Levo begrippen

ledenverlies

Afnemend aantal christenen dat lid is van een kerk

secularisatie

verwereldlijking; proces waarbij organisaties en mensen zich losmaken van de kerk/ minder mensen naar de kerk gaan en zij haar invloed verliest

Ont-institutionalisering

mensen binden zich minder makkelijk aan organisaties.

Individualisering

proces waarbij mensen meer autonomie en zelfstandigheid krijgen

Levensbeschouwelijke doe het zelver

mensen die zelf het antwoord zoeken op levensvragen

Christelijke politieke partijen

partijen die christelijk zijn; en christelijke normen en waarden belangrijk vinden/vertegenwoordigen

vrijheid van godsdienst

Recht om een godsdienst vrij te kiezen en te belijden

eed

plechtige belofte

12 discipelen

De twaalf volgelingen van Jezus die na hemelvaart zijn boodschap over de wereld verspreidde.

Petrus

De rots van Jezus, eerste Paus en ontkende dat hij Jezus kende tijdens het kerstverhaal

Judas

De volgeling die Jezus verraadde met een kus, waardoor hij werd oogepakt en gekruisigd

moeder Maria

De moeder van Jezus

Maria Magdalena

De eerste persoon die wist dat Jezus was opgestaan uit de dood.

passion

Moderne uitvoering van het paasverhaal door de EO

Kruisdood

Dood door aan een kruis gehangen te worden. Gebeurde Jezus ook.

Historische waarheid

waar in de zin dat iets historisch (wetenschappelijk) ook echt gebeurd is

Zingevende waarheid

waarheid als basis van zingeving die niet onomstotelijk bewezen kan worden

Oude Testament

eerste deel van de Bijbel; gaat over de vroege geschiedenis van de joden

Nieuwe Testament

tweede deel van de Bijbel dat gaat over het leven van Jezus

Tenach

het heilige boek van de joden; hetzelfde als het oude testament

EHBO

Delen van het nieuwe testamen: Evangeliën, Handelingen, Brieven, Openbaringen

evangelie

Verhalen over het leven van Jezus, geschreven door Johannes, Mattheus, Marcus, Lucas (letterlijk blijde boodschap)

handelingen

beschrijving van de verspreiding van de verhalen van Jezus door de discipelen

brieven

Brieven die de apostelen schreven aan gelovigen jn steden/gemeenten.

openbaring

Openbaring van Johannes

Marcus

schrijver van het oudste evangelie; een van de synoptici

Matheus

evangelist, (afbeelding van engel), een van de synoptici

Lucas

Evangelist en 1 van de synoptici

Johannes

apostel, evangelist en schrijver van openbaringen

Q-bron

Quelle. De gemeenschappelijke en onebekende bron van Matteüs en Lucas

Synoptici

lijken sterk op elkaar (de verhalen van Marcus, Lucas en Mattheus bijvoorbeeld). auteurs van overeenstemmende verhalen.

wonder

iets bkvennatuurlijks en onverklaarbaars; vaak positief

Wonderverhaal

Verhalen waarin wonderen een rol spelen. Deze wonderen worden in de Bijbel vaak gedaan door Jezus.

stille/ goede week

laatste week voor Pasen, wordt stilgestaan bij laatste week van Jezus' leven.

Palmzondag

intrede van Jezus in Jeruzalem herdacht, zondag voor Pasen

Witte donderdag

Herdenking van het laatste avondmaal van Jezus.

Koning Herodes

Hij gaf aan dat Jezus gekruisigd moest worden; was een Romeinse Koning

hogepriester

leider van het priesterschap in Jeruzalem.

Pontius Pilatus

Romeinse bestuurder van de provincie Judea

Flavius Josephus

Historicus die onder andere over leven Jezus schreef

Plaatselijke godsdienst

Godsdienst binnen een plaats

wereldgodsdienst

godsdienst die over een groot deel van de wereld is verspreid

Paulus

apostel die vond dat Jezus verlosser was voor alle mensen (en dat Joodse regels losgelaten moest worden)

opstanding

geloof dat jezus is opgestaan uit de dood

zonde

fout ten opzichte van God/ overtreding van regel van God

verlossing

bevrijding (van zonden)

vergeving

De vergeving van zonden is het kernpunt van het Christendom.

