Module 7: Uitscheiding h1: Nieren en urine wegen

aanvoerend bloedvaatje

arteriole die bloed naar de glomerulus afvloert

afvoerend bloedvaatje

arteriole die het bloed van de glomerulus af voert

bijnier

hormoonklier bovenop de nier (produceert de bijnierhormonen)

diurese

urinevorming

fascia renalis

bindweefselmantel rondom de niet

glomerulus 

vaatkluwentje in het kapsel van bowman van de functionele niereenheid (nefron) die verantwoordelijk is voor de filtratie van bloed.

interlobaire arteriën

vertakkingen van de nierslagader in het nier merg

juxtaglomerulaire cellen

endocriene cellen in de nieren; produceren het hormoon renine

kapsel van Bowman

deel van de functionele nier eenheid (dubbelwandig zakje van eenlagig plaveiselepitheel met daarin de glomerulus) (ong 0.2 mm)

malpighilichaampje

kapsel van bowman met daaringlomerulus

maghilichaampje is de filter eenheid van de nier

mictiedrang

gevoel dat je moet urineren (bij ong 300/350 ml komt deze prikkel)

nefron 

functionele niereenheid 

nierader

vervoert zuurstofarm bloed vanuit de nier naar de onderste holle ader

nier bekken

centrale holte van de nier

nier kapsel 

buitenste laag van de nier die bestaat uit stevig bindweefsel 

nier kelk

(calix) kelkvormige uitstulping van het nierbekken rondom de nierpapillen, ontvangt urine vanuit het nierweefsel

nier merg

deel van de nier (binnen en tussen de nierschors)

nierpapil

de in het nierbekken uitstekende uitmondingsplaats van 3 tot 6 mergpiramiden

nierpoort 

plaats in de nieren waar bloedvaten, zenuwen en lymfevaten in en uitgaan en waar de urineleider begint

nierslagader

vervoert zuurstofrijk bloed naar de nier par

pars prostatica

deel van de plasbuis dat in de prostaat ligt

plasbuis 

afvoerkanaal dat urine vanuit de blaas uitscheid naar buiten het lichaam

renes

nieren

steunvet

vetlaag rondom nieren en bijnieren

terug resorptie

het terug nemen in het bloed van stoffen uit de voorurine in de nieren

ultrafiltratie

het filteren van bloed door het kapsel van bowman (hierdoor onstaat voorurine)

urine leider 

afvoerkanaal van urine vanaf de nier naar de urineblaas 

urinelozing

uitscheiden van urine via de plasbuis

urinewegen

afvoersysteem van urine die bestaat uit: de nierkelken, nierbekken, urineleiders, urineblaas, plasbuis

vesica urinae

urineblaas

voorurine

het vocht dat na ultrafiltratie in het kapsel van bowman ontstaat

aldosteron

bijnierhormoon dat de nieren stimuleert om minder natrium uit te scheiden

angiotensie 

plasma eiwit dat onder invloed van renine uit angiotensionogeen ontstaat, werkt bloeddruk regulerend 

ADH

antidiuretisch hormoon

ADH

word door de hypotholamus geproduceerd, zorgt er voor dat de nieren minder water uitscheiden

erytropoëtine

door de nieren gevormd hormoon dat de aanmaak van rode bloedcellen in het rode beenmerg stimuleert

renine 

word in de nieren geproduceerd, zet angiotensinogeen in het bloed om in angiotensine 

functie van de nieren

afvalstoffen uit het bloed verwijderen, de juiste samenstelling van het bloed te controleren en zo nodig aanpassen.

4 componenten

water: beïnvloed het bloedvolume en dus ook de bloeddruk

zouten: heeft invloed op de waterhuishouding en dus ook op het bloedvolume en de bloeddruk

zure en basische stoffen: uitscheiding ervan heeft invloed op de zuurgraad van het bloed

afvalstoffen en overtollige stoffen afkomstig van de stofwisseling

wat zijn bijnieren? 

hormoonklieren 

wat houd de nieren op hun plaats en beschermen de nieren van stoten en schokken van buitenaf

het steunvet en de bindweefselmantel

middenrif

diafragma

bijnier 

glandula suprarenalis 

nierslagader

arteria renalis

steunvet

perirenaal vet

bindweefselmantel 

fascia renalis 

buikaorta

aorta abdominalis

nierpoort

nierhilus

onderste holle ader

vena cafa inferior

urine leider

ureter

urineblaas

vesica urinaria

plasbuis

urethra

hoe is de nier van buiten naar binnen opgebouwd

nierkapsel

nierschors

niermerg

nierbekken

delen van functionele niereenheden (nefron) zijn;

kapsel van bouwman

glomerulus

gekronkeld buisje van de 1e orde

lis van Henle

gekronkeld buisje van de 2e orde

verzamelbuis

welke niet ligt lager 

rechter nier 

de werking van de miljoenen functionele niereenheden leid tot

vorming van urine

de samenstelling van urine is niet constant

Waar hangt dit van af ?

activiteiten van je lichaam

(bij hoge activiteiten van de spieren worden er meer afvalstoffen geproduceerd, ook de aard van het verteerde voedsel heeft invloed op de bloed en urine samenstelling

de vorming van urine begint in ?

het maghilichaampje (kapsel van bowman met daarin de glomerulus)

waaruit bestaat voorurine

water

glucose

aminozuren

zouten in oplossing

afvalstoffen

hoeveel bloed stroomt er per minuut door de nieren

1 liter

urine bestaat uit

water (96%)

zouten (kalium, natrium, chloor, calcium)

afbraakproducten van eiwitten (ureum, ammoniak, creatinine, urine zuur)

uribilline

celresten

symptomen van uitdroging

sufheid

lusteloos

geen eetlust

gewichtsverlies

moe

spierzwakte

droge huid

huidtrugor

bij het aanvullen van vocht moet je ook zorgen voor

voldoende natrium , kalium

symptomen van te veel vocht vast houden

opgeblazen gevoel

dikke voeten

dikke vingers

dikke oogleden

snachts vaak moeten plassen

observatie punten urine

frequentie

hoeveelheid

kleur

helderheid

geur

manier van urineren

frequentie van urineren kan verhoogd zijn door ?

nervositeit

blaasontsteking

zwangerschap

gebruik van medicatie

alcohol

frequentie van urineren kan verlaagd zijn door?

nierfunctie stoornissen

onvoldoende hartwerking

verlies van vocht door transpiratie,braken etc

olligurie

urineproductie minder dan 500 ml per 24 uur

anuri

urineproductie minder dan 50ml per 24 uur

polyuri

urineproductie is meer dan 2L per 24uur

nycturie

urineproductie neemt toe in de nacht

in welke situaties kan urineren anders gaan dan gebruikelijk

na een bevalling

bij neurologische aandoeningen (dwarslaesie)

vergrote prostaat (zwakke straal)