NL: Canonliteratuur, taalvariatie, taaltechnologie en spelling

Literaire canon: criteria

1 Oorspronkelijk in Nederlands geschreven
2 Volwassen lezerspubliek, behoort tot proza, poëzie of theater.
3 Minstens 25 jaar oud.
4 Auteur is overleden.

Mysteriespel

Geloofswaarheid = gedramatiseerd.

Mirakelspel

Wonder vormt dramatisch kern.

Moraliteit

Kort toneelstuk, concreet verhaal → morele les.

Abele spelen

Gedramatiseerde ridderromans, eerste niet-religieuze toneelstukken in Europa. Hoofse waarden worden op een aanschouwelijke manier geïllustreerd + gepropageerd -> adellijk publiek. 

‘Abel’ - mooi, goed, ‘met kunde’ opgevoerd.

Intertekstualiteit

Literaire teksten bevateen echo’s van andere teksten.

Faust-motief

Persoon wordt verleid (dr duivel) iets slechts te doen in ruil voor macht/aanzien/welvaart.

Klute/sotternie

Grof komisch stuk, karikaturale overdrijving + seksuele toespeling, volgden op Abele spel.

Wagenspel

Gespeeld op een kar.

Simultaantoneel

Alle decors naast elkaar gebouwd, publiek verplaatst zich langs podium.

Standaardtaal

Geldt als norm (bv. journaal)

Tussentaal

Informele Nederlandse spreektaal, tus dialect + standaardtaal.

Accent

Horen uit welke streek iemand komt. Manier waarop mensen v/e bepaalde streek klanken uitspreken.

Jargon

Taal eigen aan beroep/sector.

Jongerentaal

• Dr jongeren

• Verandert voortdurend

• Oude woorden → nieuwe betekenis

• Geschreven = chattaal (+ afkortingen)

• Ouderen kijken erop neer → neg invloed op taalbeheersing
  MAAR versterkt fonetisch bewustzijn + jongeren weten welke taalvariëteit in welke situatie past.

Taaltechnologie

Tak v AI → interactie tus computers + menselijke taal.