Markaðsfræði kafli 3

Hvert var hefðbundið markmið fyrirtækja?

Að hámarka hagnað og virði fyrir hluthafa.

Hvað hefur breyst í væntingum samfélagsins til fyrirtækja?

Neytendur vilja að fyrirtæki sýni samfélagslega ábyrgð, siðferði og umhverfisvitund.

Hvers vegna taka neytendur upplýstari ákvarðanir í dag?

Vegna aukins aðgengis að upplýsingum um fyrirtæki, vöru og áhrif þeirra.

Hvað er samfélagsleg ábyrgð fyrirtækja (CSR)?

Þegar fyrirtæki taka ábyrgð á áhrifum sínum á samfélag, umhverfi, starfsmenn og viðskiptavini.

Fjórar tegundir samfélagslegrar ábyrgðar

1. Umhverfisleg ábyrgð 2. Siðferðisleg ábyrgð 3. Góðgerðarmiðuð ábyrgð 4. Fjárhagsleg ábyrgð.

Hvað felst í umhverfislegri ábyrgð?

Að draga úr mengun, kolefnislosun og vernda náttúruauðlindir.

Hvað felst í siðferðislegri ábyrgð?

Að starfa af sanngirni, tryggja jafnrétti, góða starfsaðstöðu og heiðarlegt viðskiptaumhverfi.

Hvað felst í góðgerðarmiðaðri ábyrgð?

Að styrkja félagasamtök, samfélagsverkefni og góðgerðarmál.

Hvað felst í fjárhagslegri ábyrgð?

Að rekstur sé stöðugur, gegnsær og ábyrgur án þess að fórna siðferði eða samfélagshagsmunum.

Kostir þess að fyrirtæki séu samfélagslega ábyrg

Bætt ímynd, traust neytenda, meiri starfsánægja, laðar hæfileikaríkt fólk að sér.

Hvers vegna skiptir CSR máli fyrir starfsmenn?

Starfsfólk vill vinna hjá fyrirtæki sem deilir þeirra gildum og sinnir samfélagsmálum.

Hvað er sjálfbærni í fyrirtækjarekstri?

Að mæta þörfum samtímans án þess að skerða möguleika komandi kynslóða.

Hvað eru UFS (eða ESG) þættir?

Umhverfis-, Félags- og Stjórnunarþættir sem fyrirtæki nota til að meta sjálfbærni og ábyrgð.

Hvað telst undir “U – Umhverfisþáttum” í UFS?

Loftslag, losun, úrgangur, mengun, auðlindanýting, líffræðilegur fjölbreytileiki.

Hvað telst undir “F – Félagsþáttum” í UFS?

Jafnrétti, vinnuskilyrði, öryggi, fjölbreytileiki, mannréttindi.

Hvað telst undir “S – Stjórnunarháttum” í UFS?

Siðferði, spillingarvarnir, gagnsæi, stjórnendalaun, persónuvernd.

Hvers vegna eru fyrirtæki farin að gefa út sjálfbærniskýrslur?

Vegna lagalegra krafa, þrýstings frá markaði og aukinna væntinga neytenda.

Hvað gera nýjar ESB reglur varðandi sjálfbærniupplýsingar?

Þær gera upplýsingarnar samræmdar, nákvæmar, rafrænar og aðgengilegar öllum.

Hverjir þrýsta á fyrirtæki að verða sjálfbærari?

Fjárfestar, neytendur, stjórnvöld og alþjóðlegar stofnanir.

Af hverju kjósa fjárfestar sjálfbær fyrirtæki?

Þau eru talin áhættuminni og líklegri til að skila langtíma ávöxtun.

Hvað er hringrásarhagkerfið?

Líkan sem leggur áherslu á að endurnýta, laga og endurvinna í stað “búa til–nota–henda”.

Hvað er deilihagkerfið?

Þar sem fyrirtæki eða einstaklingar deila, leigja eða lána vörur og þjónustu til að draga úr sóun.

Dæmi um hringrásarhagkerfi

Endurnýting, viðgerð, endurvinnsla, t.d. Patagonia sem hvetur til viðgerða.

Dæmi um deilihagkerfi

Airbnb, Uber, rafskútuleiga, deilibílar, deilisamstarf um vinnurými.

Hvað eru græn skuldabréf?

Skuldabréf sem fjármagna eingöngu umhverfis- og loftslagsverkefni.

Hvernig getur tæknin hjálpað sjálfbærni?

Með orkusparandi lausnum, endurnýjanlegri orku, rafmagnsbílum og minni sóun.

Hvað er grænþvottur?

Þegar fyrirtæki þykjast vera umhverfisvæn án þess að vera það – villa neytendur með röngum eða ófullnægjandi upplýsingum.

Af hverju er grænþvottur skaðlegur?

Villir um fyrir neytendum, brýtur traust, dregur úr raunverulegri framþróun í sjálfbærni.

Tegund grænþvotts – hidden trade-off

Fyrirtæki auglýsir einn “grænan” eiginleika en hunsar aðra sem eru slæmir.

Tegund grænþvotts – no proof

Fullyrðingar sem ekki er hægt að sanna eða staðfesta með gögnum eða vottun.

Tegund grænþvotts – vagueness

Óljósar staðhæfingar eins og “náttúrulegt”, “grænt”, “hreint” án skýrra staðla.

Tegund grænþvotts – rangar merkingar

Notar tákn eða myndir sem líta út eins og opinber umhverfisvottun.

Tegund grænþvotts – irrelevance

Fullyrðing sem er sönn en skiptir engu máli, t.d. “CFC-free” (þegar CFC er hvort eð er bannað).

Tegund grænþvotts – lesser of two evils

Vara sýnd sem “grænni en hinar” þótt hún sé samt umhverfisskaðleg (t.d. “vistvænt” nautakjöt).

Tegund grænþvotts – ranga staðhæfing

Þegar fyrirtæki gefur rangar eða lognar upplýsingar um sjálfbærni.

Hvaða áhrif hafa villandi markaðsaðgerðir á neytendur?

Minnka traust, skapa ranghugmyndir, grafa undan trúverðugleika og valda skaða.

Af hverju ættu fyrirtæki að stefna að sjálfbærni?

Til að draga úr áhættu, auka traust, bæta orðspor, mæta lagakröfum og tryggja langtímalíf fyrirtækis.

Er sjálfbærni arðbær?

Já – getur lækkað kostnað, aukið sölu, dregið úr áhættu og laðað fjárfesta.

Hvers vegna er vilji fyrirtækja til sjálfbærni oft meiri en framkvæmdir?

Vegna kostnaðar, flókins ferlis eða skorts á auðlindum og þekkingu.