobatiek. Het ontwikkelde complexe verhalen die later bijdroegen aan het Nō-theater.

Wat zijn Bugaku en Gagaku?

Hofdans en hofmuziek uit het klassieke Japan. Georganiseerd rond 701 met de oprichting van het hofbureau voor muziek. De invloeden kwamen uit China, Korea en Zuidoost-Azië. Ze roepen een hemelse, spirituele sfeer op, beïnvloed door boeddhistische beelden en kosmologie.

In welke periode ontwikkelde het Nō-theater zich?

In de Muromachi-periode (1333–1568).

Waarom was de Muromachi-periode belangrijk voor de kunsten?

Het was een relatief stabiele periode waarin kunstvormen sterk konden groeien.

Welke sociale groep kreeg in de muromachi-periode de macht?

De samoerai, die de nieuwe heersende klasse werden.

Welke shogun was een belangrijke beschermheer van het Nō-theater?

Ashikaga Yoshimitsu (1358–1408) die in het ashikaga-shogunaat zijn politieke macht beuitoefende tijdens de muromachi-periode

Uit welke oudere vormen ontstond het Nō-theater?

Uit Sarugaku en Dengaku.

Wat betekent het concept michi in de Japanse kunsten?

“De Weg”: een levenslang pad van artistieke oefening en discipline. De waarden bij michi zijn Specialisatie, meester-leerlingoverdracht en strikte trouw aan traditie. Michi versterkte een hiërarchische en patriarchale sociale orde in de samenleving

Wat combineert het Nō-theater in één kunstvorm?

Theater, muziek, dans en drama.

Hoe heet de gezamenlijke kunstvorm van Nō en Kyōgen?

Nogaku.

Wat is Nogaku.

de gezamenlijke kunstvorm van Nō en Kyōgen

Wat veranderde er aan Nō tijdens de Edo/Tokugawa-periode?

Het werd officiële ceremoniële kunst en sterk gestandaardiseerd, waardoor er minder innovatie was en meer nadruk op traditie en regels. Het werd ongeveer 3x trager dan in de beginperiode en gebruikte maskers, had een vaste speelruimte en een bepaalde plaatsing van het publiek.

Waarom zijn rituelen en regels zo belangrijk in Nō?

Omdat Nō zich ontwikkelde tot een formele en ceremoniële kunstvorm.

Welke kenmerken horen bij de specifieke speelpraktijk van Nō?

Gebruik van maskers, vaste speelruimte en een bepaalde plaatsing van het publiek

In welke periode ontwikkelden Kabuki en Bunraku zich?

In de Edo-periode (1600–1868).

Wat betekende de stichting van Edo als politieke hoofdstad voor Japan?

Het einde van 200 jaar burgeroorlog en het begin van een stabiele militaire regering.

Welke sociale groep groeide sterk in de Edo-periode?

De middenklasse van ambachtslieden, handelaars en kooplieden.

Wat is Kabuki?

• Een traditionele Japanse populaire theaterstijl met zang, mime en dans.

• Het word gespeeld op een sterk gestileerde en visueel spectaculaire manier.

• Het legt de nadruk op indrukwekkende decors, kostuums en theatrale effecten.

• Ook was het 400 jaar lang het belangrijkste theaterstijl in Japan

• Het is gericht op spektakel, entertainment en herkenbare verhalen voor een breed publiek.

Wie wordt beschouwd als de stichter van Kabuki

Izumo no Okuni, een vrouwelijke danseres die parodieën bracht op boeddhistische gebed

Wie vormden de eerste Kabuki-groepen?

Vooral vrouwelijke performers, vaak gezien als buitenstaanders en marginale figuren. Ze werden later verboden van kabuki door de sensuele aard van de dans en de link met prostitutie met als gevolg dat mannen alle rollen overnamen

Voor welk publiek was Kabuki oorspronkelijk bedoeld?

Voor het gewone volk, niet voor de elite.

Welke thema’s kwamen vaak voor in het vroege Kabuki?

Humor, liefde en seksuele toespelingen.

Wat is Bunraku?

Traditioneel Japans poppentheater dat samen met Kabuki opkwam in de Edo-periode.

Waarom worden Kabuki en Bunraku vaak samen genoemd?

Omdat ze in dezelfde periode ontstonden en beide populaire vormen van stedelijk theater waren.

Met welke kunstvorm ontwikkelde Nō zich samen?

Met kyōgen, korte komische stukken die tussen de acts van Nō worden gespeeld

Wat betekent “Sarugaku no nō”?

Een vroege vorm van Nō met poëzie en verhalen uit de Heian-periode

Wat betekent “Dengaku no nō”?

