Search for krippy

Wat zijn de drie functies van staatsrecht? Constitueren: ambten instellen. Attribueren: bevoegdheden toekennen. Reguleren: grenzen stellen aan bevoegdheidsuitoefening. Wat is de juiste volgorde: constitueren, attribueren, reguleren? 1 constitueren, 2 attribueren, 3 reguleren. Eerst ambt, dan bevoegdheid, dan grens. Waarom moet staatsrecht bepalen welk ambt welke bevoegdheid heeft? Om machtsconcentratie en machtsmisbruik te voorkomen; zonder bevoegdheidsverdeling kan één groep wetgeven, besturen en rechtspreken. Welke drie elementen maken volgens het volkenrecht een staat? Bevolking/groep personen, grondgebied, effectief en daadwerkelijk onafhankelijk gezag. Is erkenning nodig om staatskarakter te hebben? Nee. Erkenning is declaratoir: staten spreken bereidheid uit betrekkingen aan te gaan; staatskarakter hangt af van de feitelijke criteria. Wat betekent volkenrechtelijke soevereiniteit? Zelfstandigheid en onafhankelijkheid tegenover andere staten; de staat oefent macht uit zonder inmenging en is rechtssubject in het volkenrecht. Valt het ontstaan van een staat samen met het ontstaan van een nieuwe overheid? Nee. Een staatsgreep of nieuw constitutioneel bestel betekent niet automatisch een nieuwe staat zolang bevolking, grondgebied en effectief gezag blijven. Welke drie manieren van ontstaan/tenietgaan van staten noemt de stof? Opsplitsing, samenvoeging/opgaan in één staat, en theoretisch ontstaan op voorheen staatsloos territoir met bevolking. Wie erkent staten? Andere staten. Het volkenrecht wijst geen centraal internationaal orgaan of vaste procedure aan. Welke criteria spelen bij erkenning van staten? Harde eis: feitelijke staatskenmerken. Daarnaast politieke criteria zoals democratie, minderhedenrechten, grondrechten en niet-gewelddadige grenswijziging. Wat is soevereine immuniteit? Een vreemde staat kan voor overheidshandelingen niet zomaar door de rechter van een andere staat worden beoordeeld, tenzij die staat rechtsmacht aanvaardt. Kan een ambt tot meerdere overheidsverbanden behoren? Ja. De Koning is bijvoorbeeld ambt binnen Nederland en binnen het Koninkrijk. Vertegenwoordigt een ambt publiekrechtelijk het overheidsverband? Nee, publiekrechtelijk handelt het ambt zelf. Privaatrechtelijk kan vertegenwoordiging van het overheidsverband wel spelen. Waar berust volgens Kortmann soevereiniteit in Nederland? Niet bij één orgaan, maar bij het overheidsverband: Koninkrijk voor Koninkrijksaangelegenheden en centrale verbanden van de landen voor eigen aangelegenheden. Waarom zijn klassieke grondrechten rechtsstatelijk? Zij beschermen vrijheidssferen van burgers tegen de overheid en temperen overheidsmacht. Waarom zijn sociale grondrechten volgens Kortmann een vreemd element in de rechtsstaatgedachte? Zij vragen juist overheidsinterventie, terwijl de rechtsstaat klassieke beperking/tempering van overheidsmacht benadrukt. Wanneer passen sociale grondrechten wel in de rechtsstaatgedachte? Als zij de positie van burgers tegenover de overheid versterken en bijdragen aan hun vrijheidssfeer. Wat is een organiek besluit in materiële zin? Een besluit met primaire constituerende functie: het stelt ambten in of richt staatsrechtelijke organisatie in, ongeacht vorm of grondwettelijke opdracht. Is elke wet op grondwettelijke opdracht een organiek besluit in materiële zin? Nee. Alleen als de wet een primaire constituerende functie heeft. Waarom is Kortmann terughoudend met ongeschreven staatsrecht rond regering en parlement? Het geschreven staatsrecht is een open systeem; te veel ongeschreven regels zouden het systeem dichtzetten en bestendigheid/coherentie aantasten. Wat is een convention? Een vaste praktijk of vast gedragspatroon. Welke conventions zijn positief staatsrecht volgens Kortmann? Vooral de vertrouwensregel en de regel dat een kabinet het parlement niet twee keer mag ontbinden over hetzelfde conflict. Kan jurisprudentie bron van constitutioneel recht zijn? Ja. Vooral bij normen tussen ambten en burgers, met inachtneming van het toetsingsverbod. Wat betekent het limitatieve karakter van constitueren en attribueren? Alleen ambten en bevoegdheden die tot de constitutie zijn te herleiden kunnen rechtens bestaan. Kan ongeschreven recht bevoegdheden creëren? Nee. Ongeschreven recht kan geen bevoegdheidsgrondslag zijn, maar kan wel bevoegdheidsuitoefening normeren. Wat is het legaliteitsbeginsel? Overheidsbevoegdheden en belastend overheidsoptreden moeten een wettelijke/constitutionele grondslag hebben. Kent Nederlands constitutioneel recht één specifieke legitimiteitsgrondslag? Nee. Er is geen unieke soevereiniteitsideologie; legitimiteit blijkt uit verspreide constructies zoals kiesrecht, grondrechten, rechtspraak en openbaarheid. Wat zijn drie kenmerken van Nederlandse machtenscheiding volgens Kortmann? Drie zelfstandige ambtencomplexen; scheiding is niet absoluut; checks and balances beperken macht. Wat is constitutionalisme? Organisatie van de overheid met machtenspreiding over verschillende ambten/verbanden; tegenover absolutisme. Welke drie staatsvormen worden onderscheiden? Gecentraliseerde eenheidsstaat, gedecentraliseerde eenheidsstaat, federale staat. Sluit federalisering decentralisatie uit? Nee. Deelstaten binnen een federatie kunnen zelf gedecentraliseerd zijn. Noem drie confederale EU-elementen. Verdragsgrondslag, recht van secessie/uittreding, besluitvorming met unanimiteit of gekwalificeerde meerderheid. Noem drie federale EU-elementen. Rechtspersoonlijkheid EU, supranationale/exclusieve bevoegdheden, rechterlijk toezicht/voorrang EU-recht/binding burgers. Wat is een wet in formele zin? Een besluit dat tot stand komt door regering en Staten-Generaal gezamenlijk volgens art. 81 Gw. Wat is een wet in materiële zin? Een algemene, externe regel; hoeft niet van de formele wetgever te komen. Kan de formele wetgever elke inhoud aan een wet geven? In beginsel ruim, maar begrensd door grondrechten, bevoegdheden van andere ambten en ongeschreven rechtsbeginselen. Wat is attributie? Originaire toekenning/schepping van een bevoegdheid aan een ambt. Wat is delegatie? Overdracht van een bestaande geattribueerde bevoegdheid aan een ander ambt, onder eigen verantwoordelijkheid van de delegataris. Wat is mandaat? Bevoegdheid wordt namens de mandans uitgeoefend; de mandans behoudt de bevoegdheid en verantwoordelijkheid. Wat is privatieve werking bij delegatie? De delegans kan de gedelegeerde bevoegdheid niet meer zelf uitoefenen zolang delegatie geldt. Wanneer is delegatie van regelgevende bevoegdheid grondwettelijk toegestaan? Bij formuleringen als “bij of krachtens de wet” of termen als “regels/regelen” die delegatie mogelijk maken. Is art. 81 Gw attributie of delegatie? Attributie: wetgevende bevoegdheid aan regering en Staten-Generaal gezamenlijk. Waarom is constitutioneel recht primair recht? Het regelt totstandkoming, gelding en handhaving