Veroudering part 2 electric boogaloo

hormonen ouderdom

nemen af

DHEA geassocieerd met minder complicaties enzo

Macula

Gele vlek

Eiwit aggregaten lens

Kunnen worden verholpen door a-crystallin

meer insoluble met leeftijd

microglia

immuunsysteem, opruimen dode cellen

Hippocampus

Glutamaat

exciterende neurotransmitter

GABA

Inhiberende neurotransmitter

Acetylcholine

neurotransmitter voor spieren

Veranderingen gezonde veroudering cognitie

Achteruitgang in:

1\. geheugen
2\. leren
3\. snelheid van verwerken
4\. redeneren
5\. ruimtelijk inschatten
6\. NIET vocabulair

Veranderingen gezonde veroudering breinstructuur

1. grotere ventrikels
2. minder witte stof frontale kwab
3. minder dendrieten uit pyrimidale neuronen bij ratten
4. minder uitstulpingen van post-synaps dendriet
5. dopamine receptoren afname

Constant aan brein/cognitie bij gezonde veroudering

1. mogelijkheid tot leren
2. vocabulair
3. hoeveelheid neuronen
4. neurotransmitters onbekend

\

Overall veranderingen brein/cognitie gezonde veroudering

1. cognitie achteruit
2. andere structuur
3. ietsjes meer gliacellen
4. afname in capaciteit afbraak eiwitten

Neurodegeneratie

progessieve afbraak van neuronale functie en structuur

Dementie

progessieve chronische neuronale aandoeningen die het verstandelijk vermogen, stemming en gedrag aantasten

* \[\[alzheimers\]\]
* \[\[vasculaire dementie\]\]
* \[\[Lewy body dementie\]\]
* \[\[frontotemporale dementie\]\]
* \[\[korsakov dementie\]\]

Alzheimers

Eerst hyperactiviteit neuronen

ophoping amyloid beta en tau-eiwit (tangles)

gliacellen worden agressief

hippocampus naar voorkwab naar gehele brein

Medicatie Alzheimers

acetylcholine-esterase remmer (meer acetylcholine)

memantine (meer glutamaat)

Genen mbt alzheimers

ApoE E4

PSEN1 PSEN2 (knippen APP)

Frontaal kwab

redenering, beweging, planning, spraak, emotie

Temporaal kwab

herkenning, gehoor, spraak, geheugen

Parietaal kwab

sensorische informatie & integratie

Cerebellum

coordinatie van beweging

Basale ganglia

Beweging

zenuwcellen

1/10e alle cellen zenuwstelsel

gedifferentieerd, geen celdeling

Gliacellen

astrocyten

microglia

oligodendrocyten

astrocyten

controle omgeving + bloed hersenbarriere

oligodendrocyten

maken myeline

Dopamine

Verzorgt beweging en beloning

Bewegingsstoornissen

Ziekte van Parkinson

Huntington’s chorea

Amyotrofische Laterale Sclerose (ALS)

Spinocerebellaire ataxie

APP splicing

ADAM-10 en BACE-1 zijn in competitie, ADAM geeft P3 (oplosbaar), BACE-1 geeft ab40/42 (42 minder oplosbaar)

knippen allebei met PSEN-1/2

tau tangles ontstaan

bij hyperfosforylatie

Parkinsons

verlies substantia nigra in basale ganglia, geen dopamine producerende cellen, weinig stimulatie motorcortex

Lewy bodies in resterende cellen

Lewy body

Bij parkinsons

bevat a-synuclein en ubiquitine

blijft geconcentreerd aan 1 hersenhelft, versterken zichzelf

\

CNS-11

reduceert a-synucleine aggregaten bij c. elegans

Genen betrokken bij parkinsons

LRRK2 (PARK8), kinase

Parkin: E3 ubiquitine ligase, effect mitochondria

FBXO7: E3 ubiquitine ligase

DJ-1: transloceert naar mitochondria bij oxidatieve stress

Pink1: mitochondrieële kinase

Behandeling parkinson

levadopa (pre-dopamine, kan door barriere)

deep brain stimulation

stamcellen?