Een vorm van Nō met mimetische voorstellingen van legendes en historische gebeurtenissen, vaak met een feestelijk karakter.

Nō theater: general characteristics

• Bekend om zijn trage bewegingen en vervreemdende muziek.

• Onderwerpen over historische en poëtische figuren, krijgers, epische gebeurtenissen, boeddhistische verhalen met geesten, shintō-goden, volksverhalen en verhalen uit het buitenland, meer dan 300 stukken

• Taal is poëtisch, archaïsch en bewust dubbelzinnig.

• Speelvlak is minimalistisch, met veel nadruk op kostuums en maskers.

Waarom is de taal in Nō vaak ambigu?

Door het gebruik van retorische figuren en citaten uit beroemde gedichten die de betekenis openlaten.

Wat laat de leeuwendans in Shakkyō zien over Nō?

Dat Nō niet altijd langzaam is, maar ook energiek en dynamisch kan zijn.

Nō: performers

• Vrouwen mochten niet meedoen, veranderde in de 20e eeuw.

• Zangstijl is krachtig, melismatisch en keelachtig, geïnspireerd door boeddhistisch gezang (shōmyō).

• De training is intensief: de shite moet alle dansmodules, muziek en teksten van het hele repertoire beheersen.

• Beschermde traditie door strikt gereguleerde scholen

• er is specifieke training per rol (zoals shite, muzikanten, enz.).

Nō: verschillende rolen

• Shite: de hoofdrol

• Waki: ondersteunende rol

• Hayashi: muzikanten

• Jiutai: chorus/koor

• Koken: podiumassistenten

Wat is de Shite in Nō

hoofdrolspeler, maar niet altijd protagonist. Vaak degene die het meest danst en ook de producent van de voorstelling is. Het personage kan een godheid, demon, geest, krijger of vrouw zijn.

Wat is de Waki in Nō

De ondersteunende rol, vaak een priester, monnik, reiziger of samoerai. Verschillend met de Shite zijn het altijd levende mensen

Wie zijn de Hayashi in Nō

De muzikanten die bestaan uit 4 leden

• fluit/fue

• schoudertrommel/kotsuzumi

• heuptrommel/otsuzumi

• stoktrommel/taiko

Ze zitten achteraan het podium, voor de achterwand met de pijnboom.

Wie zijn de jiutai in Nō

Het koor dat bestaat ongeveer 8-15 leden. Het ondersteunt en beantwoordt de shite in het vertellen van het verhaal.

wie zijn de Koken in Nō

De podiumassistenten die gekleed zijn in het zwart en de artiesten op het podium helpen, maar geen deel uitmaken van het verhaal

Waar komen de verhaallijnen van Nō meestal vandaan?

Uit legendes, geschiedenis, literatuur en hedendaagse gebeurtenissen.

Welke thema’s komen vaak terug in Nō-stukken?

Dromen, bovennatuurlijke werelden, niet-menselijke hoofdpersonages, geesten en spirits.

Welke twee hoofdsoorten Nō bestaan er?

Genzai nō (realistisch Nō) en Mugen nō (fantastisch of visionair Nō)

Wat betekent Genzai nō

Realistisch Nō, met levende personages en een meer aardse setting.

Wat betekent Mugen nō?

Fantastisch Nō, met geesten, dromen en bovennatuurlijke elementen.

Structuur van een nō stuk

1. Waki komt als eerste op en introduceert de scene

2. Dan komt de Shite die danst en vaak het lijden of pijn uit het verleden toont.

3. Het koor zingt de tekst die het verhaal begeleidt.

Hoeveel aktes heeft een typisch Nō-stuk?

Twee aktes.

Waarom is er weinig klassieke dramatische ontwikkeling in Nō?

Omdat de focus ligt op de existentiële onzekerheid van de personages

Nō theatre: repertorium en de 5 categorieën

• Godenstukken

• Krijgerstukken

• Vrouwenstukken

• Waanzin- of krankzinnigheidsstukken.

• Demonstukken

Nō theatre: kostuums en maskers

• Rijk, zwaar maar verfijnde en elegante kostuums

• Maskers zijn essentieel voor de expressie van het personage. Alleen gedragen door de Shite. Vaak kleiner dan een mannengezicht zodat het publiek zowel het masker als delen van het echte gezicht kan zien

• 200 soorten maskers verdeeld in 4 groepen: oude mannen, demonen, mannen, vrouwen

Waarom zijn Nō-kostuums vaak zeer waardevol?

Omdat ze duur zijn en vaak als geschenk aan de shōgun en zijn entourage werden gegeven.