van andere rechtsnormen en wijziging van regels over regelvorming. Heeft constitutioneel recht volgens Kortmann als zodanig een legitimerende functie? Nee, maar de inhoud kan feitelijke aanvaarding van overheidsgezag versterken. Wat is géén rechtsstaatuitvloeisel bij Kortmann: sociale bestaansvoorwaarden of geen terugwerkende kracht? Het voorzien in materiële voorwaarden voor menswaardig bestaan is bij Kortmann geen klassiek rechtsstaatuitvloeisel. Noem vier kenmerken van Nederlands constitutioneel recht. Weinig ideologisch; monarchale terminologie/ministeriële verantwoordelijkheid; open systeem; geen centrale constitutionele rechter. Waarom kan de Staatsregeling 1798 de eerste Nederlandse Grondwet worden genoemd? Omdat zij de eenheidsstaat Nederland vestigde en als basiswet van die eenheidsstaat fungeerde. Waarom kan de Grondwet 1814 de eerste Nederlandse Grondwet worden genoemd? Omdat zij de eerste Grondwet na onafhankelijkheid van Frankrijk was en hoofdlijnen nog herkenbaar zijn. Wat kenmerkt de Grondwetsherziening van 1983? Bekorting en systematisering; nieuw hoofdstuk grondrechten; sociale grondrechten; wijzigingen rechtspraak; doodstrafverbod. Is het Koninkrijk der Nederlanden volkenrechtelijk een staat? Ja, aan de volkenrechtelijke criteria kan worden voldaan, maar staatsrechtelijk is het een eigensoortige associatie/samenwerkingsverband. Wat is de basisregeling van het Koninkrijk? Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden én deels de Nederlandse Grondwet via art. 5 Statuut. Wat staat hiërarchisch hoger: Statuut of Nederlandse Grondwet? Voor zover niet Koninkrijksconstitutioneel: het Statuut staat hoger; de Grondwet moet het Statuut in acht nemen. Mag de rechter de Grondwet toetsen aan het Statuut? Volgens de Hoge Raad is toetsing van formele wet inclusief Grondwet aan het Statuut uitgesloten. Noem belangrijke Koninkrijksaangelegenheden. Defensie/onafhankelijkheid, buitenlandse betrekkingen, Nederlanderschap, ridderorden/vlag/wapen, scheepsnationaliteit/veiligheid, toelating/uitzetting Nederlanders, uitlevering, waarborging mensenrechten/rechtszekerheid/deugdelijk bestuur. Wanneer is rijksregeling vereist? Als het een Koninkrijksaangelegenheid betreft én de regeling ook in Aruba, Curaçao of Sint Maarten zal gelden. Welke technieken heeft de rechter bij verdragsrecht? Verdragsbepaling toepassen en strijdig nationaal recht buiten toepassing laten; verdragsconforme interpretatie; schadevergoeding/onrechtmatige daad bij niet-naleving. Wat betekent “een ieder verbindende bepaling”? Een verdragsbepaling die de rechter kan toepassen zonder beleidskeuzes te maken die aan wetgever of bestuur zijn voorbehouden. Wat doet de Europese Commissie globaal? Initiatief tot regelgeving, toezicht op naleving, dagelijks bestuur, bevoegdheden zoals mededinging, lidstaten voor Hof dagen. Wat doet het Europees Parlement globaal? Mede-wetgeving en controle op de Commissie. Wat doet het Hof van Justitie van de EU? Oordeelt over niet-naleving EU-recht en beantwoordt prejudiciële vragen voor uniforme toepassing. Wat is een EU-verordening? Algemene strekking, verbindend in al haar onderdelen en rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. Wat is een EU-richtlijn? Verbindend voor het te bereiken resultaat; lidstaten kiezen vorm en middelen van uitvoering. Zijn aanbevelingen en adviezen verbindend? Nee, maar rechters kunnen er wel rekening mee houden bij interpretatie. Waarom reikt conformeringsplicht aan EU-recht verder dan gewoon internationaal recht? EU-recht werkt volgens Hof-jurisprudentie autonoom door; strijdig nationaal recht blijft van rechtswege buiten toepassing, ongeacht monisme/dualisme. Wat is het verschil tussen gecentraliseerde en gedecentraliseerde eenheidsstaat? In de gecentraliseerde staat liggen bevoegdheden bij centrale organen; in de gedecentraliseerde staat oefenen decentrale verbanden eigen bevoegdheden uit. Wat is autonomie bij decentrale overheden? Eigen regeling en bestuur van eigen huishouding binnen wettelijke grenzen. Wat is medebewind? Decentrale organen voeren taken uit die door hoger recht/centrale wetgever aan hen zijn opgedragen. Wat is het hoofdverschil autonomie vs medebewind voor verantwoordelijkheid? Bij autonomie meer eigen beleidsruimte; bij medebewind uitvoering van hogere regeling en vaak meer toezicht/verantwoordingsplicht. Welke vormen van bestuurlijk toezicht kent Nederland? Preventief toezicht zoals goedkeuring en repressief toezicht zoals schorsing/vernietiging. Wat is kenmerkend voor verhouding centraal-decentraal in een gedecentraliseerde eenheidsstaat? Decentrale vrijheid bestaat, maar binnen door centrale wetgever gestelde grenzen en onder mogelijk toezicht. Welke betekenissen kan “Koning” in de Grondwet hebben? De persoon van de koning, de regering/Koning als regeringsambt, of soms koninklijke macht met ministeriële verantwoordelijkheid. Wat betekent ministeriële verantwoordelijkheid voor de koning? De koning is onschendbaar; ministers zijn politiek verantwoordelijk voor koninklijk handelen en uitlatingen. Mag de koning privébelangen van het koninklijk huis politiek doordrukken? Nee. Invloed van de koning staat onder ministeriële verantwoordelijkheid; ministers moeten algemeen belang en verantwoordelijkheid bewaken. Wat gebeurt als geen troonopvolger is aan te wijzen? De Grondwet kent procedures zoals benoeming van een opvolger bij wet, afhankelijk van de situatie. Zijn reglementen van orde van Kamers staatsrechtelijk bindend? Ja, intern bindend voor de Kamerorganisatie; zij regelen procedure en orde van het parlementaire ambt. Wat is de ratio van openbaarheid van Kamervergaderingen? Democratische controle, transparantie en publieke verantwoording van volksvertegenwoordiging. Wat is quorum? Het minimumaantal leden dat aanwezig moet zijn om geldig te kunnen beraadslagen/besluiten volgens de regels. Is partijlidmaatschap vereist om een Kamerzetel te krijgen? Nee. Zetels komen juridisch toe aan gekozen personen, niet aan partijen. Waarom zijn voorkeurstemmen relevant? Zij kunnen bepalen welke kandidaten op een lijst daadwerkelijk een zetel krijgen. Is contraseign relevant voor geldigheid van besluiten van de Koning? Ja. Besluiten van de Koning vereisen ministeriële medeondertekening voor geldigheid. Is contraseign de enige basis van ministeriële verantwoordelijkheid? Nee. Politieke verantwoordelijkheid voor de koning is ruimer dan alleen medeondertekende besluiten. Welke twee parlementaire rechten liggen besloten in art. 68 Gw? Vragenrecht/inlichtingenrecht en interpellatieachtige informatiecontrole; Kamerleden kunnen inlichtingen verlangen tenzij strijdig met belang van de staat. Waarom kiest een Kamerlid bij belangrijk politiek conflict eerder interpellatie dan gewone vragen? Interpellatie leidt tot plenair debat en directe politieke confrontatie; gewone vragen zijn beperkter. Wat is het enquêterecht? Parlementair