Messias

verlosser

Christus

de gezalfde

heidenen

Mensen die geloofden in natuurgoden en krachten.

Jacobus/Petrus

Hebben Jezus persoonlijk gekend; vonden dat Joodse regels belangrijk moesten blijven.

Zendingsreizen

Reizen die Paulus maakte om het christendom te verspreiden

staatskerk

officiële kerk van de staat waarover de overheid zeggenschap heeft

Constantijn

Romeinse keizer die het christendom toeliet

Edict van Milaan

Edict waarin Constantijn het christendom godsdienstvrijheid gaf

Edict van Theodosius

Edict dat het katholieke christendom staatsgodsdienst maakte; sprak zich uit tegen andersgelovigen

ketterij

Afwijken van de officiële leer van de katholieke kerk.

monotheïsme

geloof in één god

Credo in unum deum

ik geloof in een God, de eerste zin van de geloofsbelijdenis

drie-eenheid

De drievoudigheid van God:​De Vader ​De Zoon ​en De Heilige Geest​

vader

God is de 'Schepper en Vader' van alle mensen.

zoon

Jezus

heilige geest

geest van god

Arius

Priester die vond dat Jezus mens was, omdat het christendom volgens hem monotheistisch was

Athanasius

Kerkvader die vond dat Jezus , als zoon van God, god was.

Jezus is mens

opvatting van Arius

Jezus is God

opvatting van Athanasius

Reformatie

Hervorming van de kerk waaruit het protestantisme voortkwam

Maarten Luther

monnik die kritisch tegenover de rooms-katholieke kerk van zijn tijd stond

Sola Fide

alleen door geloof (verlossing)

Sola Gratia

alleen door genade, god geeft uit genade

Sola Scriptura

alleen door de bijbel. Bijbel heeft het gezag

1517

Luther publiceert zijn 95 stellingen en de paus gaf toestemming voor aflatenhandel voor bouw kerk

Johannes Calvijn

Frans kerkhervormer (1509-1564), werkte Luthers ideeën verder uit en stichtte kerkgemeente in Geneve

predikant

(dominee) leider van een protestantse kerkdienst

preek

godsdienstige toespraak

dominee

(predikant) leider van een protestantse kerkdienst

diaken

iemand van de kerk die zorgt voor de arme mensen

ouderling

degene die leiding neemt in de kerk

80 jarige oorlog

strijd van Nederlanders tegen Spanje

protestantisme

verzamelnaam voor verschillende christelijke geloofsrichtingen die ontstonden door de reformatie

orthodox

meer traditioneel, houdt zich strikt aan de bijbel

vrijzinnig

geloof bepaald door eigen denken en inzicht

PKN

Protestante Kerk Nederland; de grootste protestantse kerkorganisate en democratisch georganiseerd.

GerGem

Gereformeerde Gemeenten; protestante calvinistisch orthodoxe kerk.

Baptistenunie

unie van baptistengemeenten; dopen volwassenen

Pinkster en evangeliegemeenten

Nodigen expliciet de Heilige Geest uit in de kerk

International Church

Deze richten zich expliciet op het geven van een nieuwe beleving in de kerk.

Kring/small group

bespreken geloofsthema's in kleine groep

catechisatie

godsdienstonderwijs/ opvoeding in geloof

Kinderdoop

een kind wordt gedoopt waardoor het kind lid is van de kerk

Volwassendoop

Doop van een volwassen. Door de doop treed men toe tot een kerk of gemeente.

avondmaal

maaltijd in protestantse kerken waarbij de laatste maaltijd van Jezus met zijn leerlingen wordt herdacht

Christelijke school

Scholen met aandacht voor het christendom

CDA

Christen Democratisch Appel, christelijke partij

SGP

Staatkundig Gereformeerde Partij, orthodoxe christelijke politieke partij

CU

Christen Unie, christelijke politieke partij

EO

Evangelische Omroep; christelijke publieke omroep.

Opwekking

Christelijk festival tijdens pinksteren georganiseerd door de EO

Kruissymbool

belangrijk symbool van het lijden en het opstaan uit en de dood van jezus