Nō theatre: podium

• Nō podium(nogakudo): verhoogd houten podium met een dak dat door vier pilaren wordt ondersteund. Het speelvlak is ongeveer 15 vierkante meter. Er staan keramische potten onder de vloer om het geluid van het stampen van de acteurs te versterken

• Brug(hashikagari): Verbindt het podium met de spiegelkamer waar de acteurs zich voorbereiden. Het symboliseert de overgang van de wereld van het publiek naar de wereld van de geesten.

Nō theatre: Decor en props

• geschilderde pijnboom op de achterwand van het Nō-podium(pijnboom van de verschijning van de goden). Symboliseert de overdracht van Nō door de Shintō-goden aan de mensen. De dennenboom staat aan de voet van een berg en aan de rand van de zee, en daartussen ligt het land van de mensenwereld, waar landbouw wordt bedreven.

• Geen uitgebreide decors, belichting(vaak gespeeld bij kampvuren, buiten, of op de veranda van een tempel of schrijn.) Geen of weinig rekwisieten helpt met symbolische taal en verbeelding in plaats van realisme.

Wie was Kan’ami?

Een belangrijke Nō-auteur en leider van Yūzaki-za, afkomstig uit de Yamato Sarugaku-traditie. In de 13e eeuw binnen sarugaku ontstonden professionele sarugaku-groepen en het theatervorm bloeide sterk op.

Wat is Kuse-mai?

Een gesyncopeerde vrouwendans die Kan’ami in het Nō integreerde.

Wie was Zeami Motokiyo?

De belangrijkste theoreticus en hervormer van het Nō-theater en grondlegger van “de Weg” (michi) van Nō. Hij perfectioneerde Nō door aristocratische esthetiek en smaak te integreren.

Wat veranderde Zeami aan de manier waarop Nō werd gemaakt?

Hij ging het repertoire schrijven en herwerken in plaats van enkel collectieve, niet-auteursgebonden uitvoeringen.

Wat vond Zeami belangrijker dan spektakel en realisme bij Nō

De uiterlijke expressie van innerlijke psychologische gevoelens.

Wat is de structuur van het tweedelige stuk dat Zeami ontwikkelde bij Nō

In het eerste bedrijf verschijnt een ambigu personage, in het tweede blijkt dit een geest die een traumatische gebeurtenis herbeleeft. Het doel van deze structuur is emotionele afsluiting en spirituele verzoening

Zeami’s stijl bij Nō

1. Vermindering aantal rollen

2. Beperking tot 1 locatie

3. Voorrang monoloog boven dialoog

4. Harmonie tussen vorm en inhoud

5. Focus op één hoofdrol en één dominante stemming.

Wat is een kosode?

Een traditionele Japanse kimono-achtige robe die als basis dient voor Nō-kostuums.

Wat is een karaori?

Een rijk geweven vrouwenkostuum in het Nō-theater, gemaakt in Chinese weefstijl. het type textiel is brokaat met zwevende draden op een keperstof. het patroon is meerdere lagen van florale motieven

Wat betekent nuihaku en surihaku?

Kosode versiert met borduurwerk en een kosode bedrukt met goudblad

Wat is het verschil in textielbasis tussen nuihaku en surihaku?

Nuihaku is meestal satijn gebaseerd, surihaku is vaak op damast gebaseerd.

Uit welke twee lagen bestaat een klassiek vrouwenkostuum in Nō?

Een binnenrobe (nuihaku of surihaku) en een buitenrobe (karaori). S41

Wat betekent “metonymische dramaturgie” van Nō-kostuums

Dat kostuums symbolisch betekenis dragen en een deel van het verhaal vertellen zonder woorden.

Waarom zijn kostuums dramaturgisch essentieel in Nō?

Ze verbeelden emoties, herinneringen en spirituele toestanden zonder realistische decorstukken.

Wat is kinuta

• The fulling block is een Nō-theaterstuk gemaakt door Zeami

• het behoort tot het vierde type, het zogenaamde “madness play”.

• Het seizoen is herfst omdat dat geassocieerd wordt met melancholie.

• De esthetiek die centraal staat is gratie, poëtische verfijning en tragische liefde.

Kinuta thema’s

• wachten en scheiding

• hechting en Boeddhistische bevrijding

• Poëtische gratie: herfstmelancholie en vrouwelijke eenzamheid

• grens tussen leven en dood

Kinuta thema: wachten en scheiding

De vrouw wacht drie jaar op haar man, wat symbool staat voor trouwe liefde, maar ook voor de gehechtheid die lijden veroorzaakt. De vrouw, die ten onrechte denkt dat ze in de steek is gelaten, sterft gek en lijdt in de hel.