onderzoek met vergaande bevoegdheden om informatie te verkrijgen, ook van burgers/ambtenaren. Heeft het enquêterecht alleen controlefunctie? Nee. Ook waarheidsvinding, informatievergaring, agendering en soms politieke verantwoording. Wanneer vraagt de regering advies aan de Raad van State over wetsvoorstellen? In de voorbereidende fase vóór indiening bij de Tweede Kamer. Kan de regering advies van de Raad van State negeren? Ja, het advies is zwaarwegend maar niet bindend. Wie is verantwoordelijk voor een koninklijke boodschap bij wetsvoorstel? De betrokken minister(s), zichtbaar via contraseign/ministeriële verantwoordelijkheid rond het voorstel. Welke typen noodtoestand kent de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden? Beperkte noodtoestand en algemene noodtoestand; verschil zit vooral in reikwijdte/intensiteit van noodbevoegdheden. Valt een concreet besluit van een zbo onder politieke ministeriële verantwoordelijkheid? Beperkt. Minister is meestal verantwoordelijk voor systeem/toezicht/benoeming, niet volledig voor elk zelfstandig concreet besluit. Wat zijn zelfstandige bestuursorganen? Bestuursorganen die niet hiërarchisch ondergeschikt zijn aan een minister maar publieke taken uitoefenen. Waarom bestaan zbo’s? Voor onafhankelijke, deskundige of op afstand geplaatste taakuitoefening, vaak om politieke beïnvloeding te beperken. Wat is het verschil tussen politieke en juridische verantwoordelijkheid? Politiek: verantwoording aan parlement. Juridisch: rechtmatigheid/toetsing door rechter of wettelijke aansprakelijkheid. Wat is art. 120 Gw? Toetsingsverbod: rechter treedt niet in beoordeling van grondwettigheid van wetten in formele zin en verdragen. Wat is formele toetsing? Toetsing of een wet volgens juiste procedure/vorm tot stand kwam. Wat is materiële toetsing? Toetsing van de inhoud van een wet aan hogere normen zoals Grondwet of rechtsbeginselen. Wat besliste het Harmonisatiewet-arrest in hoofdlijn? De rechter mag wetten in formele zin niet toetsen aan de Grondwet en ook niet aan fundamentele rechtsbeginselen om art. 120 Gw te omzeilen. Welke colleges behoren tot de rechterlijke macht volgens de Grondwet? In elk geval rechtbanken, gerechtshoven en Hoge Raad; sommige bestuursrechters behoren niet automatisch tot rechterlijke macht. Hoe is rechterlijke onafhankelijkheid grondwettelijk gewaarborgd? Onder meer benoeming voor het leven, ontslag/schorsing alleen in bij wet bepaalde gevallen en door rechterlijke instantie. Waarom voldeed Kroonberoep niet aan art. 6 EVRM? Omdat geschilbeslechting uiteindelijk bij bestuur/Kroon lag en dus onvoldoende onafhankelijk/onpartijdig was. Wat is de burgerlijke rechter als lacunerechter? De burgerlijke rechter biedt rechtsbescherming waar geen voldoende bestuursrechtelijke rechtsgang openstaat. Waarom is lacunerechter een elastische bevoegdheid? De rol krimpt of groeit afhankelijk van de beschikbaarheid van gespecialiseerde bestuursrechtelijke rechtsbescherming. Mag de rechter de wetgever bevelen formele wetgeving tot stand te brengen? In beginsel nee; dat raakt de staatsrechtelijke positie van de wetgever. Welke technieken heeft de Nederlandse rechter om Unierecht te effectueren? Nationaal recht buiten toepassing laten, richtlijnconforme/Unieconforme interpretatie, prejudiciële vragen stellen en effectieve rechtsbescherming bieden. Wat is constitutionele toetsing in Nederlandse verhoudingen? Beoordeling van wetgeving aan constitutionele normen; voor formele wetten aan Grondwet is dit door art. 120 Gw verboden. Uit welk gedachtegoed komen klassieke grondrechten vooral voort? Liberaal-rechtstatelijk gedachtegoed, naast historische/christelijke wortels. Waarom ontstonden klassieke grondrechten? Als bescherming tegen machtsconcentratie bij overheid/vorst en ter garantie van individuele vrijheid. Wat is het verschil klassieke en sociale grondrechten? Klassieke grondrechten zijn vaak subjectieve vrijheidsrechten tegen overheid; sociale grondrechten zijn vooral opdrachten/zorgplichten voor overheid. Waarom is klassiek vs sociaal niet altijd scherp? Klassieke rechten kunnen positieve verplichtingen vragen; sociale rechten kunnen vrijheid van burgers versterken. Welke zes typen grondrechten onderscheidt Kortmann naar functie? Basis-/bodemnormen, klassieke vrijheidsrechten, gelijkheidsnormen, politieke participatierechten, sociale grondrechten, procedurele waarborgen. Wat zijn basis- en bodemnormen? Ongeclausuleerde normen die de fysieke/psychische kern van de mens beschermen tegen aantasting. Wat zijn politieke participatierechten? Rechten die deelname aan democratische besluitvorming mogelijk maken, zoals kiesrecht. Wat is horizontale werking van grondrechten? Werking van grondrechten in verhoudingen tussen burgers/particulieren onderling, direct of indirect. Wat betekent glijdende schaal bij horizontale werking? Er zijn meerdere intensiteiten: van inspiratie/interpretatie tot directe toepassing tussen private partijen. Wat is een algemene beperking van grondrechten? Een beperking die niet specifiek op het grondrecht is gericht, maar het recht feitelijk wel raakt. Wat is een bijzondere beperking van grondrechten? Een beperking die specifiek het grondrecht beperkt en moet passen binnen de beperkingsclausule van dat grondrecht. Wie mag art. 3 Gw beperken? Alleen de formele wetgever, omdat art. 3 Gw bepaalt dat alle Nederlanders op gelijke voet in openbare dienst benoembaar zijn “volgens de wet”.

1. 90 kg ağırlığında sağlıklı bir erkek hastanın plazma volümü yaklaşık olarak kaç litredir? C) 4.5 L ✅ 2. 70 kg ağırlığındaki sağlıklı yetişkin bir erkekte, interstisyel (dokular arası) sıvı hacmi yaklaşık olarak kaç litredir? A) 10.5 L ✅ 3. Damar sıvısı ile dokular arasındaki sıvı geçişlerinde, aşağıdaki basınç türlerinden hangisi sıvıyı damar dışına (interstisyel alana) doğru iter? C) Kanın hidrostatik basıncı ✅ 4. Sıvı geçişlerinde, suyun düşük yoğunluktaki ortamdan yüksek yoğunluktaki ortama doğru yarı geçirgen bir zardan geçmesine ne ad verilir? A) Ozmoz ✅ 5. Sağlıklı bir insanda normal plazma ozmolaritesi (osmolalite) değer aralığı aşağıdakilerden hangisidir? B) 275-295 mOsm/kg ✅ 6. Plazma proteinlerinin (özellikle Albümin) normal değer aralığı kaç g/dL'dir? C) 6-8 g/dL ✅ 7. Plazma onkotik basıncını damar içinde tutarak ödem oluşumunu engelleyen temel plazma proteini hangisidir? C) Albümin ✅ 8. Aşağıdakilerden hangisi ödem klinik ayırıcı tanısında yer alan fizyopatolojik mekanizmalardan biri değildir? A) Hidrostatik basınç artışı B) Venöz dönüş bozukluğu C) Onkotik basınç artışı ✅ D) Kapiller permeabilite (geçirgenlik) artışı E) Lenfatik drenaj bozukluğu 9. Aşağıdakilerden hangisi hidrostatik basınç artışına bağlı gelişen ödemin klinik özelliklerinden biri değildir? A) Kısa süreli gode (çukur) bırakması B) Özellikle göz kapaklarında belirgin olması ✅ C) Soluk görünümlü olması D) Anazarka tarzında yaygın olması 10. Aşağıdaki venöz dönüş bozukluklarından hangisi fizyopatolojik tutulum yeri bakımından diğerlerinden klinik olarak farklıdır? A) Travma B) Varis C) Dışarıdan bası (tümör vb.) D) Perikardit ✅ E) Tromboflebit 11. Ödem şikayeti ile kliniğe başvuran bir bireyde, etiyolojiyi belirlemek amacıyla aşağıdaki laboratuvar incelemelerinden hangilerine bakılmalıdır? (1. Kan protein düzeyleri, 2. Tam idrar analizi, 3. 