Lewy body dementie

zelfde ziekte als parkinson misschien? in hippocampus niet in substantia nigra

Vasculaire dementie

kleine infarcten

frontotemporale dementie

door tau-mutaties schade aan frontale en temporale kwabben

meer 3R dan 4R, vaker niet aan microtubuli

chronische traumatische encephalopathy

tau deposits rond bloedvaten

Huntington

Huntingtin bevat teveel Glutamine repeats

ALS

van motorspieren

onset bij 50, sporadisch

veel genen waaronder SOD

innate immuniteit

barrier: huid, mucous, secretie

internal: fagocyten, natural killer, antimicrobial eiwit, ontsteking

\

adaptieve immuniteit

humoraal: antibodies

cell-mediated: cytotoxische cellen

B en T-lymfocyten

Fagocyten

Innate

Macrofagen, Neutrofielen, Eosinofielen, Basidofielen, Dendritische cellen, NK-cellen Cytokines zoals Interferon en Interleukines

lymfocyt

B-cellen and T-cellen (cytotoxische and helper) Antilichamen (plasmacellen)

Beenmerg

precursors B-cellen

Thymus

precursors T-lymfocyten

Peyers patch

plek in darmen, initiatie immuunrespons

B-lymfocyten

Beenmerg, adaptief

pathogenen in vloeistoffen

T-lymfocyten

thymus, adaptief

pathogenen intracellulair

MHC-I

geinfecteerde cel aan cytotoxische T-cel mbv CD8

MHC-II

antigenpresenterde cel (dendritisch) aan helper T-cel mbv CD4

TAP

Transporter associated with Antigen Processing

stukjes eiwit voor MHC1 presentatie door ER

antigeenpresenterende cellen

1. macrofagen
2. dendrieten
3. b-lymfocyten

dendritische cel tot respons

MHC-II aan helper T

helper T geeft cytokines die Cyt T en B activeren

activatie humoraal

bijv macrofaag via MHC-II aan helper T met CD4

helper T aan B cel, geeft clones plasmacellen en memory

Cytotoxische T cel functie

target cel via MHC-I mbv CD8

release perforine en granzymes

apoptose

innate immuunsysteem veroudering

macrofagen: evenveel, minder fagocytose, minder cytokine/chemokine

NK: meer, gelijke binding cyt en chemokine

neutrofiel: evenveel in bot, langzamer release

minder lymfocyt

immuunsysteem structuur veroudering

thymus kleiner

bone marrow minder

milt kleiner

meer inflammatie in longen

immuunsysteem ultra oude mensen

meer cytotoxisch CD4, ipv helper, waarschijnlijk tegen kanker en viraal

Werking insuline

productie in betacellen

aan insulinereceptor

activeert tyrosine kinase

activeert GLUT4 indirect, transport glucose

\+ andere genexpressie

insuline release

glucose door GLUT2, metabolisme

meer ATP, sluiting K+ kanalen

depolarisatie, openen Ca kanaaltjes

meer calcium, versmelting vesicles

Metformin

Lijkt diabetes type 2 te voorkomen

normale calciumconcentratie bloed

9-10 mg/dL

parathyroid hormoon

bij \[Ca\]

calcitonine

door schildklier bij \[Ca\]>11 mg/dL

remming Ca release uit bot

Osteoclast

Breekt botmatrix af tot zouten, groeifactoren en calcium

groei stimuleert osteoblastvorming, vult gat met collageen, uiteindelijk nieuw bot en osteocyt

Hormonen effect op bot

parathyroid hormoon

calcitonine

oestrogeen/testosteron

groeihormoon en IGF-1

osteoperose voorkomen/vertragen

krachtoefeningen met Calcium en vitamine D

HRT

SERM (modulator oestrogeenreceptor)

apoptose in osteocloasten

Cornea structuur

collageenfibrillen en keratocyten in ECM

Cornea veroudering

minder keratinocyten, minder flexibel

epitheelcellen mindere functie: minder desmosomen

minder anti-oxidanten

crosslinks geeft rigiditeit

wordt dikker, astigmatisme

arcus senilis

arcus senilis

vet deposits op cornea, apoE bevattend

geen invloed op visie

Lens aanspannen/ontspannen effect

ontspannen → plat → ver weg

aangespannen → bol → dichtbij

Presbyopia

Verziend

neemt toe met leeftijd

Lens veroudering

epitheel laat los

veel eiwit, lage turnover

staar door onoplosbare eiwitten

Cataract

Staar

door UV (ROS), hyperglycaemia, ijzer (OH uit H2O2)