Kinuta thema: Hechting en boeddhistische bevrijding

haar geest blijft uit liefde verbonden met dewereld, maar vindt alleen vrede door het reciteren van de Lotus Soetra, die symbool staat voor bevrijding van aardse pijn

Kinuta thema: Poëtische gratie: de herfstmelancholie en vrouwelijke eenzaamheid.

De herfstsfeer weerspiegelt verval, nostalgie en de droefheid van de menselijke ziel —versterkt door verschillende poëtische verwijzingen.

Kinuta thema: grens tussen leven en dood

De aanwezigheid van de geest benadrukt de continuïteit tussen de wereld van de levenden en die van de doden, wat typerend is voor het spookachtige nō.

Wat is een kinuta?

Een houten blok waarmee stof wordt geslagen.

Welke symbolische betekenis heeft de kinuta in het stuk: kinuta?

• Geluid van eenzaamheid en verlangen: ritmische kloppen van de doek wordt een emotionele taal waarmee de vrouw haar pijn en verlangen naar haar verre echtgenoot uitdrukt.

• Poëtische metafoor van het gekwetste hart: Het gestage, melancholische geluid van de kinuta markeert zowel het innerlijke lijden van de vrouw als het verloop van het wachten, en wordt zo het symbolische centrum van het toneelstuk

Wat is de centrale boodschap van Kinuta?

Dat gehechtheid lijden veroorzaakt, maar dat mededogen en geloof tot bevrijding kunnen leiden.

Kinuta: plot

Een vrouw die in het noorden van Kyūshu woont, in het dorp Ashiya, is eenzaam en ongelukkig omdat haar man al drie jaar in de hoofdstad verblijft vanwege een rechtszaak.

Wanneer ze (door de dienstmeid Yūgiri) te horen krijgt dat zijn vaak uitgestelde terugkeer opnieuw is vertraagd, komt ze op het idee om haar wrok te uiten op een volgblok.

Haar bedienden proberen haar daarvan te weerhouden en wijzen haar erop dat het ongepast is voor een dame om zo'n voorwerp aan te raken, maar in haar woede en teleurstelling staat ze erophaar zin te krijgen, in de hoop dat het geluid van de volblok door haar man in de hoofdstad zal worden gehoord.

Ze raakt verzwakt door een slopende ziekte en sterft.

In het tweede deel van het toneelstuk zien we hoe ze door de demonen van de hel wordt gekweld vanwege de jaloezie en kwaadaardigheid die haar hebben verteerd.

Welke personages verschijnen in het eerste deel (mae-ba) van Kinuta?

De man (waki), zijn zwaarddrager (wakizure), de dienstmeid Yūgiri (tsure) en de vrouw (maeshite).

Welke personages verschijnen in het tweede deel (nochi-ba) van Kinuta?

De geest van de vrouw (nochijite) en een mannelijke dienaar (ai).

Kinuta plot(in delen 1-10)

1. Man zend Yugiri naar zijn vrouw in Ashiya

2. Yugiri reist naar Ashiya

3. Yugiri ontmoet de vrouw en vertelt dat haar man binnenkort zal terugkeren

4. Terwijl de vrouw vraagt om op het volblok te slaan, trekt ze de buitenste mouwen uit, een teken van haar psychologische onrust.

5. Emotionele hoogtepunt van het eerste deel: kuse-dans van de shite, het moment van hoogste poëtische expressie.

6. De vrouw barst in tranen na het slaan van het volblok uit en verlaat het toneel; later sterft ze.

7. In het intermezzo vat een dienaar het verhaal tot dusver samen voor het publiek

8. De man keert terug naar huis, ontdekt dat zijn vrouw dood is en roept haar geest op via een sjemantisch ritueel

9. De geest van de vrouw verschijnt en uit haar verdriet jegens de man

10. Door de kracht van de Lotussoetra vindt de geest vrede en bereikt ze boeddhistische verlichting.

Wat betekent “gecondenseerde tijd en ruimte” in Kinuta?

Dat reizen, tijdsverloop en plaatsen symbolisch worden voorgesteld in plaats van realistisch.

Wat is de kuse in Nō-theater?

Het poëtische hoogtepunt van het stuk, vaak verbonden met diepe emotie en zang-dans.

Welke natuurlijke beelden drukken verdriet in Kinuta uit?

Insecten en vogels, vooral de pijnkrekel (matsumushi), omdat deze staat voor een vrouw die wacht op haar geliefde.

Welke Chinese legende wordt in Kinuta opgeroepen?

Die van de geliefden Altair en Vega, die slechts één keer per jaar samenkomen.