24 saatlik gaitada protein kaybı) B) Hepsi ✅ 12. Aşağıdakilerden hangisi vücut sıvılarındaki ana katyonlardan (pozitif yüklü iyon) biri değildir? A) Sodyum (Na^+) B) Potasyum (K^+) C) Klor (Cl^-) ✅ (Anyondur) D) Kalsiyum (Ca^{2+}) E) Magnezyum (Mg^{2+}) 13. Hücre içi (intrasellüler) ve hücre dışı (ekstrasellüler) alanların ana katyonları sırasıyla hangi şıkta doğru verilmiştir? B) Potasyum (K^+) / Sodyum (Na^+) ✅ 14. HCO_3^- (Bikarbonat) iyonunun normal intravasküler (plazma) değeri kaç mEq/L'dir? C) 24 ✅ 15. Sıvı-elektrolit dengesinde hayati öneme sahip olan Na^+/K^+ ATPaz pompasının bir döngüdeki çalışma mekanizması nasıldır? A) 3 Na^+ dışarı pompalanırken, 2 K^+ hücre içine alınır ✅ 16. Vücutta suyun geri emilimini (reabsorbsiyonunu) tübüllerden doğrudan arttırarak su dengesini sağlayan temel hormon hangisidir? D) Antidiüretik Hormon (Vazopresin) ✅ 17. Kadın ve erkek bireyler arasında total vücut suyu oranının farklı olmasının en temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? C) Vücut yağ dokusu oranı farklılığı ✅ (Kadınlarda yağ oranı yüksek olduğunun göstergesidir) 18. Aşağıdakilerden hangisi hücreler arası potasyum (K^+) geçişini (şift) tetikleyerek "hipokalemiye" yol açan durumlardan biri değildir? D) Aşırı laksatif kullanımı ✅ (Hücre içi şift yapmaz; GİS yoluyla K net uzaklaştırır) 19. Hipertonik dehidratasyon tablosunda serum sodyum (Na^+) düzeyinin klinik olarak hangi seviyede olması beklenir? D) > 150 mEq/L ✅ 20. Hipotonik dehidratasyon klinik tablosunda serum sodyum (Na^+) miktarının ne kadar olması tanı kriteridir? C) 130 mEq/L altı ✅ 21. Aşağıdakilerden hangisi total vücut suyu fazlalığı (hipervolemi) sonucunda dilüsyonel hiponatremiye yol açan klinik durumlardan biridir? A) Glukokortikoid eksikliği ✅ 22. Laktatlı Ringer solüsyonu infüzyonu, aşağıdaki klinik tabloların hangisinde laktik asidoz riskinden dolayı kesinlikle kontrendikedir? C) Karaciğer yetmezliği ✅ (Karaciğer laktatı bikarbonata metabolize edemez) 23. Endotelden salgılanan ve "Endothelium Derived Relaxing Factor" (EDRF) olarak , düz kasları gevşeten en güçlü lokal vazodilatatör molekül hangisidir? B) Nitrik Oksit (NO) ✅ 24. Aşağıda B-Tipi Natriüretik Peptidlerin (BNP) etki mekanizmasına yönelik bilgiler yer almaktadır. Yanlış seçeneği işaretleyiniz. A) BNP, miyokardiyal ve atriyal duvar gerilimine bağlı olarak salınan diüretik etkili bir hormondur. B) Böbreklerde ve periferik dolaşımda sodyum (Na^+) atılımını azaltırlar. ✅ (Doğrusu: Sodyum atılımını arttırır) C) Renin salınımını ve kaskadını baskılarlar. D) Aldosteron salınımını azaltarak tuz tutulmasının önüne geçerler. E) Damar düz kaslarında vazodilatasyona neden olurlar. 25. Aşağıdakilerden hangisi endotel hücrelerinden salgılanan veya endotel bağımlı çalışan lokal "vazodilatatör" (damar genişletici) maddelerden biri değildir? A) Nitrik Oksit B) Adenozin C) Anjiyotensin II ✅ (En güçlü vazokonstriktörlerdendir) D) Prostasiklin (PGI_2) 26. Aşağıdakilerden hangisi Nitrik Oksit (NO) salınımını endotelden doğrudan "uyaran" (tetikleyen) durumlardan biri değildir? D) Katekolaminler ✅ (Damarı kasmaya meyillidir, NO salınımını doğrudan uyarmaz) 27. Aşağıdakilerden hangisi endotel dokusunun vücutta üstlendiği fizyolojik görevlerden veya kontrol mekanizmalarından biri değildir? A) Vasküler tonusun ve damar çapının kontrolünün düzenlenmesi B) Kan basıncının sistemik homeostazının ayarlanması C) İnflamatuar hücre göçünün ve lokal inflamasyonun düzenlenmesi D) Hücre içi kohezyonun (bağlılığın) endotel bariyeri dışından düzenlenmesi ✅ E) Koagülasyon (pıhtılaşma) ve antikoagülan dengenin kontrolü 28. Renin-Anjiyotensin-Aldosteron Sisteminde (RAAS) karaciğer kökenli Anjiyotensinojen'den oluşan Anjiyotensin I'i, biyolojik olarak aktif olan Anjiyotensin II'ye dönüştüren ACE enzimi en yoğun olarak hangi organda sentezlenir? C) Akciğer kılcal damar endoteli ✅ 29. Kalp yetmezliği sürecinde devreye giren nöroendokrin (nörohumoral) kompanzasyon mekanizmalarının uzun dönemdeki kronik "olumsuz" sonuçlarından biri değildir? A) Aşırı sıvı, su ve sodyum birikimine bağlı ödem B) Miyokardiyal patolojik hipertrofi ve ventriküler dilatasyon C) Ölümcül aritmiler ve ani kardiyak ölüm sıklığında artış D) Refleks taşikardi ile birlikte ön ve ard yükte net azalma ✅ (Kompanzasyon ard yükü azaltmaz, vazokonstriksiyon ile arttırır) E) Kalp yetersizliği klinik tablosunun progresyonu (kötüleşmesi) 30. Klinik pratik ve acil tıp departmanlarında, sol kalp yetmezliği / konjestif kalp yetmezliği tanısında ve progresyon takibinde serumda düzeyi en güvenilir artış gösteren biyobelirteç hormon hangisidir? B) BNP ✅ 31. Aşağıdakilerden hangisi endotel bağımlı dilatasyon (gevşeme) fonksiyonlarında bozulmaya (endotel disfonksiyonuna) neden olan klinik tablolardan biri değildir? E) Triptofan yüklenmesi ✅ (Doğrusu modellemede Metiyonin yüklenmesidir) 32. Aşağıdakilerden hangisi şok patofizyolojisinin "Kompanse (Erken)" evresinde vücudun gösterdiği sistemik yanıtlardan biridir? D) Vital organ kan akımını korumak için sistemik vazokonstriksiyon gerçekleşmesi ✅ 33. Aşağıdakilerden hangisi hipovolemik şok tablosundaki bir hastadan alınan kan örneğinin laboratuvar analizinde "görülmesi beklenmeyen" (gözlenmeyen) bir bulgudur? B) Serum bikarbonat (HCO3^-) düzeyinde artış ✅ (Bikarbonat tüketilir, düzeyi azalır) 34. Klinik sıvı/şok tedavisine ve agresif resüsitasyona hiçbir şekilde yanıt vermeyen "refrakter şok" hastalarında, arka planda yatan ve gözden kaçabilecek olası nedenlerden biri değildir? E) Anksiyeteye bağlı çocuksu davranış sergileme ✅ 35. Sistemik vazodilatasyon ve ani kapiller geçirgenlik artışı ile, alerjik bir reaksiyon tetiklediği mediyatörlerle ortaya çıkan anafilaktik şokun etiyolojisinde yer almayan durum hangisidir? E) Kardiyak aritmiler ✅ (Kardiyojenik şok nedenidir) 36. Bradikardi (kalp hızında yavaşlama) ve hipotansiyon birlikteliği ile seyreden, sempatik tonus kaybına bağlı gelişen özel şok tipi hangisidir? B) Nörojenik şok ✅ 37. Aterosklerozun patogenezinde, subendotelyal alana geçen makrofajların modifiye/okside LDL'yi kontrolsüz ve sınırsız bir şekilde yutarak "köpük hücresine" (Foam Cell) dönüşmesini sağlayan temel mekanizma hangisidir? A) Makrofaj yüzeyindeki Çöpçü (Scavenger) reseptörlerinde "down-regülasyon" mekanizmasının olmaması ✅ 38. Ateroskleroz sürecinde, monosit ve T lenfositlerin hasarlı damar duvarına tutunmasını ve içeri sızmasını sağlayan endotel kökenli "ilk önemli yapışkan adezyon molekülleri" hangileridir? B) VCAM-1 ve