Beschermen tegen cataract

weinig zuurstof

veel GSH

vitamine E C en A mogelijk (anti-oxidanten)

macular degeneratie

dipje wordt juist bol (wet) of nog dieper (dry)

apoE deposits

opbouw lipofuscine in epitheel

amyloid accumulatie

infectie

minder angiogenese

hart veroudering

functie neemt af

minder in bestand tegen stress

minder adrenoreceptors in sa node

AGE en radicalen zorgen hogere bloeddruk

LDL

low density lipoproteins

gaan arterie in waar ze gemodificeerd worden en inflammatie veroorzaken (via MCP-1)

→macrofagen→foam cells→degradatie en proliferatie enzo

groter, meer cholesterol

voornamelijk apoB

HDL

high density lipo proteins

voornamelijk apoA, ook andere anti-oxidanten

voorkomt oxidatie LDL

van perifeer naar lever, voornamelijk eiwit

Cortisol

breekt collageen af

glucocorticoide

release bij chronische stress door hypofyse, uit cortex

→ via bloed hormoon


1. onderdrukken immuunsysteem
2. meer glucose in bloed
3. onderdrukken immuunsysteem

stress response

Meer:


1. hogere hartslag bloeddruk ademhaling
2. meer glucose
3. meer innnate immuniteit


1. fagocytose
2. meer NK activiteit
4. colonactiviteit

Minder:


1. darmen
2. reproductief gedrag
3. opslag energie
4. hormoonsecretie (oestrogeen, testosteron)
5. immuunfunctie na langere tijd

adrenaline

epinefrine, bij acute stress release uit medulla bijnieren

→ via nerve

• versnellen hartslag

• droge mond

• verwijding pupil

• toename ademhaling

• stimuleren lever

• stoppen vertering

Verschillen adrenaline cortisol

water soluable/vet soluable

medulla/cortex

zenuw/hormoon

plasmamembraan/kern

adrenaline effect cel 2x

direct via g-protein

→ cAMP → PKA → remming glycogeensynthese en stimulatie glycogeen afbraak (1→ 10^8)

of via genregulatie

cortisol effect cel

met transporter

receptor in cytoplasma, naar kern

meer glycogeenfosforylase mRNA dus meer afbraak

langdurig effect cortisol

1. gluconeogenese lever
2. afbraak eiwitten skeletspieren
3. meer lipolyse
4. hogere bloedsuikerspiegel
5. onderdrukking immuunsysteem


1. hoge vatbaarheid
6. invloed hersenfunctie
7. uitputting
8. hoge bloeddruk
9. angststoornissen
10. stimuleert veroudering

verschillen immuunsysteem korte/chronische stress

kort:


1. fagocytose
2. NK Cells meer tumorcellen doden

lang:


1. minder actieve T-helper
2. minder actieve B-lymf (minder antilichamen)
3. afname actieve cyt-T
4. maar ook minder fagocyten

depressie en adrenaline

concentraties blijven langer na een stressor en beginnen ook al hoger

chronische stress hersenen

1. atrofie hippocampus en prefrontale cortex
2. hypertrofie van amygdala (angst, aggressie)
3. minder leren/onthouden

\

effect stress oude vs jonge ratten

mindere remming tijdens recovery, zelfde respons wel oorspronkelijk dus herstel homeostase duurt langer

slaap deprivatie effecten

1. minder glycogeen in lever
2. meer oxidatieve stress hippocampus
3. minder proliferatie in hippocampus
4. agressief gedrag
5. diabetes type 2

waarom wel side effects bij medical nutrition

synergy!! elkaar versterken enzo

malnutrition

deficiency in energy of calorien, meetbaar effect op lichaam/clinical outcome

1 op 3 ouderen in ziekenhuis, carehome, zelfstandig

veel voorkomennde micronutriennt insufficiencies

vitamine D

vitamine B1

calcium

magnesium

selenium

paradox protein ouderen

krijgen minder binnen maar hebben meer nodig

opbouw skeletspier

fibres met satelietcellen

fibre type 1: lange afstand, fast recovery

fibre type 2: rennen?

oplossingen anabolic resistance

trigger: meer aminozuren bijv

facilitator: verlagen threshold

overeenkomsten veroudering spieren muis met mens

massa kracht en functie neemt af en overall activiteit

anabolic resistance