Selektinler (E-Selektin, P-Selektin) ✅ 39. Rüptür (yırtılma) ve akut tromboz riski taşıyan "Hassas (Unstabil) Plak" ile "Kararlı (Stabil) Plak" karşılaştırmasında hangisi hassas plağın özelliklerinden biri değildir? D) Düz kas hücresi ve kollajen içeriğinin çok zengin olması ✅ (Stabil plağın özelliğidir) 40. Sigara kullanımının ateroskleroz ve koroner arter hastalığı patofizyolojisindeki etkilerine yönelik verilen bilgilerden hangisi biyolojik olarak yanlıştır? A) Geri dönüştürülemez (değiştirilemez) majör bir risk faktörüdür. ✅ (Doğrusu: Değiştirilebilir en önemli faktördür) 41. Aşağıdakilerden hangisi hücre zedelenmesinde "Geri Dönüşümsüz (İrreversibl)" aşamaya geçildiğinin kesin bir morfolojik/biyokimyasal göstergesidir? C) Lizozomların parçalanması ve otolitik enzimlerin serbest kalması ✅ 42. Aşağıdakilerden hangisi hücreyi serbest radikallerin hasarından koruyan "Enzimatik Antioksidan" sınıfında yer alan bir moleküldür? C) Katalaz ✅ 43. Aşağıdakilerden hangisi endojen veya eksojen kaynaklı bir "Serbest Radikal" (Reaktif Oksijen Ürünü) moleküldür? C) Çevre kirleticiler (Ozon, NO_2 vb.) ✅ 44. Aşağıdakilerden hangisi hücresel düzeyde "oksidan/hasar yapıcı" ajanlardan biri değildir? A) Süperoksit Dismutaz (SOD) ✅ (Koruyucu antioksidan enzimdir) 45. Aşağıdakilerden hangisi enzimatik antioksidanlar (SOD, Katalaz, Glutatyon Peroksidaz) arasında "yer almayan" koruyucu yapılardan biridir? E) Koenzim Q10 ✅ (Non-enzimatik antioksidandır) 46. Akut inflamasyonun vasküler (damarsal) fazında gerçekleşen olayların doğru mikroskobik sırası hangisidir? B) Geçici vazokonstriksiyon \ Vazodilatasyon \ Kapiller geçirgenlik artışı ✅ 47. Aşağıdakilerden hangisi akut inflamasyonun vasküler fazından ziyade "Hücresel Fazında" yer alan lökositik olaylardan biri değildir? E) Prostaglandin salınımı ✅ (Kimyasal mediyatördür, hücresel eylem değildir) 48. Doku zedelenmesi oluştuktan sonra, inflamasyon alanına ve hasarlı bölgeye kemotaktik uyaranlarla "ilk giden/akut fazı domine eden" fagositer hücre hangisidir? C) Nötrofil ✅ 49. Paraziter enfeksiyonlarda, alerjik cevap mekanizmalarında ve stresle baş etme süreçlerinde rol oynayan hücre savunma elemanı hangisidir? B) Eozinofil ✅ 50. Aşağıdakilerden hangisi inflamatuar süreçlerin lokal veya sistemik nihai sonucunu etkileyen mikrobiyal/konakçı faktörlerden biri değildir? D) Hücrelerin Pinositoza karşı direnç mekanizması ✅ 51. Aşağıdakilerden hangisi inflamasyon sürecinde lökositlerin yaptığı eylemlerden biri "değildir"? A) Ekzositoz ✅ 52. Aşağıdakilerden hangisi inflamasyon sürecinde görev alan ve ilk salınan "vazoaktif amin" grubu mediyatörlerden biridir? D) Histamin ✅ 53. Akut inflamasyon ile Kronik inflamasyon tablolarını birbirinden ayıran patofizyolojik kriterler arasında yer almayan hangisidir? C) Hastada oluşan psikolojik değişiklikler seviyesi ✅ 54. Asit-Fast (ARB) boyanan, damlacık yoluyla bulaşan ve akciğerlerde kazeifikasyon nekrozu içeren granülomlar (Ghon odakları) oluşturan Tüberküloz (Verem) hastalığının en yaygın etkeni hangisidir? E) Mycobacterium tuberculosis ✅ 55. Diabetes Mellitus (Diyabet) klinik tanısının standardizasyonunda altın standart olarak kabul edilen ve 75 gram susuz glukoz yüklemesiyle yapılan laboratuvar testinin adı nedir? C) Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT) ✅ 56. Bir bireye standart 75 gram OGTT yapıldığında, "Bozulmuş Glukoz Toleransı" (IGT / Prediyabet) tanısı koyabilmek için 2. saat plazma glukoz değeri hangi aralıkta saptanmalıdır? B) 140 - 200 mg/dL arası ✅ 57. Kas ve yağ dokusu hücrelerinde, insülin reseptörüne bağından sonra glukozun hücre içine kolaylaştırılmış difüzyonla taşınmasını sağlayan "insüline duyarlı ana taşıyıcı protein" hangisidir? GLUT-4 ✅ 58. Geriye dönük yaklaşık 3 aylık (120 günlük) ortalama eritrosit ömrü boyunca maruz kalınan kan şekeri düzeyini yansıtan laboratuvar tetkiki hangisidir? C) HbA1c (Glikozillenmiş Hemoglobin) ✅ 59. Pankreasın endokrin fonksiyonunda insülin salınım kaskadını "baskılayan/inhibe eden" hormonal veya fizyolojik durum hangisidir? B) Somatostatin ve Ghrelin hormonları ✅ 60. Tarihte diyabet klinik tedavisinde karbonhidratlardan fakir, proteinden zengin diyet modelini ilk öneren bilim insanı kimdir? John Rollo ✅ 61. Mide mukozasında yer alan Antrumdaki G hücrelerinden sentezlenen, paryetal hücreleri doğrudan uyararak Hidrojen iyonu (H^+ / Asit) salgılanmasını tetikleyen majör hormon hangisidir? Gastrin ✅ 62. Kompleman sisteminin "Klasik Yolunun" (Classical Pathway) aktive olabilmesi için ortamda mutlaka bulunması gereken başlatıcı temel faktör hangisidir? B) Antijen-Antikor Kompleksi (IgG veya IgM yapısında) ✅ 63. Kompleman kaskadının hedef patojen hücre zarında silindirik bir delik açarak ozmotik lize (öldürmeye) neden olan "Membran Atak Kompleksi" (MAK) hangi protein diziliminden oluşur? C) C5b - C9 arası kompleman serisi ✅ 64. Kompleman kaskad sisteminde, her üç aktivasyon yolunun (Klasik, Alternatif, Lektin) da birleştiği, eksikliğinde en ağır ve tekrarlayan bakteriyel enfeksiyon tablolarının görüldüğü merkez protein hangisidir? B) Kompleman C3 ✅ 65. Anne sütüyle bebeğe pasif bağışıklık sağlayan, mukoza yüzeylerinde (gözyaşı, tükürük, havayolu sekresyonları) dimerik yapıda bulunarak ilk savunma bariyerini oluşturan antikor (immünglobülin) tipi hangisidir? A) İmmünglobülin A (IgA) ✅ 66. Kemik iliğinde lökosit serisinin aşırı uyarılması sonucu, periferik yaymada lökosit sayısının lösemiyi taklit edecek şekilde 40.000 - 100.000 / mm^3 sınırına fırlamasına ne ad verilir? B) Lökomoid Reaksiyon ✅ 67. Aşağıdakilerden hangisi insan vücudunda gelişen "Otoimmün" patolojilere (bağışıklık sisteminin kendi dokusuna saldırması) örnek bir hastalık değildir? A) Tip 1 Diabetes Mellitus B) Sistemik Lupus Eritematozus (SLE) C) Romatoid Artrit (RA) D) Tip 2 Diabetes Mellitus ✅ (İnsülin direnci ve reseptör defektlidir, otoimmün değildir) 68. Renin, Anjiyotensin, Aldosteron ve Vazopressin (ADH) salgılanma mekanizmalarıyla ilgili verilen RAAS öncüllerinin Doğru (D) / Yanlış (Y) seçeneği hangisidir? ⁠(D)⁠ Renin jukstaglomerüler hücrelerden salgılanır. ⁠(D)⁠ Anjiyotensin I, akciğerde ACE ile Anjiyotensin II'ye dönüşür. ⁠(Y)⁠ Vazopressin (ADH) ön hipofizden salgılanır. (Doğrusu: Arka hipofizden salgılanır) ⁠(Y)⁠ Aldosteron potasyumu tübüllerden geri emer. (Doğrusu: Potasyumu idrarla atar) Doğru Sıralama Seçeneği: D - D - Y - Y ✅ 69. Dehidratasyon durumunda vücudun verdiği hormonal ve homeostatik yanıt öncüllerinin Doğru (D) / Yanlış (Y) analizi hangisidir? ⁠(D)⁠ ADH (Vazopresin) salınımı artar. ⁠(Y)⁠ Aldosteron salınımı baskılanır. (Doğrusu: Tuz ve su tutmak için artar) ⁠(D)⁠ Susama merkezi uyarılır. ⁠(Y)⁠ Tübüllerden Na ve H_2O reabsorbsiyonu engellenir. (Doğrusu: Geri emilim artar) 70. Mide mukozasının korunmasına yönelik verilen öncüllerin Doğru (D Yanlış (Y) ⁠(D)⁠ Prostaglandinler mukus ve bikarbonat salgısını uyararak mideyi korur. ⁠(D)⁠ NSAİİ (Aspirin vb.) ilaçlar prostaglandin sentezini baskılayarak hasarı artırır. ⁠(Y)⁠ Glukokortikoidler (kortizon) mide mukozasını korur. (Doğrusu: Mideyi korumaz, ülser riskini artırır) 71. Natriüretik Peptitlerin (ANP ve BNP) fizyolojisine yönelik verilen Doğru (D) / Yanlış (Y) klinik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir? ⁠(D)⁠ Hem ANP hem de BNP kalp duvar gerilimi (volüm yükü) artınca miyosilerden salınır. ⁠(Y)⁠ ANP, kronik ventriküler basınç artışına bağlı transkripsiyonel regülasyonla salınır. (Doğrusu: Akut gerilmeye yanıt verir) ⁠(D)⁠ RAAS aktivasyonu sırasında ANP ve BNP, bu sisteme ters (zıt) düzenleyici görev yaparak sodyum/su dengesini korur. ⁠(Y)⁠ BNP, atriyal basınçtaki akut mikroskobik değişikliklere bağlı kısa patlamalar halinde salınır. (Doğrusu: Kronik süreçlerde ventrikülden salgılanır) 72. KOAH gelişim mekanizmalarına ve hücresel rollere yönelik verilen klinik? ⁠(D)⁠ Oluşan progressif alveol duvar hasarı amfizem tablosuna neden olur. ⁠(D)⁠ Makrofaj ve nötrofillerden salgılanan proteazlar mukus hipersekresyonuna (kronik bronşit) yol açar. ⁠(D)⁠ CD8^+ T lenfositleri fibroblast aktivasyonu ve havayolu fibrozisinde etkilidir. 73. Aşağıdakilerden hangisi ateroskleroz /evrelerinden biri değildir? Cevap: "Endotel hasarı olmadan doğrudan plak vaskülarizasyonu başlaması" ifadesi yanlıştır. Ateroskleroz endotel hasarı ile başlar. 74. Aşağıdakilerden hangisi endotelin antikoagülan (pıhtılaşma engelleyici) görevlerinden biri değildir? Cevap: Tromboksan A2 (TXA2). Çünkü TXA2 pıhtılaşmayı engellemez; aksine trombositleri kümeleştirir ve damarı kasar. 75. Aşağıdaki moleküllerden hangisi lökositlerin endotele yapışmasını sağlayan moleküllerden değildir? Cevap: Kadherin. Kadherinler hücre içi yapısal bağlantılardır, selektin veya integrinler gibi lökosit adezyon görevi üstlenmezler. 76. Endotel hasarı sonucu aşağıdaki lipitlerden hangisi, endotel hasar bölgesine yapışmaz (Aterosklerozdan sorumlu değildir)? Cevap: HDL. Çünkü HDL yüksek yoğunluklu "iyi" kolesteroldür, damar duvarında plak oluşturmaz, tam tersine temizler. 77. Peptik ülser patofizyolojisinde mukoza hasarında / savunmasında rol oynayan faktörlerden hangisi yanlıştır (agresif/koruyucu)? Cevap: Artmış prostaglandin seviyesi yanlıştır. Prostaglandinlerin artması hasar yapmaz, aksine mukozayı korur. 78. Aşağıdakilerden hangisi kalp yetmezliğinin progresyonu (ilerlemesi) süreçlerini gösteren klinik değişimlerden biridir? Cevap: Miyokardiyal hipertrofi ve dilatasyon, arteriyel ve venöz kan akımında değişiklikler, kapiller hidrostatik basınç artışı. 79. Kalp duvar gerilimi artınca salgılanan Natriüretik Peptitlere (ANP ve BNP) yönelik verilen bilgilerden hangisi doğrudur? Cevap: ANP ve BNP'nin her ikisi de kalp duvar gerilimi artınca salgılanır ve RAAS aktivasyonu sırasında antagonist görev yaparak sodyum ve su homeostazisini sağlarlar. 80. Aşağıda Anjiyotensin II'nin etkileri yer almaktadır. Yanlış olanı işaretleyiniz. Cevap: "ADH salınımını baskılar" ifadesi yanlıştır. Anjiyotensin II su tutmak için ADH'ı baskılamaz, aksine salınmasını uyarır. 81. Aşağıdakilerden hangisi endotel bağımlı vazodilatasyonda (gevşemede) bozulmaya (endotel disfonksiyonuna) neden olan durumlardan biri değildir? Cevap: Kısa süreli fizyolojik egzersiz reaksiyonu. Egzersiz damar fonksiyonlarını bozmaz, iyileştirir. 82. Aşağıdakilerden hangisi ödem klinik ayırıcı tanı fizyolojik mekanizmaları için yanlıştır? Cevap: Onkotik basınç artışı ödem yapar ifadesi yanlıştır. Onkotik basıncın artması sıvıyı damarda tutarak ödemi engeller. 83. Aşağıdakilerden hangisi inflamasyon (iltihap) sürecinde yer alan kimyasal tepkilerden/mediatörlerden biri değildir? Cevap: "Sedimantasyon" veya "Kan Rengi" gibi ifadeler doğrudan kimyasal mediatör değildir (laboratuvar/fiziksel bulgudur). Histamin, Serotonin, Prostaglandin ve Komplemen ise gerçek kimyasal mediatörlerdir. 84. Aşağıdaki vitamin yetersizliklerinden hangisi yara iyileşmesini olumsuz etkileyen genel faktörler arasında en kritiktir (kollajen sentezi kofaktörüdür)? Cevap: Vitamin C ✅ 85. Hücre içine glukoz alımını sağlayan insülden bağımsız, karaciğer hepatositleri ve pankreas beta hücrelerinde glukoz sensörü (algılayıcı) olarak çalışan taşıyıcı protein hangisidir? Cevap: GLUT-2 ✅ 86. Tip 1 Diyabet etiyopatogenezinde majör rol oynayan, genetik yatkınlıktan sorumlu tutulan insan lökosit antijeni (HLA) gen lokusları hangileridir? Cevap: HLA-DR3 ve HLA-DR4 ✅ 87. Diyabet hastalarında insülin direnci gelişimini tetikleyen patolojik süreçler arasında yer almayan durum hangisidir? Cevap: Başarılı bariatrik obezite cerrahisi. (Çünkü obezite cerrahisi insülin direncini tetiklemez, aksine düzeltir). 88. Pnömoni patofizyolojisinde alveolar lümenin nötrofil, fibrin ve eritrositlerle tamamen dolduğu, akciğerin makroskobik olarak karaciğer kıvamını aldığı evre hangisidir? Cevap: Kırmızı Hepatizasyon evresi ✅ 89. Sol kalp yetmezliğinde sol ventrikül pompalama gücü azalınca kanın geriye doğru göllenmesi sonucu ilk olarak hangi klinik tablo gelişir? Cevap: Pulmoner ödem (Akciğer ödemi) ve dispne ✅ 90. Akut faz reaktanı olan ve aterosklerotik plak rüptür riskini, damar sertliği derecesini öngörmede klinik olarak yaygın kullanılan karaciğer kaynaklı protein hangisidir? Cevap: C-Reaktif Protein (CRP) ✅ 91. Aşağıdakilerden hangisi hücrelerin patolojik dış etkenler (iskemi, toksin vb.) sonucu kontrollü olmaksızın şişerek patlaması ile karakterize ölüm şeklidir? Cevap: Nekroz ✅ 92. Hücrenin büyüme sinyallerini kendi kendine üretmesi, apoptotik sinyallerden kaçması ve sınırsız çoğalma potansiyeline sahip olması durumuna ne ad verilir? Cevap: Kanseröz Hücre Dönüşümü ✅ 93. Stresör bir ajanla karşılaşıldığında vücutta nöroendokrin olarak ilk uyarılan ana kontrol merkezi neresidir? Cevap: Hipotalamus ✅ 94. Hipotansiyonu olan bir hastada afferent arteriyollerden salgılanarak RAAS kaskadını başlatan böbrek kökenli enzim hangisidir? Cevap: Renin ✅ 95. İltihaplı bölgede lokal olarak kızarıklık (Rubor) ve sıcaklık (Calor) artışına neden olan temel vasküler olay hangisidir? Cevap: Vazodilatasyon ✅ 96. Aşağıdakilerden hangisi yaralanma sonrası dokunun eski orijinal anatomik yapısını ve hücre tipini tamamen kazanması işlemine verilen addır? Cevap: Rejenerasyon ✅ 97. Kronik havayolu inflamasyonu ve parankim hasarı ile giden KOAH klinik tablosunun patogenezinde elastik lifleri parçalayan ana enzim grubu hangisidir? Cevap: Proteazlar (Elastazlar) ✅ 98. Mide parietal hücrelerinden asit salgılanmasını bloke ederek peptik ülser tedavisinde kullanılan mide koruyucu ajanların fizyolojik hedefi hangisidir? Cevap: H^+/K^+ ATPaz Pompası (Proton Pompası) ✅ 99. Aşağıdakilerden hangisi diyabetin üç klasik kardinal klinik semptomundan (3P) biri değildir? Cevap: Polidaktili (Çok parmaklılık anlamına gelir, diyabetle ilgisi yoktur) 100. Hücreler arası potasyumun hücre dışına net çıkışı sonucu plazmada potasyum yükselmesi (Hiperkalemi) durumuna yol açan metabolik dengesizlik hangisidir? Cevap: Asidoz ✅ (Alkaloz hipokalemi yaparken, asidoz hidrojen-potasyum değişimi ile hiperkalemiye yol açar) 101. Bir doku ya da organın kronik uyaranlar veya kan akımı azalması sonucu hücre hacminin ve boyutunun küçülmesine ne ad verilir? Cevap: Atrofi ✅ 102.Hipotonik bir dehidratasyon (serum\ Na^+ < 130\ mEq/L) tablosunda, osmotik basınç dengesindeki değişim nedeniyle sıvı geçişi hangi yöne doğru gerçekleşir? Cevap: Hücre dışından (ekstrasellüler) hücre içine doğru. ✅ (Gerekçe: Hücre dışı sıvı hipotonik hale geldiğinde, su osmotik olarak daha yoğun olan hücre içine girer ve hücreler şişer). 103. [Kardiyovasküler Slaytı / Ses Kaydı Vurgusu] Sol kalp yetmezliğinde pulmoner kapiller hidrostatik basınç artışı sonucu alveollere sızan eritrositleri yutan hemosiderin yüklü makrofajlara ne ad verilir? Cevap: Kalp hatası/yetmezliği hücresi (Heart failure cell) ✅ 104. [Ateroskleroz Slaytı] Aterosklerotik plağın stabilitesini sağlayan, düz kas hücreleri tarafından sentezlenen ve rüptürü engelleyen en önemli fibröz matriks elemanı hangisidir? Cevap: Kollajen ✅ (Gerekçe: Fibröz kepi kalınlaştırarak plağı kararlı hale getirir). 105. [İnflamasyon Slaytı] Akut inflamasyon alanında lökositlerin endotele tutunması sırasında, lökositlerin yüzeyindeki İntegrinler ile endotel yüzeyindeki hangi molekül "sıkı yapışma" (firm adhesion) fazını gerçekleştirir? Cevap: ICAM-1 / VCAM-1 ✅ (Gerekçe: Selektinler yuvarlanmadan, integrin-ICAM/VCAM etkileşimi ise sıkı yapışmadan sorumludur). 106. [Solunum Slaytı] Kronik Bronşit tanısı olan bir hastada, havayollarında mukus hipersekresyonuna neden olan patolojik anatomik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir? Cevap: Submukozal bezlerin hiperplazisi ve kadeh (Goblet) hücre sayısının artması ✅ 107. [İmmünoloji PDF'i] Aşağıdakilerden hangisi Tip II hipersensitivite (Sitotoksik tip) mekanizmasıyla gelişen klinik tablolara bir örnektir? Cevap: Kan transfüzyon reaksiyonları ve Rh uyuşmazlığı ✅ (Eritrosit yüzeyindeki antijenlere karşı gelişen antikor bağımlı sitotoksik reaksiyondur). 108. [İmmünoloji PDF'i / Ses Kaydı] Antijen-antikor komplekslerinin dokularda çökmesi ve kompleman aktivasyonuyla karakterize "Tip III Hipersensitivite" reaksiyonuna en tipik klinik örnek hangisidir? Cevap: Sistemik Lupus Eritematozus (SLE) ve Akut Glomerulonefrit ✅ (SLE, sistemik immün kompleks hastalığıdır). 109. [Diyabet Slaytı] İnsülin reseptör sinyal yolağında, IRS fosforilasyonunu bozarak obezite kaynaklı "insülin direncine" neden olan, yağ dokusundan salgılanan proinflamatuar sitokin/adipokin ikilisi hangisidir? Cevap: TNF-Alfa ve İnterlökin-6 (IL-6) ✅ 110. [IBS-EBH Slaytı] Sadece kolonu ve rektumu tutan, mukozada psödopolip (yalancı polip) oluşumu ve kript abseleri ile karakterize İnflamatuar Bağırsak Hastalığı hangisidir? Cevap: Ülseratif Kolit ✅ 111. [Mide/Siroz Slaytı] Siroz patofizyolojisinde, karaciğer disfonksiyonuna bağlı olarak "Amonyak (NH_3)" gazının üreye dönüştürülemeyip beyne geçmesi ve astreksis ile karakterize nörolojik tabloya ne ad verilir? Cevap: Hepatik Ensefalopati ✅ 112. Vaka 1 (Glukoz Metabolizması Analizi): Rutin tetkik sonucunda açlık plazma glukozu 117 mg/dL ve 75 gr glukozla yapılan Oral Glukoz Tolerans Testi'nde (OGTT) 2. saat kan glukozu 120 mg/dL saptanan hastanın tanısıyla ilgili hangisi doğrudur? Çözüm ve Teşhis: Hastanın açlık kan şekeri 100-125 mg/dL sınırında olduğu için bozuktur; ancak 2. saat şekeri 140 mg/dL'nin altında olduğundan glukoz toleransı normaldir. Bu nedenle hastanın tanısı Bozulmuş Açlık Glukozu (BAG / İzole IFG) şeklindedir. 113. Vaka 2 (Ülseratif Kolit Şiddet Analizi): Ülseratif Kolit teşhisi alan hastada lökosit sayısı normal, günde dörtten az dışkılama, dışkıda kan miktarı az/orta, ateş normal, taşikardi yok, anemi hafif ve sedimantasyon hızı 20 mm/saat altında ise Truelove-Witts tablosuna göre hangi seviyededir? Teşhis: Hafif (Mild) Derece Ülseratif Kolit ✅ Sağlıklı yetişkin bir erkekte vücut ağırlığının %60'ı sudur. Kadınlarda yağ oranının daha yüksek, kas oranının düşük olması nedeniyle bu oran %50 civarına düşer. Hücre İçi Sıvı (İCS): Total suyun 2/3'ünü (%40) oluşturur. Ana katyonu Potasyum (K^+), ana anyonları ise fosfat ve proteinlerdir. Hücre Dışı Sıvı (ECS): Total suyun 1/3'ünü (%20) oluşturur. Kendi içinde İnterstisyel Sıvı (%15) ve İntravasküler Sıvı (Plazma) (%5) olarak ikiye ayrılır. Hücre dışı sıvının ana katyonu Sodyum (Na^+), ana anyonları ise Klor (Cl^-) ve Bikarbonat (HCO_3^-)'tır. Plazmada normal HCO_3^- değeri 24 mEq/L'dir. Sıvı Hareketini Düzenleyen Starling Güçleri Kapiller Hidrostatik Basınç: Kanın damar duvarına yaptığı basınçtır. Sıvıyı damar dışına (interstisyel alana) itmeye çalışır. Plazma Onkotik (Kolloid Osmotik) Basıncı: Plazma proteinlerinin (özellikle Albümin) suyu damar içinde tutma gücüdür. Sıvıyı damar içine çekmeye çalışır. Ödem Oluşum Mekanizmaları 1 Kapiller Hidrostatik Basınç Artışı: Venöz dönüş bozukluklarında (kalp yetmezliği, varis, tromboflebit) kan damarda göllenir ve dokuya sızar. Kalp yetmezliğine bağlı ödemler genelde sistemik, simetriktir ve gode bırakır. 2 Plazma Onkotik Basıncının Azalması: Karaciğer sirozunda (albümin sentezi azaldığında) veya nefrotik sendromda (idrarla protein kaybedildiğinde) damarın suyu tutma gücü azalır ve sıvı dokuya kaçar. Albümin 3.5 g/dL altına düşerse ödem başlar. 3 Kapiller Geçirgenlik (Permeabilite) Artışı: İnflamasyon, yanık veya alerjik reaksiyonlarda (histamin etkisiyle) endotel aralıkları açılır; proteinler ve sıvı dokuya sızar (Eksüda karakterinde ödem). 4 Lenfatik Obstrüksiyon (Tıkanıklık): Tümör basısı veya lenf nodu cerrahisi nedeniyle lenfatik drenaj bozulursa dokular arası sıvı drene edilemez ve lokal ödem (lenfödem) gelişir. ÜNİTE 2: Kardiyovasküler Sistem, RAAS Kaskadı, Natriüretik Peptitler ve Şok Sıvı Azaldığında Devreye Giren Sistem: RAAS Vücutta kan hacmi veya kan basıncı düştüğünde böbrekteki jukstaglomerüler hücrelerden Renin salgılanır. 1 Renin, karaciğerde üretilen Anjiyotensinojen'i Anjiyotensin I'e çevirir. 2 Anjiyotensin I, akciğer endotelinde bulunan ACE (Anjiyotensin Dönüştürücü Enzim) ile Anjiyotensin II'ye dönüşür. 3 Anjiyotensin II'nin Etkileri: * Vücudun en güçlü vazokonstriktör (damar daraltıcı) maddelerindendir. Adrenal korteksten Aldosteron salınımını uyarır (tübüllerden sodyum ve su tutulumu ) Hipofiz arka lobundan ADH (Vazopresin) salınımını uyarır (sadece suyun geri emilimini sağlar) Beyindeki susama merkezini uyarır. Sıvı Artığında Devreye Giren Sistem: Natriüretik Peptitler Kalbe gelen sıvı yükü (volüm yükü) arttığında, kalp duvarı gerilir ve buna yanıt olarak natriüretik peptitler salgılanır: ANP (Atriyal Natriüretik Peptid): Atriyumlardan, basınçtaki akut değişikliklere bağlı olarak salınman bir hormondur. BNP (B-Tipi Natriüretik Peptid): Ventriküllerden, kronik basınç ve volüm yüküne bağlı olarak salınır. Kalp yetmezliğinde serumda düzeyi en çok artan biyobelirteç hormondur. Etkileri: RAAS'ı baskılarlar. Böbrekten sodyum ve su atılımını arttırarak (natriürez ve diürez) kan hacmini ve tansiyonu düşürmeye çalışırlar. Şok Patofizyolojisi ve Evreleri Kompanse (Erken) Evre: Kan basıncını korumak için sempatik sistem ve RAAS aktive olur. Hayati olmayan organ yataklarında (cilt, böbrek, GİS) vazokonstriksiyon gerçekleşir; nabız hızlanır (taşikardi). Progresif (İlerleyen) Evre: Kompanzasyon yetersiz kalır. Hücre metabolizması aerobikten anaerobiğe döner. Laktik asit birikir, metabolik asidoz gelişir. Na^+/K^+ pompası bozulur, hücreler şişer. İrreversibl (Geri Dönüşümsüz) Evre: Lizozomlar parçalanır, hücre içi otolitik enzimler salınır ve yaygın hücre/organ ölümü gerçekleşir. Şok İndeksi: Nabız} / \ Sistolik Kan Basıncı} formülüyle hesaplanır. Normal değeri 0.5-0.7 arasındadır. 1.0 ve üzerinde olması masif kan kaybına (%40 üstü) işaret eder. ÜNİTE 3: Akut İnflamasyon Kaskadı, Eksüda-Transüda Farkı ve Yara İyileşmesi Akut İnflamasyon Fazları Vasküler Faz Sıralaması: Hasar anında ilk olarak saniyeler süren geçici vazokonstriksiyon olur. Ardından lokal kan akımını arttırmak için vazodilatasyon gelişir (kızarıklık ve sıcaklık artışı). Son olarak kapiller geçirgenlik artar ve dokuya protein zengin sıvı (Eksüda) sızar (şişlik/ödem). Hücresel Faz Sıralaması: Lökositlerin hasar bölgesine gitme sürecidir. Sıralama: Marginasyon (Döşenme) \ Rolling (Yuvarlanma) \ Sıkı Yapışma \ Diyapedez (Göç) Kemotaksis \ Fagositoz. Bölgeye ilk giden akut hücre Nötrofil'dir. 1. Derece Yara: Sadece epidermisin yüzeyel kaybı ve güneş yanığı benzeri hafif doku hasarı ile karakterizedir. 2. Derece Yara: Epidermisin tamamen elden çıktığı, bül (su toplanması) oluşumuyla karakterize yüzeyel dermal yanıklardır. Keloid: Granülasyon fazında aşırı ve kontrolsüz kollajen birikimi (hipertrofik skar) sonucu oluşan kabarık tümöral doku yapısıdır. ÜNİTE 4: Solunum Sistemi Fizyopatolojisi (Pnömoni, KOAH ve Tüberküloz) Pnömoninin Patofizyolojik Evreleri 1 Konjesyon Evresi: Mikroorganizmaların alveollere ulaşmasıyla başlar, damarlarda genişleme ve bakteri yüklü sıvı birikimi ile karakterizedir. 2 Kırmızı Hepatizasyon Evresi: Alveollerin fibrin, nötrofil ve bol miktarda eritrosit ile dolarak akciğerin makroskobik olarak karaciğer kıvamını aldığı evre. 3 Gri Hepatizasyon Evresi: Eritrositlerin parçalandığı, fibrinli eksüdanın alveolleri doldurmaya devam ettiği evre. 4 Rezolüsyon Evresi: İyileşme fazıdır. Alveollerdeki debrilerin makrofajlar tarafından temizlendiği dönemdir. Klinik Skorlama: Pnömoni hastalarının hayati riskini belirlemede CURB-65 (Confusion, Urea, Respiratory rate, Blood pressure, Age \ge 65) kriterleri kullanılır. KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) Kaskadı Patofizyoloji: Sigara kullanımı, koruyucu bir anti-proteaz olan Alfa-1 Antitiripsin aktivitesini inhibe eder (azaltır). Buna bağlı olarak makrofaj ve nötrofillerden salgılanan proteaz (elastaz) aktivitesi artar, alveollerdeki elastik lifler yok olur (elastolizis). Amfizem: Terminal bronşiyollerin arkasındaki hava yollarının kalıcı ve anormal genişlemesi/yıkımıdır. Hava hapsi sonucu hastada Fıçı Göğüs görünümü ve Pembe Üfleyen (Pink Puffer) kliniği oluşur. Kronik Bronşit: En az iki yıl üst üste ve bu yılların en az 3 ayı boyunca balgamlı öksürük ile karakterizedir. Histopatolojisinde submukozal bezlerin hiperplazisi ve Goblet hücre artışı izlenir. ÜNİTE 5: Diabetes Mellitus (Diyabet) Patofizyolojisi ve Tanı Kriterleri Hücresel Düzeyde İnsülin Etki Mekanizması ve Direnç İnsülin, tirozin kinaz aktivitesine sahip spesifik İnsülin Reseptörü'ne bağlanır, hücre içinde IRS (İnsülin Reseptör Substratı) proteinleri aktive olur. Bu kaskad, veziküllerde bekleyen GLUT-4 kapılarının membran yüzeyine göç etmesini tetikler. Kas ve yağ dokusu glukoz almak için insüline (GLUT-4'e) bağımlıdır. Karaciğer ve pankreas beta hücreleri ise insülinden bağımsız çalışan GLUT-2 taşıyıcısını bir glukoz sensörü olarak kullanır. Obezitede İnsülin Direnci: Genişleyen yağ dokusundan salgılanan proinflamatuar sitokinler (TNF-Alfa ve IL-6), IRS proteinlerini tirozin yerine serin rezidülerinden fosforilleyerek insülin sinyal yolağını tamamen bloke eder. Tip 1 vs Tip 2 Diabetes Mellitus Ayrımı Tip 1 Diyabet: Otoimmün kökenlidir. Pankreas beta hücreleri tamamen tahrip olmuştur, insülin üretimi yoktur. Ketozise (DKA) yatkınlık çok yüksektir. HLA-DR3 ve HLA-DR4 gen lokusları ile güçlü ilişkisi vardır. Tip 2 Diyabet: İnsülin üretimi vardır ancak insülin direnci ve reseptör defekti baskındır. Genetik yatkınlık (aile öyküsü) Tip 2'de çok daha güçlüdür. Böbrek Şeker Eşiği ve Semptomlar Kan glukoz düzeyi biyolojik böbrek eşiği olan 180 mg/dL sınırını aştığında, tübüllerden geri emilim yetersiz kalır ve idrarda şeker görülür (Glukozüri). Bu durum renal lümende osmotik basınç yaratarak osmotik diüreze, yani diyabetin 3P semptomuna (Poliüri, Polidipsi, Polifaji) yol açar. ÜNİTE 6: İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları (EBH) ve İBS Patolojisi Crohn Hastalığı ve Ülseratif Kolit Makroskobik Ayrımı İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS) Yapısal veya biyokimyasal bir bozukluk olmaksızın seyreden, visseral hipersensitivite (bağırsakların uyarılara aşırı hassasiyeti) ile karakterize fonksiyonel bir hastalıktır. Tanısında Roma Kriterleri kullanılır. Beslenme tedavisinde gaz ve şişkinliği azaltmak amacıyla Düşük FODMAP diyeti uygulanır. ÜNİTE 7: Karaciğer Sirozu, Portal Hipertansiyon ve Sistemik Sonuçları Karaciğer parankim dokusunun kronik hasar sonucu fibrozis (kollajenleşme) ve rejenere nodüllerle kaplanarak vasküler mimarisinin bozulmasıdır. Organın fonksiyon kaybına bağlı olarak iki ağır sistemik tablo gelişir: 1. Portal Hipertansiyon ve Asit Mekanizması Karaciğer içindeki sinüzoidlerde vasküler direnç arttıkça, portal ven basıncı yükselir (Portal Hipertansiyon). Karın boşluğunda patolojik sıvı birikmesi (Asit) iki ayağın birleşmesiyle tavan yapar: Hidrostatik Ayak: Portal hipertansiyon nedeniyle periton kılcallarındaki hidrostatik basınç artar ve sıvı karın boşluğuna itilir. Onkotik Ayak: Sirozlu karaciğer plazma proteini olan Albümin'i sentezleyemez. Plazma onkotik basıncı düşer ve damar suyu tutamaz. 2. Hepatik Ensefalopati ve Astreksis Mekanizması [Image showing ammonia metabolism pathway from intestine to liver and brain] Normal şartlarda proteinlerin bağırsakta bakterilerce yıkılmasıyla ortaya çıkan toksik Amonyak (NH_3) gazı, portal venle karaciğere gelerek üre döngüsünde zararsız üreye dönüştürülür. Sirozda parankim çalışmadığı için amonyak temizlenemez, kanda birikir ve kan-beyin bariyerini geçerek beyindeki astrositlerde glutamin birikimine ve Serebral Ödeme yol açar. Klinik Yansıması: Hastada bilinç bulanıklığı, kişilik değişiklikleri ve en tipik motor bulgu olan Astreksis (Kuş kanadı sallama titremesi / Flapping Tremor) tablosu ortaya çıkar.